U bent hier

Commissievergadering

donderdag 28 mei 2020, 13.58u

Voorzitter

– Wegens de coronamaatregelen werd deze vraag om uitleg via videoconferentie behandeld.

 Mevrouw Vandromme heeft het woord.

In Schooldirect van 19 mei 2020 werden in deze coronatijden een aantal zaken extra verduidelijkt. Onder andere ook over de inschrijvingen voor het schooljaar 2020-2021 kwamen een aantal zaken heel specifiek aan bod. Een belangrijk inzicht daarbij is dat het ontstaan van kampeertoestanden en wachtrijen uitgesloten is.

Voor de inschrijvingen in het basisonderwijs, 1A/1B secundair onderwijs en het buitengewoon onderwijs wordt beschreven dat de inschrijving op afstand moet gebeuren.

In Schooldirect worden er drie mogelijke situaties omschreven. In de eerste meldde de school aan en wil ze starten met inschrijven. In de tweede wil de school alsnog starten met aanmelden. In de derde wil de school vanop afstand, bijvoorbeeld digitaal, inschrijven.

Voor die laatste situatie lezen we het volgende: “Digitale inschrijvingen gebeuren chronologisch, dat is het moment dat in het inschrijvingsregister wordt genoteerd. Vermijd het indien mogelijk als je een capaciteitsprobleem hebt en dus leerlingen zal moeten weigeren op basis van capaciteit. Voorzie een performant systeem, zodat bij eventuele klachten de volgorde van de inschrijvingen gereconstrueerd kan worden.”

Minister, kunt u verduidelijken wat de precieze mogelijkheden zijn voor de scholen die zullen moeten weigeren op basis van capaciteit en niet alsnog starten met aanmelden?

Kunt u aangeven hoeveel scholen er in dat geval zijn?

Als die scholen toch kiezen voor digitaal inschrijven op basis van chronologie, hoe kan een performant systeem er dan uitzien dat billijk is voor alle leerlingen en eventuele klachten en chaos vermijdt?

Ziet u mogelijkheden voor deze scholen om weer fysiek in te schrijven zodra u dat opnieuw hebt toegelaten?

Kunnen die scholen – als fysieke wachtrijen de facto niet mogelijk zijn – dan wel fysiek inschrijven op basis van chronologische volgorde?

Minister Weyts heeft het woord.

Minister Ben Weyts

Scholen die willen aanmelden, moeten een goedkeuring hebben van de Commissie inzake leerlingenrechten (CLR). Voor schooljaar 2020-2021 was er aanmelding van 49 procent van de scholen in het basisonderwijs, 16,6 procent van de scholen in het buitengewoon basisonderwijs, 28 procent van de scholen in het secundair onderwijs en 27 procent van de scholen in het buitengewoon secundair onderwijs.

Over het aantal scholen dat digitaal inschrijft, zijn er geen cijfers beschikbaar, aangezien hiervoor geen melding vereist is.

Wat de scholen betreft die moeten weigeren op basis van capaciteit, ontving het Agentschap voor Onderwijsdiensten (AGODI) voor 530 scholen minstens een mededeling niet-gerealiseerde inschrijving voor het schooljaar 2019-2020.

222 van deze scholen maken geen gebruik van een aanmeldingsprocedure voor de inschrijvingen voor 2020-2021. Dat zijn 68 scholen gewoon basisonderwijs, 29 scholen buitengewoon basisonderwijs, 115 scholen gewoon secundair onderwijs en 10 scholen buitengewoon secundair onderwijs.

We moeten inderdaad proberen een structurele oplossing te bieden om de capaciteitsnoden te lenigen. Daarbij zullen we de komende jaren nog bijkomende capaciteitsmiddelen toewijzen. Voor het opvangen van de noden die we verwachten tegen het schooljaar 2024-2025 in zowel het basisonderwijs als het secundair onderwijs, is er een bijkomend bedrag van 214 miljoen euro aan capaciteitsmiddelen voorzien voor de periode 2021-2024. Ik heb dat gespreid over verschillende jaren. In 2021 komt er 34 miljoen euro bij, 30 miljoen euro in 2020, 75 miljoen euro in 2023 en ook 75 miljoen euro in 2024. Die middelen komen bovenop de middelen die we al hadden toegewezen in 2019, namelijk 196 miljoen euro voor de periode 2019-2022. Er is dus een kleine overlap tussen die twee periodes.

