U bent hier

Mevrouw Taeldeman heeft het woord.

Voorzitter, minister, collega’s, het is niet mijn gewoonte om dikwijls af te zakken naar deze commissie. Voor het archief: tien jaar geleden legde ik de eed af als Vlaams volksvertegenwoordiger. Mijn allereerste vraag als parlementslid ging over het Schipdonkkanaal in deze commissie Openbare Werken. We zijn nu tien jaar later.

Minister, collega’s, het al dan niet verbreden van het Schipdonkkanaal is een dossier dat al sinds 1978 voor debat en discussie zorgt. Of het kanaal al dan niet wordt verbreed, is vandaag nog niet duidelijk, is nog niet beslist.

Op het einde van de vorige legislatuur werd hier een grote hoorzitting gehouden. Die kwam er omdat het actiecomité 50.000 handtekeningen had verzameld. Tal van sprekers, experten en de administratie voerden toen het woord.

Ik herinner mij nog zeer goed dat er op dat moment een aantal alternatieven naar voren werden geschoven voor het verbreden van het kanaal. Ik denk aan de estuaire vaart: via de zee en dan naar de Westerschelde; het opwaarderen van het kanaal Gent-Brugge; een bijkomende capaciteitsverhoging van de spoorwerken die in de stad Brugge zouden worden gepland, namelijk aan de Dampoortsluis en Steenbruggesluis. Verder was er ook sprake van een nieuw deel autosnelweg ter hoogte van de A11 om de ontsluiting van de haven van Zeebrugge te verbeteren. Intussen is dat werk uitgevoerd.

Al die alternatieven lopen. Er worden werken gepland en er zijn werken bezig. Sommige werken zijn al afgerond.

Minister, op dit moment zijn er nog een aantal pijnpunten die blijven leven. Die pijnpunten betreffen de technische haalbaarheid van het verbredingsproject. Ik denk bijvoorbeeld aan blijvende vragen op het vlak van verzilting mocht het kanaal worden verbreed, baggerberging en bochtstralen die moeten worden gemaakt indien men zou overgaan tot de verbreding. En dan heb ik het nog niet gehad over de moeilijke en onzekere juridische situatie waarin heel wat eigenaars die langs die reservatiestrook wonen zich al jarenlang bevinden.

Omtrent het Schipdonkkanaal in de hinterlandontsluiting van de haven van Zeebrugge werd vier jaar geleden in het regeerakkoord een passage opgenomen. Eind 2017 werd een artikel toegevoegd aan de Codex Ruimtelijke Ordening. Enerzijds ging dat artikel over de afstand van meerwaarde in de reservatiestrook. Daarvoor is er intussen een oplossing gekomen. De Codex Ruimtelijke Ordening is aangepast. Vanaf nu geldt dat, mocht men overgaan tot het aanleggen van het verbrede Schipdonkkanaal, de mensen zullen worden vergoed, ook voor de werken die in tussentijd aan de woning zijn gebeurd.

Maar er staat nog een passage in die Codex Ruimtelijke Ordening, namelijk in verband met de mogelijke opheffing van oude reservatiestroken. In de Codex Ruimtelijke Ordening staat dat tegen uiterlijk 31 december 2018, eind dit jaar dus, daarin een beslissing dient te worden genomen.

In dit kader wordt een inventaris gemaakt vanuit verschillende administraties, zowel uw administratie, minister, als de administratie van Omgeving, het departement van minister Joke Schauvliege. Er wordt gewerkt aan een inventaris van reservatiestroken en het zou ook de bedoeling zijn om de lokale besturen die langs het kanaal liggen, te bevragen.

Ik woon zelf in een van die gemeenten, namelijk in Maldegem. Ik weet dat de bevraging intussen is gebeurd. We hebben een brief gekregen van het departement en we hebben onze mening meegedeeld.

