U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Meuleman heeft het woord.

In Vlaanderen recycleren we slechts 65,64 procent van onze metalen verpakkingen. Dat blijkt uit een onderzoek van Recover, een samenwerkingsverband dat meer en betere recyclage en minder zwerfvuil nastreeft. We zamelen in Vlaanderen ongeveer de helft van de metalen verpakkingen die op de markt worden gebracht, in via de pmd-zak. Een aanzienlijk deel van de metalen verpakkingen belandt in de restafvalzak, zwerfvuil of straatvuilnisbakken, waarna het in de afvalverbrandingsinstallatie terechtkomt. Uit de overgebleven verbrandingsassen kan men de waardevolle metalen recupereren voor verdere recyclage.

De studenten konden de hoeveelheid metalen verpakkingen in de bodemassen en de effectieve recyclagegraad bepalen. Het onderzoek gaf aan dat we in het beste geval slechts aan een recyclagegraad van 65,64 percent komen. Een derde van de metalen verpakkingen recycleren we dus niet.

In Vlaanderen spreken we nochtans vaak over meer dan 100 procent recyclage van metalen verpakkingen. Dit komt omdat we wettelijk gezien een bepaald deel van het schroot uit assen van verbrandingsinstallaties mogen meetellen, los van de vraag of dat schroot nu afkomstig is van verpakkingen of niet-verpakkingen. Zo mochten we bijvoorbeeld in 2015 18.933 ton metalen afkomstig uit het schroot van afvalverbrandingsinstallaties meetellen als gerecycleerd verpakkingsafval. In werkelijkheid bestaat dat tonnage slechts voor minder dan een vierde uit verpakkingsafval en recycleren we bijgevolg maar 65,64 percent van de metalen verpakkingen. Waar de overige metalen verpakkingen terechtkomen, is niet duidelijk.

Minister, welke conclusies trekt u uit het onderzoek? Hoe wilt u ervoor zorgen dat er meer afval in de pmd-zak belandt in plaats van in de restafvalzak, zwerfvuil- of straatvuilnisbakken? Zult u de manier van tellen aanpassen zodat schroot van niet-verpakkingen niet langer wordt meegeteld als gerecycleerd verpakkingsafval? Hoe wilt u ervoor zorgen dat er meer metalen verpakkingen worden gerecycleerd?

De voorzitter

De heer Vandenberghe heeft het woord.

Vorige week verschenen er twee opmerkelijke persberichten met betrekking tot het debat voor het invoeren van statiegeld op blikjes en petflessen: ‘Vlaanderen recycleert slechts twee derde van metalen verpakkingen’ op 13 juni 2018 en ‘Kiezers N-VA en Open Vld wél voor statiegeld gewonnen’ op 14 juni 2018. In opdracht van Recover, een samenwerkingsverband dat meer en betere recyclage en minder zwerfvuil nastreeft, voerde de KU Leuven een onderzoek uit waaruit blijkt dat Vlaanderen slechts 65,64 procent van de metalen verpakkingen recycleert. Dit is niet het eerste onderzoek dat de Vlaamse recyclagemythe doet wankelen. Recover heeft aangekondigd dat er nog cijfers volgen over onze recyclage-inspanningen.

Het is duidelijk dat de hoge cijfers van Fost Plus, de organisatie die instaat voor de promotie, sortering en selectieve inzameling van huishoudelijk verpakkingsafval, die soms zelfs meer dan 100 procent bedroegen, geen goede basis vormen om beleid te voeren. Ook voor plastic flessen en flacons is sprake van een gigantische overschatting.  Volgens Recycling Netwerk Benelux zamelen we geen 82,9 procent in, zoals Fost Plus beweert, maar maximaal 62,2 tot 66,3 procent. Dat is het cijfer gecorrigeerd met de ‘freeriders’, de buitenlandse aankopen, het aandeel vocht en vuil dat nog bij de flessen zit en het aandeel flessen dat in het restafval of bij het zwerfvuil belandt. Ook hier wordt dus meer dan een derde niet gerecycleerd.

Daarnaast bleek uit een peiling die tussen 30 mei en 7 juni 2018 werd uitgevoerd, dat 82 procent van de Belgen voorstander is van het invoeren van statiegeld. In de peiling van Test Aankoop vorig jaar was dit maar 66 procent. Op een jaar tijd is het draagvlak met bijna 16 procent gestegen.

De recente recyclagecijfers en peiling en de toetreding van meer dan de helft van de lokale besturen bij de statiegeldalliantie geven aan dat Vlaanderen het zwerfvuil meer dan beu is en er nood is aan structurele maatregelen die de problematiek echt aanpakken.

Minister, doorprikken deze gecorrigeerde cijfers volgens u de Vlaamse recyclagemythe? Zult u de manier waarop over onze recyclagecijfers moet worden gerapporteerd, aanpassen?

