U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Segers heeft het woord.

Minister, op 5 juli worden de Sabam Jazz Awards voor de negende keer uitgereikt op het Gent Jazz Festival. Uzelf zal als minister van Cultuur de awards uitdelen.

Opvallend is dat de elf genomineerde muzikanten allemaal mannen zijn. Er werd géén enkele vrouw genomineerd. Wil dit dan zeggen dat er geen vrouwen zijn in de jazzwereld? Neen, integendeel! Onder andere Anneleen Boehme, bassite van het Labtrio, neemt het op voor haar vrouwelijke collega’s.

Anneleen Boehme stelt dat er een hele reeks talentvolle vrouwelijke jazzmuzikanten zijn die in aanmerking kunnen komen voor de awards. Denk bijvoorbeeld maar aan pianiste Nathalie Loriers, zangeres Tutu Puoane, bassiste Yannick Peeters enzovoort. “Ik heb zelf al moeten merken dat mij kansen zijn ontnomen omdat ik vrouw ben”, getuigt Boehme. Deze uitspraak komt anno 2018 toch hard aan. Zelf deed ze verder onderzoek en kwam tot de conclusie dat van de negen keer dat de awards werden uitgedeeld, er zes keer geen enkele vrouw genomineerd werd.

In een artikel van De Standaard van 17 mei stond helaas ook een uitspraak waarvan ik toch eventjes moest slikken. Ik citeer de quote van Bertrand Flamang: “Het gaat over muziek en over wie daarin het meest relevant is. Gender of culturele achtergrond speelt daarbij geen rol. Van de namen die zij noemde, zullen er wel enkele op de longlist gestaan hebben. Maar de shortlist halen, is een ander verhaal. Hopelijk zijn ze nu gemotiveerd om een tandje bij te steken.” Met andere woorden: Bertrand Flamang legt de oorzaak van het ontbreken in de shortlist van de vrouwelijke muzikanten zelf omdat ze niet genoeg hun best zouden gedaan hebben.

Helaas is dit geen alleenstaand geval. Op 11 mei 2018 verscheen er in De Morgen reeds een gelijkaardig artikel. Het artikel kaartte aan dat de vier genomineerden voor de Belgian Art Prize allemaal mannen zijn. Anno 2018 is gelijkheid tussen vrouw en man in de verschillende maatschappelijke sectoren, en ook dus in de cultuursector, helaas nog steeds geen feit.

Minister, de jury heeft blijkbaar ook geen inspraak in wie genomineerd wordt. Hebt u een zicht op de samenstelling van de juryleden? Zo ja, wat is de genderverdeling van de jury? Wat zijn uw bedenkingen bij het feit dat de SABAM Jazz Awards, maar ook andere culturele prijzen geen enkele vrouw is genomineerd? Op 13 maart weigerde u nog deel te nemen aan een politiek debat over de macht van de overheid omdat het een “all male panel” was. Hoe kan u verantwoorden dat u tijdens de SABAM awards wel een pertinente rol zal spelen?

– Bart Caron treedt als voorzitter op.

De voorzitter

Minister Gatz heeft het woord.

Minister Sven Gatz

Ik zal eerst antwoorden op de vraag over de nominaties en de samenstelling van de jury. Sabam stelt de jury samen uit professionele programmatoren, en houdt bij de selectie van juryleden rekening met spreiding over de verschillende provincies. Voor de editie 2018 bestaat de jury uit voorzitter Pieter Koten van Vrijstaat O. en leden Roel Vanhoeck van BOZAR, Mik Torfs van Jazzlab Series, Toon Van Deuren van de Roma en Wim Wabbes van de Handelsbeurs. Ik vermeld de organisaties waar die personen actief zijn om ze te situeren, het is niet zo dat ze die vertegenwoordigen. Dit is een jury die bestaat uit vijf heren. Anderzijds wijst Sabam erop dat deze jury enkel beslist over de winnaars van de prijzen Gevestigde Waarde en Jong Talent en dus niet over de nominaties.

De lijst van de nominaties – en het was daarop dat het artikel in De Standaard focuste – werd opgesteld door partner Gent Jazz Festival. De vzw Jazz en Muziek, die het festival organiseert, richt een interne werkgroep op met mensen die het hedendaagse jazzgebeuren dagelijks opvolgen en contacten onderhouden met conservatoria, programmatoren, speelplekken, journalisten, …

De selectie van kandidaten gebeurt op basis van een reeks criteria: verankering in de Vlaamse jazzwereld, duidelijk te onderscheiden van collega’s op vlak van talent en kwaliteit, een internationale carrière of een potentieel daartoe, en de meerwaarde van deze prijs voor de verdere ontwikkeling van de carrière van de artiest, noch in de ene of de andere richting. De organisatie benadrukt dat gender géén rol speelt in het selectieproces.