Minister, kunt u toelichten wat de technische haalbaarheid is van het project ter verbreding van het Schipdonkkanaal op basis van alle reeds uitgevoerde studies en voorhanden zijnde gegevens? Ik denk dat u heel goed weet dat er al heel veel studiewerk is gebeurd. Er zijn tal van analyses gemaakt. Ik hoop dat u toch wat meer duiding kunt geven over de technische haalbaarheid.

Ziet u er nog enig nut in om de reservatiestrook langsheen het Schipdonkkanaal te behouden? Zo ja, wat is hiervoor uw motivatie? Zo neen, bent u bereid om de reservatiestrook langsheen het Schipdonkkanaal op te heffen op basis van het ontwerp van decreet dat eind 2017 werd goedgekeurd in het Vlaams Parlement?

Minister Weyts heeft het woord.

Minister Ben Weyts

U vraagt in uw vraag of ik een en ander objectief kan toelichten. Ik zal mij in allerlei bochten wringen om dat proberen te doen.

De technische haalbaarheid van de verbreding van het Schipdonkkanaal werd eerder in de periode 2006-2012 uitgebreid bestudeerd. Men ging na wat de mogelijkheid zou zijn tot een verbreding voor schepen met een laadvermogen tot 4500 ton, waardoor meer vrachtwagens van de weg zouden kunnen worden gehaald. Daar is de afspraak uit voortgekomen om te beslissen om niet te beslissen en dat de technische haalbaarheid niet verder zou worden geconcretiseerd en dat we geen maatregelen nemen in welke zin dan ook: dus ook geen maatregelen die een eventuele verbreding hypothekeren, maar ook geen maatregelen in de andere richting.

We hebben intussen wel niet stilgezeten en verder gewerkt aan de binnenvaartontsluiting van de Vlaamse kusthavens waarbij werd ingezet op het verbeteren van de bestaande binnenvaartontsluiting via het kanaal Gent-Oostende en de doortocht Brugge, met de twee belangrijkste flessenhalzen namelijk de Steenbruggebrug en de Dampoortsluis. Er werden concrete stappen gezet naar de ontwerpen en de hele procedure van aanpak. Daarnaast is eveneens in een structurele steunmaatregel voorzien voor de aansluiting van de Vlaamse zeehavens op het hinterland. Ik heb 5 tot 6 miljoen euro vrijgemaakt voor heel concrete projecten die ervoor moet zorgen dat we veel meer inzetten op hinterlandontsluiting via het spoor en via het water. Het gaat bijvoorbeeld over het bundelen van containertrafiek waarbij alles wordt samengebracht op een hub van waaruit de hinterlandontsluiting gebeurt. Er is ook een soort van ‘melkronde’ die wordt gedaan om containers en andere te verschepen goederen te verzamelen en vanuit één locatie te ontschepen of op het spoor te zetten richting hinterland.

We gaan daarmee verder doen. Ik voorzie in een tweede golf van subsidies. Met de begrotingsbesprekingen heb ik 5 miljoen euro extra gevraagd en ook gekregen waardoor we nog serieuzer kunnen inzetten op de hinterlandontsluiting. Het doel is vooral om de kloof tussen efficiëntie en kostprijs tussen enerzijds vrachtverkeer op de weg en anderzijds alternatieven namelijk het water en het spoor, maximaal te dichten zodat het interessanter wordt voor bedrijven allerhande om logistieke stromen te organiseren via de alternatieven voor de weg.

We zetten ook in op de uitbouw van de mogelijkheden inzake estuaire vaart.

De verbreding van het Schipdonkkanaal blijft dus mogelijks een beleidsoptie op lange termijn. Intussen heb ik De Vlaamse Waterweg aan het werk gezet om een nautische analyse uit te voeren. Zelfs als we ervan uitgaan dat we het Schipdonkkanaal gaan verbreden, zijn er dan vandaag bestaande reservatiestroken die we dan niet nodig hebben? Heeft het dan zin om die vandaag te behouden als reservatiestrook? Ik heb gevraagd om die oefening te doen. In het verleden heeft men andere normen gehanteerd in de provincie Oost-Vlaanderen dan in de provincie West-Vlaanderen. Wie heeft het dan bij het juiste eind? Of ligt de waarheid ergens in het midden?

