U bent hier

De voorzitter

De heer Van Rompuy heeft het woord.

Voorzitter, minister-president, collega's, morgen zullen we het hebben over de brexit maar er komt een soortgelijke bedreiging aan namelijk of de Verenigde Staten al dan niet handelssancties zullen afkondigen tegen Europa. Het  Amerikaans ministerie van Economische zaken komt op 17 februari 2019 met een rapport over de handel in Europese wagens. Vandaag is er een tarief van 2,5 procent op Europese wagens, omgekeerd gaat het over 10 procent. Voor lichte vrachtwagens gelden er dan weer andere tarieven die in het voordeel zijn van de Verenigde Staten.

Eerder lag een gelijkaardig rapport aan de basis van een tariefverhoging op de import van staal en aluminium, wat we in het parlement al uitgebreid hebben besproken. De importtarieven zijn van kracht. 

In 2017 ging 4,8 procent  van de Vlaamse uitvoer naar de VS, waarvan 5,3 procent wagens. Hiermee is de VS een belangrijke handelspartner voor de Vlaamse auto-industrie.

Minister-president, wat zou de impact op de Vlaamse economie kunnen zijn van een verhoging van de Amerikaanse importheffing op wagens? Kunnen wij intussen nog iets doen om, vermoedelijk via Europa, de VS alsnog op andere gedachten te brengen?

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Collega's, ik wil in de eerste plaats verwijzen naar het heel uitgebreide antwoord dat ik al heb gegeven op vragen van collega’s Kennes, Turan, Daems en Vanlouwe. Inderdaad, de zaken komen dichterbij en dan is het zaak om te kijken naar de laatste stand van zaken.

Zoals u correct stelt, is er officieel nog geen rapport. Het is daarom nog afwachten welke richting het dossier zal uitgaan. Het rapport zou wel al bij president Trump zijn. De deadline voor de officialisering van het rapport situeert zich midden februari. Daarna heeft de president negentig dagen om maatregelen af te kondigen.

President Trump heeft meerdere opties. Hij kan tarieven instellen. Tarieven van 20 en 25 procent worden door de president het meest geciteerd in zijn tweets. Dit zou het slechtste scenario voor de Europese Unie zijn. 

Er kan een quotum komen waarbij er twee mogelijkheden zijn. Er kan een quotum worden vastgesteld dat de historische handel respecteert: het quotum dat wordt uitgevoerd, wordt toegelaten zonder toepassing van de nieuwe tarieven. Er kan ook een quotum worden vastgesteld dat de historische handel niet respecteert en waarbij de VS gebruikmaken van ‘voluntary export restraints’ of ‘vrijwillige exportbeperkingen’ (VEB). Dat is een beperking van de hoeveelheid goederen die worden geëxporteerd gedurende een bepaalde periode.

Men kan bij ‘vrijwillig’ vragen stellen en men moet dit tussen aanhalingstekens plaatsen. Meestal wordt het door het importerende land met aandrang gevraagd en wordt het ingevoerd op vraag van dat land. Het is vaak een vraag om zich vrijwillig te beperken tot een bepaald quotum om erger te voorkomen.

Er is een tweede mogelijkheid bij quota die de historische handel niet respecteren. Zoals ik zei, is dat de vrijwillige exportbeperking. De EU moet akkoord gaan om de export van wagens te beperken tot dat quotum. De EU heeft dit nog nooit eerder gedaan – mijns inziens terecht – omdat het ingaat tegen de principes van de vrije handel wereldwijd. Als je zelf zegt dat je je ‘vrijwillig’ onder druk engageert, stap je eigenlijk zelf af van het systeem van vrije handel.

Tot slot kan de president zelf een ‘tariff rate quota’ of een ‘tariefcontingent’ instellen waarbij een hoeveelheid wagens wordt ingevoerd aan een verlaagd invoertarief. Als het quotum is ingevuld, is de rest aan een hoger tarief. Het zijn allemaal varianten op hetzelfde systeem.

De Europese Commissie heeft al deze situaties gesimuleerd en heeft een lijst van tegenmaatregelen klaar. We weten niet of president Trump zal beslissen tot het verhogen van de invoerrechten, we weten ook niet wanneer. De Europese Commissie deelt die lijst niet mee, uiteraard niet aan de Verenigde Staten maar ook niet aan de EU-lidstaten. Op het ogenblik heeft niemand er zicht op.

Ik heb het ook al gezegd bij de discussie over de importheffingen op staal en aluminium dat het belangrijk is dat de Europese Commissie zich opstelt binnen het systeem van de multilaterale handelsregels, binnen het systeem van de Wereldhandelsorganisatie.

