U bent hier

De heer Vanlouwe heeft het woord.

Het is wel Gedichtendag vandaag.

Ja, ik weet het. Ik heb inderdaad ook een gedichtenbundel bij me. Ik hou het bij het klassieke werk van Felix Timmermans. Het gedicht komt uit de dichtbundel Adagio en is tijdens het interbellum geschreven. Ik zou graag heel kort het gedicht ‘De kern van alle dingen’ van Timmermans willen voorlezen.

Het is een gekend gedicht.

De kern van alle dingen
is stil en eindeloos.
Alleen de dingen zingen.
Ons lied is kort en broos.

En donker zingt mijn bloed,
van heimwee zwaar doorwogen.
Ik zeil langs regenbogen
Gods stilte tegemoet.

Klassieke werken zijn toch ook mooi. Het is trouwens in 26 talen vertaald.

Minister, na dit toch wel prachtige gedicht, had ik het graag nog eens met u gehad over de vzw Darna. We hebben het hier in het verleden al heel wat gehad over die vzw, nietwaar voorzitter?

De vzw kende in 2018 haar eerste operationele jaar, na de officiële start van de werking in december 2017. De Vlaamse Gemeenschap voorziet jaarlijks in een bedrag van 250.000 euro om de vzw haar opdracht te laten vervullen. Zoals we weten, zijn we van het contract met La Gaîté af. Dat heeft de Vlaamse Gemeenschap veel geld gekost. Ik denk dat er nu inderdaad een goede samenwerking is, hopelijk toch ook met de Marokkaanse overheid, maar anderzijds doet Vlaanderen nog bijkomende inspanningen door lokalen ter beschikking te stellen binnen de Ancienne Belgique (AB).

Nu hebben we het voorbije jaar wel af en toe eens gehoord van Darna. Via BRUZZ heb ik inderdaad weleens een interview gelezen met Mehdi Marechal, de coördinator van de vzw. Er is daarnaast toch een soort verjaardag geweest in de AB. Heel recent, begin deze week of het voorbije weekend, bent u naar Marokko geweest en is dat ongetwijfeld, ook in het kader van de vzw, ter sprake gekomen.

Ik zal het niet hebben over het verleden, maar ik geloof dat er rond de beheersovereenkomst met Daarkom toch ook wel problemen zijn geweest. Niet alle partijen leefden bijvoorbeeld hun verplichtingen na.

We zijn dus opnieuw gestart en ondertussen zijn we een dik jaar verder. In het kader van een eerste evaluatie – want ik neem aan dat u alles toch grondig opvolgt – zou ik toch graag eens een aantal zaken van u willen vernemen.

We zijn, zoals ik al zei, een jaar verder. Hoe evalueert u zelf de werking van vzw Darna, goed wetende dat het ook de bedoeling was om niet enkel meer in Brussel, maar ook in andere Vlaamse steden actief te zijn?

In het kader van uw bezoek aan Marokko sprak u ongetwijfeld met uw collega-minister van Cultuur van het Koninkrijk Marokko. Kunt u misschien wat toelichten wat daar besproken is? Hoe evalueert uw evenknie de vzw Darna? Hoe staat de Marokkaanse overheid daartegenover? Is hun ingesteldheid positief?

Ik heb het wat gevolgd in de media, minister, en ik weet dat u het vooral over film hebt gehad. We hebben natuurlijk Adil El Arbi, die ondertussen hoge toppen scheert in Hollywood en die het inderdaad toch wel bijzonder goed doet met zijn films, die niet alleen bij ons, maar wereldwijd absolute kaskrakers aan het worden zijn. Daar mogen we absoluut fier over zijn.

Mijn vraag is echter of u het inderdaad over de werking hier gehad hebt. Hebben er zich bij de finalisering van de projecten problemen voorgedaan? Hoe is dat allemaal verlopen? Zag de vzw zich genoodzaakt over te gaan tot terugvordering van subsidies bij bepaalde projecten? Ik heb trouwens een schriftelijke vraag gesteld over hoe het zit met de verschillende projecten die ingediend zijn. U werkt ook met een beoordelingscommissie, als ik het goed heb. Hoe verloopt de toekenning of afwijzing van subsidies aan projecten?

