U bent hier

Commissievergadering

dinsdag 19 juni 2018, 14.00u

Voorzitter
van Björn Anseeuw aan minister Jo Vandeurzen
2226 (2017-2018)
De voorzitter

De heer Anseeuw heeft het woord.

Björn Anseeuw (N-VA)

Voorzitter, minister, collega's, goktoestellen zijn volgens de Kansspelwet onderworpen aan strenge regels. Minderjarigen mogen er niet op spelen, de inkomsten moeten worden aangegeven, er worden hoge belastingen geheven op die inkomsten en het verlies per uur is beperkt.

Ook in uw strategisch plan ‘De Vlaming leeft gezonder in 2025’ neemt u gokken op als een potentieel gevaar voor de gezondheid. Dit valt namelijk binnen uw bevoegdheid voor gokpreventie.

De Kansspelcommissie controleert echter al vijf jaar niet meer omdat een sluitende wetgeving ontbreekt. Dit resulteert erin dat er nog steeds speelautomaten – in vakterminologie zijn het ‘amusementstoestellen’, maar het spel is hetzelfde – zijn in Vlaanderen waar geen beperking op geldt. Verliezen wordt zo nog vaak niet gecontroleerd en minderjarigen hebben een makkelijke en vrije toegang. Jongeren worden op deze manier blootgesteld aan de gevaren van gokken en kunnen zo vatbaar zijn voor een gokverslaving en eventuele andere gokgerelateerde psychische problemen. Dit risico moet worden vermeden, zeker bij jonge mensen die nog in volle ontwikkeling zijn.

Op dit moment neemt de Kansspelcommissie zelf maatregelen en lanceert een preventiecampagne in het kader van het wereldkampioenschap voetbal, #FanVanVerliezen, om online gokken tijdens het wereldkampioenschap voetbal bij jongeren te vermijden. Als er niet wordt gecontroleerd, dan is de vraag hoeveel zoden dat aan de dijk brengt.

Minister, mijn vraag is welke maatregelen u binnen uw eigen bevoegdheden zult nemen om het gokken bij jongeren aan te pakken. Zult u dit specifiek probleem, namelijk dat de federale overheid al vijf jaar geen controles meer uitvoert, bij de federale overheid aankaarten? Zult u ervoor pleiten zo snel mogelijk de nodige koninklijke besluiten te nemen? Zult u het tegengaan van gokken opnemen als een gezondheidsdoestelling volgens het stramien in het strategisch plan ‘De Vlaming leeft gezonder in 2025’?

De voorzitter

Minister Vandeurzen heeft het woord.

Minister Jo Vandeurzen

Voorzitter, om inzake goksverslaving aan preventie te doen, is het belangrijk in te zetten op een beleidsmatige aanpak. Die aanpak bestaat uit een combinatie van educatie, het maken van afspraken en regels, omgevingsinterventies, preventieve zorg en begeleiding. Het mag duidelijk zijn dat de elementen die de grootste impact hebben, zoals de omgevingsinterventies en de afspraken en regels, niet onder mijn bevoegdheid vallen.

In 2016 is, samen met de federale overheid en met de andere gewesten en gemeenschappen, het initiatief genomen een gedragen visie op gokken te ontwikkelen. Door middel van de werkzaamheden van de werkgroep gokken, die binnen de Algemene Cel Drugsbeleid (ACD) is opgericht, is al een synthesenota over het Belgisch gokbeleid opgesteld. Nu wordt aan de visienota gewerkt. De kabinetten van de ministers van Volksgezondheid en van de minister van Justitie werken hieraan mee. Vlaanderen neemt hierin een prominente rol op. We hebben het belang van een maximale afstemming van de besluiten meermaals aangekaart in de ACD, maar in het licht van de complexiteit van de bevoegdheden blijkt dit geen evidentie te zijn.