Op basis daarvan voerden we een nautische analyse uit: welke breedte is waar nodig, rekening houdend met bepaalde bochtstralen, de normen van de schepen, de lengte en het profiel van de vaartuigen, de kruisingsplaatsen. Deze nautische analyse heeft aangetoond dat het mogelijk is dat de huidige reservatiestrook voor het Schipdonkkanaal deels zou kunnen worden vrijgegeven zonder dat dit een toekomstige uitbouw van het Schipdonkkanaal zou hypothekeren.

Die oefening wordt afgerond en een beslissing wordt eind dit jaar gepland in de schoot van de Vlaamse Regering. Het is dus mijn bedoeling om eind dit jaar de lijst van deels of misschien zelfs geheel op te heffen reservatiesstroken af te kloppen in de Vlaamse Regering.

Mevrouw Taeldeman heeft het woord.

Minister, ik dank u voor uw uitgebreid antwoord. Ik denk dat ik net voor de zomer nog een aantal schriftelijke vragen heb gesteld omdat ik weet dat die nautische studie zou worden uitgevoerd. Het is nu voor het eerst, minister, dat u een licht werpt op de inhoud van die nautische studie, dat u duidelijk aangeeft dat de Vlaamse Waterweg een nautische studie heeft uitgevoerd en dat de conclusie van die studie is dat het wel degelijk mogelijk is om een aantal delen van die reservatiestrook vrij te geven. Minister, het zou me ten zeerste interesseren om die studie te kunnen inzien.

U wijst er zelf op dat de reservatiestrook inderdaad een verschillende breedte heeft in West- of Oost-Vlaanderen. In West-Vlaanderen is het zo dat de reservatiestrook smaller is en op de grens tussen Oost- en West-Vlaanderen verbreedt de reservatiestrook ineens.

Ook de onderliggende bestemming van die reservatiestrook is anders. Iedereen weet dat onder een reservatiestrook er nog altijd wel degelijk een bestemming ligt. In West-Vlaanderen is die bestemming agrarisch gebied, wat voor de mensen in kwestie wel degelijk mogelijkheden biedt. Een woning wordt beschouwd als een zonevreemde woning en kan worden uitgebreid tot 1000 kubieke meter. In Oost-Vlaanderen is de onderliggende bestemming natuurgebied waar eigenlijk niets aan kan veranderen. Dat is wel degelijk een heel groot verschil wat rechtszekerheid betreft voor de mensen die wonen in een reservatiestrook in West- of in Oost-Vlaanderen. U verwees zelf naar het verschil in breedte, maar er is ook een verschil in onderliggende bestemming.

Blijkbaar wijst de nautische studie uit dat het wel degelijk mogelijk is om delen van de strook vrij te geven.

Eind 2018 mogen we van u een lijst verwachten, een inventarisatie is dat van alle reservatiestroken. Het gaat dan waarschijnlijk niet alleen over stroken langs kanalen, maar ook langs autosnelwegen en dergelijke. Ik denk dat dat voor iedereen zeer interessant zal zijn om te weten wat er in de toekomst zal gebeuren met die reservatiestroken.

Minister, er is wel degelijk een bevraging gebeurd van de lokale besturen rond die inventarisatie. De meeste lokale besturen langs het Schipdonkkanaal hebben te kennen gegeven aan uw administratie dat die reservatiestrook voor hen voor eens en voor altijd mag worden opgeheven. In hoeverre houden u en uw administratie rekening met die adviezen van die lokale besturen? We besteden allemaal heel veel aandacht aan de lokale besturen, ook hier in het Vlaams parlement.

Minister, kunnen wij die nautische studie inkijken? In hoeverre houdt u rekening met de lokale besturen?

De heer Keulen heeft het woord.