Belgo-Marokkanen met roots in het Rifgebergte hebben ook hun eigen cultuurhuis in Brussel opgestart. Naar eigen zeggen is hun doel niet zich te beperken tot het aanbieden van puur culturele activiteiten vanuit het Rifgebergte of vanuit die gemeenschap, maar willen ze met hun centrum integratie bevorderen. Daar staan wij uiteraard zeer positief tegenover.

Hoe staat dit initiatief tegenover de vzw Darna? Is er interactie? Is er een spanningsveld of dergelijke? Hoe kijkt u naar dit initiatief?

De heer Poschet heeft het woord.

Ik lees een gedicht voor van Osip Mandelstam, een jood uit de Sovjet-Unie. Hij droeg het voor in 1933. Na het gedicht zal ik vertellen wat het vervolg was. Later is het het Stalinepigram genoemd.

We leven zonder onder onze voeten ons land te voelen
Onze woorden zijn niet verder dan op tien passen te horen.
Maar waar nog geen half gesprekje plaatsvindt,
Wordt de Kremlin-bewoner uit de bergen vermeld.

Zijn dikke vingers zijn vet als wormen
En zijn woorden zijn onwrikbaar als loden gewichten.
Zijn kakkerlakkensnor lacht
En zijn beenkappen glanzen.

Hij is omgeven door een bende slankhalzige leiders
En hij maakt gebruik van de slavendiensten van halfmensen.
Zij fluiten, miauwen of janken,
Alleen hij oreert en port met zijn vinger.

Hij smeedt series decreten, als hoefijzers
Die hij mikt op je voorhoofd, je kruis of je oog.
En iedere terechtstelling is een traktatie
Voor de Osseet met de brede borstkas.

Hij droeg dit voor in een literaire cirkel, maar dat is gelekt. De voorzitter van de Sovjetschrijversbond heeft dat met plezier overgedragen aan de overheid. Hij heeft dan vijf jaar werkkamp gekregen en is dan gestorven, uiteraard in Vladivostok.

Ik vind het een mooi gedicht.

Na deze opwekkende inleiding kan ik vlot overgaan naar mijn vraag over dat nieuwe Belgo-Marokkaans cultuurhuis waar collega Vanlouwe over sprak.

Verschillende media berichten over de oprichting van dat huis in Vorst. De oprichters zouden inderdaad Belgo-Marokkanen zijn met roots in de Rifstreek. Mohammed Aadel, een van de oprichters, stipt aan dat er gefocust wordt op de Riffijnse cultuur en het bevorderen van de integratie. Natuurlijk, zoals we daarjuist al gehoord hebben, hebben we al een Vlaams-Marokkaans cultuurhuis: Darna, het vroegere Daarkom.

Minister, was Darna of u betrokken bij en op de hoogte van dit initiatief? Op welke manier kan worden samengewerkt om tot aanvullende en wederzijds versterkende programmering en werking te komen en concurrentie te vermijden?

De oprichters zijn nog op zoek naar sponsors. Zijn ze bij u al langs gekomen? Wat gaat u zeggen als er vragen tot steun bij u terechtkomen?

Minister Gatz heeft het woord.

Minister Sven Gatz

Voordat ik mijn antwoord geef, wil ik me excuseren voor het ongemak deze ochtend. Het lag aan mij dat de vergadering om 12.30 uur geschorst werd. De boodschap is niet tijdig tot bij u geraakt, mijn excuses. Dit was zeker de uitzondering en niet de regel.

Darna vzw is ondertussen twee jaar actief. Ik evalueer de werking wel degelijk als erg positief. De vzw hanteert een bottom-upbenadering, gericht op startende jongeren en organisaties die aandacht hebben voor interculturaliteit. Darna ontplooit acties op drie lijnen: presentatie, productie/coproductie en platformwerking. Ik licht dat even toe.

