U bent hier

De heer Danen heeft het woord.

Dit is voor een stuk een opvolgvraag omdat de vorige antwoorden niet altijd bevredigend waren.

Vanaf 1 januari 2019 start in Vlaanderen de uitrol van de digitale meters. Minister, ik heb u al een paar keer ondervraagd over de mogelijkheid om deze digitale meters ook te voorzien van een UTP-poort (unshielded twisted pair) zodat de eindgebruiker kan opteren voor een stralingsloze digitale meter. U hebt daar al een aantal keer een antwoord op gegeven. Op een schriftelijke vraag van mij daarover zei u onder andere dat u met de netbeheerders zult bekijken wat de technische en economische haalbaarheid is van de piste om in uitzonderlijke gevallen meters van een bekabeling te voorzien. Recent herhaalde u nogmaals deze intentie tijdens de commissievergadering van 2 mei 2018: “Zoals ik eerder al heb gezegd in de plenaire vergadering van 14 maart en de commissievergadering van 21 maart bestudeer ik wel de piste, inclusief de noodzaak, om in zeer uitzonderlijke gevallen, zoals aangetoonde elektrohypersensitiviteit, te voorzien in een meter die op afstand kan communiceren door middel van bekabeling in plaats van via 4G.”

Uit de laatste berichten blijkt nu dat de Vlaamse Regering effectief zal starten met de uitrol van de digitale meters vanaf 1 januari 2019. De uitgerolde digitale meters zullen echter niet beschikken over een UTP-poort. Dat is althans de communicatie die tot bij mij gekomen is.

Ik heb daarbij de volgende vragen: niettegenstaande u al enkele malen had aangegeven dat u de piste van datacommunicatie door middel van bekabeling zou laten onderzoeken, blijkt nu dat de voorziene digitale meters niet zullen beschikken over deze mogelijkheid. Waarom werd niet in de mogelijkheid van datacommunicatie via bekabeling voorzien bij de digitale meters? Wie nam de finale beslissing om niet in die mogelijkheid te voorzien? Wat zou de meerprijs per toestel zijn geweest indien wel in die mogelijk werd voorzien?

Naar schatting meer dan 322.000 Vlamingen zouden in meer of mindere mate last hebben van elektrosmog. Hoewel de wetenschap het bestaan van elektrohypersensitiviteit nog niet onomstotelijk heeft kunnen aantonen, staat wel vast dat mensen met die aandoening last hebben van lichamelijke klachten. In welke oplossingen voorziet u voor mensen die aangeven dat ze gevoelig zijn voor elektromagnetische stralingen?

Minister Tommelein heeft het woord.

Dank u wel voor deze opvolgingsvraag. Voor alle duidelijkheid: elk parlementslid heeft het recht om me vragen te stellen, ook opvolgingsvragen. Als minister ben ik daar heel duidelijk in, maar misschien kunnen informele contacten ook soms oplossingen geven voor het stellen van wat minder vragen. Maar goed, we zullen daarover de koppen bij elkaar steken, nietwaar mijnheer Gryffroy?

De Vlaamse Regering heeft de minimumfunctionaliteiten vastgelegd waaraan de digitale meters moeten voldoen. Daarin is gespecifieerd dat de meter op afstand moet communiceren. Het niet nader specifiëren van welke wijze van communicatie laat technologische vooruitgang toe bij opeenvolgende gunningen. De Vlaamse distributienetbeheerders (DNB’s), die samen de verantwoordelijkheid dragen voor de gunning van de digitale meters en de plaatsing, hebben 4G in hun lastenboeken opgenomen omdat dit momenteel de meest gangbare technologie is en – niet onbelangrijk – om de kosten van de digitale meter zo laag mogelijk te houden. Bovendien zijn bekabelde meters in geen van de ons omringende landen gangbaar en bijgevolg niet standaard beschikbaar en dus sterk duurder.

In de lastenboeken van de DNB’s werd de stralingsproblematiek wel degelijk meegenomen en de meters die communiceren via 4G voldoen aan de Europese en Vlaamse wetgeving, waarbij de Vlaamse wetgeving rond straling bovendien strenger is. Dat is bevestigd door de experten die voor het Departement Omgeving de gezondheidsrapporten verzamelen en evalueren. Volgens hen komt de straling van een digitale meter overeen met de straling van andere typische apparaten, zoals een bluetoothmuis, waar de digitale meter doorgaans op een grotere afstand geplaatst zal worden dan deze apparaten. Bijkomend wordt binnenkort een meetstudie in Vlaanderen uitgevoerd om de blootstelling te bepalen van de digitale meter zoals die door de netbeheerders is aanbesteed. Op die manier wil ik proactief de mensen op een wetenschappelijk onderbouwde manier informeren. Geruchten en kritieken alsof we ons daar allemaal niets van aantrekken en we maar doorgaan, zijn niet juist. Ik ga binnenkort een aparte meetstudie laten uitvoeren door het departement Omgeving om dat te bekijken.