Als er tegenmaatregelen komen, zullen die in overeenstemming met de geldende regels worden opgesteld. In het ergste scenario, met tarieven tussen 20 en 25 procent, zou de impact op de Europese economie 15 miljard euro bedragen en zou de EU voor een bedrag tot 10 miljard euro tegenmaatregelen nemen. Hierbij zouden dan General Motors, Ford en andere op de Dow Jones genoteerde bedrijven worden geviseerd. Dat bedrag en die maatregelen sporen dan met de regelgeving die binnen de Wereldhandelsorganisatie geldt.

Indien er eenzijdige maatregelen komen, is het evident dat de EU geen verdere stappen zal zetten in de onderhandelingen over een verdere samenwerking en over het sluiten van een nieuw handelsverdrag.

Ik heb al eerder gesteld dat naar mijn aanvoelen over invoerheffingen kan worden gepraat. De EU heft hogere rechten dan de VS, maar we mogen dit natuurlijk niet isoleren. Er zijn veel andere zaken, zoals de tarieven voor vorkhefvoertuigen uit de EU. Met 24 procent liggen die tarieven veel hoger. Er is ook een regeling voor landbouwproducten. Dat is niet het systeem van de wereldhandel. We kunnen daar geen aspectje uithalen zonder over de rest te discussiëren. We brengen dan alles op tafel. Misschien heeft de VS wel een punt als het om het verschil in invoerrechten op auto’s gaat. Omgekeerd is het echter zo dat de VS veel hogere rechten heeft op andere producten. Het standpunt van de EU is dat we dan alles op tafel moeten leggen.

Als er invoerrechten zouden komen, zouden de gevolgen voor de Duitse, Franse en Oost-Europese auto-industrieën zeer groot zijn. Zoals ik vorige keer al heb uitgelegd, zou ook Vlaanderen sterk worden getroffen, niet zozeer omdat we veel auto’s uitvoeren, maar omdat we voor al die autofabrikanten een enorm grote toeleverancier zijn. Het gaat niet enkel om chips en andere gesofisticeerde zaken, maar wij leveren veel onderdelen. Ik heb daar geen specifieke cijfers over. De studie van de Nationale Bank van België geeft niet duidelijk weer wat de impact op onze automobielindustrie zou zijn.

Het is evident dat de Vlaamse overheid geen preventieve maatregelen kan nemen. De hele sector is goed geïnformeerd en ook sterk georganiseerd. De sector staat zelf in contact met de Europese Commissie en is een van de sterkst georganiseerde sectoren in de EU.

Wat we moeten doen, is volop steun verlenen aan de Europese Commissie. Het is nu eenmaal zo dat de Europese Commissie in dit verband de actor is en dat dit een bevoegdheid van de Europese Commissie is. President Trump zou niets liever willen dan apart met de diverse landen te kunnen of mogen onderhandelen. Nog erger zou zijn dat hij bepaalde landen eenzijdig maatregelen zou opleggen. Dat kan natuurlijk niet en ik denk dat dit aan de overkant van de oceaan duidelijk is geworden.

De EU is op dit vlak de sterkhouder. Ik hoop dat Europees Commissaris Malmström, die uitstekend werk levert, voldoende argumenten zal ontwikkelen en voldoende overredingskracht zal hebben om niet enkel haar tegenhanger, de heer Lightizer, maar vooral ook de president te overtuigen.

Binnen mijn eigen mogelijkheden heb ik tijdens mijn ontmoeting met de nieuwe Amerikaanse ambassadeur dit onderwerp uiteraard ter sprake gebracht. Ik heb het standpunt ingenomen dat ik hier ook naar voren heb gebracht. Indien iemand met betrekking tot dergelijke aangelegenheden vindt dat er scheeftrekkingen zijn, moeten we aan tafel zitten. Daar is een kader voor, namelijk de Wereldhandelsorganisatie. We moeten dan in alle redelijkheid over het geheel praten. Ik heb er tevens op gewezen dat er echt heel slechte en onbegrijpelijke signalen worden gegeven. De fricties tussen de EU en de VS komen aan bod, terwijl er veel grotere aangelegenheden zijn, zoals de dumping van staal vanuit China en dergelijke. De twee vrijhandelsmarkten hebben er alle belang bij dergelijke problemen gezamenlijk aan te pakken en aan tafel te zitten. In plaats van fricties tot conflictsituaties op te blazen, hebben we daar zelfs alle belang bij.

