U bent hier

De heer De Loor heeft het woord.

Voorzitter, collega’s, de voorbije dagen en weken vond in alle Vlaamse gemeenten de installatie plaats van de nieuwe gemeenteraden. In enkele gevallen maakte de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober van vorig jaar het voorwerp uit van een procedure voor de Raad van State, ook al werd de geldigheid reeds bevestigd door de Raad voor Verkiezingsbetwistingen. De Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) geeft in haar draaiboek aan dat een beroep bij de Raad van State voor gemeenteraadsverkiezingen waartegen bewaar werd ingediend en die door de Raad voor Verkiezingsbetwistingen, zonder zetelwijziging, toch geldig werden verklaard, niet schorsend werkt. Op die manier kon de installatievergadering dan ook gewoon plaatsvinden.

Het Agentschap Binnenlands Bestuur (ABB) liet midden december evenwel verstaan dat een beroep bij de Raad van State in voormeld geval wel opschortend zou werken en dat de installatievergadering niet zou kunnen plaatsvinden. Het agentschap verwijst daarvoor naar artikel 610 van het decreet Lokaal Bestuur. Daaruit zou blijken dat de installatievergadering pas kan plaatsvinden binnen de tien dagen na kennisname van de definitieve verkiezingsuitslag. Die verkiezingsuitslag is pas definitief na het definitieve arrest van de Raad van State.

Minister, het standpunt van u en het kabinet is dat in het geval van een beroep bij de Raad van State deze beroepsprocedure niet opschortend werkt en de installatievergadering toch kon plaatsvinden.

Dat zijn dus tegenstrijdige posities, tegenstrijdige berichten die hebben gezorgd voor onduidelijkheid bij die lokale besturen waar de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen nog het voorwerp uitmaakt van een betwistingsprocedure bij de Raad van State.

Minister, daarom dan ook volgende vragen. In welke lokale besturen loopt momenteel een betwistingsprocedure in verband met de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen bij de Raad van State? Bent u van oordeel dat het juridisch sluitend is om de installatie van de nieuwe gemeenteraden te laten plaatsvinden terwijl er een betwistingsprocedure loopt bij de Raad van State omtrent de geldigheid van de gemeenteraadsverkiezingen? Zo ja, wat zijn de motieven daarvoor? Hoe verklaart u de tegenstrijdige signalen van de VVSG, ABB en uw kabinet? Hoe zult u de onduidelijkheid bij de lokale besturen hieromtrent wegnemen?

Mevrouw Pira heeft het woord.

Ingrid Pira (Groen)

Minister, mijn vraag gaat in dezelfde richting. Ik vertrek van uw omzendbrief van 26 oktober betreffende de start van de lokale en provinciale bestuursperiode. Daarin stelde u het volgende: “Tegen de verkiezing (...) op 14 oktober (...) kan er (...) bezwaar worden ingediend bij de Raad voor Verkiezingsbetwistingen met toepassing van artikel 203 en 204 van het Lokaal en Provinciaal Kiesdecreet (...). De procedure voor de behandeling van een bezwaar is opgenomen in (...) het decreet van (...) 2014 betreffende de organisatie en (...) rechtspleging van sommige Vlaamse bestuursrechtscolleges (...). Tegen de uitspraak van de Raad voor Verkiezingsbetwistingen is beroep mogelijk bij de Raad van State, binnen acht dagen na (...) kennisgeving van de beslissing van de Raad voor Verkiezingsbetwistingen. De Raad van State doet in volle rechtsmacht uitspraak over het beroep binnen een termijn van zestig dagen."

Nog in uw omzendbrief staat: “Bijgevolg is het mogelijk dat de gemeenteraad niet kan samenkomen op een van de eerste vijf werkdagen van de maand januari als de Raad voor Verkiezingsbetwistingen of de Raad van State niet tijdig een uitspraak zou hebben gedaan. In dat geval moet worden gewacht tot de uitslag van de verkiezing definitief is vooraleer kan worden overgegaan tot de installatie van de nieuwe gemeenteraad.” Eigenlijk zegt u dus in uw omzendbrief dat beroep bij de Raad van State opschortend werkt.

