U bent hier

De heer Bex heeft het woord.

Minister, de regering heeft een snelheidsverlaging op de ring rond Brussel aangekondigd in het kader van het Vlaamse klimaatplan. Over dat Vlaamse klimaatplan waren wij als groenen niet echt te spreken. Wij vonden dat die maatregelen zeker niet ver genoeg gingen en dat er te weinig ambitie was. Maar wij staan wel achter de verlaging van de maximumsnelheid op de R0 van 120 naar 100 kilometer per uur. De groenen hebben daar altijd voor gepleit omdat die snelheidsverlaging een aantal grote voordelen met zich meebrengt. Een lagere snelheid betekent immers een lagere CO2-uitstoot, maar ook een hogere verkeersveiligheid, een vlottere doorstroming van het verkeer en een verbetering van de luchtkwaliteit door een lagere uitstoot van fijn stof en NO2. We zijn tevreden met deze maatregel, maar we hebben uiteraard een aantal vragen.

Vanaf wanneer zal de nieuwe snelheidslimiet gelden? Zal de maximumsnelheid van 90 kilometer per uur, die nu op bepaalde stukken van de R0 geldt, blijven bestaan? Dat lijkt de logica zelf, maar misschien kunt u dat toelichten.

Uit de aankondiging leiden we af dat het gaat om een algemene snelheidsverlaging. Waarmee staaft u de keuze om de snelheid te verlagen tot precies 100 kilometer per uur? Er zijn immers onderzoeken die aantonen dat 80 tot 90 kilometer per uur de optimale snelheid zou zijn voor de verkeersdoorstroming. Om de uitstoot van CO2 en fijn stof verder te beperken, is een snelheid lager dan 100 kilometer per uur wenselijk. Hebt u een onderzoek waarop u zich baseert om precies voor 100 kilometer per uur te kiezen?

In aanloop naar de ring van Antwerpen staan er dynamische verkeersborden. Hoe staat u tegenover bijkomende dynamische snelheidsaanpassingen in functie van de verkeersdrukte en de weersomstandigheden met behulp van dynamische verkeersborden op de Brusselse ring? Er wordt soms met een boutade gezegd dat men al blij zou zijn als men op die Brusselse ring 100 kilometer per uur zou kunnen rijden. Uiteraard zal het op sommige momenten ook aangewezen zijn voor een optimale doorstroming om iets trager dan 100 kilometer per uur te rijden.

Mijn volgende vraag gaat over handhaving. Deze maatregel levert enkel de gewenste voordelen op indien de maximumsnelheid effectief wordt gerespecteerd. Controle en handhaving zijn dus noodzakelijk. Hoe gaat u ervoor zorgen dat deze nieuwe maximumsnelheid gehandhaafd wordt?

De Brusselse ring valt ook onder de bevoegdheid van het Brusselse Gewest. Hebt u al overlegd met het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest om de snelheidsaanpassing te bespreken?

De milieuwinsten zijn duidelijk, maar ook het aantal verkeersslachtoffers kan met deze maatregel aanzienlijk dalen. Collega Rzoska heeft daar onlangs in deze commissie al op gewezen.

Het klopt niet dat een snelheidsverlaging een reistijd drastisch zou verlengen. Een Nederlands onderzoek toont aan dat een verlaging van 130 naar 100 kilometer per uur op een traject van 55 kilometer de reistijd slechts met 3 minuten zou verlengen. Minister, bent u bereid om te onderzoeken of de maatregel ook voor de andere snelwegen in Vlaanderen een positief effect op de verkeersveiligheid zou kunnen hebben?

Minister Peeters heeft het woord.

Minister Lydia Peeters

Mijnheer Bex, dank u voor uw vragen.

De uitvoering van de maatregel vraagt een aanpassing van de signalisatie. Op dit ogenblik wordt onderzocht wat hiervoor specifiek dient te gebeuren. Zodra de administratie dat onderzoek rond heeft, wordt een timing opgemaakt. Er dient uiteraard ook een ministerieel besluit te worden opgemaakt, inclusief een plan. Praktisch zouden er een vijftigtal verkeersborden geplaatst moeten worden. De heel exacte ingangsdatum kan ik op dit ogenblik nog niet meegeven.

