U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Brouwers heeft het woord.

Voorzitter, op 13 maart lazen we het volgende bericht op VRT NWS: “Wil je graag een nieuwsaanbod op jouw maat samengesteld, zonder dat je hoeft in te geven welke thema's je wel of niet interesseren, maar wel op basis van wat jij en anderen hebben gelezen, bekeken of beluisterd? Om dat op een dag met VRT NWS waar te maken mogen vijfhonderd Vlamingen nu al deelnemen aan een eerste testversie.”

Ik ben dan verder gaan zoeken, en de VRT motiveert het project als volgt. Het is een zeer ruime motivatie. Ik zal ze toch eventjes aflezen: “Om gerichter te kunnen informeren experimenteert VRT NWS met een nieuwe webapplicatie gebaseerd op artificiële intelligentie. Die maakt het mogelijk om lezers een nieuwsaanbod op maat te brengen. Het experiment kadert in een Europees onderzoeksproject geleid door VRT Innovatie en wordt gesubsidieerd door de Europese Commissie. Het project heeft als doel software te bouwen die Europese, en dus ook Belgische, mediaorganisaties toelaat om digitale nieuwsberichten gepersonaliseerd te brengen naar hun lezers. (...) Deze nieuwe web-applicatie van VRT NWS, omgedoopt tot VRT MyNWS, maakt gebruik van software die bijleert van jouw gedrag als lezer en je artikels aanbiedt die zowel inhoudelijk als contextueel beter aansluiten bij jouw profiel. Diezelfde technologieën worden ook ingezet om juist het tegenovergestelde te doen: artikels aanbieden die inhoudelijk verrassen en ingaan tegen de zogenaamde ‘filterbubbel’. Het experiment wil meten of mensen juist beter geïnformeerd raken als ze aanbevelingen krijgen, of juist niet. Met de resultaten kan het projectteam nieuwe toepassingen verkennen, zoals meldingen in je app die op het gepaste moment komen, nieuwsbrieven die automatisch samengesteld zijn op basis van jouw interesses of een videoaanbod op maat. Geïnteresseerde testers kunnen zich vanaf vandaag aanmelden via deze link. De test rond VRT MyNWS maakt deel uit van een Europees project genaamd CPN, dat een nieuwe aanbevelingssoftware wil ontwikkelen.” Daarvoor werkt de VRT samen met allerlei technische bedrijven en allerlei landen. Het is vooral de bedoeling om voor kleinere nieuwsorganisaties die niet altijd de middelen hebben om dergelijke software aan te kopen of te ontwikkelen, die beschikbaar te maken.

Op zich hoeft het niet problematisch te zijn dat het nieuwsgebruikers makkelijker wordt gemaakt, maar dat moet dan wel hun eigen keuze blijven. De openbare omroep heeft nog altijd de opdracht om alle relevante nieuwsberichten in alle objectiviteit op een toegankelijke wijze en via alle platformen aan te bieden. Dat er daarbij een onderscheid gemaakt wordt tussen hoofdpunten en minder relevante nieuwsitems, behoort tot de redactionele vrijheid. Bij dit project lijkt de VRT toch verder te willen gaan en lijkt men mensen te bevestigen in hun ‘filterbubbel’ qua nieuwsgaring, ook al beweren ze het omgekeerde.

Ook Pol Deltour van de Vlaamse Vereniging van Journalisten (VVJ) heeft bedenkingen bij de evolutie naar gepersonaliseerd nieuws. Dat lazen we in een artikel op de nieuwssite Apache. Hij zegt: “De keuze voor de personalisering van nieuws is geen goede tendens. In het licht van inspraak en democratie moeten burgers een zo breed en volledig mogelijke kijk op de wereld krijgen. Door nieuws op maat te leveren, dreig je de verdere coconvorming te bevorderen.”

In datzelfde artikel wordt u ook geciteerd, minister. U wijst er terecht op dat gepersonaliseerd nieuws al langer dan vandaag bestaat, maar dat mediabedrijven hoe dan ook nog steeds belang hebben bij het brengen van het belangrijkste nieuws en dat gepersonaliseerd nieuws ook voordelen kan hebben door lezers in contact te brengen met artikels die men anders niet zou lezen. U stelt wel duidelijk: “Mediabedrijven moeten ook de privacyregels respecteren. Vanaf mei 2018 is deze regelgeving veel strenger geworden met de GDPR, en er lopen ook gesprekken op niveau van de Europese Ministerraad voor een nieuwe regelgeving over e-privacy, het gebruik van cookies en het volgen van de surfer. En deze e-privacyrichtlijn moet gebruikers nog meer beslissingsmacht geven.”

