U bent hier

Mevrouw Segers heeft het woord.

Minister, vooreerst namens de sp.a-fractie van harte proficiat met uw mandaat als minister van Cultuur en Media. We hebben immers allemaal een grote liefde voor... (Opmerkingen)

Kunst en Media? (Opmerkingen)

Ah ja, natuurlijk. Het zijn belangrijke terreinen. Media is ook een heel belangrijk terrein, en ik hoop dat we de komende jaren heel goed en constructief zullen kunnen samenwerken, in een open sfeer.

In de vorige legislatuur is er op 20 maart 2019 in het Vlaams Parlement kamerbreed een resolutie goedgekeurd betreffende de uitbouw van een toekomstgerichte mediumneutrale ondersteuning van onafhankelijke, kwalitatieve journalistiek. Met dat initiatief werd het uitbouwen van een structurele ondersteuning van digitale, onafhankelijke nieuwsmedia beoogd om een kwalitatief, pluriform, onafhankelijk medialandschap te blijven garanderen in tijden waarin ons medialandschap toch wel een sterke mediaconcentratie kent. Het uitgangspunt was daarbij inderdaad dat in deze post-truthtijden diepgravende onderzoeksjournalistiek beschermd moet worden, en onafhankelijke, kwalitatieve berichtgeving gehonoreerd en verder gestimuleerd moet worden, ongeacht het medium dat daarvoor gebruikt wordt.

In het regeerakkoord van de Vlaamse Regering voor 2019-2024 wordt de problematiek van de toenemende mediaconcentratie in Vlaanderen helaas niet aangekaart, noch wordt er verwezen naar het belang van pluriforme nieuwsmedia en onderzoeksjournalistiek.

Minister, ik vraag me dan ook af welke beleidsinitiatieven u plant om verder gevolg te geven aan die resolutie die toch kamerbreed goedgekeurd is, met name het engagement om verder te blijven investeren in een toekomstgerichte en mediumneutrale ondersteuning van onafhankelijke en kwalitatieve journalistiek, met aandacht voor innovatie en initiatieven die het pluriforme media-aanbod in Vlaanderen stimuleren en zorgen voor een kwaliteitsvolle permanente vorming van journalisten. Welke rol ziet u hierbij weggelegd voor het Vlaams Journalistiek Fonds? Zal dit initiatief in de toekomst op een structurele financiering kunnen rekenen? Bent u bereid om hier meer budget voor vrij te maken?

Ten tweede is er het opstarten van de dialoog met de federale overheid en de Vlaamse Vereniging van Journalisten en de Raad voor de Journalistiek over het SLAPP-fenomeen (Strategic Lawsuit Against Public Participation) en de naleving van de wet op het bronnengeheim, om na te gaan of er maatregelen nodig zijn. Kunt u een stand van zaken geven van die gesprekken en hun mogelijke uitkomst?

Hoe evalueert u ten derde de mediaconcentratie in het Vlaamse nieuwslandschap? Bent u van mening dat de huidige monitoring door de Vlaamse Regulator voor de Media (VRM) een adequaat beeld schetst van de concentratie inzake nieuwsmedia? Is deze monitoring een aandachtspunt bij de geplande hervorming van de VRM?

Ten slotte, welke bijkomende of eventueel nieuwe initiatieven plant u om enerzijds meer ruimte te creëren voor onderzoeksjournalistiek en kwaliteitsvolle nieuwsmedia, en om anderzijds tegemoet te komen aan de toenemende mediaconcentratie in Vlaanderen?

Ik weet dat ik veel op uw bord leg bij het begin van uw legislatuur, maar het zijn wel heel belangrijke aandachtspunten voor ons.

Minister Dalle heeft het woord.

Minister Benjamin Dalle

Mevrouw Segers, ik deel uiteraard uw passie voor deze thema’s, zeker Media en Jeugd, en ook Cultuur, maar dat zal de minister-president hier zelf opnemen in deze commissie.

Dit zijn een aantal pertinente vragen in uitvoering van de resolutie waarnaar u verwijst. U peilt vooral naar de initiatieven die ik de komende maanden en de komende vijf jaar zal nemen in de kwestie van ondersteuning van kwalitatieve journalistiek. U zult mij hopelijk vergeven dat ik eigenlijk nog niet in detail kan of wens te antwoorden op die zaken, omdat die de komende maanden ook nog verder uitgewerkt moeten worden. De beleidsnota’s zijn in volle opmaak, we zijn nog in volle bespreking over de begroting. We zullen dus zeker nog ruim de gelegenheid hebben om daarover te discussiëren.