Het klimaatplan legt duidelijk een reductie van de snelheid tot 100 kilometer per uur op. Daar waar snelheidsregimes nu reeds 100 kilometer per uur zijn of lager, verandert er niets. Wij volgen daar gewoon strikt wat in het klimaatplan is afgesproken.

Voor de vraag of wij een algemene snelheidsverlaging overwegen, moet ik opnieuw verwijzen naar het klimaatplan. De keuze om de snelheid te verlagen tot 100 kilometer per uur is een van de maatregelen uit het klimaatplan om de CO2-uitstoot te beperken en is gebaseerd op een modeldoorrekening. Een optimale snelheid voor de doorstroming is afhankelijk van de weginrichting en van de samenstelling van het verkeer. Deze snelheid is niet per definitie overal hetzelfde.

Bijkomend wil ik meegeven dat ik zelf positief sta ten aanzien van een dynamische verkeerssignalisatie. Ik verkies de dynamische boven de lineaire regelingen. Indien de dynamische verkeerssignalisatie wordt toegepast op plaatsen waar het ook effectief een bijdrage kan leveren tot de verkeersveiligheid en de doorstroming, moeten wij daar ten volle op inzetten. Dit dient bijgevolg van geval tot geval te worden onderzocht. In het licht van de herinrichting van de R0 wordt het plaatsen van dynamische signalisatie mee onderzocht. Ik kan wat dat betreft nog verwijzen naar de uiteenzetting die we hier hebben gehad met De Werkvennootschap.

Controle en handhaving zijn uiteraard zeer belangrijk. Er zal uiteraard aan de politie gevraagd worden om hier extra aandacht aan te besteden. Het eventueel voorzien van trajectcontroles zal natuurlijk ook verder onderzocht moeten worden. U zult begrijpen dat er heel wat vragen zijn voor trajectcontroles en voor flitscamera’s. Ik zie sommigen al lachen, die inderdaad ook aanvragen hebben ingediend. Maar opnieuw, ook daar moeten wij de prioriteitenlijst respecteren. Alleszins zal de trajectcontrole ook voor de R0 mee onderzocht worden.

Ik heb al regelmatig overleg gehad met collega-minister Elke Van den Brandt van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest. Heel specifiek over het invoeren van concrete maatregelen daaromtrent zullen we binnenkort een overleg hebben. Dat is nog niet gebeurd.

Voor uw laatste vraag verwijs ik naar wat ik al heb gezegd in de commissievergadering van 5 december 2019. Toen hadden we ook een vraag over deze materie en heb ik medegedeeld dat er op basis van de resultaten van het onderzoek naar de snelheidsaanpassing, in het kader van het goedgekeurde Luchtbeleidsplan 2030, breder zal worden onderzocht of een lagere snelheidslimiet al dan niet mogelijk en wenselijk is op andere delen van het snelwegennet. We kijken daar uit naar het onderzoek in een ruimer kader. U zult ook beseffen dat verkeersveiligheid en luchtkwaliteit zeer belangrijk zijn, maar ook doorstroming en economische belangen spelen mee. We moeten dat allemaal in zijn totaliteit kunnen plaatsen, vooraleer we daarover finaal kunnen beslissen of we elders nog snelheidsbeperkingen kunnen opleggen en of we daarbij kiezen voor lineaire dan wel voor dynamische snelheidsregelingen.

De heer Bex heeft het woord.

Minister, ik wil u danken voor uw antwoord en ik wil nog op drie concrete punten ingaan.