Zoals ik hier al herhaaldelijk heb verklaard, is het mijn mening en allicht ook de mening van de andere aanwezigen dat we tot een handelsverdrag tussen beide moeten komen. Dat kan de handel enkel stimuleren. Op een bepaald ogenblik moeten we in staat zijn de wereldwijde normen en standaarden zelf te bepalen. In 2030 zal een andere grootmacht wereld de grootste economische macht vormen en in 2050 zal het nog eens om een andere macht gaan. We hebben er als VS en als EU alle belang bij nu zelf de standaarden te bepalen en tot vrijhandelsakkoorden te komen.

Ik vat het nog even samen. De Vlaamse Regering steunt volop de Europese Commissie. Dat geldt uiteraard ook voor België en voor de andere lidstaten. Europees Commissaris Malmström heeft een uitstekende dossierkennis en doet dat uitstekend. Dat is belangrijk, want er zijn wereldwijd andere spelers die vaak proberen de EU te verdelen. Het is belangrijk dat we spreken met een stem die zeer ferme standpunten kan innemen en die kan zeggen waarover al dan niet kan worden gepraat.

De voorzitter

De heer Van Rompuy heeft het woord.

Minister-president, ik begrijp dat het op dit ogenblik nog niet mogelijk de exacte impact op de Vlaamse economie in te schatten. Het rapport is nog niet gekend. Ik wist niet dat eerst, op 17 februari 2019, het rapport zal komen en dat de president dan nog negentig dagen heeft om al dan niet tot sancties over te gaan.

Wat de Vlaamse en Europese aanpak betreft, zit ik volledig op uw lijn. We moeten binnen de multilaterale regels blijven die we wensen gerespecteerd te zien. Voor het overige hoop ik dat de handelsoorlog die de president al met China heeft ontketend in de VS voldoende ogen heeft geopend. Die handelsoorlog heeft een nefaste invloed op de wereldwijde, maar ook op de Amerikaanse economie, die sinds enkele maanden fors afkoelt.

Ik hoop ook dat we niet hetzelfde lot beschoren zullen zijn als China enkele maanden geleden, want dat zou geen kleine maar een grote ramp zijn voor de Europese economie.

Minister-president, ik dank u voor uw antwoord. We zullen wachten tot 17 februari voor er meer duidelijkheid is.

De voorzitter

De heer De Croo heeft het woord.

Herman De Croo (Open Vld)

Ik denk dat de minister-president gelijk heeft en dat de multilateraliteit de enige manier is waarop we ons kunnen redden. Ik herinner me nog zeer goed dat Amerika een tijd geleden probeerde per land luchtvaartakkoorden af te sluiten en wij ook toen deze bevoegdheid hebben gelaten waar ze moet zijn, namelijk op Europees supranationaal vlak uiteraard. Ik ga akkoord met uw standpunt, minister-president.

Wat me toch een beetje treft, is dat wij weinig proactief zijn vanuit Europa en dat wij reactief zijn. Wij bereiden alles goed voor en bergen dat op in onze kast van geheimen. Is er geen mogelijkheid om een proactiever contact- of onderhandelingspad uit te werken met de Amerikaanse administratie, die niet altijd reactief is op een aantal punten waarop wij collectief reageren? Dat is een suggestie die ik aan u wil doen.

Rik Daems (Open Vld)

Minister-president, wat mij opvalt, is dat, zoals u terecht aangeeft, in de Verenigde Staten met de ‘make a deal’-filosofie van de huidige president, hij stukken uit een globaal akkoord haalt en dat dat stukken zijn die een bepaald electoraat in zijn land veronderstellen te bevoordelen. Daar gaat het over.

De enige opmerking die ik wil meegeven, voor zover we dat via onze diensten kunnen doorgeven aan de Europese instanties, is dat wanneer er ‘countermeasures’ zouden komen of wanneer er een gesprek is, dat men dan ook beter kijkt, niet naar economische rendementen maar naar politieke rendementen. Wanneer men een bepaald electoraat wil bevoordelen, is het misschien niet onnuttig – hoe erg het ook is – om te kijken naar welk ander electoraat er ‘benadeelbaar’ is en dat dan vanuit de Europese instanties te viseren. Dat is blijkbaar het enige wat die man vandaag drijft.

Dat is niet zo abnormaal in de Amerikaanse context. De eerste twee jaar van een presidentschap probeert men zich in de kijker te werken. Daar is hij bijzonder sterk in, laten we dat toch maar eens erkennen. Hij is de Twitterkampioen van de wereld. De twee volgende jaren is men alleen maar bezig met de herverkiezing. Als men de tweede legislatuur haalt, is men bezig met de plaats in de geschiedenis. Die heeft hij al wel verworven, denk ik. Ik geef gewoon die suggestie mee.