Desalniettemin stelt het decreet omtrent de bestuursrechtscolleges in artikel 28 dat het beroep bij de Raad van State niet opschortend is, behalve als het beroep gericht is tegen een beslissing van de Raad voor Verkiezingsbetwistingen die een gehele of gedeeltelijke ongeldigverklaring van de verkiezingen of een wijziging in de zetelverdeling inhoudt. Ik moet eerlijk zeggen dat ik daar ook een paar keer over heb moeten nadenken, want die ‘ja’, ‘neen’, ‘tenzij’, dat is echt zeer moeilijk.

Minister, daarom de volgende vragen. Blijft u bij uw omzendbrief? Die vind ik redelijk duidelijk. Die stelt dat een gemeenteraad niet kan worden geïnstalleerd totdat de Raad van State zich heeft uitgesproken over het beroep tegen de beslissing van de Raad voor Verkiezingsbetwistingen. Geldt dit ook voor gemeenten waar de beslissing van de Raad voor Verkiezingsbetwistingen inhield dat de klachten ongegrond werden verklaard? Dat gaat dan eigenlijk over het decreet. Ik ben benieuwd naar uw antwoord.

Minister Homans heeft het woord.

Collega’s, het zijn terechte, maar een beetje ingewikkelde vragen. Waarom ingewikkeld? Omdat dat natuurlijk over twee decreten gaat, twee decreten door elkaar: het decreet Lokaal Bestuur enerzijds en anderzijds het decreet betreffende de organisatie en de rechtspleging van sommige bestuursrechtscolleges, het DBRC-decreet.

Mijn antwoorden op uw vragen heb ik gebundeld, want ze zijn eigenlijk gelijklopend. Ik begin met de besturen waar momenteel een beroep bij de Raad van state is aangetekend. De griffie van de Dienst van de Bestuursrechtscolleges (DBRC), waar de Raad voor Verkiezingsbetwistingen onder ressorteert, heeft aan ABB laten weten dat hij momenteel kennis heeft van vijf beroepen tegen de uitspraak van de Raad voor Verkiezingsbetwistingen. Het gaat om de volgende gemeenten: De Panne, Vilvoorde, Kortemark, Wetteren en Zelzate. Ondertussen zou ook in Bilzen en Herentals een beroep bij de Raad van State zijn ingediend.

Vervolgens is er de vraag wanneer de gemeenteraad kan worden geïnstalleerd, en of daar al dan niet duidelijkheid over is. Mevrouw Pira, ik geef toe dat wij af en toe ook wel eens iets twee keer moeten lezen voor we eigenlijk werkelijk bevatten wat er nu staat. Dat is niet altijd even gemakkelijk. Daarom is het misschien goed dat ik nog eens uitleg hoe alles moet worden geïnterpreteerd, en hoe het ook gewoon decretaal is bepaald.

De gemeenteraad kan worden geïnstalleerd als de Raad voor Verkiezingsbetwistingen na een bezwaar de verkiezingen geldig heeft verklaard. De regelgeving bepaalt ook dat een beroep bij de Raad van State niet opschortend werkt. Men kan in dat geval dus installeren. Mijnheer De Loor, ik geef toe dat ABB daar eerst een beetje onduidelijk over was. Aan een paar besturen die raad hadden gevraagd, had het gezegd dat het wel degelijk opschortend was. Het is niet opschortend. Daarna is er een rechtzetting gebeurd vanuit ABB ten aanzien van die desbetreffende lokale besturen die raad hadden gevraagd, om te zeggen dat het wel degelijk niet opschortend is. Nu kijk ik even naar de administrateur-generaal. Klopt dat? Ja. Dank u wel.

De regelgeving bepaalt ook dat er een uitzondering is als de Raad voor Verkiezingsbetwistingen de verkiezingen gedeeltelijk of volledig ongeldig heeft verklaard of de beslissing van de raad een wijziging in de zetelverdeling inhoudt. Een beroep bij de Raad van State werkt dan wel schorsend en de installatie moet worden uitgesteld. Dat is nergens gebeurd, voor alle duidelijkheid. De Raad voor Verkiezingsbetwistingen heeft de verkiezingen nergens gedeeltelijk of volledig ongeldig verklaard. Aangezien dat niet is gebeurd, moest de installatie ook nergens worden uitgesteld.

