U bent hier

De heer Danen heeft het woord.

Minister, asbest is een thema waar ik sinds een aantal jaren mee bezig ben, niet alleen in containerparken, in huizen maar ook in scholen en dergelijke. Mijn vraag concentreert zich op asbestinzameling op containerparken en aan huis.

Afgelopen zomer bevroeg ik de voormalige minister voor Leefmilieu over de stand van zaken van de asbestophalingen aan huis. Het gaat over een project van de vorige regering om asbestsanering aan huis te ontzorgen. Uit het antwoord van de minister bleek dat de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) negen subsidieaanvragen had ontvangen voor het organiseren van asbestophaling aan huis. Zeven afvalintercommunales hebben ook effectief een subsidie ontvangen. Ik ga ze niet opsommen. Ook de stad Antwerpen heeft een subsidie toegekend gekregen via een projectgebonden ministerieel besluit. Dit betekent dat bijna 2,7 miljoen Vlamingen gebruik kunnen maken van deze dienstverlening.

Uit het antwoord van de minister bleek ook dat er in 2019 maar voldoende budget was om zeven projectaanvragen te honoreren. Bijna 4 miljoen Vlamingen kunnen dus geen gebruikmaken van deze dienstverlening en dienen nog steeds naar het containerpark te rijden om hun asbestafval correct te verwijderen. De minister gaf wel aan dat de actieve projecten, samen met de projecten in aanvraag, ongeveer drie vierde van de Vlamingen zouden bereiken. Als kanttekening gaf de minister mee dat de activering van de laatst aangevraagde projecten afhankelijk zal zijn van de beschikbare budgetten bij de OVAM.

Uit de voorlopige resultaten bleek dat zes intercommunales samen ongeveer 850 ton asbest inzamelden via het systeem van golfplaatzakken of bigbags. De Intercommunale Ontwikkelingsmaatschappij voor de Kempen (IOK) zamelde ook nog eens 1.397 ton asbestafval in via het systeem van containers. De intercommunales MIROM Menen en MIROM Roeselare hebben geen gegevens meegedeeld. Het is misschien toeval, maar het containerpark van de intercommunale MIROM Roeselare kreeg dit najaar negatieve media-aandacht voor de manier waarop er met asbestafval werd omgesprongen op het containerpark. Het containerpark van MIROM was echter niet alleen, want volgens een artikel van de Krant van West-Vlaanderen van 4 oktober 2019 zouden in één op de drie containerparken de asbestvezels vrij rondvliegen. Deze beweringen werden gestaafd met veelzeggende foto’s.

Minister, heeft de OVAM de resultaten van de intercommunale MIROM ondertussen ontvangen? Wat was de reden voor deze rapportering op een later tijdstip?

Heeft de OVAM sinds augustus 2019 nog bijkomende subsidieaanvragen ontvangen? Zo ja, van welke intercommunales?

Om particulieren te stimuleren om asbestafval correct te verwijderen, is ontzorging een belangrijk gegeven. De asbestophaling aan huis kan hierin een belangrijke rol spelen, maar slechts iets meer dan de helft van de bevolking kan momenteel gebruikmaken van deze dienstverlening. Blijft u vasthouden aan het systeem van projectsubsidiëring via de OVAM? Is dat de beste garantie om zo elke Vlaming in de mogelijkheid te stellen zijn asbestophaling aan huis te laten gebeuren? 

De aanwezigheid van een initiatiefnemer – meestal een intercommunale – en de beschikbaarheid van een subsidiebudget zijn twee belangrijke parameters die ertoe leiden dat een inzameling aan huis in een regio wordt georganiseerd. Blijkbaar ontbreekt dit initiatief bij een aantal intercommunales, waardoor 24 procent van de bevolking geen gebruik zal kunnen maken van deze dienstverlening. Waarom wensen deze intercommunales geen inzameling aan huis voor asbestafval te organiseren? Wat geven deze intercommunales als belangrijkste reden? Zult u stappen zetten om deze intercommunales alsnog te overtuigen? Welke andere stappen zult u zetten zodat elke Vlaming van deze noodzakelijke dienstverlening zal kunnen gebruikmaken?