We werken momenteel aan een nieuw Masterplan Scholenbouw, waarbij we die capaciteitsmiddelen natuurlijk ook zullen gebruiken. U mag het resultaat van die oefening spoedig verwachten, waarbij we ook al meteen de verdeling van die extra capaciteitsmiddelen op begrotingsjaar 2021 aan gemeenten en onderwijszones met de grootste te verwachten tekorten toewijzen.

De plaatsen die via capaciteitsmiddelen worden gepland, worden idealiter voorzien als duurzame plaatsen. Het plaatsen van klasunits is in beginsel een noodoplossing die we natuurlijk trachten te vermijden door tijdig te investeren in bijkomende plaatsen in duurzame schoolgebouwen.

Basisscholen die gelegen zijn in gemeenten die aan de voorwaarden voldoen, komen in aanmerking voor een hertelling van de lestijden volgens de schalen die ook in het kader van de capaciteitsproblematiek bestaan. Die voorwaarden zijn vervat in een omzendbrief.

Voor het nieuwe Inschrijvingsdecreet zitten we natuurlijk met het probleem van de grote uitdagingen waar scholen momenteel voor staan, die toch van een totaal andere aard zijn. Ik denk niet dat het hoofd van de scholen nu staat op het voorbereiden en inschakelen in het nieuwe Inschrijvingsdecreet. Daarom zouden wij het nieuwe Inschrijvingsdecreet pas ingang willen doen vinden vanaf 1 september 2021, voor de inschrijvingen voor het schooljaar 2022-2023.

Een volgend punt zijn de richtlijnen met betrekking tot fysieke inschrijvingen en inschrijven op afstand. In deze coronacrisis is het maken van een schoolkeuze er niet eenvoudiger op geworden, zeker voor de groep ouders van leerlingen die nog niet ingeschreven zijn of aangemeld hebben. Deze groep situeert zich vooral in de hogere leerjaren in het secundair onderwijs, waar men pas kan inschrijven vanaf 18 mei.

In het basisonderwijs, 1A/1B en buitengewoon onderwijs konden inschrijvingen en aanmeldingen reeds starten vóór de coronacrisis.

Er zijn ook scholen, vooral in het buitengewoon onderwijs, die nog wachten om de inschrijvingen te starten. Deze scholen kunnen nog steeds de keuze maken om ofwel aan te melden ofwel de inschrijvingen vanop afstand te laten verlopen. Dat kan digitaal zijn, maar ook telefonisch.

Voor de hogere leerjaren is aanmelden natuurlijk geen oplossing, omdat daar louter de chronologie speelt. Daar is enkel inschrijven vanop afstand mogelijk.

Het is belangrijk een onderscheid te maken tussen het juridische aspect, de inschrijving van de leerling en het gebeuren daarrond: het bezoeken, het rondleiden, de gesprekken met de directie enzovoort. Beide moeten uiteraard verlopen conform de veiligheidsvoorschriften die vandaag gelden.

We onderscheiden vandaag drie fasen. Er zijn alle activiteiten voor de inschrijving, zoals de kennismaking met de school. Er is de inschrijving zelf, waarbij het inschrijvingsrecht moet worden gerespecteerd. Ten slotte heb je, na de inschrijving, de voorbereiding op de start van het schooljaar.

Wat alles voor en na de inschrijving betreft – de eerste en de derde fase – kunnen scholen uitzonderlijk ouders en leerlingen op school ontvangen voor bijvoorbeeld een rondleiding, een onthaal- of oriënteringsgesprek. Zo'n contact vindt plaats wanneer er geen leerlingen op school aanwezig zijn, steeds op individuele afspraak, met maximaal drie personen tegelijk en volgens de geldende veiligheidsmaatregelen. Zulke contacten zijn enkel bedoeld voor wie verminderde toegang heeft tot digitale alternatieven. Ik denk dat we dat ook hebben meegegeven via Schooldirect.

Opendeurdagen zijn niet mogelijk, maar digitale promotie, filmpjes, livesessies en onlinegesprekken natuurlijk wel.

Dan is er de inschrijving zelf. Dat is misschien nog het meest precaire. Je moet natuurlijk het inschrijvingsrecht respecteren. Die regelgeving bepaalt dat er gewerkt wordt met chronologie: wie eerst komt, eerst maalt. Dat is een zeer moeilijk element om te verzoenen met de coronarichtlijnen. We willen natuurlijk te allen prijze vermijden dat er kampeersituaties of zelfs gewoon lange wachtrijen zouden ontstaan. Dat risico is helaas moeilijk in te schatten. We weten uit het verleden dat dat soms heel spontaan ontstaat. Daarbij speelt een soort domino-effect: als er één ouder of grootouder wordt gespot, voelen andere ouders onmiddellijk de druk om hetzelfde te doen. Dikwijls bleek achteraf dat dat kamperen absoluut niet nodig was. We willen ouders, en zeker grootouders, ook niet voor een dilemma plaatsen dat ze moeten kiezen tussen het gezondheidsrisico en een zekere plaats voor hun kind of kleinkind op de school van hun voorkeur.

