U bent hier

Mevrouw De Martelaer heeft het woord.

Minister, de klimaatopwarming slaat bij ons ook toe. De jongste jaren brengen onze zomers gemiddeld één hittegolf, terwijl dat vroeger eens om de drie jaar was. De hittegolven worden ook langer en intenser, zo tonen de berekeningen van Johan Brouwers, expert bij de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). Een van de minder bekende gevolgen is dat er meer vroeggeboortes zijn, zo ontdekten onderzoekers aan de Universiteit Hasselt onder leiding van epidemiologieprofessor Tim Nawrot. Ze baseren zich op gegevens over 800.000 Vlaamse baby’s die werden geboren tussen de 22 en 36 weken zwangerschap in de periode tussen 1998 en 2011. Hun analyse is gepubliceerd in het vakblad Journal of Epidemiology and Community Health, toch een respectabel vakblad. Wanneer het gematigd warmer wordt, met nachtelijke minima die stijgen van gemiddeld 8,3 graden naar 16,3 graden en maxima die van 14,7 graden naar 26 graden klimmen, dan stijgt het risico op vroeggeboorte met ongeveer 9 procent. Wordt het nog flink heter, met minima die toenemen van 8,3 graden naar 19 graden en maxima die stijgen van 14,7 graden naar 30,7 graden, dan gaat dat risico met 15,6 procent omhoog. Vooral warme dagen waarbij het ook ‘s nachts maar weinig afkoelt, geven meer risico.

Recentere gegevens zijn er nog niet, maar de kans bestaat dat het aantal vroeggeboortes tijdens de jongste zomers nog hoger lag dan toen werd gemeten, zeker nu we in 2018 en vooral afgelopen zomer in ons land toch diverse dagen hebben gehad met maxima van boven 40 graden.

Vroeggeboortes zijn in westerse landen de grootste doodsoorzaak bij pasgeborenen. Uit cijfers van het Studiecentrum voor Perinatale Epidemiologie (SPE) van 2018 blijkt dat een op de vier baby’s die vóór 28 weken worden geboren, overlijdt in de eerste week na de geboorte. Kindjes die het wel halen, kampen vaak tot op volwassen leeftijd met gezondheidsproblemen, zo stelt onder andere de Wereldgezondheidsorganisatie vast. We weten dat kinderen die vroeg worden geboren, voor de maatschappij ook veel hogere kosten met zich meebrengen, gezien het feit dat ze prenataal nog moeten worden verzorgd en de kans op een handicap ook veel groter is. Mijn collega, de heer Vaneeckhout, heeft in de ad-hoccommissie in september minister Vandeurzen ondervraagd over zijn actieplannen bij warme dagen voor ouderen. Mijn vraag aan u is: welke maatregelen zult u nemen om vroeggeboortes te verminderen nu we toch heel veel te maken gaan hebben met hittegolven?

Minister Beke heeft het woord.

Minister Wouter Beke

U gaat ervan uit dat we in de toekomst nog meer te maken gaan krijgen met hittegolven. Dat is niet rechtstreeks mijn bevoegdheid, ik zal daar ook niet verder op doorgaan. Maar ik zal op uw concrete vragen ingaan.

Het agentschap Zorg en Gezondheid volgt de wetenschappelijke kennis rond hitte en de gezondheidseffecten bijzonder nauw op. De huidige studieresultaten rond temperatuur en vroeggeboorte zijn nog niet consistent. Ik verwijs naar de heterogeniteit van de studies en de complexiteit van de materie. De vernoemde studie van onder andere het team van professor Nawrot is zeker waardevol. De laatste jaren zijn nog enkele andere publicaties verschenen, maar de onderzochte regio’s in het merendeel van deze artikels hebben geen gelijkaardig gematigd klimaat als Vlaanderen. Daarom zijn deze studies wel waardevol, doch zijn de resultaten niet eenduidig door te trekken naar beleid voor een West-Europese situatie.

Momenteel investeren we in een aantal proefprojecten rond datascience, waarbij getracht wordt om gezondheidseffecten in relatie te brengen met omgevingsfactoren zoals luchtkwaliteit en temperatuur, en dit op een gedetailleerde geografische schaal. Een eerste resultaat daarvan verwachten we tegen mei volgend jaar, normaal gezien voor de volgende hittegolf.

