U bent hier

– Wegens de coronamaatregelen werd deze vraag om uitleg via videoconferentie behandeld.

Mevrouw Segers heeft het woord.

Een toeval: een heel belangrijk dossier voor minister Dalle, namelijk de uitrol van de digitale radio. Het gebruik van digitale radio stijgt meer en meer, de digitalisering van het radiolandschap krijgt stilaan vorm.

In het regeerakkoord wordt gesteld dat de overgang naar een digitaal radiolandschap verder wordt ondersteund. De ambitie van de Vlaamse Regering is om de FM-band op een redelijke termijn te vervangen door DAB+ als belangrijkste uitzendtechniek voor radio buitenshuis. In het regeerakkoord staat ook dat er voortaan enkel nog radiotoestellen zullen worden verkocht die ook een digitale ontvangstmogelijkheid hebben. Daarbovenop stelt de Europese richtlijn dat vanaf 2021 alle nieuwe auto’s een DAB+-toestel moeten hebben, zonder dat daarbij een toeslag geldt zoals dat vandaag voor de meeste merken nog het geval is. Het is dan een vrij dure optie, een DAB+-toestel.

Het is duidelijk dat de toekomst van de radio in Vlaanderen digitaal is. Dat is niet alleen DAB+, er zijn ook mogelijkheden op internetradio, maar DAB+ speelt daar wel een belangrijke rol in. Maar er zijn nog verschillende uitdagingen die overwonnen moeten worden om de digitalisering van het radiolandschap te realiseren.

Minister, wat is de stand van zaken van de uitrol van de digitale radio in Vlaanderen?

Wat zijn volgens u de pijnpunten in de uitrol van digitale radio in Vlaanderen? Hoe zult u deze pijnpunten aanpakken?

Welke technische ingrepen worden gepland om de ontvangst van DAB+, met name indoor en in tunnels, die toch nog echt een probleem blijven, verder te optimaliseren, zowel in Vlaanderen als in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest? Denk maar aan de Leopold II-tunnel, waar de ontvangst altijd wegvalt.

Vanaf wanneer denkt u dat het een fair moment is om de volledige overschakeling naar DAB+ te doen en dus FM te schrappen? Uw voorganger had aanvankelijk zelfs 2021 voorzien, wat veel te optimistisch is gebleken. Wilt u dit doen vanaf een bepaalde datum of gaat u kijken naar het percentage van luistervolume?

Waarom is de beslissing genomen om in 2020 geen meting te doen van digitale radio in Vlaanderen? Daarmee is dus eigenlijk een jaar overgeslagen tussen de metingen van 2018, 2019 en 2021, die wel voorzien zijn?

Plant u na 2021 nog specifieke metingen te organiseren? Op welke manier wilt u de Europese richtlijn om DAB+-toestellen in auto’s te verplichten, omzetten? Gaat u daarbij enkel focussen op de implementatie in de auto’s, of zult u bijvoorbeeld, zoals men in Frankrijk heeft gedaan, verder gaan dan de Europese richtlijn en een verbod opleggen om toestellen te verkopen waar enkel FM op te ontvangen is? Wanneer zal de richtlijn met eventuele uitbreiding worden geïmplementeerd in de Vlaamse wetgeving? Hoe ziet u tot slot de verdere toekomst van radio, in functie van de ontwikkeling van onder andere ‘connected dashboards’, de ontwikkeling van de radioplayer enzovoort?

Minister Dalle heeft het woord.

Minister Benjamin Dalle

Bedankt voor de vraag, collega Segers. Voor de stand van zaken over de uitrol van digitale radio verwijs ik graag naar de rapportering die ik daarover begin dit jaar op de ministerraad van de Vlaamse Regering heb gebracht, via een mededeling die ik ook zal laten verdelen onder alle commissieleden. Het gaat ook over een weerslag van een onderzoek dat eind vorig jaar ook in de media is verschenen en waar ik nog eventjes op terugkom. De mededeling bevatte onder meer de stand van zaken inzake digitaal radioluisteren en de vooruitgang van het sectorgedragen overleg, dat de vorm aanneemt van Digitale Radio Vlaanderen, een ad-hocsamenwerking tussen de overheid, de landelijke radio’s en Norkring.

U peilde naar de pijnpunten in het beleid. Ik spreek liever over aandachtspunten of uitdagingen. Pijnpunten zou betekenen dat we van oordeel zijn dat er hier iets verkeerd loopt, maar ik denk dat dat niet onmiddellijk het geval is. De vraag is vooral hoe snel we vooruitgaan met de digitalisering. En de visie vanuit de Vlaamse overheid is daarbij helder: de toekomst van radio is digitaal, en we moeten daar ook snel naar evolueren. We zijn ook stappen aan het zetten in de juiste richting.

