U bent hier

Mevrouw Remen heeft het woord.

Er bestaat een aantal opvallende wetten in Frankrijk. Wattenstaafjes zullen er binnenkort verboden worden. Restaurants moeten verplicht kraantjeswater aanbieden. Franse supermarkten mogen geen eten meer weggooien. En ook heel opvallend – maar dat is terzijde: op de openbare radio moet minstens 35 procent Franse muziek worden gespeeld.

Een heel recente en opvallende wet is het plan om een taks in te voeren op e-commerce om de korte keten te bevorderen, de kleinhandel, de kmo’s en de lokale producten te beschermen en duurzame leveringen te stimuleren.

De vraag is niet of men voor of tegen e-commerce is. Dat is een trend, een nieuw businessmodel dat we niet willen of kunnen tegenhouden.

Ik heb in deze commissie al een aantal keren veelzeggende cijfers genoemd over de negatieve maatschappelijke effecten van e-commerce. Ik heb het dan vooral over de files, de ‘camionettisering’ op onze Vlaamse wegen en over de milieuvervuiling die het resultaat daarvan is. Gemiddeld worden in België per dag 150.000 pakjes geleverd door een overvloed van bestelbusjes die maar voor 38 procent gevuld zijn.

Onze verwachtingen als consument worden ook alsmaar groter. We verwachten dat dat ook nog allemaal gratis wordt geleverd en liefst ’s anderendaags, maar we houden geen rekening met de maatschappelijke gevolgen en met de leefbaarheid in Vlaanderen.

De Franse senaat keurde vorige maand een wetsvoorstel goed, namelijk dat het afgelopen zal zijn met gratis leveren, gezien ook die hoge maatschappelijke kost die we toch met zijn allen betalen maar dit nu via indirecte belastingen. Een e-commercetaks is een onderdeel van een ruimer plan, een ruimer kader om ook de kleine kmo’s en de handelaars te beschermen tegen buitenlandse internetreuzen. Meer specifiek gaat het over het belasten van pakjesleveringen, business-to-consumer (b2c) aan een tarief van 1 of 2 procent van de waarde of de prijs van het aangekochte product. Het tarief is afhankelijk van de afstand die het pakje moet afleggen. Een levering van maximum 50 kilometer tussen het distributiecentrum en het bezorgadres zou worden belast aan 1 procent, vanaf 50 tot 80 kilometer zou het gaan om 1,5 procent en bij afstanden van meer dan 80 kilometer zou het gaan om een taks van 2 procent. En er wordt een minimumtarief bepaald van 1 euro per pakketje.

Wat daarnaast ook lovenswaardig is aan het voorstel, is dat de bedrijven met een omzet van maximum 50 miljoen euro per jaar een vrijstelling krijgen op deze taks. De lokale producenten en de kmo’s worden dus gespaard omdat hun milieu-impact ook beperkt is. Zij bedienen hoofdzakelijk de lokale markt en werken zo ook aan een duurzamere consumptie. Dus leveringen die CO2-miniem blijven, worden niet belast.

Het initiatief stimuleert bedrijven om op zoek te gaan naar duurzame alternatieven en sensibiliseert ook de consument. Er zijn nu ook al internetbedrijven die het gratis leveren binnenkort zullen afschaffen. Uit cijfers van de universiteit van Antwerpen bleek vorig jaar dat het in ons land gaat over een kost van 45.000 euro.

Minister, ik verwees in februari in deze commissie ook al naar het Nederlandse initiatief Bewust Bezorgd. U vond dat toen een goed initiatief maar u vindt dat de aanzet moest komen van de sector zelf. Ik heb verschillende sectoren zelf gecontacteerd maar ik moet vaststellen dat er bitter weinig beweegt. Het Franse voorstel kan de ambitie misschien aanwakkeren.

Minister, wat is uw visie op dit voorstel van de Franse senaat inzake belasting op e-commerce? Vindt u het wenselijk dat we in Vlaanderen en België navolging geven aan dit voorstel om duurzame pakjesleveringen te stimuleren? Zult u hierover overleg plegen met de ministers Weyts en Muyters? Zult u het initiatief aankaarten bij uw federale collega’s?

Minister Schauvliege heeft het woord.