Ten eerste hebt u in uw antwoord op mijn eerste vraag betreffende de timing voor de nieuwe snelheidslimiet een aantal zaken opgesomd die nog moeten gebeuren, maar de vraag is natuurlijk hoe dringend u dat zelf vindt. Als de Vlaamse Regering daar echt werk van wil maken en dat als een prioriteit ziet, kan het eigenlijk snel gaan. Het verontrust me een beetje dat u niet hebt aangegeven binnen welke tijdshorizon u dit ziet. Ik snap dat u niet kunt zeggen dat u het nog dit jaar zult doen of er geen concrete datum op wilt plakken, maar u zou ten minste kunnen aangeven of u dit in het begin van de legislatuur of veeleer tegen het einde van de legislatuur wilt doen. Misschien moeten we vrezen dat dit project in het Vlaams Energie- en Klimaatplan wel is aangekondigd, maar veeleer is toegevoegd om dit plan wat op te smukken en verder op de lange baan zal worden geschoven, in functie van de aanpassingen die nog aan de ring moeten gebeuren. Dat is een concrete vraag die ik u wil stellen. Is dit iets wat de Vlaamse Regering prioritair wil doen of is dit iets wat u op de lange baan wilt schuiven?

Ten tweede ben ik zeer tevreden dat u wilt overwegen de dynamische snelheidsbeperkingen en de trajectcontroles te onderzoeken. Volgens mij kan hier snel aan worden gewerkt als de wil er is. Ik wil u hiertoe aanmoedigen.

Tot slot wil ik nog een algemene beschouwing maken over de aanpassingswerken aan de ring in het licht van het Vlaams Energie- en Klimaatplan. De Vlaamse Regering ziet dit als een belangrijke maatregel om de co2-uitstoot op de Brusselse ring naar beneden te halen. Dit houdt eigenlijk een standstillverplichting voor de vervuiling op de ring in. Ik bedoel niet dat we allemaal moeten stilstaan in de file, maar als dit een belangrijk onderdeel van het Vlaams Energie- en Klimaatplan is, betekent dit dat heel het programma om de ring aan te passen er niet toe mag leiden dat er meer verkeer komt. Dat is een belangrijke les die ik uit het Vlaams Energie- en Klimaatplan heb geleerd.

Het gaat niet enkel om de verlaging van de snelheid. Ik hoop dat die verlaging er komt en ik nodig u uit om daar een datum op te plakken of om concreet te zeggen dat die verlaging er snel komt. Het gaat er vooral om dat de ring niet mag worden aangepast op een wijze die de co2-uitstoot door het toegenomen verkeer in de toekomst laat stijgen.

Mevrouw Lambrecht heeft het woord.

Voorzitter, op het autosnelwegennet in Vlaanderen zijn er heel wat plekken waar, los van een dynamische regeling, in gelijke omstandigheden verschillende maximumsnelheden gelden. Ik geef een voorbeeld. Op de Brusselse ring was het tot nu toe overal 120 kilometer per uur. Op de R1 is het 90 kilometer per uur, wat in functie van de omstandigheden mogelijk variabel naar beneden kan worden herzien. Op de R4 is het bijna overal 90 kilometer per uur, behalve op een klein gedeelte, waar de maximumsnelheid 120 kilometer per uur is.

Zelf ben ik voorstander van een algemene verlaging van de maximumsnelheid rond de grote steden tot 90 kilometer per uur. Dat moet natuurlijk worden gecombineerd met variabele borden en dus, in functie van de omstandigheden, met eventuele variaties naar beneden. De uitleg van tegenstanders is altijd dat het gaat om wegvlakken die als autosnelweg zijn ingericht. Dat geldt echter ook in het buitenland, maar wie in Nederland, Frankrijk of Duitsland op de autosnelweg rijdt en in de buurt van een stedelijke zone komt, ziet dat de maximumsnelheid daar altijd lager ligt. Meestal is het 90 kilometer per uur, hoewel aan de weg weinig verandert. Dat wordt eventueel aangevuld met variabele borden.

Ik vraag me af waarom we in Vlaanderen niet kunnen afspreken de maximumsnelheid minstens in de grootstedelijke zones rond Brussel, Antwerpen en Gent op 90 kilometer per uur te leggen. Dat zou goed zijn voor de doorstroming, de luchtkwaliteit en de lawaaioverlast. Dat kan in mindere of meerdere mate zijn, maar slechter zal het er alleszins niet van worden. Het gaat dan tenminste om een uniform maximumsnelheidsregime, uiteraard in combinatie met borden die de snelheid in functie van de drukte of het weer naar beneden kunnen laten variëren. Ik begrijp echter niet waarom wij rond Gent en Brussel nog met een snelheid van 120 kilometer per uur kunnen rijden.