Voorzitter, minister, ik spreek in naam van mijn goede collega De Clercq. Het is meer fundamenteel, want hij is al jaren pleitbezorger van de afschaffing van deze reservaties. Ik maak op uit de discussie dat daar nu beweging in komt tegen het einde van dit jaar. De redenen daarvoor zijn de volgende. De verbreding van het kanaal zou bijzonder duur uitkomen en oplopen tot in de miljarden euro's. Het zou ook een gigantische impact hebben op de mens en de omgeving. Het zou bovendien niet nodig zijn omdat er blijkbaar ook andere manieren zijn om de haven van Zeebrugge goed te ontsluiten en toe te laten om te groeien in de toekomst.

Bovendien vormen de gemeenten – mevrouw Taeldeman heeft er al naar verwezen – langs dat traject van dat ondertussen befaamde Schipdonkkanaal een heel sterk blok tegen de verbreding. Onlangs heeft men in de gemeenteraad van Zomergem nog unaniem tegen de verbreding van het kanaal gestemd en voor het schrappen van de reservatiestrook. Een zelfde scenario speelde zich af in Damme. De bevolking in de streek voert al veertig jaar een hevig verzet tegen de verbreding van het kanaal.

Ik wil nog eens meer fundamenteel het pleidooi herhalen dat het weinig zin heeft om mensen decennia in dezelfde onzekere heikele situatie te houden. Voor ons is het tijd om stappen voorwaarts te zetten. Ik heb begrepen dat er nu helderheid wordt geschapen tegen het einde van dit jaar wat betreft de reservatiestroken.

Minister Ben Weyts

We gaan deze discussie vandaag niet beslechten. Verbreden of niet verbreden, daarover gaat het ook niet. Als reservatiestroken kunnen worden geschrapt zonder dat er een hypotheek wordt gelegd op de verbreding van het Schipdonkkanaal, dan moeten we dat gewoon doen. Als we mensen daarmee uit de nood kunnen helpen – en dat is zo –, dan moeten we dat doen.

Men heeft vrij arbitrair de reservatiestroken bepaald, u hebt dat geïllustreerd. Men heeft een breedte genomen die in sommige gevallen nautisch niet nodig is. Daardoor zijn vandaag mensen slachtoffer terwijl dat niet hoeft. In welk scenario dan ook zal het nooit nodig zijn om die grond aan te snijden. In dat geval – en dat is de oefening die we doen – moeten we de status van reservatiestrook kunnen opheffen. Er heeft niemand baat bij om die status te behouden. Dat is de oefening die we doen.

Ik ga het debat hier niet voeren. Ik hoor de klassieke argumenten van de tegenstanders – voorstanders zijn er vandaag niet of komen alleszins niet aan het woord. Ik spreek me niet uit over de klassieke argumenten, maar wel over die arbitraire breedte van die stroken. Als we daar al wat kunnen aan veranderen op basis van een nautische studie, dan moeten we dat gewoon doen.

Natuurlijk, de bestemming, dat zit absoluut niet bij mij. Daar gaat het nu niet over. Dat is iets voor minister Schauvliege. Daar spreek ik niet over. Bij mij gaat het gewoon over het nautische. Het gaat erom: zijn de reservatiestroken nodig, ja of neen?

Minister, het een volgt natuurlijk wel op het ander. U weet dat minister Schauvliege een planologisch initiatief wou opstarten om die strook te versmallen of een andere bestemming te geven. Daar werd die nautische studie dan aan gekoppeld en de inventarisatie van alle reservatiestroken in Vlaanderen. Ik ben nu blij te vernemen dat de studie is afgerond. De conclusie is wel degelijk dat bepaalde stukken van de strook kunnen worden opgeheven. Dat hebt u net aangekondigd.

Eind 2018 wordt de inventaris gemaakt op het niveau van de Vlaamse Regering. Dan nog zal daarna altijd een initiatief nodig zijn om de planologische bestemming aan te passen en alle bewoners daar rechtszekerheid te bieden. De mensen zijn al meer dan veertig jaar vragende partij voor die rechtszekerheid. We hebben nog wat geduld en wachten tot het einde van dit jaar.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.