Minister Joke Schauvliege

Mevrouw Remen, vanuit mijn milieu- en klimaatbevoegdheid vind ik dat alles moet worden gedaan om de luchtkwaliteit te verbeteren en de CO2-uitstoot te verminderen.

We zijn momenteel bezig met de opmaak van een klimaatbeleidsplan en een actieplan fijn stof. En uiteraard heeft de uitstoot en wat dat veroorzaakt op onze wegen, alles te maken met mobiliteit. De input vanuit mobiliteit zal daar dan ook heel belangrijk zijn. Ik heb vernomen dat de bevoegde minister van Mobiliteit bezig is met een studie over die duurzame leveringen. Ik hoop dat daar een aantal heel concrete maatregelen uit komen.

Vanuit leefmilieu hebben we een kader uitgewerkt rond de lage-emissiezones, dat heeft ook een effect op de leveringen. Vervuilende voertuigen kunnen die pakjes niet meer leveren. Afhankelijk van het voertuig waarmee de levering gebeurt, heeft dit een grotere of kleinere milieu-impact. Dit zal dus vooral vanuit mobiliteit moeten worden aangepakt.

Als we een soort andere btw of taks of heffing zouden invoeren op die leveringen, zou dat niet binnen mijn bevoegdheid vallen. Dat moet op een ander niveau worden aangepakt. Ik vraag me af of het Franse initiatief de Europese toets zou doorstaan. Het zou kunnen, maar het is wel interessant om te kijken of dit iets is wat kan worden doorgetrokken.

Het moet vooral vanuit Mobiliteit worden bekeken, want het gaat natuurlijk niet alleen over de e-commerce. Ook warenhuizen worden beleverd. Dit moet algemeen worden bekeken. Ik weet dat er een grootschalige studie bezig is op initiatief van minister Weyts om daar een aantal conclusies uit te trekken.

Mevrouw Remen heeft het woord.

Minister, dit is een vraag die meerdere domeinen aankaart, dus ook Economie en Mobiliteit. Ik ben me daarvan bewust, maar we moeten ons er ook van bewust zijn dat deze manier van leveren heel veel externe kosten met zich meebrengt. Het zijn verdoken kosten. We denken dat het allemaal gratis is, maar we betalen toch die rekeningen.

Ook de individuele gedragsverandering moet een boodschap zijn naar de consument, zonder te prediken. Het is wel nodig, maar dat zal helaas ook niet alleen het verschil maken om de klimaatdoelstellingen te behalen. De overheid mag zich niet verstoppen achter: we doen ons best, we zijn bezig met studies. Het is op dit moment nog niet goed genoeg, minister, en dat weet u ook.

Er is ook een studie van Transport & Mobility en van de universiteit van Leuven, die pleit voor een groene taxshift, voor minder lasten op arbeid en meer op milieuvervuiling volgens het principe de vervuiler betaalt. Vlaanderen en België hebben nog altijd die hoge belasting op arbeid en we hinken achterop in groene belastingen.

Let op, ik heb het over een taxshift, en geen taxlift. Per capita hebben we in Vlaanderen nog altijd de hoogste ecovoetafdruk. We moeten blijven zeggen dat dit een aandachtspunt is. Vandaag ging het daarover in de media. De werkgevers steunen ook de CO2-taks op vervoer, in de vorm van een belastingverschuiving. Ondernemers worden steeds meer overtuigd dat je niet alleen iets bekomt met een mentaliteitswijziging, maar dat er ook duidelijke wetten en regels moeten komen.

Minister, u zult antwoorden dat het federale materie is, en dat is ook zo. Daarom haalde ik het initiatief Bewust Bezorgd uit Nederland aan. Ik heb zelf met collega Nevens de sectoren aangeschreven. Daarop is weinig reactie gekomen. De Bond Beter Leefmilieu was zeer positief over dit initiatief, en ook bol.com in België. Die zien in Vlaanderen kansen voor die tool. De sectororganisatie BeCommerce stelde me echt teleur. De vzw van de Belgische webshops stond absoluut niet te springen om van Bewust Bezorgd en duurzaam leveren werk te maken. Minister, misschien kunt u daar nog een tandje bij steken. Ik vond het wel vreemd. Zij waren nochtans aanwezig op de lancering van de duurzame tool in Nederland. Misschien kunt u met minister Weyts samenwerken in het kader van dat nieuw Vlaams klimaatbeleid.

