U bent hier

De heer Lantmeeters heeft het woord.

In het verleden hebben we al heel wat gesprekken gevoerd over de schattingstool, de voorafgaande schatting, enzovoort. Met toenmalig minister Turtelboom hebben we het in 2015 al gehad over wie het mag doen, wat er mag gebeuren enzovoort. Indertijd werd gezegd dat VLABEL zelf de schattingen zou doen. De minister heeft toen gezegd dat de situatie wat gewijzigd was. Minister, ik verwijs ook naar uw zeer uitgebreid antwoord in de commissie van 4 juli 2017. Nu gaat het over hoe de landmeters-experten en anderen die zich bezighouden met schattingen hun werk kunnen verrichten.

Ik verwijs ook naar uw antwoord op de schriftelijke vraag nummer 245 van 19 april 2018 van de heer Bertels waar u ingaat op de noodzaak voor VLABEL om te beschikken over een eigen performante schattingstool voor venale waardes van onroerende goederen. Meer specifiek stelt u in het antwoord op vraag 2 in het vooruitzicht dat eind 2018, dus nu, resultaten over een ICT-ontwikkelingsproject ter zake bekend zullen zijn. VLABEL zou een dergelijk project onderwerpen aan een evaluatie met betrekking tot performantie- en gegevenskwaliteit en de resultaten hiervan opleveren tegen eind 2018.

Een snelle uitbouw van zo’n database is niet alleen noodzakelijk voor de ambtenaren maar ook voor de professionals uit de vastgoedsector, die er al lang vragende partij voor zijn, met aandrang zelf, dat Vlaanderen een kwaliteitsvol en vlot werkbaar systeem van vergelijkingspunten ter beschikking stelt.

Minister, wat is de stand van zaken omtrent de realisatie van de schattingstool? Zullen de reeds verkondigde deadlines worden gehaald? Zo ja, kunt u de exacte timing geven? Zo neen, waarom worden die dan niet gehaald?

Zijn er reeds testen gebeurd met betrekking tot de implementatie voor de vastgoedprofessionals? Indien ja, in overleg met welke organisaties? Indien niet, voor wanneer worden die dan gepland?

Is er in een samenwerking voorzien, met welke organisaties? Hoe kijkt u verder vooruit op de bredere toepassingsmogelijkheden van deze tool en de onderliggende database?

Minister Tommelein heeft het woord.

Minister Bart Tommelein

De raming van venale waarden van onroerende goederen is voor de Vlaamse Belastingdienst inderdaad een belangrijke opdracht. Het is een deel van de corebusiness.

Deze ramingen zijn eerst en vooral nodig voor de controle van de waarden zoals aangegeven door belastingplichtigen. Meestal gaat het dan over de betaalde prijzen of overeengekomen waarden tussen partijen. Die moeten worden vergeleken met de normale venale waarden van die goederen. Maar soms wordt van belastingplichtigen ook verwacht dat ze zelf een venale waarde in een akte of in een aangifte vermelden. Voor de schenkbelasting en de erfbelasting is dat bijvoorbeeld het geval. Er wordt bij een schenking geen prijs betaald, en dus is enkel de venale waarde relevant voor het bepalen van de heffingsgrondslag.

Ten tweede is de raming nodig voor het bepalen en berekenen van billijke onteigeningsvergoedingen. De dienst vastgoedakten maakt deel uit van de Vlaamse Belastingdienst. Deze dienst is gelast met de opmaak van akten van onteigening en met het voeren van de onderhandelingen met de onteigenden over de vergoeding. Die onteigeningsvergoedingen worden meestal berekend op basis van de venale waarden van onroerende goederen.

Ten derde, is de raming ook nodig voor de controle van de waarden die worden aangegeven in uitvoering van de procedure van een bindende raming, vooraleer de aangifte van nalatenschap wordt ingediend. U kent de historiek hiervan. De Vlaamse Codex Fiscaliteit voorziet de mogelijkheid tot eigen kosteloze ramingen, die op verzoek van de aangifteplichtigen worden uitgevoerd door ambtenaren van de Vlaamse Belastingdienst. Deze mogelijkheid blijft voorlopig wel nog zonder uitwerking. Er was en is een overgangsregeling waarbij externe experten deze ramingen tegen betaling maken. In een eerste fase was dit beperkt tot landmeters volgens een administratief uitgewerkte procedure en op basis van het zogenaamd kwaliteitscharter. In de huidige fase geldt een decretale procedure. De raming kan nu worden uitgevoerd door landmeters of door andere experten en het charter werd grotendeels in de Vlaamse Codex geïntegreerd. Mijnheer Lantmeeters, ik wil het engagement absoluut blijven nakomen om de burger de mogelijkheid van een kosteloze, bindende en voorafgaandelijke raming aan te bieden.