Goed nieuws is bijvoorbeeld de groei van het DAB+-luisteren. Maal drie, dat is toch indrukwekkend. Het gaat van 3 naar 9 procent, akkoord, maar het zijn toch belangrijke stappen vooruit. Daartegenover staat bijvoorbeeld dat het online digitaal luisteren stagneert. Dat is wel ergens zorgwekkend. Daar moeten we zeker naar kijken. We moeten zoeken hoe we ook op dat gebied de nodige groei kunnen realiseren. Daar wordt samen met de spelers aan gewerkt.

U vroeg ook naar de situatie in de tunnels. Het Agentschap Wegen en Verkeer heeft ons meegedeeld dat in de Craeybeckxtunnel in de nachten van 3 en 4 juni 2020 de eerste proeven uitgevoerd zijn met betrekking tot de installatie van DAB+ in die tunnel voor de drie Vlaamse DAB+-multiplexen. Dat is goed nieuws. Bijkomende proeven zijn echter nog nodig vooraleer het systeem definitief operationeel wordt. Indien de ombouw van de Craeybeckxtunnel goed verloopt, kan het systeem vervolgens verder worden geïnstalleerd in de overige TERN-tunnels (Trans-European Road Network): de Vierarmentunnel, de Kennedytunnel, de Beverentunnel en de Tijsmanstunnel. Voor alle duidelijkheid: dat is natuurlijk de bevoegdheid van het Agentschap Wegen en Verkeer en mijn collega Lydia Peeters.

Wat de Brusselse tunnels betreft, werkte de vorige Brusselse Hoofdstedelijke Regering aan de installatie van een systeem voor het uitzenden van radioprogramma’s via DAB+ in de volgende tunnels: Jubelpark, Leopold II, Schuman, Kruidtuin, Baljuw, Troon, Hallepoort, Rogier, Reyers, Louiza, Montgomery en Simonis. De verdere ontwikkeling voor DAB+ in de Brusselse tunnels is uiteraard een bevoegdheid van de gewestelijke overheidsdienst Brussel Mobiliteit en van collega Van den Brandt. Wij hebben ook contacten om dat verder op te volgen.

Wat betreft de omschakeling en het afschakelplan voor FM: mijn collega Sven Gatz had ongetwijfeld ‘optimism is a moral duty’ als motto. We moeten daarin zeker vooruit proberen te gaan, maar u weet ook wat het Mediadecreet daarover zegt, namelijk dat de datum afhankelijk is van een tweejaarlijkse monitoring – ik kom daar dadelijk op terug – en de evolutie van de groei. Daarbij werd in de memorie van toelichting gesteld dat zo’n datum zou worden vastgelegd bij het bereiken van 50 procent digitaal luisteren. U weet dat we daar nog lang niet zijn. Op dit moment is het dus ook heel moeilijk om daar uitspraken over te doen.

Ik zou graag snel gaan in de digitalisering. Het afschakelen moet daarop volgen. We moeten er ook voor zorgen dat iedereen mee is. Op dit moment is het zeer moeilijk om een tijdstip te bepalen, aangezien we nog ver van de doelstelling van 50 procent in de memorie van toelichting zitten.

De beslissing om geen meting te doen dit jaar, is al genomen in het voorjaar van 2018, toen de opdracht tot meting in de markt werd gezet. Dat is dus conform het bestek dat toen is gegund. Het bestek refereerde overigens aan het Mediadecreet, dat in artikel 133 verwijst naar een tweejaarlijks monitoringsrapport. Ingevolge die bepaling werd toen beslist om een eerste meting te houden in 2018, een zogenaamde nulmeting. September 2018 was het jaar dat DAB+-uitzendingen door landelijke radio-omroepen verplicht werden en de meting gebeurde er net voor. Omdat 2018 dan het referentiejaar was met de nulmeting, werd de keuze genomen voor een tweede meting in 2019 ten opzichte van 2018. Om daarna in lijn te zijn met het decreet, dat spreekt van een tweejaarlijks rapport, werd gesteld dat de meting daarna zou gebeuren in 2021 en niet in 2020. De opdracht werd aldus gegund door het departement op 24 juli 2018 voor metingen in 2018, 2019 en 2021.

