U bent hier

Mevrouw Sleurs heeft het woord.

Minister, het Vlaamse preventiebeleid is gestoeld op de principes van gezondheid en welzijn in elk beleid met het oog op gezondheidswinst op bevolkingsniveau. Zowel individuen als maatschappelijke geledingen kunnen hiertoe bijdragen. Een van de doelstellingen is dat er meer aandacht komt voor vaardigheden inzake gezondheidsgeletterdheid bij de bevolking, zoals ook beschreven in de beleidsnota.

Recent publiceerde het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) een syntheserapport in verband met gezondheidsgeletterdheid of vaardigheden inzake gezondheidsgeletterdheid. De doelstelling van deze studie wordt als volgt omschreven: “... om het beleid rond gezondheidsgeletterdheid in enkele landen te analyseren, om er lessen uit te trekken en om aanbevelingen te formuleren over elementen waarmee best rekening wordt gehouden bij de ontwikkeling van een eventueel Belgisch federaal actieplan”.

België maakte geen deel uit van de eerste Europese meting in 2012 rond gezondheidsgeletterdheid bij de Europese bevolking waardoor geen cijfers bekend zijn. Het KCE-rapport maakt wel melding van een studie van de Christelijke Mutualiteiten uit 2014 waarbij 41,3 procent van de ondervraagden een onvoldoende of problematisch niveau van gezondheidsgeletterdheid bleek te hebben. Een andere enquête is van Sciensano van oktober 2019, en die toont een gunstigere score van 33,4 procent onvoldoende of problematische niveaus.

Uiteraard heeft dit gevolgen op preventief en curatief vlak. Mensen begrijpen hun aandoening niet goed en vinden moeilijk aansluiting bij de zorgverleners. Het is ook niet gemakkelijk om bijvoorbeeld de doktersadviezen en desbetreffende behandelingen te begrijpen en correct op te volgen. De onderzoekers schrijven dit toe aan het opleidingsniveau, de socio-economische status en de culturele en sociale omgeving. Zij wijzen ook op de complexiteit van het systeem en de vaardigheid hiermee om te gaan. Het gaat hierbij om een gedeelde verantwoordelijkheid.

De studie van het KCE onderzoekt, vergelijkt en analyseert het beleid in het kader van gezondheidsgeletterdheid van verschillende landen. Vervolgens werden aanbevelingen geformuleerd die zich spreiden over verschillende entiteiten, actoren, niveaus: burgers moeten betrouwbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle informatie kunnen krijgen. Ook organisaties, ziekenhuizen en ziekenfondsen moeten ervoor zorgen dat gezondheidsgeletterdheid intern een plaats krijgt door opleidingen te organiseren. Bevoegdheidsoverschrijdend moet gezondheidsgeletterdheid binnen verschillende sectoren worden ingevoerd, zoals in Onderwijs, Werk, Cultuur, Sport en zo meer.

Minister, hoe wenst u de gezondheidsgeletterdheid in Vlaanderen te verhogen? Zult u in Vlaanderen een eigen actieplan opmaken, in samenspraak met andere bevoegdheidsdomeinen? Komt er een evaluatie van bestaande initiatieven?

Zult u het federale niveau aanspreken? Is er bijvoorbeeld een interministeriële conferentie (IMC) gepland? Zo ja, wanneer? Zo niet, zult u daarop aansturen?

Minister Beke heeft het woord.

Minister Wouter Beke

Zoals ik ook in mijn beleidsnota heb aangegeven, wil ik meer aandacht besteden aan de gezondheidsvaardigheden van de Vlaming. Het verhogen van gezondheidsvaardigheden kan op verschillende manieren. Door de thematiek meer te integreren in de basisopleiding van zorgaanbieders, kunnen we het bewustzijn hiervoor vergroten.

Momenteel ondersteunen we al meerdere initiatieven om de gezondheidsgeletterdheid te bevorderen. Zo subsidiëren we het Belgisch Centrum voor Evidence-Based Medicine voor ‘Gezondheid en Wetenschap’. Ze hebben als opdracht betrouwbare en toegankelijke, dus begrijpbare, gezondheidsinformatie ter beschikking te stellen van het brede publiek. Al hun informatie steunt op degelijk wetenschappelijk onderzoek of ook Evidence-Based Medicine. Ze doen dit onder meer via de website www.gezondheidenwetenschap.be.

Gezondheidsgeletterdheid bevorderen door kennisverhoging, de zogenaamde educatie, is een preventiestrategie die systematisch gebruikt wordt binnen het preventiebeleid. Al onze partnerorganisaties en organisaties met terreinwerking, in alle settings waarin ze actief zijn, passen deze toe. Ik wil hiervoor ook graag verwijzen naar de preventiematrix die naast educatie ook omgevingsinterventies, afspraken en regels en zorg en begeleiding omvat.

Deze strategieën worden aangewend om de gezondheid van de Vlaming te verbeteren. Ik verwijs hierbij naar het Strategisch Plan, ‘De Vlaming leeft gezonder in 2025’, goedgekeurd op 10 januari 2018 door het Vlaamse Parlement.

In elke beheersovereenkomst die we afsluiten met onze organisaties en in de subsidiëring van intergemeentelijke preventiewerkers brengen we het principe van proportioneel universalisme in. Dit houdt in dat iedereen ondersteuning krijgt, maar zij die het meer nodig hebben, krijgen iets meer. Hiermee spelen we in op gezondheidsverschillen, die vaak hun grondslag vinden in gezondheidsgeletterdheid. Gezondheid vertoont immers een sociale gradiënt, waarbij mensen met een hogere socio-economische positie, vaker langer en in betere gezondheid leven.

Daarnaast lopen er acht projecten die tot doel hebben te onderzoeken op welke manier we er beter in kunnen slagen onze preventiemethodieken bij kwetsbare doelgroepen ingang te doen vinden. De kick-off van deze projecten is op 5 februari.

Op dit moment financiert de Koning Boudewijnstichting, via het Fonds Daniël Deconinck een aantal projecten die de zorggeletterdheid moeten bevorderen in de eerstelijnsgezondheidszorg. We zullen hier de goede praktijken uit distilleren en aanreiken aan de zorgraden van de eerstelijnszones.

We namen recent kennis van het rapport van het KCE omtrent gezondheidsgeletterdheid en we zullen de aanbevelingen verder bestuderen. We zullen dan inschatten of een Vlaams actieplan over gezondheidsgeletterdheid een toegevoegde waarde kan bieden. Het is alvast onze overtuiging dat dit thema de komende jaren aandacht moet krijgen en een bundeling van krachten zal vragen.

Er is nog geen IMC gepland. De onderwerpen die hier zullen worden naar voren geschoven moeten nog worden bepaald.

Mevrouw Sleurs heeft het woord.

Ik notuleer dat er dus recent heel wat projecten lopende zijn, en dat er ook, samen met het Boudewijnfonds, projectmatig rond wordt gewerkt. Ik denk dat we dat moeten toejuichen. Het lijkt mij inderdaad belangrijk om daar nu in hoge mate op in te zetten.

We leven in tijden van het internet en van nochtans zeer toegankelijke informatie op verscheidene gebieden, en dat zorgt net voor het gevaar dat mensen minder informatie zullen krijgen, door het grote aanbod. Gezondheid en Wetenschap is daarin een belangrijke partner.

Ik kijk uit naar de toekomst, en ik hoop dat u dat op korte termijn van heel dichtbij opvolgt. Ik denk dat de gezondheidsgeletterdheid er een stuk slechter aan toe is dan we denken, terwijl dat toch heel belangrijk is in tijden van overmaat aan informatie.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.