Blijkbaar wordt de asbestinzameling op de containerparken in West-Vlaanderen nogal nonchalant georganiseerd. Hebt u naar aanleiding van deze vaststellingen al actie ondernomen? Welke? Ik denk bijvoorbeeld aan handhaving, ook een van uw bevoegdheden. Is de asbestinzameling op de andere Vlaamse containerparken op dezelfde wijze georganiseerd?

Wordt er controle uitgeoefend op de asbestinzameling op containerparken? Wie voert deze controles uit? Hoe vaak werden of worden deze controles uitgevoerd?

Werd er nagegaan waarom de asbestinzameling niet overal op een correcte en veilige manier wordt uitgevoerd? Hoe zult u ervoor zorgen dat asbest ook in containerparken op een veilige manier ingezameld en afgevoerd kan en zal worden?

Minister Demir heeft het woord.

Minister Zuhal Demir

Collega Danen, ik dank u voor uw vraag. Ik ben blij dat u als Limburger ook andere problemen aanbrengt. Een Limburger is een wereldburger, bij deze is dat bewezen.

De intercommunale kon op dat ogenblik nog geen relevante cijfers voorleggen omdat zij nog maar net een project had gelanceerd. In de periode tussen 19 augustus en 8 oktober verkocht de intercommunale in de 3 deelnemende gemeenten in totaal 9 bigbags aan 8 particulieren en 81 golfplaatzakken aan 56 particulieren. De OVAM ontving sinds augustus 2019 geen bijkomende subsidieaanvragen meer.

Uw derde vraag kan ik alleen maar beamen. Ik onderlijn nogmaals dat ontzorging belangrijk is om particulieren aan te zetten tot het verwijderen van asbest in en om hun woning. Lokale besturen zijn door hun nabijheid en schaalgrootte goed geplaatst als coördinerende actor.

Omdat het asbestafbouwbeleid een nieuwe beleidslijn vormt, is het niet realistisch om van alle lokale besturen te verwachten dat zij onmiddellijk het concept van huis-aan-huisinzameling integreren in hun bestaande werking. Onbekend is vaak onbemind. De uitrol van nieuwe concepten vraagt eerst goesting tot pionierswerk en vervolgens om goede praktijken te verspreiden ter inspiratie van andere lokale besturen. Vandaar dat het subsidiebesluit van de OVAM spreekt over ‘impulsprojecten’.

Ieder lokaal bestuur beslist daarbij autonoom wanneer de tijd rijp is. Ik kan alleen een oproep doen dat lokale besturen daar effectief een beroep op doen.

Om op uw vraag te antwoorden met betrekking tot het systeem van projectsubsidiëring: subsidies richten zich op het aanmoedigen en ondersteunen van beproefde nieuwe initiatieven. Uit de cijfers die u zojuist aanhaalde, blijkt dat er inderdaad een dynamiek op het terrein ontstaat en dat we de inzameling van asbestcement aan huis al voorzichtig succesvol kunnen noemen. We monitoren en evalueren deze projecten om zo het nog zeer jonge beleid optimaal te kunnen sturen.

Zoals ik daarnet heb aangehaald beogen impulsprojecten een dynamiek teweeg te brengen onder lokale besturen. Het aanbod aan subsidiemogelijkheden werd via de gebruikelijke kanalen verspreid.

De OVAM bracht mij ervan op de hoogte dat sommige intercommunales informeel aangaven liever te wachten tot na evaluatie van de huidige projecten. Andere willen dit laten samensporen met toekomstige energieprojecten, waarin ze aan gebouweigenaars ontzorging willen bieden voor het aanpassen van dakbedekking aan hedendaagse energienormen.

Voorlopig zijn er geen stappen gepland om intercommunales nog te overtuigen, aangezien we de lokale autonomie, de effectiviteit van beschikbare overheidssubsidies en een gezonde marktwerking willen respecteren. 

Ik zal met de OVAM de nodige gesprekken aanknopen om te bekijken welke opportuniteiten er zijn binnen de budgettaire mogelijkheden om deze dienstverlening verder uit te breiden.

Het spreekt voor zich dat ik incidenten met asbest op recyclageparken ten zeerste betreur en deze ook wil tegengaan in de toekomst. Ik kan niet genoeg benadrukken dat uitbaters van recyclageparken zelf werkgever zijn en de nodige maatregelen dienen te nemen om de veiligheid van hun personeel te garanderen. Arbeidsbescherming is een federale bevoegdheid. Ik werk dan ook samen met de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (WASO), de VVSG en de OVAM aan een actualisatie van de bestaande omzendbrief van asbestcementinzameling op recyclageparken uit 2008 om een degelijk, werkbaar en geüpdatet antwoord te kunnen bieden aan alle betrokkenen.

