U bent hier

– Wegens de coronamaatregelen werd deze vraag om uitleg via videoconferentie behandeld.

Mevrouw Van den Brande heeft het woord.

Op 26 maart 2020 konden we in De Standaard lezen: “Het VRT-omroepgebouw wordt kleiner en een paar functies worden geschrapt. Het zijn nu vooral de aannemers die aan het stuur zitten.”

Begin 2016 werd na een architectuurwedstrijd bekendgemaakt dat het team Robbrecht en Daem architecten en Dierendonckblancke architecten zou instaan voor de realisatie van een nieuw hedendaags VRT-omroepgebouw. Doel was een compact, duurzaam en optimaal toegankelijk gebouw neer te zetten dat tevens kon functioneren als cultuur- en ontmoetingscentrum. Een noodzaak want het huidige omroepgebouw voldoet niet meer aan de hedendaagse normen voor energieprestaties en aan de noden van een modern mediabedrijf. Een grondige renovatie bleek onbetaalbaar en sowieso minder energiesluitend.

Begin november 2019 besloot de VRT over te gaan tot een eenzijdige buitengerechtelijke ontbinding van de overeenkomst met de architecten. Het ontwerpteam bleek geen realistische raming opgesteld te hebben en er was een onherstelbare vertrouwensbreuk ontstaan.

Op 26 maart werd het bericht gelanceerd dat er een publieke aanbesteding uitgeschreven werd waarop geïnteresseerden konden intekenen. Daarin zitten een aantal opvallende aanpassingen die verschillen van de initiële open oproep.

Er is een nieuwe inperking van 55.000 vierkante meter naar 46.000 vierkante meter. Dat is minder dan de helft van het huidige gebouw dat 95.000 vierkante meter is.

Het budget is afgetopt van 150 miljoen euro naar 140 miljoen euro, waarvan 15 miljoen euro dient voor inrichting.

Volgens De Standaard wordt er met een formule van ‘design and build’ gewerkt en niet meer met een open oproep of, zoals vrij onlangs nog werd aangegeven door de VRT, met een zuivere bouwteamopdracht.

De nieuwe procedure zou begeleid worden door de Vlaamse en de Brusselse bouwmeesters, maar Leo Van Broeck bleek daar nog niet van op de hoogte te zijn bij het ter perse gaan van het artikel.

In de opdracht stond verder dat kandidaten kunnen deelnemen tot april 2020.

Minister, klopt het dat de ‘design and build’-procedure zal worden toegepast? Zo ja, wat is uw mening over de switch van een open oproep naar een ‘design and build’-opdracht waar wellicht de aannemers het hoge woord zullen voeren en in veel mindere mate de architecten? Waarom is niet gekozen voor de zuivere bouwteamopdracht?

Waarom is de keuze gemaakt om het gebouw met 9000 vierkante meter te verkleinen? Waarin liggen die minder aantal vierkante meters? Is het enkel, zoals De Standaard meldt, minder hoge plafonds of heeft dit toch ook repercussies op bureaus en studio's en dus op het personeelsbestand? Hoeveel mensen kunnen er tewerkgesteld worden in dit kleinere gebouw? Is dit ongeveer hetzelfde aantal als nu of worden alternatieven zoals desksharing en thuiswerk de standaard bij de VRT? Impliceert de inperking van ruimte een verdere inkrimping van het personeel op termijn?

Waarom werd het budget met 10 miljoen euro ingeperkt? Een te krap budget is, zoals algemeen geweten, een van de voornaamste oorzaken dat projecten meer gaan kosten dan ze begroot werden. Is dit niet vragen om problemen op termijn of is er gewoon minder budget nodig, nu het gebouw compacter wordt? Wat zijn dan vooral de voordelen van de kleinere constructie? Of werd de schaal van het gebouw kleiner omdat het beschikbare budget anders ontoereikend bleek? Zijn er door deze budgetcut, naast vierkante meter ook duurzame of energie-efficiënte maatregelen uit het eerdere ontwerp gesneuveld?

Zijn de Vlaamse en Brusselse bouwmeesters ondertussen betrokken bij dit proces en zullen zij dit verder begeleiden?

Het idee van team Robbrecht en Daem - Dierendonckblancke architecten om een publieke bistro te implementeren waarbij bezoekers inkijk konden krijgen in de mediabedrijvigheid is niet meer opgenomen in de nieuwe oproep. Wordt nog voldoende aandacht besteed aan de functie van cultureel en ontmoetingscentrum? Op welke manier werd dit opgenomen in de nieuwe ‘design and build’-opdracht?