Kan OVAM niet de opdracht krijgen om op basis van haar sorteeranalyses en studies zoals die van de KU Leuven, de cijfers te verifiëren en te corrigeren?

De industrie heeft al tweemaal een plan zonder ambitie op tafel gelegd in de hoop uw verpakkingsplan te kunnen vervangen. Van statiegeld, de enige maatregel waarmee je ooit 90 procent recyclage van pet zou kunnen krijgen, is in hun plan geen sprake. Zult u, nu blijkt dat we slechts tweede derden van onze metalen verpakkingen en flessen en flacons inzamelen, toelaten dat er nog langer op de rem wordt gestaan?

Nu blijkt dat ook de meerderheid van de kiezers, ook van uw coalitiepartijen, voorstanders zijn van statiegeld, verwacht u een nieuwe houding in dit dossier?

Zult u iets doen aan de desinformatie alsof de Vlaming moet kiezen tussen de blauwe zak en statiegeld?

De voorzitter

Minister Schauvliege heeft het woord.

Het is belangrijk te weten dat over de manier waarop gemeten wordt, regels zijn afgesproken op Europees niveau. Indien Vlaanderen dus een andere wijze zou hanteren, zijn onze cijfers niet meer vergelijkbaar met die van andere Europese landen. Dergelijke cijfers moet men natuurlijk ook interpreteren. Wanneer een bepaald percentage wordt genoemd, dan klopt het dat daar een onderscheid moet worden gemaakt tussen wat werkelijk apart is ingezameld en wat via verbranding wordt meegeteld.

Bij afval en recyclage is het ook belangrijk om een evolutie te zien. Men kan dan zien welke schommeling er is in de tijd en of er verbetering merkbaar is.

In de gebruikte methode zitten inderdaad foutenmarges, maar dat is inherent aan de meetmethode. Een voorbeeld van die foutenmarge: verpakkingen die in het buitenland zijn aangekocht maar in België worden ingezameld, worden meegerekend met de in België gerecycleerde hoeveelheid. Omgekeerd zullen verpakkingen die in Vlaanderen op de markt worden gebracht maar in het buitenland worden ingezameld en gerecycleerd, niet worden meegerekend in de Belgische recyclagecijfers.

Het onderzoek zelf heb ik niet kunnen inkijken, ik heb het ook niet echt, maar het geeft zeker interessante inzichten. In aanloop van een nieuwe erkenning voor Fost Plus moeten we zeker kijken hoe we, ook wat de metalen verpakkingen betreft, een beter zicht kunnen krijgen op enerzijds de hoeveelheid verpakkingen die selectief wordt ingezameld en anderzijds de hoeveelheid die wordt gerecycleerd. Dit zal trouwens nodig zijn om de financiële verantwoordelijkheid die ik heb voorgesteld in het verpakkingsplan, correct te kunnen toewijzen.

De rapportering van recyclagecijfers wordt gecontroleerd door de Interregionale Verpakkingscommissie. Daarbij wordt nagegaan of de berekeningen verlopen volgens de vastgelegde meetmethode die is afgesproken binnen Europa.

De Europese doelstellingen uit de Verpakkingsrichtlijn en de daar gehanteerde berekeningsmethoden volstaan blijkbaar niet om een hoog gescheiden inzamelpercentage van metalen verpakkingen te garanderen. Daarom heb ik voorgesteld om de producentenverantwoordelijkheid te verhogen. Ik heb daartoe een verpakkingsplan ingediend bij de Vlaamse Regering dat op dit moment volop wordt besproken.

In het voorstel dat op de tafel ligt, staat ook geen tegenstelling tussen de uitbreiding van de blauwe zak en instrumenten als het statiegeld. Beide zitten in het voorstel. De uitbreiding van de blauwe zak is op dit moment verworven en zal zeker worden ingevoerd. Met verworven bedoel ik dat die uitbreiding al aan bod is gekomen in de Interregionale Verpakkingscommissie.

Ik stel trouwens vast dat de Europese Commissie zelf een ‘Plastic Strategy’ heeft uitgewerkt en een gelijkaardig voorstel op de tafel heeft gelegd. De verpakkingssector heeft er dus alle belang bij meer verpakkingen gescheiden in te zamelen. Talmen zal enkel negatief uitdraaien voor hen.

Ik wil vooral inzetten op het meer selectief inzamelen van metalen verpakkingen. Hierdoor kunnen deze verpakkingen op een meer kwalitatieve manier gerecycleerd worden dan wanneer ze uit de verbrandingsassen worden gerecupereerd. Om deze selectieve inzameling te bevorderen, heb ik de nodige voorstellen opgenomen in mijn verpakkingsplan.

De voorzitter

Mevrouw Meuleman heeft het woord.

