U bent hier

Mevrouw Wouters heeft het woord.

Elke Wouters (N-VA)

Voorzitter, ook van mijn kant proficiat. U bent als minister bijna even nieuw als ik als parlementslid.

U hebt al heel wat meer anciënniteit.

Elke Wouters (N-VA)

Op dat vlak misschien wel.

Mijn vraag gaat over de uitrol van de uitgebreide pmd-zak. Eind 2017 liet Fost Plus al weten dat we naar een uitbreiding van die pmd-zak zouden gaan. Tegen 1 januari 2021 moet de nieuwe invulling van de blauwe zak gangbaar zijn in heel Vlaanderen. De toenmalige minister heeft vorig jaar in deze commissie laten optekenen dat de uitrol zou starten vanaf 1 januari 2019, met als doel tegen 1 januari 2021 heel Vlaanderen te bedienen. We zitten dus nu in een overgangsperiode, waarbij in een eerste golf een aantal intercommunales al gebruikmaken van die uitgebreide pmd-zak.

Fost Plus schat dat er jaarlijks ongeveer 37 miljoen euro nodig zal zijn voor de inzameling en verwerking van de p+md-zak. Die extra kostprijs ligt gedeeltelijk aan meerkosten voor de inzameling, maar vooral aan meerkosten voor de sortering van de ingezamelde fracties. Er moeten immers heel wat nieuwe stromen worden uitgesorteerd. Het is de verpakkingssector die die investeringen zal moeten dragen. Dat is een logisch gevolg van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor verpakkingen. De kosten zullen worden doorgerekend via een verhoging van de Groene Puntbijdrage, waarbij het principe van ‘de vervuiler betaalt’ wordt meegenomen.

Minister, het blijkt dat er nog heel wat broodnodige sorteercentra moeten worden gegund en gebouwd. Zal de vooropgestelde timing van 1 januari 2021 dan wel worden gehaald voor de uitrol van het systeem in heel Vlaanderen? Zijn, met andere woorden, alle voorwaarden vervuld, of zijn er knelpunten opgedoken, en zo ja, hoe zullen die worden aangepakt? Zijn er binnen de nieuwe erkenning van Fost Plus voldoende handvaten aanwezig om hen die timing te doen halen? Wordt de inhoud van alle opgehaalde p+md-zakken momenteel uitgesorteerd en kunnen de nieuw toegelaten verpakkingen daarna richting verwerking tot secundaire grondstof? Kunnen op dit moment alle fracties die zullen terechtkomen in de p+md-zak, worden gerecycleerd? Zo neen, welke niet, en tegen wanneer zullen alle fracties in deze zak wel kunnen worden gerecycleerd?

Minister Van den Heuvel heeft het woord.

Collega Wouters, dank u wel voor de vraag.

Wat is de stand van zaken met betrekking tot de nieuwe sorteercentra? Eerst toch nog in het algemeen zeggen dat de komende maanden inderdaad wordt gestart met de uitgebreide pmd-inzameling in Vlaanderen, om dit vervolgens stelselmatig uit te rollen over het hele Vlaamse Gewest. De uitgebreide pmd+-fractie zal in de eerste fase terechtkomen in bestaande sorteerinstallaties, die daaraan al werden aangepast. Daardoor kunnen reeds een tiental verschillende fracties worden uitgesorteerd. Dat is dus toch al de moeite waard. Tegen 2021, het moment waarop heel het gewest moet zijn gedekt met de uitgebreide blauwe zak, moeten er nieuwe sorteerinstallaties zijn om een nog meer kwalitatieve sortering mogelijk te maken, namelijk het uitsorteren van veertien fracties.

De toewijzing van deze markt voor sortering is in eerste instantie een taak van de lokale besturen. Omdat er in het kader van de sortering van de pmd+-zak belangrijke investeringen moeten gebeuren, is het belangrijk om de markt in één keer te gunnen. Daarom laat de erkenning van Fost Plus toe dat voor de pmd+-stroom Fost Plus de markt gunt. De lokale besturen moeten die taak dan wel uitdrukkelijk overdragen aan Fost Plus. De jongste besprekingen hierover tussen de lokale besturen en Fost Plus zijn bezig. Fost Plus wil het bestek voor die nieuwe sorteerinstallaties die zijn aangepast aan veertien fracties, zo snel mogelijk lanceren. Met het voorziene schema kunnen we de vooropgestelde timing van 2021 nog halen, zodat we vanaf dan het maximumaantal materialen uit de uitgebreide pmd-fractie kunnen recupereren.

Dan was er de vraag naar de handvaten. De timing is opgenomen in de erkenning van Fost Plus. Dat is op zich al voldoende als handvat. Fost Plus is immers verplicht om zijn erkenning na te leven, zo niet riskeert het strafrechtelijke boetes.

De uitrol van de uitgebreide pmd zit in de startfase, ook wel de transitiefase genoemd, die dus nog twee jaar loopt, tot eind 2020 of begin 2021. Tijdens de transitiefase zullen de nieuwe verpakkingen wel degelijk worden uitgesorteerd, maar in de bestaande sorteerinstallaties, die daartoe een aantal aanpassingen ondergaan.