Uw eerste vraag betreft het Vlaams Journalistiek Fonds. Het is op dit moment nog niet mogelijk om daar uitspraken over te doen, ook niet over de eventuele vragen rond financiering en budgettering. Er zijn natuurlijk een aantal generieke besparingen voorzien in het regeerakkoord, en er zijn ook een aantal specifieke. Bij de ondersteuning van journalistiek is er op dit moment geen grote eenvormigheid. Daarin zijn wel verschillende organisaties actief, maar het is nog niet volledig coherent. Er is misschien sprake van een zekere versnippering. We moeten goed bekijken hoe dit het meest efficiënt georganiseerd kan worden. Ik zal dat de komende weken dan ook zeker bekijken. 

Natuurlijk, het medialandschap is in volle evolutie. De structuren moeten daaraan aangepast zijn, aan de impact van sociale media, aan de impact van internationale concerns, ook aan fake news. Dat zijn stuk voor stuk zaken die een grote impact hebben op de ondersteuning van kwalitatieve journalistiek. In dat licht zullen we de zaken zeker moeten bekijken.

Wat voor mij zeker grote aandacht vraagt, is mediawijsheid en digitale geletterdheid. Gisteren nog hebben we de Panoreportage gezien over pedoseksuelen die foto's gebruiken van jeugdbewegingen en daar hun behoeften mee bevredigen. Het toont aan dat ook bij jongeren – ik maak de link met het jeugdbeleid – digitale geletterdheid en mediawijsheid een heel belangrijke zaak is in veranderende tijden.

Vanuit die insteek en vanuit het regeerakkoord wil ik de volgende weken en maanden met de betrokken actoren in dialoog gaan om te bekijken hoe we dit kunnen voortzetten.

Wat het SLAPP-fenomeen betreft, dat hebt u in uw vraag om uitleg verduidelijkt en dat was goed want het is iets waar ik niet zo vertrouwd mee ben, maar ik begrijp dat het gaat over mensen die procedures aanspannen om ervoor te zorgen dat publieke participatie moeilijk wordt gemaakt. Vanuit democratisch oogpunt en vanuit actieve en kritische media is het een probleem over hoe we daarmee omgaan. Ik heb aan onze administratie gevraagd welke gesprekken we daarover met de federale overheid hebben gehad. Ze hebben me bevestigd dat die dialoog vandaag nog niet is opgestart. Een en ander hangt natuurlijk samen met het feit dat we met de Vlaamse Regering tijd nodig hebben gehad om tot een formatie te komen, en federaal is dat natuurlijk ook het geval. We moeten dit zeker opvolgen met de Federale Regering met volheid van bevoegdheden en het liefst zo snel mogelijk.

U had ook een belangrijke vraag over de Vlaamse Regulator voor de Media (VRM), die u zeer goed kent. In het verleden hebt u daarin ook een belangrijke verantwoordelijkheid opgenomen. Ik heb begrepen dat het mediaconcentratierapport dat in dit parlement wordt ingediend, steeds een goede basis is om de zaken te analyseren, en dat men daar eigenlijk wel vrij tevreden over is. In deze commissie Media, maar ook door heel wat actoren wordt dit gezien als een referentiewerk. Het wordt online ter beschikking gesteld. Op die basis zullen we een analyse kunnen geven.

Natuurlijk is het in kaart brengen van concentraties in de Vlaamse mediasector een specifieke taak van de algemene kamer van de Vlaamse Regulator voor de Media, zoals beschreven in het Mediadecreet. De VRM liet me alvast weten dat hij zeker openstaat voor mogelijke verbeteringen. Wanneer er noden zouden zijn aan bijkomende rapportering, wanneer daar een brede consensus over zou bestaan, dan gaan we zeker bekijken – ook met jullie in deze commissie– of er decretale aanpassingen nodig zijn. Ik stel voor om dat nieuwe rapport af te wachten om die discussie ten gronde te kunnen voeren.

U hebt ook nog gepeild naar nieuwe initiatieven, maar vandaag is het te vroeg om daar volledige helderheid over te kunnen geven.

Mevrouw Segers heeft het woord.

Minister, uit uw antwoord blijkt dat u van plan bent om in de komende legislatuur de problematiek van mediaconcentratie en pluriformiteit op een gedegen manier ter harte te nemen. Ik kijk dan ook uit naar de samenwerking.