Het behoort tot de lokale autonomie om te bepalen hoe lokale besturen hun recyclagepark inrichten. De uitbating van een recyclagepark is vergunningsplichtig waarbij we bij aanvraag van een vergunning eveneens een werkplan verwachten conform de VLAREM-bepalingen (Vlaams reglement betreffende de milieuvergunning). In dat werkplan staan de verschillende procedures van aan- en afvoer beschreven conform de geldende bepalingen.

De heer Danen heeft het woord.

Minister, ongeveer een jaar geleden heeft uw voorganger heel triomfantelijk laten weten dat de Vlaming voortaan asbestafval aan huis kon laten ophalen aan een heel lage kostprijs, bijna gratis. Ik vond en vind dat een goed initiatief. Maar dan moet dat wel worden uitgerold.

Zeggen dat een grote groep Vlamingen daar nu geen gebruik van kan maken en dat dit onder de lokale autonomie valt, dat we wel zullen zien wat het wordt, daar neem ik geen genoegen mee. U moet echt proberen om de intercommunales of de gemeenten te overtuigen om wel in te stappen. Ik vind het heel onrechtvaardig dat iemand in gemeente A wel kan gebruikmaken van zo’n big bag aan 20 of 30 euro en iemand in een ander gebied waar de gemeente of de intercommunale geen initiatief neemt niet. Ik vind dat onrechtvaardig en zelfs discriminerend. Als we echt willen ontzorgen en het beleid serieus nemen, moeten we daar echt op inzetten. Minister, u bent relatief nieuw. Ik neem aan dat u dit zult vastpakken en de proefperiode snel zult afsluiten om dit over heel Vlaanderen uit te rollen. Indien de intercommunale of de gemeente echt niet wil bewegen, moet u een ander initiatief nemen, want ik aanvaard niet dat een paar miljoen Vlamingen van die dienstverlening verstoken blijft.

Wat de asbestinzameling in containerparken betreft, hebt u verklaard dat er gemeentelijke autonomie is. Dat klopt, maar de gemeente of wie het ook organiseert, moet de wetten en decreten naleven. Dat is belangrijk. Wie in de annalen van het Vlaams Parlement kijkt, zal merken dat het probleem van de asbestinzameling in containerparken met de regelmaat van een klok aan de orde wordt gesteld. Is het nu zo moeilijk om asbest in 2020 op een ordentelijke wijze in de containerparken op te halen? Dat zou geen probleem mogen zijn. Ik wil u dan ook vragen een initiatief te nemen en ervoor te zorgen dat alle containerparken op dat vlak in orde zijn. Ik ben ervan overtuigd dat sommige intercommunales op dat vlak heel goede leerlingen zijn, maar sommige anderen zijn heel slechte leerlingen. De slechten zouden van de goeden moeten leren. Het in onaanvaardbaar dat we anno 2020, wanneer asbest twintig jaar verboden is, nog steeds niet in staat zijn asbest op een veilige manier in een containerpark te laten inzamelen.

De heer Pieters heeft het woord.

Mijnheer Danen, ik geef u volledig gelijk. Dat gebeurt niet enkel in een ophaalcentrum in Roeselare. Ik heb daar op gemeentelijke vlak jarenlang op gedrukt. Als het zeil gewoon open en bloot ligt en er allerlei zaken gebeuren waardoor die asbestvezels gewoon vrij in de lucht zweven, krijgen we van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) als antwoord op de vraag of er controle is geweest te horen dat er tijdens de controle geen overlast was. Als we dan nagaan welk weer het op die dag was, blijkt dat het heel de dag regenachtig is geweest. Ik vind het bedenkelijk dat de OVAM ons dergelijke zogezegde controles voorschotelt.

We kunnen de gemeentebesturen wijzen op de manier waarop ze hiermee omgaan, maar gemeentebesturen hebben veel aan hun hoofd, zeker als het om nieuwe besturen gaat. Ik heb soms de indruk dat het milieu daar wat bij inschiet. Er is geen aandacht voor.

