U bent hier

Mevrouw Saeys heeft het woord.

Liefst één op vijf Vlamingen neemt of nam al slaapmiddelen. Nochtans zijn slaappillen verslavend, hebben ze neveneffecten en pakken ze de echte oorzaak van een slaapprobleem niet aan. Partena Ziekenfonds onderzocht het slaapgedrag van duizenden Vlamingen. Daaruit bleek onder meer dat de helft van de Vlamingen acuut slecht slaapt en dat één op tien lijdt aan chronische slaapproblemen. Toch pakken mensen de structurele problemen niet aan en kiezen ze voor een ‘quick fix’, met name slaapmiddelen. Deze veroorzaken echter een heel aantal neveneffecten: vermoeidheid en slaperigheid, verminderde waakzaamheid, geheugen- en concentratiestoornissen. De artsen zouden een rol kunnen spelen in de aanpak van slaapproblemen, maar zij hebben in hun opleiding hierover vaak weinig geleerd. Wie met slaapproblemen kampt, pakt eigenlijk best eerst zijn slaaphygiëne aan. Als dat niet volstaat, wordt een slaaptherapie aangeraden. Slaaphygiëne en slaaptherapie zijn echter nog niet voldoende bekend en nog onvoldoende artsen spreken hun patiënten hierover aan. Slechts 1 procent van de Vlamingen volgde ooit zo'n therapie, terwijl dit voor 80 procent van de mensen met slapeloosheid doeltreffend kan zijn.

Hoe wilt u ervoor zorgen dat artsen meer werken rond slaaphygiëne met de patiënt, alvorens ze slaapmiddelen voorschrijven? Hoe wilt u de geringe bekendheid van slaaptherapie verbeteren? Welke stappen zult u ondernemen om het gebruik van slaapmiddelen af te bouwen, gezien het risico op verslavingen?

Minister Beke heeft het woord.

Minister Wouter Beke

Het al dan niet voorschrijven van medicatie voor slaapproblemen is een verantwoordelijkheid die bij de arts ligt. Het is u bekend dat het toezicht op de geneeskundige praktijkvoering en het voorschrijfgedrag tot de bevoegdheid van de federale collega behoort. Momenteel wordt vanuit de Vlaamse overheid geen specifiek beleid gevoerd rond slaaphygiëne. Wel werden in het verleden door de federale overheid al verschillende initiatieven genomen om het voorschrijfgedrag van psychofarmaca te beïnvloeden.

Ik breng even in herinnering dat de FOD Volksgezondheid op 1 februari 2018 de campagne ‘Slaap- en kalmeermiddelen, denk eerst aan andere oplossingen’ gelanceerd heeft. Die was gericht op artsen en trachtte hen te ondersteunen in hun dagelijkse praktijk. Daarbij werden ook LOK-vormingen (lokale kwaliteitsgroep) aangeboden rond het onderwerp.

Naast de focus op de hulpverleners zetten de ziekenfondsen ook in op het promoten van een gezonde slaaphygiëne door middel van tips.

Tot dusver heeft Zorg en Gezondheid geen projecten gesubsidieerd met als beleidsthema ‘slaap’, dit gezien de beperkte budgetten die voorhanden zijn, en de nadruk die we vandaag al leggen op het belang van een gezonde levensstijl. Zo zetten we onder de noemer van de gezondheidsdoelstelling ‘De Vlaming leeft gezonder in 2025’ in op het tegengaan van sedentarisme – dat wil zeggen veel en lang zitten –, voldoende bewegen, … (Gelach en opmerkingen)

We kunnen nu allemaal gaan rechtstaan, dan doorbreken we dat.

We hadden hier in het verleden een Persyn-moment in de commissievergaderingen, en ik stel voor dat we dat blijven doen.

Ik ga daarmee akkoord.

We zullen de voormalige collega laten weten dat hij hier verder leeft. (Gelach)

Minister Wouter Beke

We moeten dus voldoende bewegen. Alcoholgebruik en psychoactieve medicatie zijn stuk voor stuk factoren die de slaap kunnen beïnvloeden.

Sinds de beheersovereenkomst van 2016 heeft de Vereniging voor Alcohol en andere Drugs (VAD) het beleidsthema psychofarmaca en het tegengaan van misbruik ervan als opdracht gekregen. Dit heeft de afgelopen jaren geleid tot onder andere een uitgebreid dossier over slaap- en kalmeermiddelen, een korte infofiche en factsheets voor de intermediairs. Voor burgers is er informatie over de slaapmedicatie te vinden op de Druglijn, evenals een zelftest en een kennistest die nagaan of het gebruik van de slaap- en kalmeringsmiddelen risicovol is. Ten slotte herwerkte VAD samen met het woonzorgcentrum Leiehome uit Drongen het draaiboek dat door die laatstgenoemde ontwikkeld werd voor woonzorgcentra.

