U bent hier

De voorzitter

De heer Vanbesien heeft het woord.

Wouter Vanbesien (Groen)

Minister-president, mijn vraag gaat over het INF-verdrag (Intermediate-Range Nuclear Forces) en de opzegging daarvan door Rusland en Amerika. Op vrijdag 1 februari zegde de Verenigde Staten het INF-verdrag op, de dag erop gevolgd door Rusland.

Dit verdrag verbiedt kernraketten voor de middellange afstand. Dit is nog maar eens een bijkomend probleem in onze internationale verhoudingen. Alsof de brexit en de spanningen in de trans-Atlantische relatie nog niet voor genoeg onzekerheid zorgen, komt daar nu het gevaar bij van een nieuwe nucleaire wapenrace in – en aan de grens van – Europa.

Het is nog niet definitief. Het verdrag voorziet in een overgangsperiode van zes maanden tussen de opzegging en de daadwerkelijke beëindiging. De Duitse bondskanselier zei alles te zullen doen om die periode te benutten om te proberen het verdrag te redden. Gezien het gebrek aan enthousiasme voor het behoud van het verdrag in Moskou en Washington, is de kans op slagen helaas niet heel groot.

Het Verdrag voor Vermindering van Strategische Nucleaire Wapens (START) loopt bovendien af in 2021. In de huidige sfeer is het niet onmogelijk dat er geen opvolger of verlenging komt. De mogelijke beëindiging van enkele verdragen die het einde van de Koude Oorlog tegelijkertijd symboliseerden en mee mogelijk maakten, doet enkele prangende vragen rijzen.

Ik verwijs naar de resolutie betreffende het bannen van massavernietigingswapens, aangenomen door het Vlaams Parlement op 22 april 2015, en de daarin opgenomen vraag aan de Vlaamse Regering om er bij de Federale Regering op aan te dringen om zich, in overleg met de Europese Unie- en de NAVO-partners, in te zetten voor een kernwapenvrije wereld en voor de terugtrekking van alle kernwapens uit Vlaanderen. Dat is relevant in deze context.

Minister-president, hebt u in de context van de veranderde geopolitieke situatie en het mogelijk verdwijnen van het INF-verdrag signalen ontvangen dat de Verenigde Staten hun nucleaire aanwezigheid in Vlaanderen zouden willen opschroeven in plaats van wegnemen, wat we eigenlijk willen zoals in de resolutie is geformuleerd?

Bent u het met ons eens dat bijkomende of vernieuwde kernwapens in Vlaanderen op geen enkele manier geaccepteerd kunnen worden, en dat er integendeel stappen moeten gezet worden om de aanwezige kernwapens te verwijderen? Is dit – gelet op de resolutie – al duidelijk aan het federale niveau gesignaleerd?

Dan heb ik een vraag die we al eens behandeld hebben, maar die in deze nieuwe context weer relevant en actueel wordt. In 2017 namen 122 landen in het kader van de Verenigde Naties een verdrag aan dat kernwapens verbiedt. België heeft zich nog altijd niet bij dit verdrag aangesloten. Hebt u nog stappen ondernomen – of is de nieuwe context misschien een aanleiding – om binnen België te ijveren voor een aansluiting bij dit verdrag omdat meer en meer duidelijk wordt dat dit de meest effectieve weg zal zijn om kernwapens de wereld uit te krijgen?

Als afsluiter nog een algemene vraag: plant u nog verdere stappen om aan de genoemde resolutie gevolg te geven?

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord

Minister-president Geert Bourgeois

Collega Vanbesien, ik waardeer ten zeerste uw pogingen om de Vlaamse bevoegdheden in dezen uit te breiden. (Rumoer. Gelach)

Dit is nog altijd een federale bevoegdheid. Ik zal straks een voorstel indienen. Ik dien een voorstel in tot herziening van de Grondwet. U zult daar binnen mijn partij wellicht partners voor vinden.

Wat uw eerste vraag betreft: ik heb geen signalen ontvangen dat de Verenigde Staten de nucleaire aanwezigheid in Vlaanderen zouden willen opschroeven, maar wie ben ik? Misschien kunt u de minister van Defensie vragen of hij die signalen heeft ontvangen.