Op het vlak van presentatie werden vooral in het eigen huis verschillende tentoonstellingen, lezingen, concerten en filmvoorstellingen georganiseerd om de eigen dynamiek kracht bij te zetten. Eind 2018 werden in Gent, Brussel en Antwerpen ook grote concerten georganiseerd in de Handelsbeurs, de AB en de Roma, met bekende namen op de affiche en een mooie publieksopkomst als resultaat. Vanaf 2019 zal er ook jaarlijks een groot en groots evenement plaatsvinden, dat Darna volop in de kijker moet zetten. Ik kom daar meteen op terug.

Dat is het presentatiegegeven dat men zelf verzorgt. Daarnaast werden sinds de opening in december 2017 tevens reeds drie Darna Express-projectoproepen gelanceerd, die het luik van productie en coproductie in Vlaanderen en Brussel invullen.

Ook de platformwerking is sterk aan het groeien, dankzij de ‘vernetwerking’, de succesvolle projectoproepen en communicatie in de drie talen via de website en sociale media.

Ik heb daar op uitnodiging van de Marokkaanse vrienden ook de recente zending naar Marokko aan willen vastknopen. Dat was op uitnodiging van de Marokkaanse ministers en Darna en Kunstenpunt. In mijn zog zijn een tiental geïnteresseerde kunstenaars en organisaties meegegaan.

Er is veel aan het gebeuren. Darna is een jonge organisatie die nu volop aan het groeien is. Samen met de Marokkaanse overheid volg ik haar werking van nabij op. Ik heb er wel degelijk het vertrouwen in dat Darna de beloftevolle start zal voortzetten en verdiepen en dat zo de Marokkaanse en Vlaamse gemeenschappen in het bijzonder in dit land dichter bij elkaar kunnen komen.

Een aandachtspunt is wel dat de organisatie, nu ze stilaan op kruissnelheid aan het komen is, haar personeelsequipe verder moet uitbouwen. Financieel laten de middelen dat toe om te kunnen inspelen op de opportuniteiten die momenteel ontstaan.

In verband met het werkbezoek aan Marokko: om misverstanden te vermijden, wil ik graag verduidelijken dat de bevoegde minister voor Darna in Marokko niet de minister van Cultuur en Communicatie is, maar de gedelegeerd minister voor Marokkanen verblijvend in het buitenland of ‘les Marocains résidant à l’étranger’. Het ministerie is het MRE.

Uit het aantal en het niveau van mijn ontmoetingen blijkt het bijzonder belang dat Marokko hecht aan onze goede en intense culturele relaties. Ik heb de minister van Jeugd, de minister van Cultuur en de minister bevoegd voor Marokkanen in het buitenland ontmoet. Dit belang komt voort uit het intrinsiek belang, maar uiteraard ook uit het perspectief de eigen economische, demografische en maatschappelijke uitdagingen het hoofd te bieden. Bovendien blijkt het samenwerkingsmodel dat we voor Darna hanteren, uniek voor Marokko te zijn. De Marokkaanse overheid wil dit goed monitoren. In andere landen wordt meer een eigen huis in de etalage gezet. Hier gaat het om een samenwerkingsmodel dat de overheid in Marokko in positieve zin intrigeert.

Ik heb de minister van Cultuur ontmoet en het is de bedoeling de culturele samenwerking tussen de Vlaamse Gemeenschap en Marokko te versterken en uit te diepen. Deze samenwerking begint volop vorm te krijgen op het terrein, onder meer door Kunstenpunt, dat deze reis zeer goed heeft voorbereid, door FARO, in verband met erfgoed, en door diverse sociaal-culturele organisaties. Zo heeft de Vlaamse overheid sinds vorig jaar ook een extra residentieplek in Marokko, ‘Le 18’, in Marrakesh, waar telkens een Vlaamse kunstenaar gedurende een bepaalde tijd kan verblijven.

De concrete punten die tijdens het gesprek aan bod zijn gekomen, zijn de mogelijkheid tot een nauwere samenwerking te komen in verband met film en de samenwerking op het vlak van het immaterieel erfgoed. Meer bepaald gaat het om een tentoonstellingsproject dat FARO met andere partners opzet rond de hammam in het bijzonder en de publieke baden in het algemeen. Dat zal in ons land binnenkort te zien zijn. Het is de bedoeling die tentoonstelling naar Marokko te laten reizen of daar te laten zien. De minister van Cultuur heeft uiteraard voorgesteld dit te laten aansluiten op de samenwerking met betrekking tot Darna.