Tijdens de transitiefase zal er een uitsortering zijn in tien fracties. Vanaf 2021 mikken we met de nieuwe installaties op veertien fracties. Dit betekent dat nu nog een aantal materialen bij de ‘mixed plastics’ terechtkomen waarvoor verdere uitsortering in de toekomst mogelijk is. Ook deze fractie gaat maximaal naar materiaalrecyclage. De verdere uitsortering van deze ‘mixed plastics’-fractie vanaf 2021 zal toelaten om een meer hoogwaardige recyclage te verkrijgen.

Vandaag kunnen nog niet alle verpakkingen die terechtkomen in de pmd+-zak, gerecycleerd worden. Vleesschaaltjes, chipszakjes, medicijnblisters en verpakkingen met sleeves zijn voorbeelden van verpakkingen die problemen kunnen geven in de sortering of recyclage. In de nieuwe erkenning van Fost Plus wordt via de Groene Punttarieven een sterk ontradend tarief ingevoerd, dat dergelijke verpakkingen moet ontmoedigen. Concreet wordt gesteld dat het tarief voor verpakkingstypes die hinderlijk zijn voor de sortering of die moeilijk of niet gerecycleerd kunnen worden, minstens het dubbele moet bedragen van het hoogste tarief voor de verpakkingstypes die wel selectief ingezameld kunnen worden voor recyclage. Dit zal effectief leiden tot een zeer gevoelige verhoging van de tarieven voor deze verpakkingstypes, waardoor we sterk stimuleren dat deze op termijn van de markt zullen verdwijnen.

Mevrouw Wouters heeft het woord.

Elke Wouters (N-VA)

Minister, dank u wel voor uw antwoord. Ik ben blij om te horen dat de timing toch zou worden gehaald, want ik maakte mij daar toch wat zorgen over. Uit uw antwoord haal ik dat de timing opgenomen is in de erkenning. Is het mogelijk om mij te wijzen waar dat is, want ik vond dat niet met zoveel woorden terug.

Het lijkt me logisch dat de uitbreiding van de pmd-zak alleen maar nuttig is als de inhoud ervan ook volledig gerecycleerd kan worden. De daarvoor bestemde sorteerinstallaties moeten er dus zo snel mogelijk komen. Ik hoor dat u daar druk achter zult zetten om ze te laten kunnen starten.

Ik heb hierbij nog een aantal vragen. Een aantal intercommunales maakt nu al gebruik van die uitgebreide pmd-zak. Welke zijn dat? Is er voor de andere intercommunales een tijdspad uitgestippeld? U mag deze vragen uiteraard schriftelijk beantwoorden, ik begrijp dat u dat niet meteen nu kunt.

Wat staat er op de planning op het vlak van communicatie rond de nieuwe sorteerboodschap? Zult u er werk van maken om doelgericht te communiceren? We hadden het er ook over in mijn eerste actuele vraag naar aanleiding van een uiteenzetting van mevrouw De Vroe. Zal de doelgroepenaanpak uit het afvalstoffenplan in de praktijk worden omgezet? Welke budgetten worden daarvoor vrijgemaakt door de OVAM?

Mevrouw Taeldeman heeft het woord.

Valerie Taeldeman (CD&V)

Vanzelfsprekend wil onze fractie tijdens de eerste commissievergadering met onze nieuwe minister, hem de komende weken veel geluk en succes toewensen. Het enige waar we nog benieuwd naar zijn, is het attribuut dat collega Vandaele eventueel nog zal overhandigen. (Gelach)

Wat betreft de interessante vraag van de collega: we weten allemaal dat die proefprojecten in 2016 zijn opgestart om de bestaande blauwe pmd-zak uit te breiden met onder andere meer harde plastics. Een mooi voorbeeld is de stad Waregem, die geselecteerd was voor het proefproject. In tussentijd is de uitbreiding van die pmd-zak uitgerold in het hele werkingsgebied van de afvalintercommunale. Dat is toch wel interessant. Uiteraard zullen inspanningen en investeringen worden gevraagd zowel aan de sorteercentra als aan de verpakkingsindustrie. Dat is altijd heel duidelijk gezegd.

Het is heel belangrijk wat de mensen in de straat denken over dat nieuwe systeem waarbij ook hardere plastics worden ingezameld. Ik denk dat we er allemaal achter kunnen staan dat het voor de man in de straat gemakkelijker zou zijn wanneer nog een aantal bijkomende plastics in die zak kunnen, zodat die materialen ook verdwijnen uit het gewone huishoudelijke afval. Er is blijkbaar een grootschalige enquête gebeurd omtrent de acceptatie en participatie bij de bevolking wat betreft de nieuwe inzameling. Het is belangrijk om ook eens naar de cijfers van die enquête te kijken en eens te luisteren hoe het staat met de aanvaarding en participatie bij de bevolking omtrent die nieuwe inzameling. Ik had daar graag de resultaten van gezien. Minister, u moet hier niet onmiddellijk op antwoorden, maar ik denk dat de resultaten van deze enquête op het kabinet aanwezig moeten zijn.