Minister, ik heb twee vragen. Waarom ligt de maximumsnelheid voor een klein stuk van de R4 rond Gent nog steeds op 120 kilometer per uur?

Waarom bent u geen voorstander van een algemene verlaging van de maximumsnelheid naar 100 of 90 kilometer per uur, zoals dat in vele buurlanden het geval is?

Mevrouw De Coninck heeft het woord.

Minister, dank u voor uw antwoord. De vraag van collega Bex verontrustte mij een beetje. Hij was verontrust door het antwoord. Ik zag een vraag over de Brusselse ring, mobiliteit en klimaat. Ik vind het bizar dat dan eigenlijk de vraag rond de heraanleg van de ring daar niet aan gelinkt wordt, want dat is een heel mooi project, dat hier onlangs nog toegelicht werd. Daar zitten extra fietssnelwegen in en extra openbaar vervoer. Dat zou net het klimaat ten goede komen. Die ring wordt nu namelijk ook gebruikt voor lokale, kortere verplaatsingen. De heraanleg zou ervoor zorgen dat we die verplaatsingen van de ring kunnen weghalen en dat die mensen zich op een duurzame manier kunnen verplaatsen. Ik denk dat dat een veel betere maatregel zou zijn voor de CO2-uitstoot en de luchtkwaliteit. Ik denk dat heel dat project van de heraanleg van de ring geen extra verkeer zal aantrekken, maar net de mobiliteit zal verduurzamen en verbeteren. Minister, ik wil u dus vragen om zeker werk te maken van dat project.

Wat de algemene verlaging van de maximumsnelheid en de dynamische snelheidsborden betreft, ben ik blij dat u zegt dat u de dynamische signalisatie verkiest. Dat is ook ons standpunt. Ik zou u willen vragen om bij de grondige heraanleg van snel- en ringwegen – want ik begrijp dat het niet evident om dat in een keer uit te rollen, omdat dat veel kost en er veel studie voor nodig is – de nodige zaken te voorzien, zodat die dynamische signalisatie geplaatst kan worden. Tot zover mijn twee bedenkingen.

De heer Verheyden heeft het woord.

Collega’s, autobestuurders die dagelijks de Brusselse ring gebruiken, reageren met enige scepsis op die maatregel om de snelheid te verlagen tot 100 kilometer per uur. Ik denk dat de reden daarvoor duidelijk is: de gemiddelde snelheid in de spits is nu al lager dan 60 kilometer per uur. Vaak rijdt men zelfs slechts stapvoets. Wanneer kan men dan wel sneller rijden dan 100 kilometer per uur? ’s Avonds, in het weekend en met wat geluk overdag buiten de spits. Wat het positief effect betreft voor de verkeersveiligheid, blijkt uit een grondige studie van het verkeerscentrum uit 2015 dat amper 8 procent van de ongevallen in 2012-2013 gebeurden bij een snelheid tussen de 100 en 120 kilometer per uur.

Is deze maatregel goed voor het klimaat? De snelheidsverlaging tot 100 kilometer per uur zal voor amper 0,25 procent van de CO2-reductie zorgen. Er wordt hier wel gesteld dat we voor een verdere CO2-reductie een nog grotere snelheidsbeperking moeten opleggen. Als ik dan zie dat de gemiddelde snelheid op de Brusselse ring 60 kilometer per uur is, zou ik zeggen dat we al goed bezig zijn. Laat ons eerlijk zijn: deze maatregel zal geen enkel effect hebben. We weten allemaal dat stapvoets verkeer, trager verkeer en het optrekken en afremmen in de file, net voor meer CO2 en fijn stof zorgt.