U had nog een vraag over de omzetting van de EU-richtlijn inzake DAB+-toestellen. Ik verwijs hier naar de passages van het regeerakkoord en mijn beleidsnota. In het regeerakkoord staat dat de overgang naar een digitaal radiolandschap verder wordt ondersteund, dat DAB+ FM moet vervangen en dat we ervoor zorgen dat er voortaan enkel nog radiotoestellen verkocht kunnen worden die ook een digitale ontvangstmogelijkheid hebben. Mijn beleidsnota stelt dat ik ernaar streef dat radiotoestellen die bij ons verkocht worden, ook meteen een ingebouwde DAB+-ontvanger krijgen.

De EU-richtlijn stelt dat wagens een DAB+-ontvanger ingebouwd moeten krijgen, maar niet uitdrukkelijk dat alle radiotoestellen een digitale ontvangstmogelijkheid moeten hebben. Hierin laat de richtlijn de lidstaten vrij om zelf deze maatregelen te nemen. Ik zal deze mogelijkheid in de komende maanden verder onderzoeken en hierover overleg plegen met de sector en collega’s. De omzetting van de richtlijn staat op de planning voor dit jaar, met een definitieve goedkeuring wellicht begin volgend jaar.

De toekomst van radio is uiteraard digitaal. Wanneer we over digitale radio spreken, dan hebben we het over de waaier aan digitale mogelijkheden om naar de radio te luisteren. De term ‘digitale radio’ verwijst dus niet enkel naar de radiotoestellen in de wagen of woonkamer, maar gaat veel breder dan dat. Ook de radiokanalen op de digitale televisie en het beluisteren van radio via apps op smartphone of tablet en via het internet vallen daar bijvoorbeeld onder.

Ik wil ook aandacht geven aan de overtuiging van experten dat DAB+ in de eerste plaats een toekomstig alternatief is voor FM in de wagen, maar dat wanneer het gaat over woningen of andere vaste locaties ook onlineradio belangrijker wordt, onder meer door de interactiviteit die onlineradio toestaat en het gebruiksgemak van apps zoals Radioplayer. Ook buitenshuis kan dit trouwens zeer relevant worden, zeker als we de ontwikkeling van 5G kunnen bespoedigen, maar daarvoor zijn nog enkele stappen nodig, ook in andere gewesten en in het bijzonder in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest.

Dit hangt ook samen met de tendens van het ‘internet of things’, internet dus geïntegreerd in zaken. Een goed voorbeeld daarvan is het dashboard in een auto dat zich steeds meer tot een besturingssysteem ontwikkelt. Het gebruik van radio op dat scherm verandert mee. Om radio op dezelfde manier in tientallen automerken te kunnen integreren, dient de distributie van signalen en metadata vanuit alle radiostations volgens wereldwijde standaarden plaats te vinden. Daarvoor zijn de belangrijkste omroepen in België een samenwerking aangegaan met Radioplayer Worldwide, een hybride platform dat volledig bestuurd en beheerd wordt door de zenders zelf, met respect voor de merken en commerciële onafhankelijkheid. Radioplayer België maakt dus deel uit van een groter wereldwijd geheel, en dit om slagkracht en uniformiteit te hebben richting auto-industrie en andere partijen in een veranderende wereld waarin de grote techbedrijven abonnementen en gebruiksgegevens proberen te vermarkten en te monopoliseren.

Het is zeer positief dat onze mediaspelers hierop inspelen en samenwerken. Op die manier willen we de digitalisering van de radio verder blijven ondersteunen.

Mevrouw Segers heeft het woord.

Minister, ik dank u voor uw uitvoerige en gedetailleerde antwoord. We brengen dit dossier in het Vlaams Parlement regelmatig op tafel. Dat is een paar maanden geleden nog eens gebeurd. Het is belangrijk om schot in de zaak te krijgen. Er zit zeker en vast schot in de zaak. We beweren niet dat het stilligt. Er is de stijging van 3 tot 9 procent. Als we alle mogelijkheden optellen om digitaal naar de radio te luisteren, denk ik dat we aan 16 procent zitten. We zijn echter nog ver af van een switch-off. Het is goed dat u omzichtig antwoordt, want we mogen dit zeker niet te vroeg doorvoeren. Daar zijn een aantal randvoorwaarden voor nodig.

Het overleg met de autosector en de omzetting van de Europese richtlijn zijn heel belangrijk, maar ik denk ook aan de begeleiding van en communicatie ten aanzien van mensen die digitaal niet mee zijn. Zij mogen niet zomaar panikeren als ze geen klank meer uit hun FM-toestel krijgen. We moeten die mensen hard begeleiden. De campagnes van de VRT en de commerciële zenders moeten hun deel doen. Dat is belangrijk.

