U bent hier

De heer De Meulemeester heeft het woord.

Toerisme Vlaanderen controleert nu al enige tijd ook aanbieders van logies via Airbnb, en is daartoe gemachtigd door het Logiesdecreet. De eerste cijfers betreffende deze controles zijn allerminst positief. Van de 106 tot dusver gecontroleerde aanbieders bleken er maar liefst 56 niet in orde te zijn met de vereisten die het Logiesdecreet oplegt. Dat is meer dan de helft van de aanbieders die gecontroleerd worden, wat geenszins het beste doet verhopen met het oog op de duizenden andere aanbieders van logies via Airbnb in Vlaanderen.

Er worden dan ook nog meer controles aangekondigd, wat wij een goede zaak vinden. Daarbij blijken de brandveiligheid en de overlast voor de buren de grootste struikelblokken.

We zetten met het Logiesdecreet in op een coachende rol voor Toerisme Vlaanderen. Dat is ook zo voorzien in het nieuwe Logiesdecreet. Eigenaars die niet in orde zijn met het Logiesdecreet mogen momenteel niet verder verhuren. Hoe zal Toerisme Vlaanderen ten aanzien van deze verhuurders een coachende rol opnemen?

Hoe kunnen Airbnb-verhuurders meer gesensibiliseerd worden over de geldende regels? Zult u actie ondernemen om Airbnb-verhuurders er meer toe aan te zetten de regelgeving toe te passen?

In welke mate gaat Toerisme Vlaanderen flexibel om met verhuurders die kleinere inbreuken op de wetgeving begaan, vooral door infrastructurele moeilijkheden die het moeilijk maken om aan alle vereisten van het decreet te voldoen?

Hoe gaat Toerisme Vlaanderen te werk bij controles? Wordt er steekproefsgewijs gewerkt of gaat men eerder af op klachten en overlastmeldingen?

Hoe ver staat u met de gesprekken met Airbnb om transparanter te zijn over de aanbiedersgegevens?

Mevrouw Coudyser heeft het woord.

We hebben met het nieuwe Logiesdecreet inderdaad een aantal doelstellingen bepaald. Een daarvan was een gelijk speelveld voor alle aanbieders van logies, of het nu een grote of kleine speler is en of die nu logies aanbiedt via platforms of op een andere wijze. Voor iedereen gelden dezelfde regels, die vooral te maken hebben met minimale kwaliteits- en veiligheidsnormen. We hebben die normen zelfs iets lager gelegd, maar iedereen moet ze respecteren. Toerisme Vlaanderen heeft specifiek de opdracht gekregen om als coach op te treden – en die coachende rol ook echt uit te voeren – en de logiesuitbaters te begeleiden.

Je hebt uiteraard geen decreet nodig, als je het niet handhaaft. Voor de handhaving van dit decreet hebben we een strategie uitgewerkt waarbij we inderdaad steekproefsgewijs of na meldingen gaan controleren. Alle logies controleren is onmogelijk; het zijn er gewoon te veel. Dan is het beter om steekproefsgewijs te werken of bepaalde sectoren te controleren.

We hebben bij Airbnb controles gedaan. Van de 106 gecontroleerde panden bleek inderdaad meer dan de helft niet in orde te zijn, voornamelijk op het vlak van brandveiligheid. Daarom heb ik ook een aantal vragen, die een beetje lijken op die van mijn collega.

Stopt het bij de 106 gecontroleerde panden of zijn er in dit kader ook nog andere steekproeven gepland?

Hoe worden de verhuurders die nu een negatieve beoordeling gekregen hebben, verder begeleid? Die coachende rol speelt mee. Hoe worden ze begeleid om zich verder in regel te stellen?

Worden ook andere logiesaanbieders die via verhuurplatformen verhuren, gecontroleerd? Zijn dezelfde bevindingen daar ook van toepassing?

Zijn er nog andere logiesvormen die steekproefsgewijs gecontroleerd worden? Kunnen we daar al dan niet conclusies uit trekken?