Minister, kunt u meer toelichting geven bij de precieze doelstelling van dit project? Kunt u verduidelijken hoe dit aanbevelingsnieuwsproject past in de totale informatieopdracht van de VRT?

De voorbije jaren werden hier al meermaals vragen gesteld over het privacybeleid van de VRT en de implementatie van de GDPR. Hoe zal men beide aspecten verzoenen in dit proefproject? Met andere woorden: zal de gebruiker zelf een keuze kunnen maken voor gepersonaliseerd nieuws? Ik heb het dan niet over de vijfhonderd mensen die zich nu vrijwillig aanbieden. Als dit op termijn op de markt zou worden gebracht, worden de nieuwsgebruikers dan gewezen op de consequenties van dit alles, vooraleer ze dergelijke keuzes maken? Zal dit automatisch gebeuren? Zal men de artificiële intelligentie automatisch loslaten op iedereen die op de VRT-nieuwssite komt? Hoe zal dit werken?

Het is een proefproject, maar het moet zeker nauw worden opgevolgd dat het niet de verkeerde kant uitgaat.

De voorzitter

Minister Gatz heeft het woord.

Minister Sven Gatz

Om het antwoord goed te kunnen geven, heb ik uiteraard contact opgenomen met de VRT. Over de doelstelling van het project kan ik het volgende zeggen. De test rond VRT-MyNWS maakt deel uit van een Europees project genaamd Content Personalisation Network (CPN), dat een nieuwe aanbevelingssoftware wil ontwikkelen. Daarvoor werkt de VRT samen met technische bedrijven en mediaorganisaties uit eigen land maar ook uit Italië, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Griekenland en Cyprus. Aangezien kleinere nieuwsorganisaties niet altijd de middelen hebben om dergelijke software aan te kopen of te ontwikkelen, vervult de VRT samen met die projectpartners de opdracht van de Europese Commissie om de software als platform zo breed mogelijk beschikbaar te maken. Zo hebben ook kleinere nieuwsorganisaties de kans om via het platform hun aanbod te personaliseren en hun lezers beter te bereiken in het huidige overaanbod.

Momenteel is er enkel sprake van een testproject. Die test staat nu nog in een aparte testzone. De VRT-nieuwsdienst mikt op zo’n duizend Vlamingen die tijdelijk toegang kunnen krijgen tot die testzone. De testfase dient volgens de VRT juist om eventuele toekomstige gebruikers van MyNWS/Mijn nieuws net zo weinig mogelijk in een ‘filterbubbel’ te stoppen. Dat zou de VRT-nieuwsdienst vandaag wel kunnen bewust niet doen. Het is immers technisch niet zo moeilijk om een nieuwslijst volgens onderwerpen samen te stellen voor de online platformen. Bovendien is het tegengaan van de filterbubbel een expliciete doelstelling van het Europese project CPN. De VRT-nieuwsdienst wil net van een grote groep gebruikers het lees- en kijkgedrag in kaart brengen en op basis daarvan een algoritme ontwikkelen zodat gebruikers suggesties krijgen voor artikels die ze anders net niet zouden zien. Het is dus een medaille met twee zijden.

Wat betreft de eventuele implementatie op VRT NWS online, wil ik voor alle duidelijkheid zeggen dat als de VRT-nieuwsdienst een gepersonaliseerd nieuwsaanbod ooit zou aanbieden in de echte nieuwssite en/of nieuwsapp van VRT NWS, daar transparant over zal worden gecommuniceerd. Dat zou dan bestaan naast het nieuwsaanbod dat wordt samengesteld door de eindredacteurs van VRT NWS, wat altijd de standaard nieuwsstroom zal zijn die je bij VRT NWS te zien krijgt.

Vandaag zijn er op de VRT-nieuwssite en -app drie nieuwsstromen: ‘De hoofdpunten’, samengesteld door de eindredacteurs van VRT NWS; ‘Net binnen’, een lijst chronologisch samengesteld met bovenaan het meest recente nieuws; ‘Meest gelezen’, een lijst samengesteld volgens wat het meeste is aangeklikt. Als MyNWS of ‘Mijn nieuws’ ooit zo’n samengestelde lijst zou worden, dan ziet de VRT dat als een vierde soort lijst.