Ik ben ook positief over het experiment in de Craeybeckxtunnel om proeven in tunnels te doen. Het is goed dat er overleg met de Brusselse Hoofdstedelijke Regering is, zodat Vlaamse pendelaars die met de auto in Brussel komen, een degelijke ontvangst hebben. Laat ons hopen dat ze die auto meer en meer laten staan.

Wat de omzetting van de Europese richtlijn betreft, hebt u geen antwoord gegeven op mijn suggestie na te gaan of we, zoals in Frankrijk is gebeurd, geen verbod kunnen invoeren op de verkoop van toestellen die niet in een DAB+-ontvangst voorzien. Ik denk dat we dat echt moeten doen.

Wat het sectoroverleg betreft, hebt u verwezen naar Digitale Radio Vlaanderen, waar de VRT, samen met twee grote commerciële spelers, goed werk verricht, maar tijdens een vorige commissiebespreking hebben verschillende leden erop gewezen dat u de lokale zenders daar meer bij moet betrekken. Meer en meer lokale zenders kiezen ervoor enkel DAB+ te gebruiken. Er is momenteel nog niet echt voorzien dat ze dat kunnen. Norkring heeft een technisch plan ontwikkeld en verklaard dat er in dat plan ook plaats voor de lokale radio’s zal zijn. Voormalig minister Gatz heeft echter verklaard dat hij dat plan nooit heeft gekregen. Ik heb u tijdens de vorige bespreking al gevraagd of u Norkring eens kunt contacteren met de vraag of dat plan wel degelijk bestaat en wat de stand van zaken is.

In de marge van mijn bijkomende vraag wil ik nog even refereren aan het noodfonds. Er zijn ondertussen al enkele lokale zenders in Vlaanderen die enkel DAB+ gebruiken. Kunnen zij ook een beroep doen op de steunmaatregelen waarin u voor de lokale radio’s hebt voorzien en waarvoor wij onze appreciatie hebben uitgedrukt?

Mevrouw Brouwers heeft het woord.

Mevrouw Segers, ik heb niet echt bijkomende vragen, maar ik wil u bijtreden. Ik ondersteun uw vraag om de lokale radio’s ook bij het digitale verhaal te betrekken. Dat gebeurt nu nog op een zeer beperkte wijze.

Ik had toch nog een vraagje. Ongeveer een half jaar geleden heb ik een gelijkaardige vraag gesteld. U hebt toen gezegd dat u er ‘volgend jaar’ meer over zou weten. Het is in die zin misschien wel goed dat we nu een update krijgen. Daarom, bedankt voor de vraag, collega. Loopt die consultancy-opdracht van het bureau Jacky B nog? Minister, dat is gestart onder uw voorganger. Wordt dat regelmatig verlengd? Hoe werkt dat verder?

Een half jaar geleden hebt u beloofd dat de Stuurgroep Digitale Radio zou bekijken hoe de lokale radiosector daarbij zou worden betrokken en hoe we ze dan ook op DAB+ kunnen krijgen, op termijn of geleidelijk aan. U had het toen ook over de MUX10. Is daar nog plaats op, of niet? U hebt toen gezegd dat u er ‘volgend jaar’, dat is dus nu, 2020, werk van zou maken. U kunt misschien nog niet een heel gedetailleerd verslag geven, maar het is toch interessant om te vertellen wat er ondertussen is gebeurd, vooral in verband met de lokale zenders.

De heer Vandaele heeft het woord.

Dit is al vaak aan bod gekomen. Mijn partij is altijd een grote voorstander geweest van een onverwijlde uitrol van DAB+, op termijn in de plaats van FM. We keken daarbij ook, het is al gezegd, naar de autosector, om toch die omslag te maken en om een versnelling in dat proces teweeg te brengen.

Collega Segers, ik hoor u verwijzen naar een aantal problemen die nog altijd bestaan. U verwijst onder andere naar de Leopold II-tunnel. Als ik goed ben ingelicht, is dat een tijdelijk probleem. In het kader van de acties tegen Leopold II zou die tunnel deze zomer worden gedempt, heb ik vernomen uit een betrouwbare bron.

Digitale radio biedt, zoals we weten, een aantal extra mogelijkheden. Het schept ook extra ruimte voor de zenders, ruimte die ook wel nodig is. Dat hebben we een aantal keren kunnen vaststellen toen we met de sector te maken kregen.