Wat preventie betreft, heeft de Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen (VAD) het onderwerp ‘gokken’ in haar beheersovereenkomst opgenomen. Dit heeft geresulteerd in een aantal methodologieën, zoals informatie op de website www.druglijn.be, een zelf- en kennistest op de website www.druglijn.be en het educatief pakket ‘You Bet’ voor 16- tot 18-jarigen. Daarnaast beschikt de website www.druglijn.be ook over een gokcalculator, die berekent hoeveel tijd en geld een speler per jaar aan gokken uitgeeft.

De pijlers omgevingsinterventies en afspraken en regels worden veeleer opgenomen in de procesbegeleiding die preventiewerkers van de centra voor geestelijke gezondheidszorg verschillende settings aanbieden om tot een beleidsmatige aanpak te komen. We moeten immers rekening houden met de kenmerken en de cultuur van de desbetreffende settings. Er bestaan verschillende draaiboeken voor de ondersteuning hiervan.

Tenslotte financieren we het centrum voor alcohol- en andere drugproblemen Limburg om de website www.gokhulp.be uit te baten. Op die website wordt tevens informatie en een zelftest aangeboden, evenals online zelfhulp en begeleiding. In 2017 telde www.gokhulp.be 116.376 bezoekers, waarvan 200 voor aanmeldingen voor zelfhulp en 80 voor aanmeldingen voor begeleiding.

De nieuwe gezondheidsdoelstelling luidt als volgt: “Tegen 2025 leven we gezonder op vlak van gezond eten, sedentair gedrag, lichaamsbeweging, tabak, alcohol en drugs. Hiervoor voeren we een beleid in de levensdomeinen, gezin, vrije tijd, onderwijs, werk, zorg en  welzijn en de buurt, richten we ons rechtstreeks tot de burger en zetten we in op goed bestuur."

Dit settinggericht werken is verankerd in de doestellingen die tijdens de gezondheidsconferentie zijn voorgesteld en die de Vlaamse Regering en het Vlaams Parlement hebben bekrachtigd. Dit alles leidt tot een verbetering van de verschillende indicatoren. Het gaat om de procesindicatoren die onder meer het beleid in verschillende settings meten en om de gezondheidsindicatoren in diverse bevolkingsgroepen, met aandacht voor kwetsbare groepen. Voor zover die indicatoren voor gokken beschikbaar zijn, zullen ze uiteraard worden opgevolgd.

Net als veel andere thema’s, wordt gokken niet expliciet als een becijferde doelstelling vermeld. In tegenstelling tot de vorige gezondheidsdoelstellingen, die thematisch waren, gaat het strategisch plan ‘De Vlaming leeft gezonder in 2025’ uit van een settinggerichte aanpak. Als gokken in een bepaalde setting een relevant onderwerp is, zal de betrokken organisatie hiermee rekening houden.

Zoals blijkt uit het initiatief om gesprekken met de andere overheden te starten, krijgt het onderwerp echt wel bijzondere aandacht. Dat het thema niet expliciet in de preventieve gezondheidsdoelstelling is opgenomen, zorgt niet voor minder aandacht voor de bescherming van de speler.

De voorzitter

De heer Anseeuw heeft het woord.

Björn Anseeuw (N-VA)

Minister, wat moet ik hiermee? U hebt zelf verklaard dat de afspraken en regels heel belangrijk zijn voor de totaalaanpak van de gokproblematiek, voor de preventie van gokproblemen en voor alles wat hieruit voortvloeit. We stellen echter vast dat er eigenlijk geen enkele controle is op enkele duizenden amusementstoestellen, zoals ze dan heten, waarop ook kinderen en jongeren naar hartenlust kunnen gokken. De nodige regels, die u als zo belangrijk omschrijft, zijn er blijkbaar niet.