We moeten goed beseffen dat de financiële slagkracht van de minister van Cultuur in Marokko niet dezelfde is als de financiële slagkracht van de minister bevoegd voor Marokkanen in het buitenland, die iets groter is. We moeten met al deze elementen van onze partner rekening houden, maar alles is zeer professioneel en hartelijk verlopen.

We zullen de mogelijkheden en de opportuniteiten bekijken om gesprekken over een cinematografisch coproductieakkoord te starten. De Franse Gemeenschap heeft ook een dergelijk akkoord en we hebben dergelijke akkoorden ook met andere landen. Dit akkoord kan de noodzakelijke omkadering bieden voor de ondersteuning van de opkomende groep nieuwe Vlaams-Marokkaanse filmmakers, en dat zijn er nogal wat. Samen met de delegatie heb in dit verband een bezoek gebracht aan het gerespecteerde Centre cinématographique marocain (CCR), wat we kunnen beschouwen als een combinatie van het Vlaams Audiovisueel Fond (VAF) en CINEMATEK. Dat zit daar eigenlijk onder één dak. Een coproductieakkoord is nodig om tot echt concrete projecten te komen. Anders blijft het altijd een beetje moeilijk om vooruit te gaan.

Ik heb de minister bevoegd voor Marokkanen in het buitenland ontmoet, minister Benoutiq. Eigenlijk had ik hem al ontmoet in Brussel. Ik heb de eigenlijke werking van Darna met hem besproken. Zoals tijdens de gesprekken in Brussel is gebleken, apprecieert de Marokkaanse overheid de werking van Darna. Ze kijkt met interesse naar het model dat wordt gehanteerd.

Een vraag die langs beide kanten leeft, is of er naast de presentatie in het mooie, maar bescheiden huis en naast de werking met projecten ook voldoende uitstraling en zichtbaarheid kan komen met een groter evenement per jaar. Dat evenement wordt nu gepland en zal in september 2019 in Brussel plaatsvinden. Dit evenement wordt opgevat als een tweeluik. Waarschijnlijk zullen een aantal zaken in het moederhuis Darna te zien zijn, maar waarschijnlijk zal ook worden samengewerkt met andere partners in het Brusselse. We willen een debatdag organiseren over een relevant cultureel-maatschappelijk thema. Dat zal veeleer cultureel, academisch en politiek van aard zijn. Daarnaast moet er vooral een Vlaams-Marokkaanse festival komen. Om evidente redenen wordt hierbij gedacht aan de zichtbaarheid van de Marokkaanse en de Vlaams-Marokkaanse film. Dat zal gebeuren in Darna, maar wellicht ook in andere huizen. Zo is er, bijvoorbeeld, een goede samenwerking met Cinema Palace, maar misschien willen ook andere zalen hieraan meewerken.

Er is me ook gevraagd of er tot nu toe al problemen zijn geweest. Dat is niet het geval. Dit is natuurlijk nog hypothetisch. Indien na de begeleiding en de controle na de projectoproepen van januari 2018, juni 2018 en januari 2019 alsnog zou blijken dat bepaalde projecten niet volledig zijn gerealiseerd, bestaat de administratieve mogelijkheid de laatste subsidieschijf in te houden. We hebben echter geen enkele indicatie dat dit momenteel aan de orde zou zijn. Zowel de administratie als vzw Darna houdt hier wel degelijk toezicht op, ook met het oog op de verantwoording van de jaarwerking van vzw Darna op 31 maart 2019. Op dit ogenblik is dit een puur hypothetische vraag.

Wat de vragen over het nieuwe cultuurhuis in Brussel betreft, is het misschien nog wat vroeg om in verband met een startende organisatie meteen te spreken over een cultuurhuis dat de deuren opent, zoals we in de pers hebben kunnen lezen. De organisatie is een vereniging die op zich nog geen fysieke plek heeft.