De deadline om in te tekenen lag op 10 april 2020. De oproep werd naar architecten verspreid rond 19 maart 2020. Op dat moment ontspon de coronacrisis zich en nam de overheid verschillende maatregelen, waaronder thuiswerk, onlineoverleg tussen architecten en bouwheren. Minister, bent u van mening dat, gezien de ingrijpende omstandigheden, drie weken voldoende was om in te tekenen? Hoeveel voorstellen werden uiteindelijk ingediend?

Hoe verloopt de verdere procedure? Wanneer gebeurt de toekenning en wanneer starten de werken?

Wat is de stand van zaken betreffende de contractverbreking met de vorige ontwerpers Robbrecht en Daem - Dierendonckblancke architecten?

Minister Dalle heeft het woord.

Minister Benjamin Dalle

De opvolging van de nieuwbouw van de VRT behoort uiteraard tot de bevoegdheid van de raad van bestuur en is als dusdanig niet de bevoegdheid van mezelf of van de Vlaamse Regering. Wij hebben in de beleidsnota Media en in het regeerakkoord een drietal elementen naar voren geschoven. Ten eerste gaat het over de site aan de Reyerslaan te Brussel. Ten tweede is er een budget dat moet worden nageleefd. Ten derde moet het op korte termijn kunnen worden gerealiseerd en moet het gaan over een mediagebouw dat de VRT klaarmaakt voor de media-uitdagingen van deze eeuw en dat voor de medewerkers comfortabel is om te werken.

Binnen dat kader heb ik een aantal van uw vragen doorgegeven aan de VRT. Ik zal de elementen die zij mij hebben bezorgd, aan u communiceren.

Initieel koos de VRT om te werken met een openoproepwedstrijd Dat impliceert dat in eerste instantie een ontwerpteam werd gekozen en pas nadat een uitvoeringsontwerp klaar was, werd een aannemer gezocht. Helaas bleek toen dat er een mismatch was tussen de offerte van de aannemer en de raming van het ontwerpteam. De raad van bestuur van de VRT heeft er dan ook voor gekozen om een ‘design and build’-bouwteam aan te stellen. Dat impliceert dat via een overheidsopdracht wordt gezocht naar een ontwerpteam en naar een aannemer. Samen zullen zij het project moeten uitvoeren. Beide partijen zijn op die manier vanaf het begin betrokken.

Dat heeft twee grote voordelen. Ten eerste is er een tijdsvoordeel. Architecten, ingenieurs en de algemene aannemer worden gelijktijdig geselecteerd via een unieke openbare procedure. Dat betekent een tijdswinst in de procedure. Ten tweede biedt het financiële zekerheid over de bouwkosten. De architecten maken ramingen en de algemene aannemer maakt een prijs die financiële zekerheid biedt.

Door die procedure zal de algemene aannemer vanaf het schetsontwerp de bouwkosten bewaken. Bij een overschrijding van de bouwkosten zal het schetsontwerp aangepast worden. Er kan pas naar de volgende studiefase van het definitief ontwerp worden overgegaan onder twee voorwaarden. Ten eerste moet het bouwteam een schetsontwerp afleveren dat voldoet aan het programma van eisen. Ten tweede moet het schetsontwerp binnen het taakstellend budget vallen. Op die manier vermijdt men budgettaire ontsporingen en kan men ook snel werken.

Wat het aantal vierkante meter betreft, zijn de geplande ruimte en werkkosten voldoende om de medewerkers van de VRT een comfortabele werkomgeving aan te bieden. Het is niet zo dat alle VRT-medewerkers tegelijk in het omroepgebouw werken. De VRT blijft, zoals zij ook al deed voor de coronacrisis, inzetten op thuiswerk. Deze periode is op dat vlak bijzonder inspirerend. Wat je nu allemaal ziet aan nieuwe methodieken om op afstand werken, zowel bij radio als bij televisie, zal ook in de toekomst voordelen bieden. Voor de coronacrisis werd er ook al op ingezet. Over het aantal vierkante meters is de VRT van oordeel dat dit volstaat.

Het budget heeft te maken met een compacter gebouw. De verhouding bruto- en nettovloeroppervlakte zal substantieel worden gereduceerd. Hierbij blijft de nettovloeroppervlakte opgenomen in het programma van eisen, wel behouden. Het compacter bouwen resulteert in een besparing van het totaal aantal bruto vierkante meters, en dus ook rechtstreeks in een besparing van de totale bouwkost.

Duurzaamheid – daar hebt u terecht op gewezen – blijft een belangrijk uitgangspunt in het nieuwbouwproject. Daarop zal in elk geval niet worden bespaard. De VRT heeft bevestigd dat de Vlaamse Bouwmeester wordt betrokken bij het proces.