Minister, hebt u al zicht op welke doelstellingen hiervoor zullen worden geformuleerd in het kader van duurzame pakjeslevering en mobiliteit? In februari hebt u geantwoord op mijn vraag dat u cijfermateriaal zou zoeken over de impact van e-commerce op ons leefmilieu. Zijn hierover al studies gepland?

Mevrouw De Vroe heeft het woord.

Minister, het is inderdaad van zeer groot belang dat we de luchtkwaliteit nauwlettend in het oog gehouden en er alles aan doen om die te verbeteren, vandaar dat we er in de commissie meermaals over spreken. U bent ook druk bezig aan het nieuwe luchtkwaliteitsplan. De uitstoot van onze mobiliteitsvloot is het kwalijkst voor de luchtkwaliteit. We moeten er alles aan doen om onze mobiliteitsvloot te verduurzamen. Minister Tommelein heeft er ook naar verwezen, namelijk dat we moeten inzetten op deelauto's en properder wagens. 

Ik denk niet, zoals collega Remen, dat we een taks moeten opleggen op e-commerce. We moeten die e-commerce omarmen. We moeten nagaan welk effect dat heeft op onze mobiliteitsvloot. We moeten e-commerce omarmen om die leveringen te verduurzamen. Er zijn bijvoorbeeld al sites die je kunt aanklikken om verschillende pakjes tegelijk te laten leveren, waarin de uitstoot mee is opgenomen. De e-commerce wordt altijd een beetje in de hoek geduwd van de grote bol.coms, maar er zijn ook initiatieven zoals Beedrop, die kleinhandel omarmt. We moeten zien dat we zulke initiatieven omarmen en er alles aan doen om de mobiliteitsvloot in de brede zin van het woord te verduurzamen. We moeten dus niet schieten op de e-commerce. Dat is een evolutie die je toch niet kunt tegenhouden. We moeten dat omarmen en verduurzamen en we moeten verder inzetten op de kleinhandel.

Minister, het is duidelijk: een taks op de e-commerce kan niet voor Open Vld.

Minister Joke Schauvliege

Zoals ik daarnet al zei, zijn we hier met een fout debat bezig. Het gaat hier niet over e-commerce op zich, maar over het feit dat we de mobiliteit en de leveringen moeten verduurzamen. Of dat nu over e-commerce gaat, over de kleinhandel, een marskramer die met een vrachtwagen rijdt of een grote supermarkt, daar zit het probleem en dit behoort tot de bevoegdheid van Mobiliteit. Ik heb geen aparte specifieke doelstellingen voor de e-commerce en dat lijkt me ook niet nuttig. Ik vind wel dat we moeten zorgen dat de mobiliteit zo duurzaam mogelijk verloopt en dat dat voor minder uitstoot van CO2 en fijn stof zorgt.

Inzake een specifieke studie over de milieu-impact van e-commerce is vooral de studie van het departement Mobiliteit van belang, omdat daar de grootste knoop zit. Daarnaast heb je natuurlijk ook de verpakkingen. In de voorstellen die op tafel liggen over de verpakkingen is ook e-commerce opgenomen, want er wordt gigantisch veel gegoocheld met verpakkingen.

Nogmaals, we mogen onze kop niet in het zand steken. We zitten nog altijd met een gigantisch probleem. Frankrijk is nu ook niet het land dat taksen invoert. Het gaat om een taksverschuiving. We moeten dus niet nog eens een belasting opleggen, maar wel: hoe kunnen we onze belastingen vergroenen? In België zitten we hopeloos achterop. In Frankrijk zal dat ook zo wel zijn. Daar nemen ze dan toch concrete maatregelen en steken ze hun nek uit. Dat is heel belangrijk. Het kan misschien een kleine maatregel zijn, maar het kan wel een verschil maken.

Dit is zeer belangrijk, zeker een breder plan Mobiliteit, Leefmilieu en Economie. Alles hangt samen. We moeten daar een visie op hebben, daar gaat het om. Het gaat niet om taksen invoeren, het gaat om een taksverschuiving. We hebben hier een hoge belasting op arbeid, maar goed, dat is een federale maatregel. Daar ga ik nu niet verder op in.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.