De oprichting van de nieuwe culturele organisatie Thaddath N Arif’, wat ik waarschijnlijk niet juist uitspreek, is een initiatief van een lokale Brusselse gemeenschap met roots in het Rifgebergte. Dergelijke lokale initiatieven zijn niet nieuw. Er zijn heel wat Marokkaanse zelforganisaties en sociaal-culturele verenigingen. Dat is het statuut dat we hier voor ogen moeten houden. Het is een zelforganisatie die van plan is allerlei zaken te doen, wat we op zich kunnen toejuichen. Dit moet worden beschouwd als een weerspiegeling van de grote culturele diversiteit van de Marokkaanse gemeenschap in Brussel en in Vlaanderen.

Ik was hiervan niet op de hoogte, maar dat hoeft ook niet altijd zo te zijn. Volgens de vrijheid van vereniging, die in de Grondwet staat, hebben mensen hier de mogelijkheid nieuwe projecten te starten. Er is op voorhand geen contact geweest tussen de initiatiefnemers en vzw Darna, maar dat hoeft op zich niet. Dat contact kan in de nabije toekomst mogelijk tot stand komen. We zullen die contacten zeker leggen, maar het is nog niet heel duidelijk welke ampleur dat nieuw initiatief mag worden toegedicht.

Er zal wellicht kunnen worden samengewerkt, maar ik zie niet meteen een reden om in termen van concurrentie te spreken. Er zullen contacten zijn en we zullen toenadering zoeken. We zullen zien of een samenwerking opportuun en mogelijk is. Dat is natuurlijk met andere partners ook het geval. Er zijn ook een of twee andere Marokkaanse of Maghrebijnse huizen in Brussel die door de Franse Gemeenschap en de stad Brussel worden ondersteund.

Er zijn natuurlijk wel meerdere spelers op het veld, maar dat is bijvoorbeeld ook zo met Botanique en Ancienne Belgique. En ik kan er zo nog wel een aantal noemen. Op zich is dat zeker niet problematisch.

De organisatie kan, mits ze aan de criteria voldoet, via de bestaande decreten en reglementen subsidies aanvragen bij de Vlaamse overheid. Indien ze aan de voorwaarden voldoet, zou ze ook een projectaanvraag kunnen indienen bij een volgende Darna Express-oproep. Maar dat valt allemaal nog te bezien.

De heer Vanlouwe heeft het woord.

U hebt een heel uitgebreid antwoord gegeven. Ik stel vast dat dat de werking alleszins beter gestart is dan bij vzw Daarkom. Ik heb u een toelichting horen geven over het geheel van initiatieven die werden genomen. U sprak over concerten in Brussel, in Antwerpen en in Gent. U sprak ook over de bedoeling om jaarlijks een groter evenement te organiseren. Daar kijken we uiteraard naar uit.

Het is anderzijds ook positief dat er geen problemen zijn. Dat klink misschien logisch, maar na het hele verhaal van de vzw Daarkom kunnen we zeggen dat er doorheen die vijftien jaar toch heel wat problemen zijn geweest. Het was toch wel een financiële strop. Ik herinner mij dat het bij vzw Daarkom toch geregeld een probleem was dat de Marokkaanse partner zijn financiële engagementen niet onmiddellijk of niet tijdig nakwam. Als ik u nu goed hoor, dan blijkt dat toch geen probleem te zullen zijn.

Er is uiteraard vrijheid van vereniging; iedereen mag een vereniging opstarten. Maar wanneer er twee initiatieven naast elkaar staan die allebei om subsidies vragen, dan kunnen we vragen dat er wat gerationaliseerd wordt. Maar ik geloof dat er toch wat politieke gevoeligheid ligt bij het tweede initiatief.

Ik denk dat we het inderdaad positief kunnen evalueren. We zullen natuurlijk zien wat de komende maanden opleveren. Ik heb ook een schriftelijke vraag om uitleg, waarin ik wat meer gedetailleerde cijfers vraag over de verschillende projecten die werden ingediend.

Ik heb hier nog iets teruggevonden. Als ik het goed voorheb, is er telkens een halfjaarlijkse subsidie-oproep voor projecten. Kunt u daar nog wat toelichting over geven, of moet ik gewoon wachten op het antwoord op mijn schriftelijke vraag?