Zo wordt specifiek in woonzorgcentra ingezet op procesbegeleiders die samen met de voorziening een preventief gezondheidsbeleid uittekenen rond psychofarmaca. Daarbij hoort een efficiënt gebruik van die medicatie. We investeerden ook eenmalig 50.000 euro in een ondersteunende monitoringstool Farmaflux, die de woonzorgcentra in staat moet stellen om een duidelijk overzicht van hun psychofarmacagebruik te verkrijgen. Op heden zijn 64 woonzorgcentra aan de slag met het thema psychofarmaca binnen het project procesbegeleiding zorg en welzijn, op een totaal van 223 deelnemende woonzorgcentra.

Mevrouw Saeys heeft het woord.

Bedankt voor uw antwoord, minister. Het is inderdaad zo dat de federale overheid wel al wat initiatieven daaromtrent genomen heeft. U verwees zelf naar de campagne in 2018.

We weten allemaal dat slaapproblemen en slaaptekort heel wat risico’s inhouden. Dat is vergelijkbaar met sedentarisme, waarbij je bijvoorbeeld meer begint te snoepen. Er is meer kans op overgewicht, meer kans op verkeersongevallen, om maar twee voorbeelden te noemen. Ik denk dat we het belang van slaap onderschatten, vandaar dat ik denk dat wij als Vlaanderen ook voldoende aandacht moeten hebben voor preventie, want dat is onze bevoegdheid. Dat gaat immers hand in hand met andere zaken.

Wat u wel zou kunnen doen, is de problematiek eens aankaarten op de interministeriële conferentie, om te zien wat u vanuit uw preventieve domein eventueel kunt doen in aanvulling op de federale campagnes die gevoerd worden. Wij moeten als Vlaanderen echt een signaal geven: let op, zorg ervoor dat je op een goede manier de slaap kunt vatten, los dat niet onmiddellijk op met slaapmedicatie, er zijn andere mogelijkheden. Het is voor een deel ook onze verantwoordelijkheid om mensen daarop te wijzen.

Mevrouw Schryvers heeft het woord.

Gezond slapen is inderdaad van heel groot belang voor de algemene gezondheid en het algemeen welbevinden. We focussen vaak te snel alleen maar op de medicatie, terwijl er natuurlijk ook nog heel wat andere elementen zijn. Zo zijn er heel wat studies, ook in het buitenland, die zeggen dat heel veel van onze adolescenten een heel ongezond slaapgedrag hebben – te kort, op onregelmatige uren – en dat dat heel grote gevolgen heeft, ook met betrekking tot bijvoorbeeld agressie, sociale problemen, studieresultaten.

Er is vanuit Vlaanderen inderdaad geen specifiek beleid daaromtrent. We hebben natuurlijk de algemene gezondheidsdoelstellingen, maar er zijn toch een aantal zaken die in het verleden wel preventief zijn aangepakt en waar nog verder op kan worden ingezet. Ik denk dan bijvoorbeeld aan NokNok, op de website van het Vlaams Instituut Gezond Leven, dat tot doel heeft de eigen veerkracht van jongeren te verhogen. Daar is ook een pagina gewijd aan slaap en slaapproblemen. Ik wil u vragen, minister, om daar in de toekomst ook verder op in te zetten.

De heer De Reuse heeft het woord.

De vorige sprekers hebben al heel wat elementen aangehaald, maar wat nog niet aan bod gekomen is, is de monitoring. Ik denk dat daar ook nog wat aan scheelt. Iedereen weet uit dagelijkse gesprekken dat degene die een tekort heeft aan slaaphygiëne, niet altijd het grootste slachtoffer daarvan is. Nogal dikwijls is dat ook de partner die ernaast ligt, als er wordt gesnurkt.(Opmerkingen)

Zal er ook meer ingezet worden op monitoring? Dat kan via de artsen, via de ziekenfondsen, via allerhande kanalen. Zo kunnen we het probleem beter in beeld brengen.

Minister Beke heeft het woord.

Minister Wouter Beke

Ik wist niet dat we zo persoonlijk gingen worden: slaaptekort, sedentair zijn, snurken... (Gelach. Opmerkingen)

Om een of andere reden voel ik me nu echt persoonlijk aangesproken. We zullen die problematiek verder meenemen, ook als we het hebben over onze gezondheidsdoelstellingen voor de toekomst. Dit is natuurlijk een belangrijk onderdeel daarvan.

Mevrouw Saeys heeft het woord.

Ik ben blij dat u zegt dat dit zeker en vast ook zal worden meegenomen in de gezondheidsdoelstellingen, want ik ben er echt van overtuigd dat dit toch een zeer belangrijk aspect is, dat aansluit bij alle andere zaken die behoren tot ons preventiebeleid.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

zullen de commissiewerkzaamheden voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.