Meestal wordt een venale waarde van een onroerend goed volgens een vergelijkende methode bepaald. We vertrekken van vergelijkings- of referentiepunten. Dat zijn gegevens over recente transacties met onroerende goederen als voorwerp, die in mindere of meerdere mate te vergelijken zijn met het te ramen goed. Zonder die referentiepunten is een raming op basis van de klassieke vergelijkende methode niet mogelijk.

U begrijpt echter ook dat die gegevens privacygevoelig zijn, want ze hebben betrekking op transacties tussen partijen die niet betrokken zijn bij de verrichting of op mutaties waarvoor de fiscale heffingsgrondslag geraamd moet worden. We spreken hier over een project waaraan de Vlaamse Belastingdienst al heel wat middelen heeft gespendeerd. Ik geef u een stand van zaken.

De Vlaamse Belastingdienst bouwt een schattingstool. Voor de Vlaamse Belastingdienst is de uitbouw van een econometrisch model voor de raming van de venale waarde van onroerende goederen een prioritair ICT-project voor 2018. Dit project wordt gerealiseerd in samenwerking met een partner uit de privésector. De overheidsopdracht voor de uitbouw van dit model werd eind juli 2018 afgerond en gegund en is intussen in volle uitvoering. Dankzij een doorgedreven samenwerking tussen de externe partner en de Vlaamse Belastingdienst werd een eerste versie van het model ontwikkeld en uitgebreid getest.

Zoals u weet, moeten we eerst harde kwalitatieve garanties hebben omtrent de resultaten. We kunnen ons niet veroorloven om belastingplichtigen navorderingen te sturen voor aanvullende rechten en belastingverhogingen voor een tekortschatting, zolang onze eigen methodologie geen betrouwbaarheid biedt. Mijn administratie laat mij nu weten dat de voorbije maanden veel vooruitgang is geboekt en dat er nog steeds dagelijks wordt bijgestuurd. Een volgende tussentijdse release staat gepland op 20 december.

Na evaluatie van die nieuwe test zullen we nagaan of dit voldoende garanties biedt. Ik hoop dat de Vlaamse Belastingdienst hiermee de poort richting kosteloze, voorafgaandelijke en bindende ramingen kan openen. Dit is het derde punt uit de opsomming die ik zonet gegeven heb. Het gaat dus om voorafgaandelijke ramingen, opgemaakt op vraag van burgers, die een aangifte van nalatenschap moeten dienen.

Voor het eerste punt, met name de eigen detectie van tekortschattingen door de Vlaamse Belastingdienst, zou de tool operationeel moeten zijn vanaf het tweede kwartaal van volgend jaar. We hopen uiteraard dat de tool voor beide taakstellingen, de voorafgaandelijke ramingen en de ondersteuning van de Vlaamse Belastingdienst bij het controleren van aangegeven waarden, gelijktijdig en spoedig ingezet zal kunnen worden.

Wat betreft de terbeschikkingstelling van vergelijkingspunten aan externe derden, verwijs ik naar de vraag om uitleg van Koen Van den Heuvel aan minister Annemie Turtelboom van 26 april 2016. Externe experten die vandaag de voorafgaandelijke ramingen in opdracht en op kosten van aangifteplichtigen uitvoeren, hebben bij gebruik van de vergelijkende methode ook behoefte aan het basisingrediënt van dit recept. Dat zijn uiteraard de vergelijkings- of referentiepunten.