Wat Airbnb betreft, weten we allemaal dat er juridische opvolging is met betrekking tot het vrijgeven van gegevens. Van de zes of zeven verhuurplatforms die in Vlaanderen actief zijn, was Airbnb het enige dat zijn gegevens niet ter beschikking stelde, wat natuurlijk absoluut cruciaal is voor Toerisme Vlaanderen om een rol te kunnen spelen op elk gebied. Zijn er verdere vorderingen in dit dossier?

Minister Weyts heeft het woord.

Minister Ben Weyts

Misschien is het goed dat ik eerst de context schets van die steekproef. Die heeft plaatsgevonden in de zomer van 2018. De aanleiding was dat Airbnb ondanks eerdere beloftes als enige verhuurplatform weigerde om de gevraagde logiesgegevens vrij te geven. Daarop hebben we 106 Airbnb-panden gecontroleerd, waarvan er 56 een stopzettingsbevel gekregen hebben omdat ze niet eens beschikten over een brandveiligheidsattest. Ondertussen heeft dat er wel toe geleid dat 31 van die 56 wel degelijk een brandveiligheidsattest hebben. 22 hebben hun uitbating stopgezet na het bevel, al kan dat om een tijdelijke stopzetting gaan in functie van bepaalde aanpassingen of nodige werken.

Drie bleven verder uitbaten zonder attest. De burgemeester in kwestie werd schriftelijk gevraagd om op te treden tegen deze onveilige situatie. Als de situatie aanhoudt, zal dat leiden tot een boete, waarbij Toerisme Vlaanderen een procedure opstart om de geldboete op te leggen.

Naast deze steekproeven zijn er ook controles als een erkenning wordt gevraagd en bij klachten. Klachten van overlast of stedenbouwkundige inbreuken zijn een bevoegdheid van het lokale bestuur. Toerisme Vlaanderen is hiervoor niet bevoegd.

Bij de start van het nieuwe Logiesdecreet werd een ruime en brede campagne gevoerd in samenspraak met de sector. In augustus 2017 hebben Toerisme Vlaanderen en Airbnb samen een mailing verstuurd naar alle Airbnb-hosts. Er is ook een duidelijke doorverwijzing via alle platforms van Airbnb naar de contactgegevens van Toerisme Vlaanderen. Dit alles naast alle informatie die via Toerisme Vlaanderen reeds werd verspreid naar de hele sector.

Er is in begeleiding en coaching voorzien voor uitbaters die een stopzettingsbevel kregen. Zij krijgen informatie over hoe ze een brandveiligheidsattest en een afwijking moeten aanvragen. Dat heeft ertoe geleid dat 31 uitbaters binnen de steekproef een attest hebben verkregen. Ook voor kleinere inbreuken werkt de coachende rol van de adviseurs goed. Er zijn trouwens nog geen administratieve boetes uitgeschreven. Het coachende aspect werkt dus. Er is ook een bevraging gebeurd bij diegenen die werden geïnspecteerd. Daaruit blijkt dat 6 op 10 van de logiesuitbaters de adviseurs een score van 8 op 10 geven.

Wat is de stand van zaken van de juridische procedures die lopen tegen Airbnb inzake het niet vrijgeven van logiesdata? Er werd een administratieve geldboete van 25.000 euro opgelegd. Ze hebben beroep aangetekend. Er is ook een hoorzitting georganiseerd maar dat heeft niet geleid tot enige overeenstemming. De procedure loopt dus nog.

Ik kan maar zeggen dat we niet van ons pad afwijken en dat we doorgaan op de ingeslagen weg, ook wat uitvoering en handhaving betreft. Intussen zijn er meer dan 22.000 aangemelde logies, 1500 meer dan bij opstart. 4300 zijn erkend, 836 meer dan bij de opstart. Er zijn 2 bijkomende erkenningen per dag. Controles en steekproeven zullen ook in 2019 en de volgende jaren worden uitgevoerd. De deal was heel duidelijk: we verlagen de drempel voor iedereen, maar daartegenover staat dat de minimale voorwaarden inzake veiligheid en hygiëne worden gecontroleerd opdat iedereen zorgt voor het respecteren van die basisregels.