Wie de VRT-nieuwssite en -app opent, zal altijd eerst op ‘De hoofdpunten’ landen. Enkel vanaf daar zal naar het gepersonaliseerde nieuwsaanbod kunnen worden gesurft. Dit zal dus te allen tijde een bewuste keuze zijn, naast het nieuwsaanbod samengesteld door de eindredacteurs.

Hoe staat een en ander ten opzichte van de globale informatieopdracht van de openbare omroep? De beheersovereenkomst die momenteel loopt, stelt in Ambitie Strategische Doelstelling (SD) 2.1. Informatie: “Het VRT-nieuwsaanbod evolueert in functie van het mediagebruik: (…) De VRT biedt een centraal 24/7 nieuwsplatform (Vrtnws.be) aan als betrouwbare gids in actualiteit, context en duiding. (…)”

De evolutie van de gebruiksmogelijkheden van Vrtnws.be, met mogelijk ‘Mijn nieuws’, sluit aan bij deze ambitie. Gelet op de bedoeling van het project, is er immers bij een eventuele uitrol van ‘Mijn nieuws’ op de VRT-nieuwswebsite geen sprake van dat de gebruiker enkel gepersonaliseerd nieuws zou zien. Het is slechts een extra optie, zoals de stroom ‘Net binnen’. De gebruiker zal steeds eerst het algemeen nieuwsaanbod te zien blijven krijgen.

Het aanbieden van een gepersonaliseerd aanbod sluit verder wel aan bij de beheersovereenkomst in Ambitie SD5.1. Toekomstgericht en digitaal aanbod: “Een belangrijke rol voor de mediagebruiker: De VRT zet online in op een gepersonaliseerde dienstverlening. Op die manier verhoogt ze de gebruiksvriendelijkheid en voldoet ze aan de persoonlijke interesses van de mediagebruiker. Context, zoals plaats en tijd, sturen deze personalisatie.”

Dan is er nog de Performantiemaatstaf SD5: Toekomstgericht, digitaal en innovatief: “De VRT biedt online een gepersonaliseerd aanbod aan op minstens één van haar merken.”

Wat met de privacy bij dit alles? Zoals gezegd, zal wie de VRT-nieuwssite bezoekt eerst op ‘De hoofdpunten’-pagina landen. Enkel vanaf daar zal naar ‘Mijn nieuws’ kunnen worden gesurft. Dat betekent dat die keuze door de gebruikers steeds bewust zal moeten worden gemaakt.

Het VRT-profiel is ontwikkeld om de mediagebruiker op een gecentraliseerde plaats zijn gegevens en voorkeuren over de verschillende websites, subsites en apps van de VRT op een eenvoudige manier te beheren, aan te passen of indien gewenst te verwijderen.

Het spreekt voor zich dat, als dit experiment tot een bijkomende nieuwe stroom voor de gebruiker zou leiden na het inloggen, daarvoor het VRT-profiel gebruikt zal worden. De VRT dient dan, net zoals bij andere momenten waarbij gegevens gevraagd worden, hierover transparant te communiceren. Dat is ook conform haar privacybeleid en conform de privacywetgeving.

De voorzitter

Mevrouw Brouwers heeft het woord.

Dank u wel, minister. Ik ben al een beetje meer gerustgesteld, want wat we niet op voorhand hadden gelezen in het persbericht daarover, was dat het een vierde optie wordt. Dat was niet duidelijk. Toen ik dat las, dacht ik dat je, als je dat zou aanvinken, enkel nog dat zou krijgen qua nieuws. Dat is dus duidelijk niet de bedoeling.

Ook mijn vragen rond de privacy hebt u beantwoord. Dat moet transparant gebeuren, mensen moeten weten, voor ze iets aanklikken, waar ze mee bezig zijn. We gaan dat dus zeker opvolgen. Op zich vind ik dat een interessant experiment, vooral omdat men ook aangeeft iemand net uit de filterbubbel te willen halen. Ik wil nog wel eens zien hoe ze dat allemaal gaan doen. Ik denk, zodra het ooit gebruikt of geïnstalleerd wordt, dat ik er mij zeker op zal abonneren om dan eens te bekijken wat de verschillen zijn. Ik denk dat het interessant is voor leden van de Mediacommissie om dit soort tendensen nauwgezet op te volgen.