Minister, ik geef u gelijk wanneer u zegt dat we de mensen niet moeten bruuskeren. Maar er moet op een bepaald moment wel een kantelpunt zijn. Dat wordt dan misschien ook wel een vorm van rechtszekerheid – al is dat misschien niet het juiste woord – voor iedereen en ook voor de sectoren. Ik zou u willen vragen om dat zeer goed te monitoren. Op het moment dat u het gevoel krijgt dat we er bijna zijn en dat we er met een duwtje meer zullen geraken, dan moeten we dat kantelmoment vastleggen en het aan iedereen zeggen, en dan schakelen we over. Dat is belangrijk, anders kun je hiermee blijven spartelen en kan dit nog heel lang duren. Zodra we zien dat het kantelmoment mogelijk is, moeten we het vastleggen.

Minister Dalle heeft het woord.

Minister Benjamin Dalle

Mijnheer Vandaele, het is inderdaad de filosofie van het Mediadecreet om, zodra er wat zicht komt op een omslag – waarbij men in de memorie sprak van 50 procent digitale radio –, de datum helder vast te stellen, zodat er inderdaad rechtszekerheid of minstens duidelijkheid is voor alle spelers. Dat is zeker het perspectief waarin we werken.

Mevrouw Brouwers, u verwees naar een consultancy-opdracht. Die opdracht loopt nog. Het is overigens deze consultant die de stuurgroep begeleidt en voorbereidt, en die ook de promotiecampagnes begeleidt en de metingen opvolgt. Het gaat om het bekende Nederlandse bureau Jacky B, geleid door Jacqueline Bierhorst, die ook al, voor mijn tijd, naar de Mediacommissie is gekomen.

Collega Segers, ik heb ook met Norkring contacten gehad sinds onze vergaderingen en gesproken over de rapporten en teksten die zij daar hebben bekeken, specifiek ook rond de MUX10 en de mogelijkheden om daar ook ruimte te creëren voor lokale radio’s. We nemen dat zeker ook mee.

Ik had ook het engagement genomen om de lokale radio’s daarbij te betrekken. Ik kan bevestigen dat er bij een vergadering van de stuurgroep inderdaad een delegatie van lokale radio’s aanwezig was. Dat wordt daar zeker in meegenomen.

Collega Segers, het is mij niet duidelijk naar welke radiozenders u verwijst wanneer u het hebt over lokale radio’s die enkel op DAB+ zijn. Ik wil dat zeker bekijken, als u dat kunt doorgeven. Maar vanuit het noodfonds zijn we nu aan het analyseren op welke wijze we het beste steun kunnen geven aan de lokale radio’s die van de Vlaamse Regulator voor de Media (VRM) een licentie hebben om uit te zenden via FM. Dat is als dusdanig ons basisuitgangspunt, maar als u nog nadere info hebt over de zenders waarnaar u verwijst, kunnen we zeker ook bekijken of zij in de scope opgenomen kunnen worden.

Mevrouw Segers heeft het woord.

Het is goed om te horen, minister, dat u heel actief bezig bent met het dossier. Ik ben blij te vernemen dat er een delegatie van de lokale radio’s bij het laatste overleg van de stuurgroep aanwezig was, want ik had daar andere informatie over gekregen.

Over die vraag rond DAB+: het zijn een viertal radio’s – FamilyRadio, Radio Maria, Evergreen, ROXX – die alleen op DAB+ zitten. Ik ben blij te horen dat u ook daar de opening maakt zodat zij ook zouden kunnen rekenen op die steunmaatregelen.

Tot slot denk ik met alle collega’s van alle fracties dat dit een dossier is dat ons kamerbreed bezighoudt. We blijven dat opvolgen, goed te horen dat u het ook actief opvolgt. Het is heel belangrijk voor de lokale radio’s dat u ook voor hun verzuchtingen oor hebt.

Met betrekking tot uw antwoord op de opmerking van collega Vandaele dat we op een bepaald moment wel een daad gaan moeten stellen: akkoord, persoonlijk denk ik wel dat 50 procent veel te laag is. FM al afschakelen als 50 procent van de mensen overschakelt naar DAB+: ik denk dat dat veel te vroeg is. Ik zou nogmaals willen oproepen om daar ook heel actief campagnes en promoties te doen. We gaan met verenigde krachten moeten werken om die omslag te realiseren, maar ik voorzie niet dat die binnen een jaar of twee gebeurd zal zijn.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is toegankelijk.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.