De heer De Meulemeester heeft het woord.

Minister, ik dank u voor uw antwoord. Het stemt me tevreden dat, na de steekproeven en controles, de mensen die niet in orde waren niet aan hun lot werden overgelaten. U zegt dat 31 van de 56 uitbaters opnieuw in orde zijn. Ze hebben waarschijnlijk bepaalde aanpassingen gedaan, meestal voor brandveiligheid, wat essentieel is en in orde moet zijn. Ik denk dus dat het meevalt. De zaken die zijn stopgezet, doen misschien ook wel de nodige aanpassingen om zich opnieuw in regel te stellen.

Bij Airbnb ligt het natuurlijk heel anders. Ze kregen, terecht, een boete opgelegd en er is momenteel een procedure in beroep hangende. Minister, ik zou willen vragen om toch gesprekken te voeren want Airbnb zal in de toekomst nog verder uitbreiden. We moeten er alles aan doen om de coachende rol die in het Logiesdecreet is bepaald en die werkt, verder te spelen. Zo kunnen we hen over de lijn trekken en ervoor zorgen dat ze de aanmeldingen doen om uiteindelijk wettelijk in orde te zijn met de minimale voorwaarden. Naast de procedures die lopen, is het belangrijk om ook gesprekken aan te knopen zodat ze zich uiteindelijk in orde stellen met die minimale voorwaarden, zoals het Logiesdecreet bepaalt.

Ik kijk met belangstelling uit naar de gesprekken, niet alleen met Airbnb, maar ook met al de anderen die zich nog niet in regel hebben gesteld, zodat we via die coachende rol zoveel mogelijk zaken in orde kunnen brengen in overeenstemming met het Logiesdecreet.

Mevrouw Coudyser heeft het woord.

Minister, we mogen niet afwijken van onze doelstellingen die we als decreetgever hebben opgesteld en waarvan u, als minister, en Toerisme Vlaanderen werk maken.

Het is belangrijk dat er steekproeven gebeuren, ook om de sector te sensibiliseren om zich in regel te stellen. Ik ben ook blij dat de coaching op het terrein werkt. Er is een steekproef gebeurd, waarbij er opmerkingen zijn gemaakt en waarbij er bevelen tot stopzetting zijn gegeven. De coachende rol, waarbij men op maat gaat begeleiden, wordt opgenomen.

We stellen vast dat men ook vaak niet weet hoe men precies aan een dergelijk brandveiligheidsattest moet geraken of dat men niet weet dat er ook afwijkingen mogelijk zijn. Die rollen van coaching en informeren moeten echt wel opgenomen worden. Vanaf het ogenblik dat het decreet in werking trad, werden informatiecampagnes opgezet om de sector te informeren.

Wat die coachende rol betreft, worden de lokale besturen bij controles van of inbreuken op stedenbouw of bij overlast voor de buurt, geïnformeerd zodat zij het nodige kunnen doen en kunnen nagaan of de stedenbouwkundige voorschriften worden nageleefd en eventueel contact kunnen opnemen met politie of andere diensten om de overlast aan te pakken of gesprekken te voeren met de buurt of met de eigenaar of uitbater van het logies.

De procedure van Airbnb loopt. Ik denk dat het absoluut belangrijk is om het level playing field te handhaven. We hebben een decreet gemaakt dat als internationaal voorbeeld kan dienen. We zitten nu eenmaal in een innovatieve wereld waar digitale platformen in verschillende beleidsdomeinen belangrijk zijn. Het is heel jammer dat Airbnb daar niet op ingaat, ook voor de toekomst van het platform zelf. Vooral wanneer we zien dat andere platformen dat blijkbaar wel doen en meewerken, al was het maar om die gegevens door te geven aan Toerisme Vlaanderen, om het decreet met dat level playing field te kunnen uitvoeren.