U stelde ook een vraag over het cultureel en ontmoetingscentrum. De ambitie blijft om zo'n ontmoetingscentrum te creëren. Dat blijft ongewijzigd, maar het zal wat minder groots uitvallen. Dat element blijft in ieder geval opgenomen.

Dan kom ik tot de deadline en de vraag naar de impact van de coronacrisis. De VRT heeft geen enkele vraag ontvangen uit de sector om de periode van intekening te verlengen, ondanks de coronacrisis. Er zijn voldoende kandidaturen ingediend, zo bevestigt de VRT.

Wat betreft het aantal voorstellen, ben ik niet betrokken bij de procedure. Dat is voor de raad van bestuur. De VRT kan hierover ook geen verdere informatie bezorgen door de confidentialiteit van de lopende overheidsopdrachtenprocedure.

Het is moeilijk om een gedetailleerde timing te geven, ook omdat die in handen is van de raad van bestuur. We rekenen er wel op dat op niet al te lange termijn die gunning kan gebeuren, zodat er zo snel mogelijk ontwerpen kunnen komen en dat het gebouw zo spoedig mogelijk kan worden opgetrokken. Daarover kan ik geen verdere informatie geven. Dat zal afhangen van de selectieprocedure en het verdere verloop.

De samenwerking met het ontwerpteam is stopgezet. Daarover loopt momenteel een gerechtelijke procedure.

Collega's, vanaf nu gelden de twee minuten. Ik zal daar streng in zijn.

Mevrouw Van den Brande heeft het woord.

Minister, ik vind iets niet heel duidelijk en ik heb een aantal opmerkingen.

Wat u zegt over 'design and build' is uiteindelijk toch geen zuivere bouwteamopdracht, want bij 'design and build' wordt er niet samen ingetekend. Er wordt net apart ingetekend en dan is de kans veel groter dat ze niet compatibel zullen zijn met elkaar. Bij 'design and build' blijkt ook dat de aannemer vaak de bovenhand en de almacht krijgt ten opzichte van de architect. Bedoelt u dan uiteindelijk toch een zuivere bouwteamopdracht of is het 'design and build'? Na uw uitleg is dat wat verwarrend.

Voor het personeel zijn we natuurlijk blij te horen dat het aantal eventuele, al zijn het bruto, vierkante meters niet zal resulteren in minder mensen aan de slag, en dat er creatief nagedacht blijft worden over permanent thuiswerken en sharing.

Ik heb daar nog een kanttekening bij. Ik verneem dat er buiten minder brutoruimte en minder parking ook minder magazijnen zullen zijn voor stunts en voor decors. Wat zal er dan gebeuren met deze diensten op termijn? Zullen die diensten dan wegvallen? Wordt dat allemaal uitbesteed? Wat is het budget voor de uitbesteding, die nu decretaal vastligt rond de 18 procent? In onze volgende beheersovereenkomst kan dat cijfer dan wellicht veranderen.

Ik ben blij te horen dat er niet zal getornd worden aan de duurzaamheid en de energie-efficiëntie. Maar ik heb er toch ook vragen bij. In het eerdere concept was er sprake van een passief lowtechgebouw. Het zou zich voor zijn energieproductie beroepen op een brandstofcel en zo 60 procent minder energie verbruiken dan voorheen. Nu is er enkel, als ik het goed begrijp, sprake van een duurzaam gebouw. Dat wil zeggen dat men met duurzame materialen en recuperatiematerialen zal werken. Zal er naast dat duurzame ook voldoende aandacht zijn om het gebouw ook energiezuinig, of liever nog energieneutraal te maken?

Ik ben blij te horen dat de bouwmeesters zich bij de jury zullen aansluiten. Zal er naast hen nog iemand extra met expertise inzake duurzaam bouwen en energie-efficiëntie vertegenwoordigd zijn als lid van die jury?

Als bijkomende vraag wilde ik nog de stand van zaken weten van Robbrecht en Daem – Dierendonckblancke architecten. Is er meer nieuws vanuit het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest?

De heer Vandaele heeft het woord.

Dank u voorzitter, u ziet er zeer patent uit met uw das. Dat is keurig. Omdat u voorzit, natuurlijk.