De meerprijs van een bekabelde digitale meter voor iedereen is moeilijk in te schatten. Naast de meerprijs van de digitale meter moeten bijkomend ook de andere communicatiecomponenten meegerekend worden. Ik denk dan aan de beschikbaarheid van een modem met bijhorend abonnement. Ik begrijp dat de stralingsproblematiek wat onrust veroorzaakt bij sommige mensen, maar ik heb begrepen uit tussenkomsten of oproepen van anderen dat ook de kostprijs toch wel een element is dat sommigen veel zorgen baart. Daar moeten we toch ook wel rekening mee houden.

Ik wil daar nog eens heel duidelijk in zijn, mijnheer Danen: niet alleen in de laatste maar ook in de eerdere berichten blijft het duidelijk dat de uitrol van de digitale meter in Vlaanderen op 1 januari 2019 start. Ik onderzoek de opties en de noodzakelijkheid om in zeer uitzonderlijke gevallen in een digitale meter te voorzien die op afstand kan communiceren via bekabeling. Maar zoals u zelf aangeeft, heeft de wetenschap het bestaan van elektrohypersensitiviteit nog niet onomstotelijk kunnen aantonen, wat het moeilijk maakt dit te onderzoeken en er in gepaste uitzonderingen voor te voorzien. Bovendien werden er ook geen uitzonderingen voorzien in andere Vlaamse dossiers zoals zendantennes, hoogspanningslijnen of wifi op school. Er moet voorzichtig worden omgesprongen met uitzonderingen, want het kan niet de bedoeling zijn dat elke Vlaming zich kan verschuilen achter elektrohypersensitiviteit. Bovendien zal de uitzondering ook een meerkost betekenen.

De heer Danen heeft het woord.

Net zoals ik een aantal elementen uit mijn vraag herhaalde, zijn er nu een aantal elementen in uw antwoord die worden herhaald, maar dat kan natuurlijk moeilijk anders, als het over hetzelfde thema gaat.

Er is toch een groep mensen in Vlaanderen die zich erg veel zorgen maakt, en heel weinig genoegen neemt met de antwoorden die u geeft. Zij willen concreet weten of er in de mogelijkheid zal worden voorzien en wat dat voor hen zal kosten. Dat is een concrete vraag waar zij een concreet antwoord op willen.

Ik wil die vraag in hun plaats aan u stellen, omdat ik het wel belangrijk vind dat er voor een stukje tegemoetgekomen wordt aan mensen die echt het gevoel hebben dat elektrosmog hen stoort, dat ze er last van hebben. Ik vrees ook voor een stuk dat, als zulke mensen daarin doorgaan en daarmee naar de rechtbank zouden gaan, ze dat wel zouden kunnen winnen en dat het draagvlak en de uitrol van de digitale meter gehypothekeerd wordt. Dat willen we toch ook niet. Voor alle duidelijkheid: ik ben ervan overtuigd dat de digitale meter nodig is in de energietransitie, maar dan moeten we wel zorgen dat alle componenten samen passen en dat het draagvlak voldoende groot is om die uitrol ten volle kansen te geven. Het zou natuurlijk bijzonder jammer zijn mochten we het draagvlak op de helling zetten wegens slechte voorbereidingen of wegens halfslachtige antwoorden.

Minister, ik heb begrepen dat u uitzonderingen wilt maken. De vraag is wat dat zal kosten. Hoe wilt u dat concreet aanpakken?

De heer Gryffroy heeft het woord.

100 procent perfect zijn voor iedereen en alles, dat kan niet. Ik ben ook bezorgd om die groep. Ik heb er trouwens een actuele vraag over gesteld in de plenaire vergadering van enkele weken geleden.

Wat ik wel bizar vind, is dat de groep zichzelf niet kan kwantificeren. Men weet niet hoe groot de groep is. Men weet niet hoe erg het is. Men weet ook niet of de digitale meter überhaupt een probleem zou zijn. Het zijn veronderstellingen die men maakt op basis van proeven en testen die gebeurd zijn met Nederlandse meters. Ik heb van die groep ook nog niet vernomen of zij bereid zijn de meerprijs van een bekabelde oplossing te betalen. Ik weet dus heel weinig over die groep, behalve wat algemene mails en links naar websites. Er is weinig kwantificeerbaar materiaal om eventueel een bijkomende beleidsoptie te nemen.

De heer Beenders heeft het woord.

Rob Beenders (sp·a)

Ik zou het probleem nu ook weer niet naar die groep mensen schuiven die hun bezorgdheid uiten, collega Gryffroy. Ik heb de indruk dat u de vragen die die mensen stellen, wat minimaliseert. Ik denk dat ze gewoon antwoorden willen.