We denken dus dat er moet gezorgd worden dat de doorstroming zo goed mogelijk verloopt op die Brusselse ring, want dan pas vermindert de gemiddelde CO2-uitstoot. Daarvoor zijn er volgens ons twee pistes noodzakelijk. Ten eerste moeten we eindelijk werk maken van de belofte om die ring te verbreden. De plannen zijn er en zullen binnenkort uitgerold worden. Enkel op die wijze kunnen we het verkeer vlotter laten verlopen. Ten tweede – en daarin kan ik collega Bex en een aantal andere collega’s volgen – moet er gezorgd worden voor digitale verkeersborden, naar analogie met de Antwerpse ring, waarmee je de snelheid kunt sturen naargelang de verkeersomstandigheden. Ik denk dat dat ook het ideale middel is om de doorstroming te optimaliseren. Ik denk ook dat we die doorstroming altijd moeten garanderen. Ik verwijs daarbij zeker ook naar de economische belangen. Een goede doorstroming komt ook onze economie ten goede, en dat is nu, met dat trage, stapvoets verkeer, niet altijd het geval.

Minister Peeters heeft het woord.

Minister Lydia Peeters

Collega's, ik dank u voor de bijkomende vragen. Het is heel duidelijk dat er binnen deze commissie geen consensus is om overal de snelheidslimiet van 100 kilometer per uur door te voeren.

Mijnheer Bex, ik was volgens u blijkbaar niet duidelijk genoeg over de timing. Ik wil u even in herinnering brengen dat het Vlaams Energie- en Klimaatplan (VEKP) definitief is goedgekeurd in december 2019. Het is nu januari 2020; we zijn amper een maand verder. Het plan bevat 350 maatregelen die worden ingevoerd in de periode 2021-2030. Dat neemt niet weg dat wij ons hebben geëngageerd om onmiddellijk werk te maken van die snelheidsverlaging op de R0, zoals opgenomen in het plan. Ik heb al gezegd dat de administratie er op dit ogenblik mee bezig is.

Wat moet er gebeuren? Er moeten verkeersborden worden geplaatst, er moet overleg met het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest plaatsvinden en er moet een ministerieel besluit worden opgemaakt. De administratie bereidt dit op dit ogenblik allemaal voor. Het ministerieel besluit is ook niet op een dag rond, dat zult u wel begrijpen: het moet naar de Inspectie van Financiën en er moet een begrotingsakkoord zijn. Er gaat dus wat tijd overheen. Kan het dit jaar worden uitgevoerd? Ik denk dat ik daarop sowieso positief kan antwoorden. Ik denk dat ik duidelijk gezegd heb dat het niet op de lange baan wordt geschoven en dat onze administratie ermee bezig is. Ik moet misschien benadrukken dat ze er ‘al’ mee bezig is. We zullen er zeker werk van maken.

U wilt geen ‘standstill’ voor vervuiling. Ik denk dat niemand ... (Opmerkingen van Stijn Bex)

Ja, maar u wilt geen ‘standstill’ organiseren door files te realiseren, maar u wilt ook geen extra vervuiling rond de ring. Ik denk dat niemand van ons extra vervuiling wil, maar om te zeggen dat het hele project – en daarin moet ik mevrouw De Coninck bijtreden – dat De Werkvennootschap heeft uitgetekend voor de herinrichting van de R0, zal zorgen voor meer vervuiling, dat moet ik ten stelligste tegenspreken. Er zijn inderdaad heel wat belangrijke projecten in opgenomen, zowel projecten voor het wegverkeer als voor fietssnelwegen. Ik ga niet de hele uiteenzetting van De Werkvennootschap opnieuw doen, maar er zitten toch een heel aantal belangrijke projecten in waarvan ik hoop dat u ze mee ondersteunt. Ik weet alleszins dat mijn collega in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest ze wel mee onderschrijft. We hebben een samenwerkingsovereenkomst en we willen dat plan zo snel mogelijk uitvoeren. Ik hoop dat u zich daarmee alleszins akkoord kunt verklaren.