Ik heb ook nog enkele bijkomende bedenkingen en vragen. Eerst heb ik een algemene bedenking met betrekking tot het regeerakkoord. Ik was zeer teleurgesteld dat in het regeerakkoord van meer dan 300 pagina's een heel belangrijke resolutie die we kamerbreed hebben goedgekeurd, niet terug te vinden was. Dat is toch het eerste werk dat moet worden gedaan, namelijk kijken wat er in de vorige legislatuur is goedgekeurd en hoe dat om te zetten in beleid in de nieuwe legislatuur. Vandaar mijn oproep om daar toch goed naar te kijken om dat in uitvoering te brengen en er een gedegen beleid rond te voeren.

U sprak over versnippering van initiatieven, maar ik weet niet of het echt over versnippering gaat. Het gaat om kleine initiatieven met kleine budgetten die moeten roeien met de riemen die ze hebben, maar ik vind niet dat het zo hard is versnipperd. De vorige minister heeft ervoor gekozen om het Vlaams Journalistiek Fonds (VJF) onder te brengen bij het Fonds Pascal Decroos, wat een goede beslissing was.

U verwees ook naar fake news en de strijd die we daartegen moeten voeren. Vorige week vrijdag was er hierover nog een colloquium in het parlement. U bent er allicht van op de hoogte dat collega's van de universiteiten, onder andere Peter Van Aelst, een plan voor een expertisecentrum rond nieuws en desinformatie hebben opgestart. U zou dit zeker de nodige aandacht moeten kunnen geven en nagaan hoe dit met andere initiatieven zou kunnen worden samengebracht.

Ik ben zeer blij te horen dat u een grote focus legt op mediawijsheid. Mediawijs is al onder minister Lieten opgericht en heeft aangetoond een belangrijke actor te zijn in het medialandschap, niet alleen voor scholen en organisaties, maar ook voor burgers. Ik zou u willen oproepen om hierin te blijven investeren.

Ik begrijp dat het gesprek met de federale overheid over SLAPP nog niet is opgestart. Ik wil u aanmoedigen om dat zeker te doen. Ik zou het ook iets breder willen opentrekken. Ik denk dat u zeker het gesprek moet aangaan met federale collega's over de steun aan de federale pers via btw-tarieven en bpost om na te gaan hoe dit kan worden herzien of afhankelijk worden gemaakt of wat dan ook.

Het rapport Mediaconcentratie 2018 van VRM is een goede basis, ook trouwens voor de studenten Communicatiewetenschappen, maar helaas zeggen de samenstelling van mediagroepen en de titels van kranten nog weinig over mediadiversiteit, omdat heel wat artikels worden overgenomen in verschillende titels. Ik denk dat we zullen moeten evolueren naar monitoring op inhoud. Dat is de oproep die ik zou willen doen.

Minister, ik kijk uit naar uw beleid ter zake.

De heer Vandaele heeft het woord.

Minister, u zegt dat het nog wat vroeg is om al heel veel te zeggen, maar we kijken alleszins uit naar de concrete invulling van dit onderdeel, waar collega Segers terecht op wijst. Nog niet zo heel lang geleden hebben we een resolutie goedgekeurd. De aandacht voor enerzijds kwalitatieve journalistiek en anderzijds pluriforme media – of minstens wat voorzichtigheid aan de dag leggen wat mediaconcentratie betreft – blijft belangrijk, ook voor dit parlement.

De heer Pelckmans heeft het woord.

Ik heb twee bedenkingen waarvan één een wat filosofische is. In het regeerakkoord heb ik veel over identiteit gelezen. Een van de sterke punten van de Vlaamse identiteit is dat we altijd heel genereus zijn geweest voor het kritisch omarmen van alle sectoren. We staan daar heel erg voor open en zijn daarin ook ver gegaan. Als ik de nota Media lees, kan ik me niet van de indruk ontdoen dat u in de eerste plaats vooral hebt gesproken met de grote commerciële concerns die hun bezwaren hebben kunnen uiten en hun behoeftes hebben kunnen neerschrijven, en dat er nauwelijks of geen contact is – en dat sluit aan bij het gebrek aan aandacht voor de resolutie – met de avant-garde, de jonge journalistiek. Ik kom zelf uit de kunstensector, en ik heb heel vaak ondervonden dat net daar de echte nieuwigheden terug te vinden en de nieuwe tendensen op te sporen zijn.

Minister, bent u bereid om in die generositeit van de Vlaamse identiteit met die journalisten en met die makers bijna individueel het gesprek aan te gaan om na te gaan wat hun verwachtingen zijn en zeker wat de uitdagingen zijn voor de journalistiek in Vlaanderen?

Mevrouw Brouwers heeft het woord.