Ik heb van de minister begrepen dat hij een studie zal laten uitvoeren. Ik denk dat dat het juiste antwoord is dat we nu op tafel moeten leggen. Die mensen uiten vooral hun bezorgdheden omdat ze niet alle antwoorden kennen. Als we op basis van een juiste studie en juiste analyses in overleg een akkoord kunnen krijgen met die mensen waarbij ze akkoord gaan met de uitrol van die digitale meters – al dan niet met een kabel, al dan niet met een meerkost – is dat goed. We kunnen die vragen pas beantwoorden als de studie is uitgevoerd. Het is goed dat we er niet te lang meer mee wachten en dat die meetstudie snel klaar is zodat in overleg kan worden gegaan met die mensen. We kennen hen en kunnen dan samen zoeken naar een compromis waarbij er geen gerechtelijke procedure wordt opgestart. Ik hoor die signalen ook en dat zou natuurlijk niet goed zijn.

Minister, hebt u een idee wanneer die meetstudie klaar is? Bent u ook bereid om met die vereniging, met die groep mensen aan tafel te gaan zitten om samen naar oplossingen te zoeken?    

Minister Tommelein heeft het woord.

Ik zal het nog eens kort zeggen. Ik heb begrepen dat er in Vlaanderen een groep mensen is die zich zorgen maakt. Ze zijn niet kwantificeerbaar. Het is ook niet duidelijk waarom en het is ook niet wetenschappelijk onomstotelijk bewezen dat er een probleem is. Dat is duidelijk.

De vraag is of ik in een uitzondering kan voorzien en wat dat zal kosten. Ik heb niet gezegd dat ik in uitzonderingen zal voorzien. Ik heb gezegd dat ik het aan het onderzoeken ben, mijnheer Danen. Ik ga de zin nog eens herhalen: ik onderzoek de optie en de noodzakelijkheid om in zeer uitzonderlijke gevallen in een digitale meter te voorzien die op afstand kan communiceren via bekabeling. Ik sluit het dus niet uit, maar ik ga het onderzoeken. Ik heb niet gezegd dat ik het ga doen.

We moeten trouwens niet beginnen met te zeggen dat we geen beslissingen gaan nemen uit vrees dat iemand naar een rechtbank zal stappen. In dit land is er zelfs bij elke beslissing die wordt genomen, een kans dat iemand naar een rechtscollege stapt om iets aan te vechten. Dat is niet alleen bij de digitale meters zo, maar dat is in bijna elk bouwdossier zo. Er zijn verschillende meningen. Ik heb er trouwens ook mijn mening over. Het is niet omdat een aantal mensen dreigen met iets, dat ik de uitrol van iets wat noodzakelijk is voor de energieomslag, op de helling ga zetten.

Ik herhaal nogmaals: ik neem alle opmerkingen serieus. Ik ben een minister die zeer open is, die voor alles openstaat, maar ik doe geen beloftes. Ik zal het onderzoeken en zal nagaan of er uitzonderingen mogelijk zijn. Zoals de heer Beenders zegt, zal ik een bijkomend onderzoek, een meetstudie, laten uitvoeren via het departement Omgeving om na te gaan of wij met deze digitale meters effectief aan de Europese en zeer strenge Vlaamse normen voldoen.

Met andere woorden, ik wil een dossier beheren op een wetenschappelijk onderbouwde manier en niet op basis van emoties. Ik vind emoties goed. Ik ben zelf ook een emotionele mens, voor wie denkt dat het anders is, maar ik vind toch wel dat je een aantal zaken moet kunnen onderbouwen.

Zoals de heer Gryffroy zegt, is het grote probleem dat de kwantificeerbaarheid van die groep – er worden cijfers genoemd van meer dan 300.000 – niet is gestaafd.

Mijnheer Beenders, dat ze antwoorden willen, dat wil ik ook. Ik heb voornamelijk uit uw vorige betogen begrepen dat u antwoorden wilt over de kostprijs van de digitale meter die wij u voldoende hebben geleverd. Als u natuurlijk bijkomende eisen gaat stellen om ervoor te zorgen dat op andere vlakken antwoorden komen, dan dreigt het risico dat die kostprijs, die vandaag volgens mij binnen de perken wordt gehouden, alleen maar wordt opgedreven. Ik veronderstel dat u toch niet wilt.  

De heer Danen heeft het woord.

Minister, ik dank u voor de antwoorden en de interessante discussie. Besturen is vooruitzien, dat weten we allemaal. Dat betekent ook dat dossiers, zoals ik al heb gemerkt in dossiers die goed zijn voorbereid en waar we proberen om alle mogelijke hiaten en angels uit te halen, niet vatbaar zijn voor juridische procedures. Het geldt voor bouwdossiers maar ook voor andere dossiers. Waarom is een dossier vaak juridisch aanvechtbaar? Omdat het vaak wankele dossiers zijn. Ik wil niet dat dit een wankel dossier is of wordt. Ik wil dat het een sterk dossier is, en daarom roep ik u toch op om het onderzoek naar wat u kunt doen om op die mensen hun verzuchtingen te antwoorden, snel af te ronden en hun antwoorden te geven, welke ze ook zijn. Die mensen willen duidelijkheid. Nu worden ze al te vaak met een kluitje in het riet gestuurd, want het onderzoek duurt eigenlijk al veel te lang. 

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.