Daarom hebben we de fysieke inschrijvingen opgeschort. Inschrijvingen moeten op afstand gebeuren, net omdat kampeertoestanden altijd vermeden moeten worden. Ook inschrijven op afspraak is niet te verzoenen met de chronologische aanpak van het inschrijvingsgebeuren, met de ratio van wie eerst komt, eerst maalt.

Er moet dus vanop afstand ingeschreven worden. Dat kan digitaal, met een webformulier of telefonisch, met inbellen. Scholen vinden daarvoor ook meer info en richtlijnen op de website van onderwijs.vlaanderen. Met ‘performant’ wordt bedoeld dat de chronologie van de inschrijvingen kan worden gereconstrueerd bij eventuele klachten en dat het de eventuele grote vraag tot inschrijving van ouders technisch moet aankunnen. Bij aanmelden op chronologie geldt natuurlijk hetzelfde. Ook daar is de correcte registratie van het tijdstip cruciaal. Er is daarover uitgebreid overlegd tussen de administratie, de onderwijskoepels en het GO! om de ondersteuning voor scholen op elkaar af te stemmen.

Is dat nu het ideale? Neen, maar het is het best mogelijke, gezien de huidige omstandigheden. Ik besef dat het geen evidente opgave is voor scholen, maar het is helaas waar de situatie ons momenteel toe dwingt.

Scholen die aanmelden, kunnen uitzonderlijk en op afspraak gunstig geordende leerlingen inschrijven. Dat kan vanaf 25 mei. Die uitzondering is mogelijk, aangezien na het aanmelden de chronologie is uitgeschakeld. En dan kan er op afspraak worden gewerkt. Die uitzondering kan enkel wanneer er geen leerlingen op school aanwezig zijn, net zoals bij bezoeken, dus met maximaal drie personen tegelijk en volgens de geldende veiligheidsmaatregelen.

Hoe zit het met de mogelijkheden voor deze scholen om in de toekomst weer fysiek in te schrijven? En wat met fysieke wachtrijen? Graag morgen al, maar de situatie en de adviezen van de experts zijn duidelijk: kampeertoestanden moeten te allen tijde vermeden worden en de chronologie bij inschrijven moet gerespecteerd worden. Dat zijn de twee zaken die ons parten spelen. We blijven de evolutie natuurlijk opvolgen. Ik zal op tijd nieuw advies inwinnen bij de experts ter zake. Vanaf het moment dat er een versoepeling mogelijk is, komt die er. Maar vooralsnog heb ik daar geen witte rook.

Mevrouw Vandromme heeft het woord.

Minister, ik dank u voor uw antwoord. Vanmorgen was er een soort van gesprek met de Ombudsdienst. Daar werd een pleidooi gehouden voor heldere communicatie. Het is in dezen ook belangrijk, zeker in tijden van corona, om de communicatie helder te houden. Ik heb zelf een zoon die straks naar het eerste jaar secundair onderwijs mag gaan. Ik heb het geluk wel een computer te hebben en zelf de info te kunnen opzoeken. Ik vrees toch dat het voor heel veel mensen, zeker nu er een nieuwe structuur voorhanden is in het secundair, niet altijd zo helder is wat de mogelijkheden zijn.

In Schooldirect werd er verwezen naar de mogelijkheid om leerlingen en ouders telefonisch te contacteren. Ik vroeg mij af hoe een school kan weten welke mogelijke leerlingen er zouden kunnen aankloppen om zich in te schrijven. Hoe kunnen scholen GDPR-gewijs – want de privacywetgeving is heel streng – toch die leerlingen die minder gemakkelijk de weg vinden via internet, bereiken?

Hoe kunnen we vanuit de overheid de hand reiken aan scholen die een capaciteitsprobleem hebben en hen begeleiden bij de inschrijving? Ook in het kader van de vragen die vanmorgen zijn gesteld, denken we dat we alles uit de kast moeten halen om ervoor te zorgen dat er geen juridische procedures opgezet worden.

Inzake oriëntering is het belangrijk om de taak van het CLB daarin te herkennen. Hoe kunnen we garanderen dat ouders en leerlingen de weg vinden naar het CLB, dat de loopbaan van leerlingen helpt begeleiden?

