U bent hier

De voorzitter

De heer Vandenhove heeft het woord.

Ik heb een korte vraag, met misschien een kort antwoord van de minister. Infrabel heeft aangekondigd dat het de Vlaamse Regering opnieuw zou vragen om een afwijking te krijgen rond pesticidegebruik.

In Vlaanderen is er immers een verbod op pesticideverbruik voor overheidsinstanties. Uw voorganger heeft daar de vorige keer een uitzondering op toegestaan, maar ze gaf aan dat het de laatste keer zou zijn. Mijn vraag is dan ook heel eenvoudig: hebt u die aanvraag ondertussen ontvangen, en wat zijn uw plannen ter zake? Bent u van plan om consequent te zijn – geen enkele overheidsinstantie gebruikt nog pesticiden, dus we gaan geen uitzondering toestaan? Of bent u van plan om wel een uitzondering toe te laten?

De voorzitter

Mevrouw Perdaens heeft het woord.

In 2018 sproeide Infrabel zo’n 4,8 ton pesticiden, een ton meer dan het jaar daarvoor. Daarvan was 4038 kilogram glyfosaat. Zoals mijn collega al vermeldde, beschikken zij over een uitzondering, die weldra zal aflopen. Ik ga de hele situatieschets niet opnieuw doen, dat heeft mijn collega reeds gedaan. Maar ik had wel enkele vragen voor u, minister, met betrekking tot de alternatieven.

Welke alternatieven heeft Infrabel al bekeken? Wat zijn daarvan de voor- en nadelen? Welke stappen hebben zij gezet om tot een andere oplossing te komen? Zij waren zich tijdens de vorige legislatuur al bewust van het feit dat de verkregen uitzondering eindig was. Zal die uitzondering nog een keer worden toegestaan?

De voorzitter

Minister Demir heeft het woord.

Minister Zuhal Demir

De vragen om afwijkingen, dus ook die van Infrabel, komen niet bij mij binnen, maar bij de Vlaamse Milieumaatschappij. Die heeft begin dit jaar een afwijking toegestaan, weliswaar voor twee jaar: 2019 en 2020. In het kader van deze afwijking vindt er in januari een jaarlijkse overlegvergadering plaats met Infrabel en de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM), ter evaluatie van het vorige jaar. Ik kan alvast bevestigen dat de Vlaamse Milieumaatschappij de afwijkingen niet verleent zonder een grondige aftoetsing aan de noodzaak en het wettelijk kader.

Het wettelijk kader voorziet in een afwijking van het verbod indien er specifieke omstandigheden zijn of kunnen opduiken, waarbij nulgebruik niet mogelijk is. Zo kan het zijn dat alternatieven nog niet doeltreffend zijn, of dat er een onevenredig hoge kost is. Maar de focus moet maximaal liggen op het voorkomen van het gebruik ervan.

Wat de toekomst betreft, kijk ik ook naar de context rond het gebruik van pesticiden door spoorwegbeheerders. Ik kijk ook naar wat er gebeurt in de ons omringde landen. Bij onze buren in Wallonië en Brussel geldt ook een ander afwijkingskader, en beschikt Infrabel niet meer over een uitzondering. Zo geldt er in Wallonië een totaalverbod, ook voor Infrabel. En in Brussel mag Infrabel sinds 1 juni 2019 geen glyfosaat meer gebruiken. In Duitsland heeft de Deutsche Bahn aangekondigd om tegen 2022 het gebruik van glyfosaat volledig te bannen. In die context roep ik ook de Vlaamse Milieumaatschappij en Infrabel op om versneld in te zetten op een afbouw van het gebruik van dergelijke pesticiden – dus niet enkel van glyfosaat –, en in te zetten op de ontwikkeling van alternatieven.

Mevrouw Perdaens, u vraagt welke stappen er werden gezet tijdens de vijf jaar durende zoektocht naar alternatieven. Vooreerst wil ik u meegeven dat de milieuadviseur van Infrabel ertoe bereid is om aan deze commissie toelichting te geven over het vegetatiebeheer van Infrabel en het actieplan pesticidevermindering 2019-2023.

Ik geef kort een overzicht van de alternatieven en de zogenaamde preventieve technieken. De uitgangspunten van Infrabel rond het toepassen van alternatieven en preventieve technieken zijn gebundeld in vier punten: één, garantie van de veiligheid en stiptheid met beperkte impact op verkeerscapaciteit; twee, onkruidgraad kan tot een bepaald tolerantieniveau; drie, dit moet duurzaam en financieel zijn; vier, de alternatieve technieken moeten praktisch zijn en niet te veel afhankelijk van de weersomstandigheden.