Wij horen geen signalen meer dat er op het terrein nog onduidelijkheid zou bestaan, maar wie wel dergelijke signalen opvangt, mag dat aan ons of aan ABB doorgeven. Wij zullen de desbetreffende lokale besturen dan goed informeren. Ik denk dat ik duidelijkheid heb verschaft. De lokale besturen die initieel verkeerd waren geadviseerd, al dan niet met een opschorting, zijn al een tijdje door ABB op de hoogte gebracht. Dat probleem is dus ook van de baan.

De heer De Loor heeft het woord.

Minister, ik dank u voor uw duidelijk antwoord met betrekking tot deze niet altijd even gemakkelijk te interpreteren cases. Ik denk dat de nodige duidelijkheid nu is verschaft. Mochten er nog besturen zijn die extra informatie nodig hebben, kunnen ze zich tot het agentschap wenden.

Mevrouw Pira heeft het woord.

Ingrid Pira (Groen)

Minister, uw antwoord was duidelijk, maar ik blijf met een aantal vragen zitten. Uw antwoord betekent dat u niet achter uw omzendbrief staat. In uw omzendbrief hebt u verklaard dat in dat geval moet worden gewacht tot de uitslag van de verkiezingen definitief is vooraleer tot de installatie van een nieuwe gemeenteraad kan worden overgegaan. (Opmerkingen van minister Liesbeth Homans)

Ik vraag me af wat volgende keer weer voor onduidelijkheid kan zorgen. Ik denk dat de onduidelijkheid er is gekomen omdat in uw omzendbrief de indruk wordt gewekt dat in het geval van een beroep moet worden gewacht met de installatie van een nieuwe gemeenteraad.

In het decreet staat dat een beroep opschortend werkt indien de Raad voor Verkiezingsbetwistingen de uitslag ongeldig heeft verklaard. Indien de Raad voor Verkiezingsbetwistingen de klachten ongegrond heeft verklaard, wat nu in alle gevallen is gebeurd, werkt het beroep echter niet opschortend. (Opmerkingen van minister Liesbeth Homans)

Indien beroep wordt aangetekend tegen de beslissing van de Raad voor Verkiezingsbetwistingen dat de klachten over de verkiezingen ongegrond zijn – wat in alle gemeenten is gebeurd –, vindt u dat dit beroep op basis van het decreet niet opschortend werkt. Wat moet er gebeuren indien de Raad van State beslist dat de klachten wel gegrond zijn, terwijl ondertussen een nieuwe gemeenteraad is geïnstalleerd? In het geval van Bilzen, bijvoorbeeld, is nog geen uitspraak gedaan. Dat is mijn vraag. Ik heb hier keihard over nagedacht.

Minister Homans heeft het woord.

Mevrouw Pira, u hebt mijn omzendbrief dan toch verkeerd gelezen. Ik heb net uitgelegd wat de situatie is. Wat uw concreet voorbeeld betreft, zullen we moeten afwachten wat de Raad van State over Bilzen beslist. Ik kan niet op die zaak vooruitlopen. Indien de Raad van State een welbepaalde uitspraak doet, zullen we onmiddellijk met ABB moeten nagaan wat er moet gebeuren en zullen we onze verantwoordelijkheid onmiddellijk opnemen. Ik kan echter niet op een uitspraak van de Raad van State vooruitlopen. U kunt er natuurlijk van uitgaan dat de Raad van State gewoon ja of neen zegt. Het kan echter ook iets daartussen zijn. Ik zal hier nu geen uitspraken over doen. We zullen dat probleem oplossen als het zich hopelijk niet stelt.

Mevrouw Pira heeft het woord.