Ik wil op mijn beurt onze – ik mag ‘onze’ zeggen in dit geval – nieuwe minister feliciteren met zijn eerste optreden in deze commissie. Het loopt hier tot op heden heel vloeiend. Proficiat daarvoor. We hopen goed te kunnen samenwerken.

Over die resolutie van maart wil ik wel wat kwijt. Uiteraard blijven wij daarachter staan. Ik heb ze mee goedgekeurd. Het zou maar erg zijn. Maar ik wil wel op de procedures wijzen, collega Segers. Resoluties van een vorig parlement kunnen een nieuwe regering natuurlijk moeilijk binden. Dat belet niet dat we blijven staan achter alles wat daarin staat. U kunt ons niet verwijten dat er in het regeerakkoord over die resolutie niets staat. We moeten de procedures ook wat volgen.

Minister, ik kan niet zeggen of ik tevreden of niet tevreden ben met het antwoord. Want het is nog veel te vroeg. U hebt nog niet in uw kaarten laten kijken, maar u hebt op een bepaald moment wel aangegeven dat u de versnippering wenst tegen te gaan. Ik hoop dat u met een frisse blik naar het domein van Media wil kijken en met de middelen die u worden toegekend voor dit beleidsdomein, zo efficiënt mogelijk aan de slag kunt gaan. Daar rekenen wij op en we zullen daar graag aan meewerken.

Mevrouw D’Hose heeft het woord.

Minister, ook op mijn beurt en in naam van mijn fractie een dikke proficiat met uw aanstelling. Mijn vorige job was op het kabinet van minister Gatz. Ik weet dus voor welke uitdagingen u staat en wens u heel veel succes. Wij hebben in deze commissie een traditie om heel goed onderling samen te werken, over partijgrenzen heen. Ik ga ervan uit dat we dit verder kunnen doen.

De kwaliteitsvolle journalistiek is ook voor onze fractie zeer belangrijk. De voorbije legislatuur hebben we dan ook zeer graag onze schouders gezet onder de resolutie van mevrouw Segers. We staan nog altijd achter de uitgangspunten van een sterke samenleving die drijft op een open debat waar verschillende meningen en inzichten elkaar ontmoeten en waarbij dus ook sterke journalisten onmisbaar zijn. Zij moeten daarvoor een goede opleiding krijgen. Vandaar dat uw voorganger, minister Gatz, heel terecht een mooie subsidie heeft gegeven aan het Vlaams Journalistiek Fonds.

Ik maak het brugje naar uw andere bevoegdheid, zijnde Jeugd. We moeten immers ook kijken naar kinderen en jongeren, die de mediaconsumenten zijn van de toekomst. Zij kijken heel vaak naar online nieuwsbronnen. Ook daar moeten we de focus op leggen, als je kijkt naar de opkomst van fake news, waar jongeren soms heel vatbaar voor zijn.

Verwijzend naar de tussenkomst van mevrouw Brouwers, denk ik dat een frisse blik op hoe een kwaliteitsvolle journalistiek kan zijn, zeker met het oog op jeugd, daarbij zeer welkom is.

Minister Dalle heeft het woord.

Minister Benjamin Dalle

Beste collega's Segers, Vandaele, Pelckmans, Brouwers en D’Hose, sommigen onder jullie ken ik al goed en anderen minder goed of zelfs helemaal niet, maar ik kijk er in elk geval naar uit om met iedereen van jullie de komende jaren hier het gesprek aan te gaan. Ik waardeer de manier waarop dat vandaag al kan gebeuren. Ik hoop dat dat in de toekomst ook zo kan zijn.

Er zijn heel wat opmerkingen gemaakt en suggesties gedaan. Ik zal ze niet allemaal beantwoorden, het waren ook niet allemaal vragen. Ik wil iets zeggen over de resolutie zelf. Collega Brouwers heeft terecht gezegd dat een resolutie van een vorig parlement een waardevol element is. We zullen kijken hoe we daar de komende vijf jaar mee zullen omgaan. U kunt op mij alleszins rekenen als het gaat over het rekening houden met jullie aanbevelingen, zeker wanneer die geformaliseerd zijn in een resolutie. Die resolutie gaan we uiteraard goed bekijken en bekijken hoe we daarmee omgaan. Maar ook wanneer er nieuwe resoluties of andere aanbevelingen komen over dit thema of over andere thema's, zullen we dat op een goede manier proberen te integreren. In deze commissie is het zeker traditie om dat te doen.