Wat de houding van België betreft, heb ik destijds – na uw eerste vraag hierover – onmiddellijk een brief gestuurd naar de premier. Dat was op 1 juni 2016. In die brief hebben we de premier verzocht om in te gaan op de vraag van het Vlaams Parlement om zich in te zetten voor een kernwapenvrije wereld, en voor de terugtrekking van alle kernwapens uit Vlaanderen. Ik heb de resolutie van het Vlaams Parlement toen mee opgestuurd.

U bent een groot pleitbezorger van het samenwerkingsfederalisme. Ik kan u zeggen dat ik geen antwoord heb gekregen op die brief. Ik hoef u niet te zeggen dat Vlaanderen niet bevoegd is om zichzelf kernwapenvrij te maken, en dat we bij die gesprekken niet mee aan tafel zitten. Het is de Federale Regering die exclusief bevoegd is voor die aangelegenheden – ik verwijs naar artikel 6 van de Grondwet. Het is uitsluitend de federale overheid die verantwoordelijk is voor de verplichtingen van België ten aanzien van de NAVO.

Maar als uw partij denkt dat het goed zou zijn om de Grondwet op een aantal punten als vatbaar voor herziening te verklaren, en om in een meer confederale richting te gaan, dan zult u allicht partners vinden bij mijn partij.

De voorzitter

De heer Vanbesien heeft het woord.

Wouter Vanbesien (Groen)

Dat is een heel formalistisch antwoord, daar zijn we het over eens. U wijst op de bevoegdheidsverdeling, en u zegt dat wij daar niets over te zeggen hebben. En formeel hebt u ook gelijk.

Maar er staat u, als regeringsleider en als leider van Vlaanderen, niets in de weg om hier wel een standpunt over in te nemen. U kunt een inhoudelijk, politiek moreel standpunt innemen. Aangezien u nu toch aan uw laatste maanden als minister-president bezig bent, is het goed om ook uw erfenissen achter te laten. (Opmerkingen)

Dat laatste is nog niet zeker, maar de partij van minister-president Bourgeois heeft wel laten weten dat er een andere kandidaat is.

We zitten in een tijdperk waarin er misschien toch opnieuw nucleaire raketten voor middellange afstand zullen worden geproduceerd. Zowel de Verenigde Staten als Rusland zullen aan verschillende landen vragen om die kernkoppen te stationeren. Het zou goed zijn dat u verklaart dat Vlaanderen geen kandidaat is om die kernkoppen hier te hebben, en dat België dat mag weten. U kunt dat ook verklaren zonder dat u daar de formele bevoegdheid voor hebt – het geeft u misschien net de vrijheid om zoiets te zeggen.

Rik Daems (Open Vld)

Ik heb misschien een ontzettend gekke of domme vraag. Bij ons in Vlaanderen moet je voor zowat alles wat je in je tuin doet, een vergunning hebben. Heeft men geen milieuvergunning of bouwvergunning nodig om een raket te plaatsen? Mogen zij zomaar doen wat ze willen? (Opmerkingen)

Minister-president Geert Bourgeois

Dat zijn de witte gebieden in de gewestplannen. Maar als je bijvoorbeeld kloosters wilt bouwen in Opgrimbie, dan zou je daar ook een vergunning voor nodig hebben. Want die is destijds blijkbaar niet verleend.

Rik Daems (Open Vld)

We zouden de witte gebieden dus kunnen inkleuren, collega’s. (Opmerkingen)

Ik denk dat de politiek er ons niet van moet weerhouden om een mening te hebben. Maar het is uiteraard aan de regering om als regering te antwoorden, en het is aan het parlement om in dezen als parlement te antwoorden.

Minister-president Geert Bourgeois

Ik wil nog meegeven dat collega Vanbesien een verkeerde conclusie trekt. Ik heb geen formalistisch antwoord gegeven. Ik heb de premier een brief gestuurd met de vraag om in te gaan op de vraag van het Vlaams Parlement. Dat is heel duidelijk, denk ik. Dat is niet formalistisch bedoeld. Ik heb de premier gevraagd om op ons verzoek in te gaan, maar ik heb zelfs geen antwoord gekregen.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.