Minister, ik heb goed geluisterd naar mevrouw Van den Brande. We moeten de cijfers nog even duiden. Ik dacht dat het oorspronkelijke budget 125 miljoen euro was. De eerste offerte was 190 miljoen euro. Dan heeft de raad van bestuur het budget opgetrokken naar 150 miljoen euro. En nu wordt er afgezakt naar 140 miljoen euro. Maar dat is nog altijd boven het oorspronkelijke budget bij de start van het project. Dit aangepaste budget is inderdaad helemaal te verantwoorden als je naar een kleiner gebouw en een kleiner volume gaat. Minister, dat volume zit nog altijd binnen de gangbare normen, als je dat vergelijkt met soortgelijke gebouwen. Dat zit goed.

Minister, ik sluit mij bij u aan wanneer u zegt dat dit in de eerste plaats de verantwoordelijkheid is van de raad van bestuur van de VRT. Ik merk ook dat de raad van bestuur unaniem beslist heeft om het lopende contract te beëindigen. Minister, ik heb het volle vertrouwen dat de raad van bestuur van de VRT die nieuwe wending in het bouwdossier ook zonder onze bemoeienis tot een goed einde zal brengen. Laten we dat in elk geval hopen.

Mevrouw Segers heeft het woord.

Minister, dank voor uw antwoord. Net als de heer Vandaele onderstreep ik dat dit een dossier is dat onder de verantwoordelijkheid van de VRT en in de eerste plaats van de raad van bestuur van de VRT valt. Het is heel jammer hoe de situatie vanaf het eerste ontwerp is verlopen. Dat was een prachtig ontwerp van Robbrecht en Daem. Wij hebben het mogen bewonderen bij een bezoek. De VRT had moeten investeren in een projectmanager om dit dossier te begeleiden want dit is toch wel een megacomplex dossier. Op basis van uw antwoord, minister, heb ik nu het gevoel dat dit met een nieuwe aanpak toch wel de goede richting uitgaat.

Ik hoop samen met iedereen dat dit nieuwe plan zo snel mogelijk gerealiseerd kan worden want de VRT kan echt wel dat nieuwe gebouw gebruiken. Het moet zo efficiënt en zo correct mogelijk gebeuren, maar ook op het vlak van esthetiek, duurzaamheid en gebruiksgemak moet het zo snel mogelijk een succes kunnen worden. Ik heb daar wel vertrouwen in.

Mevrouw Brouwers heeft het woord.

Ik wil mevrouw Van den Brande bedanken voor de interessante vraag. Op deze manier krijgen wij een update over het toekomstige gebouw voor de VRT.

Het gaat van een open oproep naar een ‘design and build’-formule. Ik ben in een ver verleden nog schepen van Ruimtelijke Ordening geweest en heb regelmatig met de toenmalige Vlaamse Bouwmeester samengewerkt voor overheidsgebouwen voor de stad, onder andere het museum M Leuven. Dat was superinteressant.

De Vlaamse Bouwmeester staat voornamelijk in voor architecturale kwaliteit. De overheid mag op dat vlak toch ook een voorbeeld stellen. Minister, u hebt gezegd dat de Vlaamse Bouwmeester ook nu betrokken blijft. Op welke manier zal dat gebeuren, want er is nu een andere procedure? Is de betrokkenheid dan even groot? Het zou jammer zijn dat de architecturale kwaliteit zwaar te lijden zou hebben onder de nieuwe formule. Het is dan ook mijn prangende vraag om hem sterk te betrekken.

De heer Slootmans heeft het woord.

De zoektocht naar een nieuw VRT-gebouw blijft al een tijd de gemoederen beroeren. Ik las onlangs, op 14 april 2020, het opiniestuk ‘Waarom blijft de VRT niet in haar kot?’. Ik vond het treffend, want er werd verwezen naar het feit dat er nog steeds wordt gekozen voor een nieuwbouwproject en niet voor een empathische renovatie, zoals dat heet. Nochtans waren er in 2005 – ondertussen vijftien jaar geleden – plannen voor een dergelijk TOM-project (Totale OMbouw VRT). Dat werd toen geraamd op 60 miljoen euro, minder dan de helft dus van het huidige budget. Dat project had ook respect voor de architecturale waarde van het gebouw met al zijn karakteristieken.

Ik ben nieuw in dit parlement en u zult zeggen dat ik zeer oude koeien uit de gracht haal, maar ik vraag mij af waarom die optie destijds is verworpen.

Minister Dalle heeft het woord.

Minister Benjamin Dalle

Ik dank de leden voor de bijkomende vragen en opmerkingen. Dit toont aan dat dit een zeer belangrijk dossier is waarmee heel veel mensen en collega's bezig zijn.