Ik weet dat dit een federale en geen Vlaamse bevoegdheid is, maar wij, vooral kinderen en jongeren, worden hierdoor wel geslachtofferd. U zult het maar meemaken dat uw kind aan het spelen geraakt. Die verslaving is een sluipend gif, dat veel sneller toeslaat dan mensen inschatten. Eenmaal ze met een verslavingsproblematiek te kampen hebben, maakt het niet uit of het om gokken of om iets anders gaat, want het mechanisme is altijd hetzelfde. Doorgaans is dat iets waarmee ze heel hun leven worstelen. Indien ze daar van jongs af aan het slachtoffer van worden, denk ik dat we vanuit het beleid toch de hand in eigen boezem moeten steken.

Het gaat dan vooral om de federale overheid. Ik stel vast dat duizenden van die toestellen al sinds 2013 niet meer worden gecontroleerd. Het enige wat ik hoor, is dat er werkgroepen aan de slag zijn en dat dat er nota’s worden opgesteld. Ik heb federaal minister van Justitie Geens horen zeggen dat de nodige koninklijke besluiten tegen volgend jaar misschien zullen worden genomen. Dit doet me denken aan de gelukzalige ‘mañana, mañana’-levenshouding. Als het kot in de fik staat, hebben we daar echter niet veel aan. Als het om de gokproblematiek en om de preventie van die problemen bij jongeren gaat, denk ik dat we wat meer urgentie aan de dag moeten kunnen leggen.

Minister, ik had eigenlijk gehoopt dat u zou zeggen dat u er bij de federale overheid minstens op zou aandringen zo snel mogelijk de nodige koninklijke besluiten te nemen. U hebt verwezen naar de complexe bevoegdheidsverdeling, die blijkbaar het een en het ander in de weg staat. Ik ben benieuwd. Dit land zit zeer complex in elkaar, maar ik weet niet waar de complexiteit dit in de weg staat. Ik ben benieuwd, maar het kan volgens mij geen afdoend excuus zijn om te zeggen dat we er nog niet zijn. Dit probleem sleept nu al aan sinds 2013. Als we ons werk een beetje ernstig nemen, denk ik dat we het aan onszelf verplicht zijn wat meer urgentie aan de dag te leggen. Mijn oproep aan u is er bij hoogdringendheid bij de federale overheid op aan te dringen die koninklijke besluiten zo snel mogelijk te nemen, want dit duurt nu eigenlijk al veel te lang.

De voorzitter

Mevrouw Van den Brandt heeft het woord.

Elke Van den Brandt (Groen)

Ik denk dat het alom geweten is dat de goksector steeds actiever is en zich ook zeer bewust richt op jonge doelgroepen. Dat is zorgwekkend.

Enerzijds behoort dit, wat de controles betreft, tot de federale bevoegdheid. Ik wil geen afbreuk doen aan de vragen, maar wil er wel een aantal vragen aan toevoegen die specifiek handelen over de Vlaamse bevoegdheden.

Minister, u noemde al enkele zaken op die u doet, zoals de Druglijn en de Calculator. Daar kunnen mensen terecht als ze hulp zoeken. Preventie – het vermijden dat jongeren in de verleiding komen door, in contact komen met en beginnen met gokken en dus op die manier een gokverslaving ontwikkelen – is echter ook heel belangrijk. Tenzij ik me vergis, heb ik u geen specifieke maatregelen op dat vlak horen vernoemen.

Onlangs werd nog een vraag gesteld aan minister van Media en Jeugd, Sven Gatz, die met u zou overleggen over de manier waarop vorming en sensibilisering binnen de jeugdsector aan bod zouden kunnen komen, hoe we er mediatiek mee omgaan en welke ruimte we eraan geven.

Welke stappen werden er op Vlaams niveau gezet binnen de bevoegdheden? Hebt u effectief, zoals minister Gatz zegt, met hem overlegd? Zullen er stappen gezet worden om te vermijden dat jongeren verslaafd worden en om ervoor te zorgen dat ze, eenmaal ze gokverslaafd zijn, snel geholpen kunnen worden? Zult u er bij de federale overheid op aandringen om zo goed en zo kwaad mogelijk controle uit te oefenen op de bestaande regels?