We zullen het straks hebben over de beheersovereenkomst voor de VRT. Ook daar zie je eigenlijk dat er een grote dialoog is tussen de regering en deze commissie. Dat is een goede manier van werken.

Er is door verschillende collega's gewezen op het belang van de nieuwe tijden op het vlak van sociale media, fake news en de link met het jeugdbeleid. Ik denk dat dat absoluut een groot aandachtspunt is. Voordeel is ook dat ik die twee elementen bij mij heb, dus daar zal ik zeker heel veel aandacht voor hebben, ook voor de coherentie van het beleid. Ik ben inderdaad niet iemand die al jaren meedraait in deze beleidsthematiek. Ik heb het vanop een afstand gevolgd. Ik zal proberen om daar daadwerkelijk met een frisse blik naar te kijken en ervoor te zorgen dat het beleid dat we organiseren, ook coherent is. Als daar versnippering is of als daar onlogische structuren zijn, dan bekijken we dat ook.

Collega Pelckmans, u hebt een zeer interessante vraag gesteld over de Vlaamse identiteit. Ik ben het er helemaal mee eens dat onze kritische zin in Vlaanderen behoort tot onze Vlaamse identiteit, en ook dat kritische journalistiek daar onlosmakelijk mee is verbonden.

U hebt gevraagd of ik bereid ben om ook met de betrokken mensen samen te zitten, en u hebt verwezen naar de grote mediaconcerns. Daar komt straks ook een vraag over, denk ik. Daarover moet ik wel heel duidelijk zijn. Er is het regeerakkoord. Of men dat goed vindt of niet, dat laat ik aan jullie appreciatie over. Onze fractie heeft dat uiteraard gesteund en we zullen dat de komende vijf jaar ook op een goede manier uitvoeren. Het regeerakkoord werd gesloten tussen drie partijen. Drie partijen zaten rond de tafel en hebben zich daarachter kunnen scharen. Er zijn natuurlijk altijd gesprekken, maar het zijn niet de mediaconcerns, het is niet de VRT, het zijn ook niet de kritische journalisten die bepalen wat daarin staat. Het is het voorrecht geweest van de partijen die de meerderheid vormen, om dat te doen.

Wat concreet de vraag betreft of ik bereid ben om samen te zitten met die mensen: ik denk dat het een goede zaak is dat we in het mediadossier alle betrokken actoren rond de tafel hebben, dat we daar ook mee samenzitten, en ik ben dus zeer graag ter beschikking om ook te luisteren naar de groepen of actoren die dat wensen, en in dialoog te gaan. Dat is belangrijk. Dat geldt trouwens ook voor de federale overheid. Ik ben ook minister van en voor Brussel. Ik heb als Brusselaar vastgesteld dat je heel weinig realiseert als je vanop je eilandje beslissingen probeert te nemen. Dat geldt in de verhouding tussen Vlaanderen en Brussel. Dat geldt zeker ook in de verhouding tussen de Vlaamse en de federale overheid, dus zodra men ook op dat niveau kan komen tot een regering met volle bevoegdheid, zal ik daar ook proberen de dossiers die belangrijk zijn voor Media, op een goede manier aan te kaarten bij de toekomstige collega of collega’s die belangrijk zijn ter zake.

Mevrouw Segers heeft het woord.

Minister, dank u wel. U ben minister van Media én Jeugd, dus ik begrijp volkomen de focus die u legt op de jeugd wat het beleid qua mediawijsheid betreft. Dat is terecht. Ik verwijs naar die Panoreportage. Ouders zijn bezorgd over de impact van sociale media op de privacy, maar er is ook de strijd tegen fake news, tegen desinformatie. Een eenzijdige focus op jeugd zou echter niet goed zijn. Mediawijsheid is een zaak van alle generaties. Het is een werk dat nooit af is, want er zijn altijd nieuwe uitdagingen, altijd nieuwe media. Het gaat dus echt over heel onze bevolking, en niet alleen over de jeugd.

Collega Brouwers, ik vond het wel een beetje merkwaardig dat u zegt dat resoluties van de vorige regeerperiode niet bindend zijn. Wat hebben we dan vijf jaar lang gedaan? Minister, ik ben er echter toch enigszins over gerustgesteld dat u dit ernstig wilt uitvoeren. Ik ga er dan ook van uit dat dat ook betekent dat het Journalistiek Fonds zal kunnen blijven bestaan en worden versterkt om zo in mediabeleid de garantie in te bouwen voor een pluriform en kwalitatief medialandschap.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

zullen de commissiewerkzaamheden voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. De publiekstribune is gesloten.

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.