De heer Verstreken heeft het woord.

Minister, het doet me deugd te horen dat er ook coaching is door u en door Toerisme Vlaanderen. De mensen die gecoacht werden, geven een 8 op 10 aan de coaches, maar de vraag is nu of dat ook zo is aan de kust. De evaluatie voor de kustverhuurbedrijven, dus voor de immobiliënkantoren en Airbnb, was minder positief, dat is toch het signaal dat ik vanuit mijn regio heb ontvangen.

Het is goed dat u zegt dat er ook uitzonderingen kunnen worden aangevraagd en dat nadien zaken in orde kunnen worden gebracht. Ik geef u een concreet voorbeeld, en ik heb het voor de zomer met de heer De Meulemeester en mevrouw Coudyser besproken. De verhuurkantoren die ook appartementen verhuren, en waarvan de eigenaars soms apart via Airbnb en soms via verhuurkantoren verhuren, weten al jaren dat ze in orde zijn. In heel wat appartementsblokken aan de kust zijn er de afgelopen jaren gigantische investeringen gebeurd. Waar het kon, werd voorzien in nooduitgangen, brandladders, pictogrammen. Brandveiligheid is ook voor mij een must en dus absoluut noodzakelijk. In het appartement van vijftien verdiepingen waar ik zelf jaren op de veertiende verdieping heb gewoond, zijn er acht verschillende ingangen. De verdiepingen vanaf het negende kunnen volgens de brandweer niet in orde komen en krijgen dus geen vergunning. Daardoor zullen zij nooit kunnen verhuren via Airbnb of via verhuurkantoren. Dat is een gigantische streep door de rekening van de verhuurkantoren, van de mensen die er wonen en van de mensen die daarin hebben geïnvesteerd. Dat betekent dat niemand nog iets zal kopen boven de tiende verdieping. Dat zorgt voor een minwaarde voor die appartementen.

Ik spreek en preek hier niet voor mezelf want ik verhuur niemendal en heb ook niet die intentie, maar dit is wel een probleem. Ik hoor ook dat er met twee maten en gewichten wordt gewerkt naargelang de zone waarin het appartement ligt en wie er komt controleren.

De mensen die op de zesde, zevende en achtste verdieping wonen in het blok waar ik heb gewoond, zijn volgens de brandweer volledig in orde maar in mijn ogen is het veel gevaarlijker om daar te wonen dan op de tiende, elfde, twaalfde, dertiende of veertiende verdieping. Die laatsten kunnen meteen één verdieping omhoog gaan, waar er acht verschillende nooduitgangen zijn naar het dak vanwaar men naar beneden kan gaan in geval van brand. Elk gebouw is anders en moet anders worden gecontroleerd. Nu wordt één maatregel genomen voor de hele zone, wellicht omdat de brandweer te weinig tijd heeft om alles te controleren. Dat is een probleemsituatie voor alle verhuurbedrijven, zeker aan de kust want daar was de evaluatie van het decreet het meest negatief. Minister, waar ziet u een mogelijke oplossing en hoe kan in de toekomst beter worden samengewerkt?

Idem dito voor oude huizen waar mensen een eigendom hebben dat ze kunnen verhuren maar waar er geen nooduitgang mogelijk is. Sommige brandweerlui zeggen dat bij verhuur via Airbnb mensen niet meteen weten waar er een nooduitgang is of niet weten waar ze naartoe moeten wanneer er geen nooduitgang mogelijk is. Wil dat dan zeggen dat bijvoorbeeld vrienden of familie die eenmaal per jaar worden uitgenodigd door mensen die in mijn vorige blok wonen, bij wijze van spreken wel mogen omkomen in een brand? Is hun leven minder waard dan dat van een toerist? Er klopt iets niet in de redenering van sommige brandweerlui. Ook daarvoor moet een oplossing worden gevonden.

De heer Vandenberghe heeft het woord.