Het is trouwens een tactiek – het is zelfs geen strategie – die ook andere grootmachten versus de Verenigde Staten aan het hanteren zijn. Men zegt gewoon: ‘Oké, jullie willen ons pijn doen omdat jullie je electoraat willen verzorgen, dan zullen wij ergens anders een maatregel zoeken die dan een ander electoraat, dat jou al dan niet gunstig gezind is of zou moeten zijn, zal treffen.’ Het is heel spijtig dat men daartoe moet komen maar ik vrees dat dat zo ongeveer de enige tactiek is die je daar tegenover kunt plaatsen.

Of het proactief moet zijn, mijnheer De Croo, dat weet ik niet. Met proactiviteit zou je kunnen zeggen: ‘We veronderstellen dat je ons gaat ‘shaken’, wel, we gaan u op voorhand eens ‘shaken’ en ook ergens een of andere tarifering uitvinden en op tafel gooien.’ Of dat de beste tactiek is versus dit soort karakter – want daar gaat het over – dat weet ik niet. Ik laat het in het midden maar ik ben er niet van overtuigd.

Een laatste, algemene bedenking: ik vind wel dat je handelsakkoorden op regelmatige basis moet herbekijken. Een markt evolueert natuurlijk. Het spreekt nogal voor zich dat bepaalde tariferingen, heffingen en quota haaks staan op de realiteit wanneer de markt geëvolueerd is. In die zin zie ik enige proactiviteit wel zitten, mijnheer De Croo.

Ik geef gewoon deze opmerking mee, voor zover ze dienstig is voor commissaris Malmström, die dit op een bijzonder politiek professionele manier aanpakt. Ik wil ze desgevallend meegeven aan degenen die haar adviseren. Vlaanderen is uiteindelijk een van degenen die haar daar indirect in adviseren. Het is een opmerking die geen antwoord behoeft maar die ik toch wilde meegeven in dit korte tijdsbestek.

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Ik geef toch een kort antwoord. Ik begrijp de vraag van collega De Croo om proactief klaar te zijn met mogelijke maatregelen. Naar mijn aanvoelen is dat gebeurd. Maar goed, als we de mogelijkheid hebben om daar contact over te hebben met de Europese Commissie en met de dienst van commissaris Malmström, wil ik dat nog eens vragen.

Ik wil ook proberen te kijken, proactief, of het mogelijk is om een studie te maken van de mogelijke impact op onze Vlaamse economie. Er zijn algemene studies, maar die laten niet toe om dat specifiek voor Vlaanderen te definiëren, in tegenstelling tot wat we helaas hebben aan resultaten met betrekking tot de gevolgen van de brexit. Ik zal nakijken of het mogelijk is om dat op een of andere manier in kaart te laten brengen. Het is ook belangrijk om in dit geval dit ook te kunnen bezorgen aan de Europese Commissie.

Voor de rest ben ik het eens met u. Maar het is ook het beleid van de Europese Commissie. De tegenmaatregelen zijn gericht op die staat waar het politiek het meeste pijn doet. Dat is evident. Dat is inderdaad heel jammer.

Ook uw tweede bedenking is relevant. Het is wel zaak om een aantal dingen te herbekijken, maar je moet met twee zijn om dat te willen doen. Op dit ogenblik wil president Trump niet eens de Appellate Body benoemen, de rechters die de zaken moeten beslechten. Zolang je geen geldig samengestelde Appellate Body hebt, kan je ook niet overgaan tot het beslechten van geschillen. Dat is een heel slechte evolutie die zich vroeger met de Verenigde Staten niet voordeed.

Let wel op als het erover gaat om nog een andere stap te zetten en te komen tot een handelsakkoord. Herinnert u zich het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP), waarbij naar aanleiding van de verkiezingen ook de democraten zegden: ‘Geen TTIP-akkoord’? Het is niet direct gerelateerd aan de ene of de andere partij.

Ik ben er sterk voorstander van dat dat zou gebeuren. Ik ben blij dat het gebeurd is met Canada. Ik ben ook blij dat premier Trudeau in het gat gesprongen is dat geslagen was door de weigering van de VS om verder te gaan met het Trans-Pacific Partnership. Maar idealiter zou er inderdaad een handelsakkoord tot stand moeten komen tussen de VS en de Europese Unie als dusdanig. Men moet in de VS ook begrijpen dat er aan deze kant van de oceaan maar één gesprekspartner is daarvoor, en dat is de Europese Commissie.

Ik ga eens nakijken of het mogelijk zou zijn om daar cijfers over te krijgen, en die dan uiteraard ook te bezorgen aan de Europese Commissie en aan dit parlement.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.