Er wordt hier wel een mogelijkheid gecreëerd, een app die gebruikmaakt van nieuwe software met artificiële intelligentie, die ook gebruikt kan worden door niet-openbare omroepen, die daar misschien wel op een andere manier mee zullen omgaan. Niet iedereen heeft VRT NWS, onze openbare omroep, als eerste bovenaan staan om aan nieuwsgaring te doen. Er zijn ook andere kanalen, zoals populaire kranten. Als zij ook dit soort software gaan gebruiken, dan is dat misschien toch wel een nadeel. Elk voordeel heeft zijn nadeel, zoals wel eens wordt gezegd.

Ik geloof Pol Deltour dat we toch op onze hoede moeten zijn voor deze tendens, in het algemeen dan. Wij hebben natuurlijk rechtstreeks toezicht op wat de VRT allemaal doet omdat dat een openbare omroep is. Maar het heeft misschien ook consequenties op de commerciële markt.

De voorzitter

De heer Vandaele heeft het woord.

Wij hebben niet echt een probleem met dit gepersonaliseerde nieuwsaanbod. Zoals de minister trouwens ook al zei, past het in de strategische doelstelling van de openbare omroep: informatie op maat van de mediagebruikers. Een pluspunt is dat het digitaal is, dat het innovatief is. Dus op het eerste gezicht lijkt ons dat geen probleem te vormen.

Uiteraard, maar dat is ook al bevestigd door de minister, mag dat het algemene aanbod van VRT NWS niet in het gedrang brengen. Dat moet blijven.

Zoals ook gezegd, is ook voorzichtigheid rond alles wat met privacy te maken heeft, hier aan de orde. Maar ik kon me volledig vinden in het antwoord. Dank u.

De voorzitter

Mevrouw Segers heeft het woord.

Heel kort. Ik denk dat met dit project, MyNWS, de VRT precies doet wat wij haar vragen in de beheersovereenkomst, namelijk de sector versterken en ook de lead nemen bij innovatieve projecten. Dit lijkt me absoluut te passen binnen deze opdracht.

Anderzijds deel ik de opmerking van collega Brouwers over de privacy. We hebben het er inderdaad al over gehad. Mensen kiezen er wel voor om zich aan te melden bij die tool, die MyNWS, maar privacy is absoluut geboden.

Ik vind het ook een heel interessant project als experiment om te bekijken of we er met artificiële intelligentie voor kunnen zorgen dat mensen niet in hun filterbubbel blijven zitten maar er precies uitgehaald worden. Ook dat is mogelijk met artificiële intelligentie. Dus als dat project erin slaagt om mensen uit die filterbubbel te halen en een diversiteit aan nieuws te brengen, dan kan ik dat alleen maar toejuichen.

Bart Caron (Groen)

Minister, ik wil graag aansluiten namens mijn fractie. Ik kan uw antwoord ook volgen. Ik sta achter die stapsgewijze aanpak: je komt eerst op de algemene website en dan kun je een selectie maken naargelang van je eigen interessepunten. Dat doet trouwens ook De Standaard op haar app. Er zijn nog media die dat doen. Ik vind het een interessante aanpak.

Maar algemener beschouwd – en dat gaat veel verder dan de VRT en dan de bevoegdheid – moeten we wel opletten dat we niet in een soort van samenleving terechtkomen waarin mensen alleen vanuit hun eigen interessegebied nieuws volgen, vanuit hun eigen interessegebied met reclame bestookt worden. Daardoor zou deze reuzeglobale wereld, bij wijze van spreken, plotseling weer heel smal worden.

Ik denk dat de openbare omroep altijd de breedte moet bewaren en bewaken. Hij moet ervoor zorgen dat het nieuws die breedte bevat. Het moet een soort basic zijn zoals het radionieuws. Stel u voor dat het radionieuws – dat we allemaal veel beluisteren, denk ik – ook gepersonaliseerd zou worden. Dan zou men alleen die berichten krijgen die bijvoorbeeld over minister Gatz gaan, of over het cultuurbeleid. Dan zou je na korte tijd toch wel op je honger beginnen te zitten. (Gelach)

U verstaat wat ik bedoel. Het is een mogelijkheid, een kans. De VRT zal daar deontologisch en ethisch zeer correct mee omgaan. Daar bestaat geen twijfel over.

Gepersonaliseerd nieuws, mijnheer Vandaele, zo was het overigens niet bedoeld. Het betekent: nieuws op maat. Een jongere die luistert naar een eerder populaire muziekzender zal op een andere manier het nieuws binnenkrijgen, in een andere stijl, op maat van zijn interesse en leeftijd.

Het is een algemene bekommernis, deze werkwijze en omgang ermee zijn volgens mij correct.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.