Ik ben heel blij dat er inspanningen worden geleverd om de problematiek en de hiaten die er zijn aan te pakken. In de maatschappij waarin we vandaag leven, wordt Airbnb in veel steden steeds belangrijker. Het is goed dat het Logiesdecreet zeer nauwkeurig wordt geëvalueerd en waar nodig bijgestuurd.

Maar wat is de essentie van de problematiek? Wie een woning aanbiedt, moet dat ingevolge het Logiesdecreet van vorig jaar verplicht melden. Daarover hebben we in de commissie al veel debatten gevoerd. Airbnb weigert de adressen van de panden die via haar platform worden verhuurd aan de Vlaamse overheid te geven. De verhuurder moet de nodige attesten in verband met onder meer brandveiligheid kunnen voorleggen. Toerisme Vlaanderen wilde graag steekproeven uitvoeren in het adressenbestand, maar Airbnb wil die locaties niet prijsgeven. De Vlaamse overheid heeft daarop een juridische procedure moeten starten.

Wij hebben die zaken tijdens het debat over het Logiesdecreet ook al aangehaald. We wisten dat dat de problemen konden zijn. We wisten dat dat zaken waren waar we mee konden worden geconfronteerd. Ik herinner me nog goed dat we toen in het debat meermaals hebben aangehaald dat we die zaken vooraf goed moesten afstemmen, zodat we niet met die problemen zouden worden geconfronteerd. Minister, mijn concrete vraag is: had deze situatie niet kunnen worden voorkomen indien deze vragen op voorhand al zouden zijn gesteld aan Airbnb en er al de nodige afspraken rond zouden zijn gemaakt? Hoe zult u reageren wanneer de juridische procedure op een sisser zal uitdraaien, wat altijd kan? Waar ik me als burgemeester heel veel zorgen over maak: als bepaalde Airbnb-uitbaters zich niet aangeven en de controles niet kunnen worden uitgevoerd door de lokale besturen, en er gebeurt iets, er breekt bijvoorbeeld brand uit en men is niet in orde, wie is er dan verantwoordelijk? Zal de hete aardappel dan worden doorgeschoven naar de lokale besturen, met name de burgemeester die op dat moment verantwoordelijk is, of zal de Vlaamse Regering daar de verantwoordelijkheid in opnemen? Of is een derde daarvoor verantwoordelijk? Dat zijn zaken die allemaal niet erg duidelijk zijn en die mij tot nu toe absoluut niet kunnen geruststellen.

De heer Weyts heeft het woord.

Minister Ben Weyts

Wat het laatste betreft: wij hebben een en ander op voorhand met Airbnb besproken. Dat heb ik toen ook altijd duidelijk gemaakt. Er zijn afspraken gemaakt met Airbnb, alleen stellen we vast dat Airbnb die niet naleeft, als enige platform trouwens. Alle andere platformen hebben hun medewerking verleend en hebben de gevraagde gegevens en data bezorgd, zoals vooraf afgesproken en aangekondigd. Airbnb weigert mee te werken en steekt met veel dankbaarheid de vereenvoudiging van de reglementering op zak, maar het lapt de handhaving en controle in functie van de basisnormen op het vlak van veiligheid en hygiëne aan zijn laars. Als men dan denkt ‘le beurre et l’argent du beurre’, wel, dat gaat niet. Wij zijn consequent aan het optreden. We hebben een boete van 25.000 euro opgelegd. Het staat eenieder vanzelfsprekend vrij in een rechtsstaat om daartegen te procederen. Wel, de procedure is momenteel aanhangig gemaakt voor de rechtbank van eerste aanleg in Brussel. Ik denk dat de eerste zitting rond deze tijd nog moet gebeuren. Maar op de justitiële termijnen hebben wij geen vat. Wij zijn heel consequent geweest in ons optreden. Niet dat dat de bedoeling was, maar wij hebben via die weg een duidelijk voorbeeld gesteld voor eenieder die denkt de kantjes er van af te kunnen lopen.