Mevrouw De Vroe heeft het woord.

Minister, ook namens onze fractie heel veel felicitaties. Ik wens u veel geluk in de commissie en hoop op een fijne samenwerking.

Minister, onze fractie heeft in het verleden al meermaals gehamerd op het belang van een duidelijke sorteerboodschap. Uiteraard waren wij ook zeer grote voorstanders van de uitbreiding van de blauwe zak. Het is een heel belangrijk onderdeel van het nieuwe verpakkingsplan.

Wij gaan dus blij reageren, omdat u aangeeft dat de timing zal kunnen worden aangehouden. We zullen het uiteraard verder opvolgen, maar u hebt ons tevreden gesteld met uw reactie.

Ik had gelezen dat het in een aantal Oost-Vlaamse gemeentes, meer bepaald bij afvalintercommunale Verko, regio Dendermonde, nu als eerste van start gaat. Tegen juni 2019 zouden zes van de acht Oost-Vlaamse intercommunales al die uitgebreide pmd-zak gebruiken. Hoe gaat de uitrol van de andere intercommunales verder verlopen? Ik zou daar graag schriftelijk van op de hoogte worden gesteld, om de timing en het halen ervan goed te kunnen opvolgen.

Communicatie is heel belangrijk. In het verleden hebben we vastgesteld dat er heel wat verkeerde fracties in de pmd-zak gingen. U hebt ook verwezen naar de Groene Puntbijdragen die in de toekomst voor problemen kunnen zorgen. Het is dus nog altijd belangrijk om een zeer duidelijke communicatiecampagne op te stellen. Ik wou eens informeren of men daar al klaar mee is, aangezien men toch in april van start gaat.

Minister Van den Heuvel heeft het woord.

Bedankt voor de reacties. Ik ben blij dat sommige mensen blij zijn met mijn antwoord. Dat was bij de vorige twee vragen niet het geval. Dames, dank jullie wel dat jullie blij zijn. Ik hoop dat jullie dat nog een tijdje volhouden om blij te zijn, want daar worden we allemaal gelukkig van.

We gaan een aantal schriftelijke antwoorden moeten geven. Volgens medewerker Hugo Geerts zou het over artikel 6 gaan, maar hij is er ook niet helemaal zeker van. We zullen u schriftelijk bevestigen in welk artikel de timing is opgenomen bij de erkenning van Fost Plus.

Hoe de uitrol over heel Vlaanderen zal verlopen en welke intercommunale op welk moment instapt, ook dat zullen we bezorgen. Op 1 april 2019 zijn het dus de regio Eeklo-Meetjesland en de regio rond Dendermonde die instappen in het systeem van de uitgebreide pmd-zak, en dan gaat men verder. Sommige intercommunales die al de roze zak hebben ingevoerd, waar het dus een beetje minder dringend is, die volgen in een latere fase.

De enquêteresultaten zullen we u ook schriftelijk bezorgen, mevrouw Taeldeman, zodat u die kunt bekijken. We zullen die informatie overmaken aan de commissiesecretaris.

Communicatie is inderdaad heel belangrijk, collega’s. Dat is een aandachtspunt dat jullie terecht aanhalen. Ik stel voor dat dat nogal doelgericht per werkingsgebied van de intercommunale verloopt, want als dat over heel Vlaanderen is, raken sommige mensen misschien in de war. Pmd+ is misschien op de ene plaats nog niet in gebruik, terwijl het in de buurgemeente, in een ander werkingsgebied, wel al kan. Daarom pleiten wij voor een doelgerichte, regiogebonden en duidelijke communicatie vanuit de intercommunale, natuurlijk in samenwerking met de OVAM en Fost Plus, maar om de verwarring tot een minimum te beperken en om duidelijk te zijn, gaan we dat per werkingsgebied en per intercommunale organiseren.

Mevrouw Wouters heeft het woord.

Elke Wouters (N-VA)

Bedankt, minister. Het belang van een goede communicatiestrategie is inderdaad moeilijk te overschatten in dezen. Er moet actief gecommuniceerd worden in de gemeenten waar het nieuwe systeem bestaat, en zeker ook naar de toekomstige gemeenten en intercommunales, maar zeker ook naar de specifieke doelgroepen.

Daarnaast is het ontraden van bepaalde verpakkingen één zaak, maar ik kan me niet voorstellen dat de producenten snel zullen stoppen met het produceren van bijvoorbeeld chipszakjes, ondanks de verhoogde Groene Puntbijdrage. Ik denk dus dat we tegen 2021 richting een volledige recyclage moeten gaan van al die items.

Ik kijk uit naar uw antwoorden rond het verdere tijdspad en de toetreding van de andere intercommunales. Ik zal de uitrol daarvan verder opvolgen.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.