U zegt dat de R0 zo moet worden aangepast dat de CO2-uitstoot alleen maar kan dalen. Opnieuw, ik denk dat we een heel mooi project op tafel hebben liggen en dat is heel belangrijk voor de toekomst. Het zal de CO2-uitstoot doen dalen. Het heeft niet louter en alleen te maken met de infrastructuur, maar ook met de gebruikers. Dan moet ik opnieuw een pleidooi houden enerzijds voor de ‘modal shift’ en anderzijds ook voor de vergroening van het hele wagenpark. U weet dat de elektrificatie van het wagenpark zich ten volle doorzet. Als we daarin een volledige boost zouden kunnen krijgen, zou dat een enorme impact op de CO2-uitstoot kunnen hebben. Het is dus een en-enverhaal. Ik blijf erbij dat het project dat dat De Werkvennootschap heeft uitgetekend voor de R0 zeker ook zal zorgen voor een CO2-verlaging, maar het is een gecombineerd verhaal.

Mevrouw Lambrecht, u houdt een pleidooi voor een algemene verlaging naar 90 kilometer per uur, als ik u goed begrijp. U vraagt waarom we dat niet doen en waarom het voor de ring rond Gent maar voor een klein deel geldt. De beslissing van Gent is een beslissing uit het verleden. De zone Melle-Oostakker heeft het statuut van autosnelweg en daar geldt nog het snelheidsregime van 120 kilometer per uur. Op de rest zou een snelheidsregime rusten van 90 kilometer per uur. Die beslissing werd in het verleden genomen omwille van het effect op de woningen in de onmiddellijke nabijheid van de ring. Indien straks uit onderzoek zou blijken dat het aangewezen is om ook daar een snelheidsbeperking door te voeren, wil ik dat gerust overwegen. Een dergelijke oplossing of een dergelijk onderzoek ligt echter niet meteen op tafel. We zullen dat bekijken.

Wat een lineaire verlaging naar 90 kilometer per uur betreft, herhaal ik wat ik daarnet heb gezegd. Binnen deze commissie is er al geen consensus om een verlaging naar 100 kilometer uur door te voeren; over een verlaging naar 90 kilometer per uur zal er dus wellicht nog minder consensus zijn. Ik houd meer van een dynamische verkeersregeling, waarbij we ook gebruikmaken van alle mogelijke data. Zo kunnen we ten volle inzetten op de doorstroming, want dat lijkt mij veel belangrijker dan gewoon te zorgen voor een lineaire verlaging naar 90 kilometer per uur.

Mevrouw De Coninck, ik onderschrijf ten volle wat u hebt gezegd. We maken inderdaad werk van de heraanleg van de ring en van de vergroening, in zijn geheel, met tal van technologische vernieuwingen in de hele vloot. We blijven daar ten volle op inzetten.

Mijnheer Verheyden, ik heb genoteerd dat u geen voorstander bent van de algemene verlaging, maar dat u focust op doorstroming. Daarop heb ik al gerepliceerd.

De heer Bex heeft het woord.

Collega’s, voor alle duidelijkheid, mijn vraag ging specifiek over een concrete maatregel uit het klimaatbeleidsplan, maar uiteraard moet alles wat rond de ring gebeurt, worden bekeken binnen het project van De Werkvennootschap, de herinrichting van de ring. Daarbinnen is die ‘modal shift’ superbelangrijk. Maar er moet wel nog altijd worden gekozen tussen de drie voorgestelde alternatieven. Ik vind: als je het meent met je klimaatplan, dan moet je er ook voor zorgen dat het alternatief waarvoor we kiezen, dat met een ‘modal shift’, niet leidt tot bijkomend autoverkeer.

Ik keer terug naar het concrete onderwerp van mijn vraag. Minister, ik heb u goed gehoord: er moeten een vijftigtal verkeersborden worden geplaatst, er moet een ministerieel besluit worden opgemaakt en het overleg met Brussel moet nog worden gevoerd. Ik kan u verzekeren, minister, dat dat overleg met Brussel en de Brusselse minister van Mobiliteit bijzonder vlot zal verlopen. Daaraan zal het dus niet liggen.

Ik ben dan ook heel blij dat u vandaag zegt – want dat heb ik goed begrepen – dat u denkt die snelheidsverlaging dit jaar nog te kunnen doorvoeren.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

zullen de commissiewerkzaamheden voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.