De voorzitter

Minister Vandeurzen heeft het woord.

Minister Jo Vandeurzen

Ik heb verwezen naar een pakket dat wel degelijk door ons wordt verspreid en waarvoor VAD ook initiatieven neemt. Bij de voorbereiding van de laatste gezondheidsconferentie hebben we uitdrukkelijk een aantal gedragsverslavingen meegenomen in de opbouw van die conferentie. We hebben daar trouwens hier in de commissie toelichting bij gegeven. We hebben de vraag gesteld hoe we zullen proberen om de veelheid aan ambities inzake de gezondheidsdoelstellingen te rubriceren en te clusteren. We hebben toen afgesproken dat we het in hoofdzaak zouden hebben over voeding en alcohol – de klassieke thema’s – maar dat zeer expliciet, en dat is ook gebeurd, de gokverslaving meegenomen zou worden bij lifestyle. Dat is ook een element dat in het algemeen beleid met betrekking tot mentale gezondheid meegenomen moet worden. Dat hebben we dan ook consequent gedaan. Ik heb u een voorbeeld gegeven over het educatief pakket dat aangeboden wordt. Er zijn dus een aantal initiatieven die we rond dit thema nemen, gericht op verschillende settings, zoals onderwijs en gezin.

Mijnheer Anseeuw, geloof me vrij, we hebben in die algemene cel regelmatig ook gevraagd om in te zetten op wat essentieel is in een goed preventief beleid, zoals beschikbaarheid en prijs. We zijn er echt wel van overtuigd dat, als je een consistent beleid wilt voeren, er inderdaad een aantal maatregelen op dat vlak genomen moeten worden. Die zaken zijn door ons uiteraard regelmatig aan de orde gebracht. Het is echter wel de federale overheid die daarover een beslissing moet nemen.

Men zegt me dat die visienota op de agenda zal komen van de interministeriële conferentie van 2 juli. Op basis daarvan zullen we dan met VAD verdere stappen zetten, ook wat ons deel daarin betreft. VAD voert ook campagnes naar aanleiding van het actuele wereldkampioenschap. Ook de Kansspelcommissie heeft naar aanleiding van dat event initiatieven genomen inzake de risico’s op verslaving. Ik denk dus eerlijk gezegd wel dat er behoorlijk wat initiatieven in de preventieve sfeer zijn.

Ik deel natuurlijk wel de mening dat je, als je coherent wilt zijn, op tal van terreinen initiatieven zult moeten nemen. Een deel van die zaken zullen op het federale niveau moeten gebeuren. Ik heb trouwens ook begrepen dat Justitie op dat vlak inderdaad een aantal KB’s aan het voorbereiden is.

De voorzitter

De heer Anseeuw heeft het woord.

Björn Anseeuw (N-VA)

Minister, het zou er nog aan mankeren dat het al niet ter sprake is gekomen. Blijkbaar was de huidige situatie al langer gekend, ook bij u. Dat denk ik toch te kunnen afleiden uit uw antwoord. Ik wil er toch op aandringen om alle zeilen bij te zetten om de druk op te voeren bij uw federale collega, de minister van Justitie, die u vrij goed kent.

Uiteindelijk gaat het hier niet om regels om de regels. Het gaat hier om het beschermen van onze jongeren voor een gevaar dat om de hoek loert en dat een impact heeft op hun volledige verdere leven. Ik denk dus dat we hier alle zeilen moeten bijzetten. Ik wil met zeer veel aandrang vragen om de druk bij uw federale collega op te voeren.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

van Elke Van den Brandt aan minister Jo Vandeurzen
2208 (2017-2018)
van Peter Persyn aan minister Jo Vandeurzen
2228 (2017-2018)

Vergadering bijwonen

De plenaire vergadering en de commissievergaderingen zijn in principe openbaar, tenzij anders vermeld. 

U wil een vergadering bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.