Dat brengt mij naadloos bij de eerste vraag, het feit dat er in hoofde van bijvoorbeeld verhuurkantoren wel wat kritiek is ten aanzien van de regels omtrent brandveiligheid. De regels inzake brandveiligheid zijn niet veranderd. U hebt daar decretaal niets aan veranderd, enkel de rookmelders, maar daar maakt niemand een probleem van. Daar gaat het niet over. Feit is wel dat wij ervoor zorgen dat de regels die al lang bestaan, gehandhaafd worden. Dat wil zeggen, laat ons wel wezen, onverbloemd, dat er in het verleden en tot mijn spijt in sommige gevallen nog tot op heden verhuurd wordt, willens nillens, in de wetenschap dat sommige logies niet conform de geldende voorschriften zijn inzake veiligheid en hygiëne. Dat tolereren wij niet. Dat is een erg vervelende boodschap. Maar we zullen opnieuw de drempel verlagen. Daar staat tegenover dat we de regelgeving zullen handhaven. We proberen dat maximaal en met heel veel begrip te doen, dus enerzijds met coaching en anderzijds door open te staan voor klachten omtrent mogelijke rigide interpretaties in hoofde van de brandweer en/of de private inspectiedienst.

Soms verwijst men naar de brandweer maar wanneer een derde partner als Vinçotte optreedt, die dan ook even consequent blijkt te zijn, dan spreekt men over rigiditeit. Ik heb ter zake een delegatie van de sector ontvangen en rustig aangehoord welke problemen er zich stellen. Soms is er inderdaad wel een probleem, waarbij de ene inspecteur anders interpreteert en optreedt dan de andere. Dat gegeven hebben wij meegegeven aan al wie inspecteert. Men heeft ons toen heel concreet zaken gemeld die we ook hebben overlopen met de leden van de technische commissie inzake brandveiligheid, met Vinçotte en met mijn kabinet. Het ging over het probleem van de tweede onafhankelijke vluchtweg, waarbij we hebben laten nagaan door branddeskundigen of er nog bijkomende of alternatieve oplossingen mogelijk zijn. Dan was er de problematiek van de brandwerende deur. Vinçotte geeft aan dat enkel wanneer de brandweerstand van de deur niet kan worden vastgesteld aan de hand van een zegel of een zwelstrip, een attest van brandweerstand moet worden voorgelegd.

Er was ook het probleem van de compartimentering en de individuele gemeenschappelijke delen van de technische installaties.

Afgelopen zomer hebben we al die thema’s nog proberen aan te pakken in de specifieke werkgroep rond brandveiligheidsnormen. Wat betreft het probleem van de tweede onafhankelijk vluchtweg, zullen we ervoor zorgen dat Toerisme Vlaanderen met een brochure voor de logiesverstrekkers de mogelijke alternatieven zal toelichten. Er is dus een mogelijkheid tot afwijking.

Compartimentering is een bouwkundig probleem. Dat kan aangepast worden door het branddetectiesysteem uit te breiden in de gebouwen in kwestie. We hebben dat ook zo aangepast in de Q&A-brochure. Toerisme Vlaanderen stelt volgend jaar nog een informatiebrochure op, specifiek over de brandveiligheidsregels waaraan een toeristisch logies moet voldoen en de mogelijkheden tot afwijking van de geldige regels en de procedures daartoe.

Ik denk dat we daar bijna op ad-hocbasis een zekere soepelheid aan de dag leggen. Aanvankelijk was er de wederkerende klacht dat we te rigide waren, maar als je doorvroeg, bleek het grootste obstakel bij de regel zelf te liggen. Daarop kunnen wij echter niet toegeven, wel op de controle ervan, zodat er enige coaching is. Ook op dat vlak zijn we op de goede weg.

Zoals u terdege aanhaalt, moeten er nog grote investeringen gebeuren inzake veiligheid om aan die minimale normen te kunnen beantwoorden. Er zullen nog grote investeringen nodig zijn, niet overal, maar spijtig genoeg toch nog op een aantal locaties in Vlaanderen.

De vragen om uitleg zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.