Ik moet wel herhalen dat de Vlaamse overheid er vooral op  toeziet dat het budgettaire luik gerespecteerd wordt omdat dit betoelaagd wordt vanuit onze dotatie, dat het daar gerealiseerd wordt op de locatie van de Reyerssite en dat het spoedig vooruitgaat. In die zin vind ik de opmerking van de heer Vandaele belangrijk om de verantwoordelijkheid te houden waar die ligt en daar vanuit deze commissie niet in tussen te komen.

Mevrouw Van den Brande, ik zal uw bijkomende vragen zo goed mogelijk proberen te beantwoorden. Mochten er elementen onvoldoende in detail beantwoord zijn, dan ben ik graag bereid om bij de VRT nog extra informatie op te vragen en in een volgende commissie of schriftelijk de aanvulling te geven.

U peilde onder meer naar de 'design and build'-formule en wat dat betekent voor de positie van respectievelijk aannemer en ontwerper. Ik herhaal dat de keuze voor een 'design and build'-bouwteam impliceert dat via een overheidsopdracht wordt gezocht naar een ontwerpteam en naar een aannemer waardoor ze vanaf het begin op een goede manier kunnen samenwerken aan het project. Zij moeten dat ook gezamenlijk indienen, in die zin denk ik dat dit wel degelijk kan functioneren.

U peilde ook naar eventuele gevolgen voor productie en productiehuizen. Daar zouden geen gevolgen mogen zijn. Wel is het zeker dat het project compacter zal zijn.

Wat uw vragen betreft over productie, transportmiddelen en dergelijke meer, kan ik momenteel geen nadere details geven, maar het zal in elk geval compacter zijn. De garantie van de VRT is uiteraard dat het een comfortabel gebouw blijft voor de medewerkers. Een aantal elementen uit het vorige project waren ambitieuzer op architecturaal vlak, bijvoorbeeld inzake bouwoppervlak, maar die zaken zijn eruit gehaald zonder dat dit een impact heeft op de kwaliteit van de werkomgeving.

Wat ecologie betreft, moet het zeker even goed zijn als in het afgesloten project. Er zijn ook nieuwe inzichten opgenomen in het nieuwe bestek. Ik herinner er trouwens aan dat op de Reyerssite de Brusselse ordonnanties, bijvoorbeeld inzake passiefbouw, van toepassing zijn. Die zijn nog iets strenger dan in Vlaanderen.

En heel belangrijk is dat de prijs binnen het afgesproken bestek moet blijven.

Over de timing waren er ook een aantal vragen. Over de besluitvorming in de raad van bestuur kan ik me niet uitspreken, maar ik vermoed dat men daar tegen het najaar verdere stappen in zal kunnen zetten. Mevrouw Segers, er is ook de formele beslissing om de bouwmeester te betrekken bij de jurering.

Het moet dus comfortabel zijn voor de medewerkers maar het moet architecturaal een mooi gebouw zijn dat past op die nieuwe mediasite.

Mevrouw Van den Brande, u peilde ook naar de budgettaire impact. Er zijn contacten met het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest om ervoor te zorgen dat de financiële afspraken die werden gemaakt om het gebouw van de VRT op die mediasite in te plannen, kunnen worden gehonoreerd.

Mevrouw Van den Brande heeft het woord.

Minister, ik dank u voor uw antwoord. Natuurlijk heb ik ook vertrouwen in de raad van bestuur en begrijp ik ook wel dat onze inbreng vanuit het parlement niet alleenzaligmakend is. Ik wil er wel voor pleiten dat er absoluut zou worden gestreefd naar een goed compromis tussen een project binnen budget en tijd en een bijzondere en mooie architecturale entiteit: een gebouw dat een innovatief en inspirerend huis zal zijn voor iedereen die werkt voor de VRT en voor iedereen die onze openbare omroep … (Het geluid van Tine Van den Brande valt weg.)

Ik ben bijzonder blij te horen dat er een passiefbouw zal worden toegepast. Dat overstijgt mijn verwachtingen. Daar ben ik heel blij om.

Verder zullen wij alert blijven dat het compactere gebouw toch geen nefaste invloed zal hebben voor de werking en het aanbod van het personeel.

In deze bizarre tijden, met een overvloed aan berichtgeving, bewijst de VRT dat ze voor miljoenen Vlamingen een baken van vertrouwen is. Ik hoop ook dat de Vlaamse Regering dat vertrouwen in de VRT in de toekomst zal geven. Wij kijken halsreikend uit naar deze nieuwe plek in het medialandschap en we zijn nieuwsgierig naar … (Het geluid van Tine Van den Brande valt weg.)

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

De plenaire vergadering en de commissievergaderingen zijn in principe openbaar, tenzij anders vermeld. 

U wil een vergadering bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.