We zijn tot slot heel benieuwd naar het masterplan infrastructuur dat u aankondigde.

De heer Brouns heeft het woord.

Ik ga een beetje stout zijn, maar ik denk dat de minister mij dat zal vergeven. Soms moet je een beetje stout zijn om je rechten te laten gelden. Ik ben dan wel geen Limburgse calimero, maar ik kom wel op voor de rechten van de Limburgers.

Ik had daarstraks, bij de vraag om uitleg over het hoge aantal ongekwalificeerde schoolverlaters in de provincie Limburg, gevraagd of u wist wie deelnam en of er überhaupt deelname was vanuit het Departement Onderwijs en het kabinet aan de onderwijstafels SALK. U zei dat u dat niet wist. Ik kan u nu bevestigen dat er wel degelijk een uitnodiging is gestuurd, zowel naar uw kabinet als naar het departement. Ik zou er dus voor willen pleiten dat u er vanaf de volgende vergadering voor wilt zorgen dat de stoelen die nu nog leeg zijn, ingevuld geraken.

Dat was inderdaad heel stout.

De heer Laeremans heeft het woord.

Minister, ik zal ook een beetje stout zijn. Ik had twee maanden geleden al een vraag om uitleg ingediend over de inschrijvingen in Vlaams-Brabant en de Rand rond Brussel – Regina Caeli, Lennik enzovoort –, waar er een overrompeling is en waar scholen met ellenlange wachtlijsten zitten. Dan is corona daartussen gekomen en werd gevraagd om onze vragen om uitleg om te zetten in schriftelijke vragen. Dat is ook gebeurd, maar ik heb daar nog altijd geen antwoord op gekregen. Ik zou er toch graag op willen aandringen dat dit gebeurt. Als die al klaar waren voor behandeling in commissie, dan is het toch maar een kleintje om dat antwoord schriftelijk te bezorgen.

De toestand in Vlaams-Brabant baart mij enorme zorgen. Ik denk dat het er nog op verslechterd is in deze periode. Ondertussen kunt u wat nieuwe cijfers geven. Ik zou graag hebben dat u kijkt wat we daaraan moeten doen, want ik ben daar niet gerust in, niet alleen in mijn eigen gemeente maar in verschillende gemeenten, omdat de druk vanuit Brussel zo groot is.

Mevouw Goeman heeft het woord.

Ik heb ook nog een heel concrete vraag bij inschrijvingen in tijden van corona. Die vraag sluit een beetje aan bij wat mevrouw Vandromme daarnet zei.

Natuurlijk begrijpen wij dat fysieke inschrijvingen, en al zeker schoolkamperen, op dit moment te allen prijze vermeden moeten worden, gewoon omdat dat een gezondheidsrisico zou inhouden. Maar we vinden het toch heel belangrijk dat het inderdaad ook billijk gebeurt. U verwijst dan, minister, naar het feit dat er inderdaad digitale alternatieven zijn, via de computer, via de telefoon, en dat het principe van chronologie daarbij wel te allen tijde gerespecteerd moet worden en dat scholen zich erop moeten organiseren om dat ook te bewijzen, maar ik vrees dat dat in de praktijk vaak zal betekenen dat het weer de ouders zullen zijn die het best geïnformeerd zijn, die hun kinderen het eerst ingeschreven zullen krijgen. Voor mij is het dan ook belangrijk dat het principe van ‘wie eerst komt, eerst maalt’, zich niet vertaalt in een recht van de sterkste. Daarom wou ik u vragen welke pistes u ziet om er toch voor te zorgen dat alle ouders ten minste een eerlijke kans krijgen bij de inschrijvingsprocedures.

De heer Coel heeft het woord.

Voorzitter, eerst en vooral denk ik dat het een goede zaak is dat we het nieuwe Inschrijvingsdecreet nu in coronatijden met een jaar hebben uitgesteld. Ik denk niet dat de scholen nu op nieuwe regelgeving zitten te wachten. Dat neemt echter niet weg dat we niet moeten wachten tot de zomer van 2021 om nieuwe regelgeving te bespreken. We kunnen onze werkzaamheden dus wel voortzetten, zodat de nieuwe regels tijdig geïmplementeerd kunnen worden. Maar op zich vind ik het positief dat het met een jaar is uitgesteld.