Ingrid Pira (Groen)

Het is letterlijk een welles-nietesspelletje geworden. Dit duidt op de grote verwarring, en ik stel me de vraag of we niet eens wat dieper moeten graven. Het is al dan niet opschortend en misschien moeten we wat dieper graven. Misschien zit er iets in het decreet wat niet klopt. (Opmerkingen van mevrouw Mercedes Van Volcem)

De Raad voor Verkiezingsbetwistingen kan verklaren dat de verkiezingsresultaten ongeldig zijn en daar kan beroep tegen worden aangetekend, of dat de klachten ongegrond zijn en daar kan ook beroep tegen worden aangetekend. Ik denk dat het logisch is dat de zaak in beide gevallen wordt opgeschort tot er een definitieve uitspraak van de Raad van State is. Ik vind het eigenaardig dat in het decreet het woord ‘tenzij’ staat, maar ik ben ook geen jurist.

Dat zou ook tot rare situaties kunnen leiden. Als iedereen een klacht zou indienen en beroep zou aantekenen, zou nooit een nieuwe installatie kunnen plaatsvinden.

Ingrid Pira (Groen)

Misschien moeten we iets aan die termijnen doen, zodat we niet in het vaarwater van die eerste vijf dagen terechtkomen. Ik weet het niet.

Ik ben geen jurist, maar volgens mij is er iets mis met de kern dat voor verwarring zal blijven zorgen.

Minister Homans heeft het woord.

Mevrouw Pira, ik mag eigenlijk het woord niet meer nemen, maar ik wil gewoon wat duidelijkheid scheppen. (Opmerkingen van Ingrid Pira)

Als de Raad voor Verkiezingsbetwistingen een klacht geldig verklaart, betekent dit dat de verkiezingsuitslag zelf niet geldig wordt verklaard. Dat is de redelijkheid en duidelijkheid zelve. Dat betekent dat een klacht bij de Raad van State opschortend werkt. Het een vloeit voort uit het ander. Ik zal het simpeler uitleggen. Indien de verkiezingsresultaten ongeldig zijn verklaard, kunnen geen verdere stappen worden gezet. We zullen die termijnen nader bekijken. Op dat vlak hebt u misschien een punt, maar dat staat hier los van. (Opmerkingen van de voorzitter)

Ingrid Pira (Groen)

Indien de Raad voor Verkiezingsbetwistingen de verkiezingsresultaten ongeldig verklaart, kan daartegen in beroep worden gegaan. In dat geval kan de gemeenteraad niet worden geïnstalleerd. Indien de Raad voor Verkiezingsbetwistingen de klachten over de verkiezingen ongegrond verklaart, kan daartegen echter ook in beroep worden gegaan. Waarom is er in dat geval geen opschorting? (Opmerkingen van Kurt De Loor en van Liesbeth Homans)

Alles staat of valt met de beslissing van de Raad voor Verkiezingsbetwistingen de verkiezingsresultaten al dan niet geldig te verklaren. Indien de uitslag geldig is, gaat het om een procedure bij de Raad van State, die niet opschortend is. Indien de uitslag ongeldig is, stopt alles. Alles is dan opschortend.

Voorzitter, Ik denk dat de vraag is wat de gevolgen kunnen zijn op het ogenblik dat de Raad van State de beslissing tot niet-schorsing van de Raad voor Verkiezingsbetwistingen ongeldig verklaart. In dat geval stelt de Raad van State dat de Raad voor Verkiezingsbetwistingen ongelijk had. Die beslissing wordt vernietigd en dan gaat het dossier vermoedelijk opnieuw naar de Raad voor Verkiezingsbetwistingen. Ik denk dat de vraag is wat dan de gevolgen kunnen zijn. De gemeenteraad is immers al geïnstalleerd.

Ik heb daar al op geantwoord. Ik kan, bijvoorbeeld, niet vooruitlopen op de uitspraak van de Raad van State in verband met Bilzen. Ik heb net gezegd dat die uitspraak positief, negatief of iets daartussenin kan zijn. Ik weet niet wat het zal brengen. Een wijs man heeft ooit gezegd dat we de problemen moeten oplossen als ze zich stellen. We zullen dat dan onverwijld doen. ABB zal onmiddellijk de nodige maatregelen nemen die moeten worden genomen. Ik kan daar echter niet op vooruitlopen. We zullen zien wat de uitspraak van de Raad van State is.

De vragen om uitleg zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.