Minister, bent u ook van plan om verder onderzoek te stimuleren? Wanneer we effectief 65 procent van de blikjes recycleren, waar is dat andere derde dan naartoe? Dat is de vraag die de onderzoekers stellen. Dan kan misschien een deel naar het buitenland gaan, maar het lijkt me toch onwaarschijnlijk dat een dergelijk groot percentage in het buitenland zou terechtkomen. Bent u van plan dat verder te laten onderzoeken?

Hebt u er zicht op wanneer het afvalplan zou kunnen landen? Staat het vrijdag opnieuw op de agenda van de Vlaamse Regering, of is het opnieuw uitgesteld? Is er al zicht op een doorbraak? Minister, ik ben het immers met u eens dat langer talmen alleen zorgt voor meer negatieve effecten. Europa duwt ook op het gaspedaal, ik denk dan ook dat we er belang bij hebben dat de Vlaamse Regering en de overheid de bedrijven een duwtje geven. We hebben in De Tijd de artikelen gelezen over de bedrijvenlobby. Er verschijnt ontzettend veel over afvalrecyclage en verpakkingsindustrie. We strijden eenzelfde strijd, maar ik zou graag van u weten of de landing in zicht is.

De voorzitter

De heer Vandenberghe heeft het woord.

We hebben dit debat al meermaals gevoerd. Ik heb nog een aantal concrete vragen, minister.

Het plan van de industrie dat we ook al in de plenaire vergadering hebben besproken, was onvoldoende. De minister-president heeft daar ook op gewezen. Minister, hebt u er een zicht op wanneer er een nieuw voorstel vanuit de industrie komt? Wanneer zullen wij dat kunnen inzien?

Minister, kunt u een concrete timing plaatsen op het verpakkingsplan waar u mee bezig bent? Kunnen we dat krijgen om te weten te komen wat er al is besproken zodat we daar een beter zicht op kunnen krijgen?

U zegt dat u nog een aantal inzichten moet verkrijgen over diverse zaken. Hoe zult u dat doen? Het is ook onze verantwoordelijkheid op het Vlaamse niveau om die foutenmarges te verkleinen, zodat we daar een beter beeld van kunnen hebben. Hoe zou u dat eventueel kunnen doen?

Bart Nevens (N-VA)

Die studie is een voorafname. Er is nog geen volledig resultaat gekend. Ik heb begrepen dat die studie heeft plaatsgevonden bij Indaver. Daar merkt men dat in de assen van de verbrandingsoven bepaalde metalen aanwezig zijn die niet overeenstemmen met de cijfers van Fost Plus. Wanneer gaan we beschikken over meer transparante en duidelijke cijfers? Minister, ik hoop dat u dat meeneemt in het kader van de erkenning van Fost Plus. Misschien zou het goed zijn dat we al tussentijdse resultaten kennen van die erkenning, of van de stappen daarnaartoe.

Fost Plus hanteert cijfers die rekening houden met metalen die men achteraf terugvindt in de verbrandingsassen van een oven. Dat lijkt niet correct ten aanzien van de cijfers die we verwachten in het kader van hun opdracht om verpakkingsafval en vooral metaal in te zamelen en bij hun inzamelcijfers te tellen. Dan kom je aan percentages die niet stroken met de realiteit. We hebben dringend nood aan transparantie bij Fost Plus. Ik hoop dat we in het kader van die erkenning eindelijk de juiste cijfers kunnen krijgen, en dat we ook een tussentijdse stand van zaken krijgen in verband met die erkenning.

De voorzitter

Minister Schauvliege heeft het woord.

We zijn volop bezig met de bespreking in de regering. Ik kan daar geen timing op kleven. Ik heb ook geen weet van een nieuw of bijkomend voorstel van de industrie.

De vraag over de cijfers heb ik niet zo goed begrepen. Kunnen er nog cijfers worden overgemaakt? Ik denk dat alle cijfers die wij ter beschikking hebben, gerust kunnen worden overgemaakt.

Hoe zit het met de erkenning van Fost Plus? Dat is volop in bespreking. De bedoeling is dat dat tegen het einde van het jaar klaar is, collega Nevens.

De voorzitter

De heer Vandenberghe heeft het woord.

Minister, in de plenaire vergadering van twee weken geleden zeiden diverse fracties dat het plan van de industrie … De discussie ging over het feit dat het eerste voorstel vooraf was gelekt in de pers. Minister-president Bourgeois zei duidelijk dat er intussen al een tweede voorstel binnen is van de industrie met scherpere voorstellen omdat de eerste niet scherp genoeg waren.

Minister, ik ben een beetje verwonderd dat u dat niet weet, maar misschien kunt u het eens natrekken.

De voorzitter

Dit afvalverhaal zal zeker nog een vervolg kennen.

De vragen om uitleg zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.