Van een degelijke en betrouwbare raming wordt verwacht dat deze naar behoren gedocumenteerd is met de nodige relevante vergelijkingspunten. Ook hiervoor zoeken we nog naar een werkbare en juridisch sluitende oplossing. Het gaat immers om privacygevoelige gegevens. U weet dat ik daar ook enige connectie mee heb en dat ik daar aandacht voor heb door mijn verleden. Ik heb ook uitgelegd waarom. De GDPR-verordening (General Data Protection Regulation) heeft het privacykader bovendien nog verstrengd. Vorige week werd hierover nog overleg gehouden op het kabinet van federaal minister van Financiën, Johan Van Overtveldt, om de problematiek verder uit te klaren. Er werd een verdere gezamenlijke aanpak afgesproken. Een samenwerking van beide overheden biedt wellicht meer garanties. De Vlaamse Belastingdienst zal dit traject in de loop van 2019 verderzetten.

Ik hoop, mijnheer Lantmeeters, dat ik u duidelijk heb kunnen maken dat dit voor VLABEL, maar ook voor mezelf, een belangrijk en prioritair project is. De degelijke organisatie van die ramingen is onontbeerlijk, zowel voor de interne werking van VLABEL en voor een klantvriendelijke dienstverlening aan belastingplichtigen als voor een loyale samenwerking met externe partners die op vertrouwen berust.

Het is echter niet eenvoudig om diverse redenen. Het gaat om privacygevoelige gegevens, de nodige ICT-ontwikkelingen zijn onontbeerlijk en het regelgevend kader dient stabiel en duidelijk te zijn – herinner u het recente annulatieberoep van de landmeters bij het Grondwettelijk Hof. We kunnen het best ook afspraken maken met de federale collega’s en de instanties belast met het toezicht op de bescherming van de privacy.

De heer Lantmeeters heeft het woord.

Ik ben heel blij dat u erkent dat het zeer belangrijk is dat de tool er komt, en snel. Daarom heb ik mijn vraag opnieuw gesteld. Ik had immers vastgesteld dat u in uw antwoord op mijn vraag van 4 juli 2017 al zei dat de Commissie ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer een machtiging zou toekennen voor de gegevensuitwisseling tussen experten en administraties, maar dat dit punt wel nog zeer moeilijk lag. In dat verband moeten we kijken wat de huidige stand van zaken is.

Met alle respect – en dit is geen kritiek, zoals die van Mijnheer Bertels –, maar iedereen zit op die tool te wachten. Landmeters en andere experten die het kwaliteitscharter ondertekend hebben, zijn toch al een heel eind bezig met schattingen en zijn dus vragende partij voor een schattingstool. U hebt ook verwezen naar de onteigeningsvergoedingen die op basis van schattingen bepaald worden.

Mijn vraag was dan ook om daar zo snel mogelijk werk van te maken. Ik ben zeer blij dat die release nu voorzien is voor eind 2018, zoals aangekondigd; 20 december 2018 is een perfecte timing. Dan zou ik u willen vragen om er samen met uw collega’s van de Federale Regering werk van te maken om alle problemen rond de persoonlijke levenssfeer op te lossen, zodat de externen zo snel mogelijk gebruik kunnen maken van de kennis die Vlaanderen opbouwt.

De heer Bertels heeft het woord.

Mijnheer Lantmeerters, het is onze taak als parlementslid om af en toe eens kritisch te zijn, ook wat de werking van VLABEL betreft.

Ik sluit me wel graag aan bij uw vraag, die trouwens voortbouwt op eerdere vragen, over de kosteloze schattingen door VLABEL. Bij de vorige besprekingen omtrent het decreet van 14 december 2017 hadden we allemaal gezegd dat het belangrijk is dat VLABEL professionele en onafhankelijke schattingen kan uitvoeren.

Minister, ik heb daarbij een bijkomende vraag. Als ik het goed begrijp, dan is de eerste test goed verlopen. Anders zou de tweede release niet voor 20 december zijn. Als u spreekt over de twee delen van de tool die er in het tweede kwartaal van 2019 aankomen, moet ik dan verstaan dat ze dan in werking treden? Kunnen ze dan gebruikt worden op het terrein? Hoe moet ik die termijn verstaan? Voor ons mag het zo snel mogelijk.

Minister Tommelein heeft het woord.

Minister Bart Tommelein

De ondersteuningsdienst van VLABEL kan de tool bij het controleren van de aangegeven waarden gelijktijdig en spoedig inzetten. Dat betekent dat die operationeel is.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.