De heer Poschet heeft het woord.

We kunnen inderdaad het best eerst kijken welke omvang dit nieuwe initiatief zal aannemen, en of het levensvatbaar zal zijn. Ik denk niet dat we de middelen van de Vlaamse Gemeenschap voor vzw Darna moeten verbrokkelen over eventuele bijkomende initiatieven. Samenwerking is goed, zodra ze zelf al wat kunnen lopen.

Ik ben blij dat vzw Darna blijkbaar ook als sleutel dient om samenwerking uit te bouwen op andere gebieden, bijvoorbeeld op audiovisueel vlak. Dat is dus een zeer positieve zaak. Ik had nog twee vragen, maar ik weet niet of u die meteen kunt beantwoorden. Ik heb altijd hoge verwachtingen als ik u vragen stel.

U zegt dat er activiteiten in Gent en Antwerpen worden georganiseerd. Heeft dat een impact op de bezoekers hier in het centrum in de Steenstraat? Is er dan een grotere diversiteit, zijn er meer mensen uit Vlaanderen die naar hier komen?

U sprak daarnet over samenwerking met de partners. Bij de opstart werd er ook verwezen naar de locatie, vlakbij de Ancienne Belgique. Zijn er een aantal projecten waarbij we die samenwerking tussen vzw Darna en Ancienne Belgique effectief hebben zien bloeien?

Minister Gatz heeft het woord.

Minister Sven Gatz

Ik stel voor dat ik het overzicht van de projecten, de impact en de financiering toch schriftelijk geef, want ik heb die nu niet bij. Het is ondertussen ook al een stevige reeks, over de drie projectoproepen heen. Mochten er daar nog vragen over zijn, dan kunnen die zeker gesteld worden. Hetzelfde geldt voor het terugvloeien van de Antwerpse en Gentse samenwerkingen richting Brussel. Ik zal vzw Darna vragen om dat even in te schatten, en om aan te geven wat de terugkeer naar de home base is. Ik zal u dan ook de details geven over de juiste samenwerking tussen Ancienne Belgique en vzw Darna. Buiten de Handelsbeurs en De Roma gebruikt men de Ancienne Belgique als grotere zaal om af en toe muziekoptredens te geven. Ik weet niet uit het hoofd of er daarnaast nog andere dingen zijn. Maar ik zal dan proberen aan te geven over hoeveel avonden of dagen het juist gaat. We zullen zeker nog bijkomende culturele samenwerkingen kunnen opzetten. Ik heb het nu vooral over film gehad, omdat die vraag van verschillende culturele actoren uit de basis in Brussel kwam.

Maar er was bijvoorbeeld ook de opmerking van de Marokkaanse minister van Cultuur. Die vond het grappig dat de Vlaamse overheid dit jaar op de Foire du Livre gastland is, onder Flirt Flamand. Dat wordt binnen twee weken geopend. En wij zijn het jaar daarna met de Marokkaanse overheid gastland. Misschien zijn er daar qua vertalingen en andere elementen nog dingen mogelijk. Men ziet het dus wel breed. We zullen dat stap voor stap verder uitbouwen. Het was ook de eerste keer dat het ministerie van Cultuur ons echt de hand reikt.

Financieel loopt alles goed, de vzw is zeer gezond. Men is tot nu toe voorzichtig met het project omgesprongen. De vorige minister van Marokkanen in het buitenland, Anis Birrou, heeft op het einde van zijn legislatuur nog een mooie financiële injectie gedaan. Ik heb met hem ook de hele transitie gedaan.

Daardoor zitten we er op dit ogenblik nogal goed in. Wij hebben ook wel aan de organisatie gezegd dat ze die middelen op het terrein moeten inzetten, als ze een groot evenement willen houden of verder willen ontwikkelen.

Dat kan u op 31 maart ook allemaal bezorgd worden naar aanleiding van het jaarverslag van de vzw. We hebben op dat vlak dus helemaal geen zorgen. Onze Marokkaanse vrienden betalen hun bijdrage sedert de transitie zeer goed en zeer stipt.

De vragen om uitleg zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.