Daarnaast denk ik dat het verhaal dat de minister geschetst heeft inzake de plaatsbezoeken, goed in elkaar zit. Ik heb begrip voor de veiligheidsvoorschriften, maar een schoolkeuze is dermate belangrijk dat het niet voor iedereen voldoende is om op basis van filmpjes of een slideshow te gaan beslissen. Soms moet je een school eens zien, proeven, ervaren, en dan is een schoolbezoek nuttig en wenselijk. Ik verneem dat dat in de richtlijnen nu beperkt is tot leerlingen die minder toegang hebben tot digitale informatie, maar persoonlijk vind ik dat nogal strikt. Als andere mensen een school wensen te bezoeken en als dat in veilige omstandigheden kan verlopen, dan moet dat kunnen. Scholen zijn trouwens ook vragende partij om hun project in de markt te zetten. Als dat veilig kan en beide partijen, de leerlingen en de scholen, vragende partij zijn, dan zie ik niet in waarom dat beperkt zou moeten blijven tot die selectieve groep. Dat is een richtlijn, maar in hoeverre zal die ook zo strikt worden toegepast?

Wat het inschrijven zelf betreft, is het natuurlijk een heel kluwen. Je zit met die chronologie die aangetoond moet kunnen worden, maar ik begrijp ook wel ergens de opmerking van collega Goeman. We moeten niet naar een absoluut recht van de sterkste of snelste gaan, zeker voor die kwetsbare groep die minder digitaal aanwezig is. Voor die bezoeken is voor hen nu een regeling getroffen, maar zou er ook geen soort van begeleiding kunnen komen om hen te helpen bij de inschrijving? Daarmee wil ik niet zeggen dat ze voorgetrokken moeten worden, maar hun kansen moeten wel optimaal zijn om binnen dat inschrijvingstraject een faire kans te hebben.

Mevrouw Beckers heeft het woord.

Heel kort en krachtig: goed gedaan, mijnheer Brouns.

Oké, twee rebelse Limburgers.

Minister Weyts heeft het woord.

Minister Ben Weyts

Dank u wel.

Mijnheer Brouns is gaan lopen, die is het land uit. Maar misschien zal er tussen de stapels brieven inderdaad een uitnodiging liggen. Ik heb ondertussen bij het hoofd van het departement nagevraagd of daar een uitnodiging is aangekomen en ik heb ook gevraagd om daar welwillend op in te gaan.

Wat de regeling betreft die ik heb toegelicht, heb ik uitvoerig overlegd met de koepels en onze administratie om die ondersteuning een beetje op elkaar af te stemmen. We communiceren met de scholen via Schooldirect. Wat ik heb beschreven, heb ik daar uitvoerig in geduid.

Als alternatief is er natuurlijk de digitale maar ook de telefonische weg. De telefoon kan worden beschouwd als een algemeen toegankelijk medium. En specifiek voor de kansengroepen werken we natuurlijk ook via de lokale overlegplatforms waarvan we veronderstellen dat zij het terrein het beste kennen.

Scholen kunnen ook nog kiezen om aan te melden. Ook daarvoor vinden ze de nodige informatie en richtlijnen. Aanmelden heeft natuurlijk als belangrijkste voordeel dat het de chronologie kan uitschakelen, dan wordt er op basis van toeval gewerkt.

Het masterplan infrastructuur komt eraan.

Wat de schriftelijke vraag van de heer Laeremans betreft, die zich ook stout waande: ik heb inderdaad wel een achterstand met betrekking tot de schriftelijke vragen. Ik sleep elke avond en nacht de curves mee, dat is een van de mappen die ik vaak onaangeroerd laat omdat het zoveel is en ik daar zoveel werk mee heb. Ik heb gezien dat ik vannacht tussen 3 en 4 uur nog een momentje heb, ik probeer zo snel mogelijk ook die vragen te beantwoorden.

Mevrouw Vandromme heeft het woord.

Minister, ik dank u voor het antwoord.

Voor de collega’s die even wat minder flink waren: mijn zoon die straks naar het eerste jaar secundair onderwijs mag, hoorde vooral dat er niet altijd even flinke mensen in de commissie Onderwijs zitten. Hij is voornamelijk heel benieuwd hoe het volgend jaar zal lopen. Hij is net terug van één dag les en kijkt uit naar wat meer school.

Mijn bezorgdheid is in elk geval dat alle leerlingen een plaats krijgen op een school waar ze zich goed voelen en dat ook de leerlingen die geen ondersteuning krijgen of die het thuis wat moeilijker hebben, een plekje krijgen op school. Die bezorgdheid wordt hier gedeeld, minister. Ik hoop dat we de scholen kunnen ondersteunen in de zoektocht om die leerlingen maximaal op te sporen en het inschrijvingsrecht van elk kind te kunnen waarmaken.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

zullen de commissiewerkzaamheden voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.