Daarnaast omvat de campagne ‘Warme dagen’, www.warmedagen.be, heel wat advies over hoe om te gaan met warmere temperaturen. De campagne kent de afgelopen jaren veel geïnteresseerden. De adviezen binnen deze campagne gaan van begeleiding voor zorginstellingen bij het opstellen van een warmteactieplan, over tips voor evenementen, en hoe kinderen beter te beschermen, tot een leidraad voor huisartsen. Een apart luik voor zwangere vrouwen is niet opgemaakt, maar de weergegeven maatregelen zijn zeker ook voor deze aandachtsgroep van toepassing.

De klemtoon dit jaar lag inderdaad op zorg voor ouderen. Elk jaar wordt er een focus naar voren geschoven. Die kan een specifiek advies omvatten voor een gekozen doelgroep of gerichte acties naar bepaalde hulpverleners die instaan voor de gedefinieerde doelgroep. De mogelijkheid bestaat dat zwangere vrouwen in de toekomst op de voorgrond treden in onze campagnes. We nemen gynaecologen en vroedvrouwen als specifieke doelgroep mee op in de volgende campagne.

We moeten inderdaad aandachtig zijn voor de toename van de frequentie en intensiteit van de hittegolven. We proberen met de projecten en de campagnes de gezondheidseffecten respectievelijk te begrijpen, maar ook het brede publiek, de zorgverleners en de verschillende bestuursniveaus het inzicht te geven hoe deze gezondheidseffecten te beperken in periodes van hogere temperaturen. Vanuit gezondheidskundig oogpunt is het ook belangrijk om op een structurele en integrale manier te anticiperen op de evolutie van temperatuursverhoging en brede klimaatverandering. We werken daarom ook nauw samen met het Departement Omgeving. Zo leveren we momenteel een gezondheidskundig onderbouwde bijdrage aan het advies rond het inzetten op een duurzame stadsontwikkeling om het hitte-eilandeffect tegen te gaan.

Een pleidooi dat we ter harte nemen is Health in All Policies, namelijk om gezondheid op te nemen in vele beleidsmaatregelen, waaronder ook het klimaatadaptatieplan.

Mevrouw De Martelaer heeft het woord.

Bedankt voor uw antwoord, minister. U zei dat ik geloof dat we nog meer hittegolven gaan hebben. Ik denk dat we dat niet mogen ontkennen, want iedereen zegt dat het altijd maar warmer en warmer wordt. Ik dacht dat u ging antwoorden dat we vrouwen die zwanger wensen te worden, gingen adviseren om niet tijdens de zomer zwanger te zijn. Dat zou een oplossing kunnen zijn. Ik hoor u zeggen dat u echt op een structurele manier… Ja, u lacht ermee.

Neen, hij was met mij aan het lachen.

Persoonlijk ben ik drie keer zwanger geweest in de zomer. Dat is niet evident wanneer het heel warm is.

Minister Wouter Beke

Ik ben geboren in augustus.

Ik heb allemaal herfstkindjes.

Minister Wouter Beke

Je ziet het aan mij, het is allemaal misgelopen.

We mogen niet ontkennen dat als je als vrouw afgelopen zomer zwanger geweest bent, het geen evidentie geweest zal zijn om zonder al te veel problemen de zwangerschap door te brengen. Als je te maken hebt met een vroeggeboorte naar aanleiding van een hittegolf is dat eigenlijk pijnlijk. Ik hoor u wel zeggen dat u op een structurele manier wilt anticiperen, naar de klimaatverandering. Het klopt dat als men ingrepen zoals hitte-eilanden doet in de stad, die de klimaatverandering kunnen tegenhouden.

Ik ben er mij van bewust dat u als minister van Welzijn ook met andere ministers zult moeten samenwerken om deze structurele maatregelen te nemen. Ik kijk er ook echt naar uit om u volgend jaar in mei te vragen welke voorstellen er dan op tafel liggen.

Minister Beke heeft het woord.

Minister Wouter Beke

Ik denk dat we de oefening van mei moeten afwachten. Dan kunnen we daarop terugkomen en nagaan wat het resultaat is geweest. Mijn vrouw is drie keer hoogzwanger geweest in de zomer. De kinderen zijn gekomen in september en begin oktober. Ik kan wel beamen dat dat niet de plezantste periode is om zwanger te zijn. Aan uw suggestie om meer aan geboorteplanning te doen, had ik nog niet gedacht, maar dat lijkt me een interessant denkspoor.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.