Dit geldt niet enkel voor de containerparken, maar ook voor afbraakwerken. Bij afbraakwerken is er de verplichting een gespecialiseerd bedrijf in te huren. Ik moet op plaatselijk niveau vaststellen dat, bijvoorbeeld, internationale bedrijven worden uitgenodigd. Dat gebeurt op andere plaatsen gegarandeerd ook. Soms moet dat aan de hand van een Europese inschrijving gebeuren. We zien wat er gebeurt. Het zijn gespecialiseerde bedrijven, maar ze treffen geen maatregelen. Het enige wat het gemeentebestuur doet, is de vraag stellen hoe ik kan weten dat het asbestvezels zijn. Daar gaat het helemaal niet om. Als een gespecialiseerd bedrijf wordt ingehuurd om voor een afbraak te zorgen, moet een controle worden uitgeoefend. Ik heb eens een werf laten stilleggen. Toen zijn waterkanonnen geïnstalleerd om de zaak tijdens de afbraak nat te spuiten. Die mensen waren gewoon koppig en hebben de kanonnen zo geïnstalleerd dat het water door de wind niet eens op het oppervlak belandde.

Mensen gaan hier op een rare manier mee om. Blijkbaar beseffen ze nog altijd niet dat asbestvezels schadelijk zijn. Er zijn genoeg mensen met levensbedreigende gezondheidsproblemen, maar blijkbaar dringt dat tot veel mensen niet door. Een controle van overheidswege zou niet slecht zijn. Indien we die controle louter door de gemeenten laten uitvoeren, denk ik dat er over heel Vlaanderen veel variatie zal zijn en ik bedoel dat in ongunstige zin.

Mevrouw Perdaens heeft het woord.

Ik wil even terugkomen op die proefprojecten. Ik ben daar een groot voorstander van, want die hebben een grote meerwaarde. Hun betoelaging hangt natuurlijk ook af van hun innovatief karakter. Ik denk dat de vraag om iedereen evenveel budget te geven niet echt nuttig is. Ze werkt het concept net tegen. Wat wel nuttig zou zijn, is het bundelen van die best practices, waardoor elke intercommunale en elke gemeente zelf met de beste en meest innovatieve maatregelen aan de slag kan gaan. Op die manier kunnen ze ook echt doen wat hun te doen staat: zorgen dat het asbest verwijderd wordt en dat het zo goed mogelijk behandeld en afgehandeld wordt.

Mevrouw De Vroe heeft het woord.

Toen die heisa in de containerparken in West-Vlaanderen ontstond, kregen we in mijn gemeente in Vlaams-Brabant, Kampenhout, toch wel wat bezorgde telefoontjes. Mensen weten ondertussen wel dat asbest gevaarlijk is, maar ze weten niet wanneer het gevaarlijk is. Als we het hier over best practices hebben, dan zou ik heel graag een suggestie geven. De intercommunales Incovo en Interza zijn daar al heel fel mee bezig geweest. Zij halen effectief het asbest in big bags aan huis op. Ze stellen ook asbestpakketten ter beschikking zodat mensen asbest op een veilige manier kunnen verpakken om het daarna zelf naar het containerpark te brengen.

Als u op zoek bent naar best practices, dan wil ik heel graag die twee intercommunales als voorbeeld aanhalen. Ze zijn daar toch al heel verregaand mee bezig geweest.

Minister Demir heeft het woord.

Minister Zuhal Demir

Ik deel de bezorgdheden die hier aan bod zijn gekomen. Ik zal ook wel aan de inspectie vragen om eens een stand van zaken van die controles te geven. Ik voel ook aan dat we hierin misschien een tandje moeten bij steken, want het blootstellen aan asbest is ook strafbaar. Ik wil mijn inspectie hierover wel een opdracht geven.

De heer Danen heeft het woord.

Ik voel ook wel dat iedereen dit probleem au sérieux neemt. Het is inderdaad zo dat uw voorganger, mevrouw Schauvliege, een jaar of twee geleden heeft gezegd dat ze haar inspectie de opdracht zou geven om prioriteit te geven aan de controle op asbest en om daar meer aandacht aan te besteden. Ik weet dat dat ook gebeurd is. De vraag is of dit ook gecontinueerd zal worden. Ik hoop dat dit ook zo zal zijn. Ik reken op u, minister, dat u dat ook zult doen.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.