Het onderhoud van de veiligheidspiste naast de sporen vergt het grootste gebruik van de bestrijdingsmiddelen. Op de sporen met frequent treinverkeer is de groei beperkter. Voor de veiligheidspiste werden verschillende soorten machines uitgetest. Bij de preventieve technieken hoort het gebruik van een andere bedekking op de veiligheidspiste. Infrabel legt ondertussen 60 kilometer aan met een andere bedekking dan het grind. Verschillende soorten van materialen worden getoetst, zoals rubberen matten en ternair mengsel.

De grootste nadelen van de alternatieve technieken zijn de veel langere tijd die nodig is om te behandelen en uiteraard ook de kostprijs.

Los hiervan wil ik nogmaals benadrukken dat we moeten kijken naar onze buren en naar Duitsland. Zij gaan richting een verbod op pesticiden. Ik heb Infrabel en de Vlaamse Milieumaatschappij nadrukkelijk gevraagd om de zoektocht naar alternatieven te versnellen en ook breder te voeren. De vergunning was een zaak van voor mijn tijd. Maar als het bij onze buren gaat, dan moeten wij ook nagaan welke alternatieven er voor Vlaanderen voorhanden zijn en daar dan ook voor kiezen.

De voorzitter

De heer Vandenhove heeft het woord.

Minister, ik dank u voor uw concrete antwoord. U kijkt naar Duitsland, maar we kunnen ook eens kijken naar de andere regio’s in België – wat u natuurlijk niet zo graag doet –, Brussel en Wallonië, die hierin het voorbeeld geven.

Ik dring erop aan dat u in dat overleg, die evaluatie in januari, duidelijke taal spreekt en een eindlimiet geeft. Want in zulke situaties krijg je pas een oplossing op het ogenblik dat je zegt: ‘tot daar en niet verder’. Dus als de afwijking nu loopt tot eind volgend jaar, lijkt het mij een heel goede zaak om zeker in januari te zeggen dat het eind 2020 gedaan is. En dan is het inderdaad aan Infrabel om ervoor te zorgen dat het ook echt gedaan is. De kostprijs en de tijd zijn eigenlijk onbelangrijk in dezen. Want als je niet duidelijk zegt dat het de laatste keer is, zoals aan een kind dat te laat thuis komt, dan stopt het niet.

De voorzitter

Mevrouw Perdaens heeft het woord.

Ik was in de eerst plaats al ontzettend blij te horen dat de VMM effectief een grondige toetsing doet alvorens zo’n uitzondering toe te staan. Dat is begrijpelijk. Het ligt volledig in onze Vlaamse natuur om vooruitstrevend en innoverend te willen zijn. Als ik dan hoor dat men het elders knapper kan aanpakken dan wij doen en toch de veiligheid kan garanderen – wat toch primordiaal is voor het spoor – vind ik dat opmerkelijk. Ik ben dus erg nieuwsgierig naar de resultaten van het onderzoek van Infrabel, zeker ook wat die alternatieven betreft. Indien dat voor de commissie goed zou zijn, kijk ik er alvast naar uit om die toelichting over het vegetatiebeleid hier in de commissie te kunnen behandelen.

De voorzitter

De heer Danen heeft het woord.

Ik heb een korte bijkomende vraag.

Minister, u hebt een aantal afwegingskaders rond de alternatieven opgesomd. Maar heeft de NMBS die oefening ook zelf gemaakt, en ten voeten uit? Want ik heb begrepen dat zíj dat eigenlijk moeten doen en dat u op basis daarvan zult beoordelen of ze al dan niet een afwijking krijgen.

Zoals collega Vandenhove zegt, doen Wallonië en Brussel het zonder glyfosaat. Ik neem aan dat, als zij het kunnen, wij het minstens even goed kunnen doen.

De voorzitter

Minister Demir heeft het woord.

Minister Zuhal Demir

Collega Danen, dank u voor uw bijkomende vraag. Ik kan zeggen dat Infrabel dat zelf ook wel bekijkt en die onderzoeken ook doet, maar ik zal sowieso wel de druk verhogen, ook op Infrabel. Nogmaals, in het verleden is er een afwijking toegestaan op het verbod om pesticiden te gebruiken, maar dat wil niet zeggen dat we dat opnieuw moeten toekennen, vooral als ik zie dat ook Duitsland heel duidelijk heeft aangekondigd het gebruik van glyfosaat tegen 2022 volledig te zullen bannen, net zoals Brussel en Wallonië. Gezien het belang van een goede kwaliteit van ons milieu zal ook ik dat zeker bekijken. Die boodschap zullen we natuurlijk ook zo snel mogelijk moeten brengen. Collega Vandenhove sprak over januari. De communicatie is natuurlijk al wel bezig, maar we zullen dat zo snel mogelijk laten weten. De beslissing van Duitsland en onze buren was immers een verstandige beslissing, denk ik.

De voorzitter

De vragen om uitleg zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.