Ook belangrijk om te weten is dat de lijst van kandidaten wel degelijk jaarlijks geüpdatet wordt, maar dat kandidaten vaak op de lijst behouden blijven omdat zij kwaliteitsvol en relevant bezig zijn. Dit kan deels verklaren waarom we dezelfde namen vaak zien terugkomen en het aantal instromers beperkt is. U verwijst in uw vraag tevens naar de Belgian Art Prize. Daar bestond de jury uit zeven personen: vier heren, namelijk Kersten Geers, Bernard Marcelis, Michel Moortgat, Philippe Van Cauteren, en drie dames, namelijk Sophie Lauwers, Giuliana Setari Caruso, Sylvie Winckler. De genderverdeling lijkt mij binnen die jury niet fout te zitten. Desalniettemin werden drie kunstenaars en één kunstenaarsduo genomineerd die allemaal blank én man zijn. De beeldendekunstensector ging niet enkel naar de pers, maar startte daarnaast ook een internetpetitie die, zo blijkt intussen, zijn effect op de genomineerden niet gemist heeft.

Ik betreur een gebrek aan diversiteit, in de brede zin van het woord. We zijn met z’n allen terecht gevoeliger geworden voor correcte en evenwichtige representatie. Dit leidde in het buitenland al tot acties als #OscarSoWhite en #TimesUp, met recent nog een opvallende protestactie tijdens het Cannes Filmfestival. In Vlaanderen zagen wij al protest tegen een gebrek aan diversiteit bij de MIA’s. En in de voorbije weken zagen we dus het verweer tegen de uitsluitend mannelijke genomineerden bij de Belgian Art Prize en de Sabam Jazz Awards.

Specifiek de problematiek van een evenwichtige genderbalans ligt mij nauw aan het hart. Op mijn opdracht werd recentelijk het onderzoek ‘Zo man, zo vrouw? Gender en de creatieve sector in Vlaanderen’ opgeleverd, dit naar aanleiding van de eerdere resultaten van het onderzoek met betrekking tot de sociaal-economische positie van kunstenaars en de anonieme getuigenissen in rekto:verso. Het onderzoek focust op seksisme in de cultuursector met nadruk op de mechanismen van seksisme, en eventuele problematische genderverschillen die kunnen duiden op ongelijke barrières voor mannelijke en vrouwelijke kunstenaars. Ik ben aan het bekijken met mijn administratie wat de meest gewenste en haalbare vervolgstappen zijn qua beleid, op basis van de onderzoeksresultaten.

Verder wordt ook een taskforce rondom gender opgericht. Zo’n taskforce zal bemand en bevrouwd moeten worden met personen uit de sector zelf die bezig zijn met het gendertopic, samen met beleidsmakers. Bedoeling is om samen, op basis van de eigen ervaringen en de huidige onderzoeken, te komen tot een uitvoerbaar actieplan. Dit dient doelstellingen en acties te bevatten die enerzijds worden opgenomen vanuit de sector, en anderzijds vanuit het beleid. Omtrent de specifieke kwestie met de Jazz Awards, nam mijn kabinet dit reeds op met Sabam. Het is wel belangrijk om de context niet uit het oog te verliezen. Er zijn op dit moment meer mannen dan vrouwen actief in de jazzsector. Dat is een feitelijke situatie.

Gelukkig neemt het aantal vrouwen wel toe, en hun groeiende aanwezigheid zien wij bijvoorbeeld weerspiegeld in de programmatie van Gent Jazz – met onder andere Nneka, Melanie Di Biasio, Manou Maertens, Tristan, Lady Linn, Nathalie Loriers, Tineke Postma, Kandace Springs, Selah Sue, Isolde Lasoen, en Amber Navran, die deel uitmaakt van de groep Moonchild. De geesten zijn aan het rijpen, zoals dat heet – en op basis daarvan ben ik het eens met de hoop die Anneleen Boehme in De Standaard uitdrukt, dat over een paar jaar een nominatie voor een vrouw de gewoonste zaak ter wereld zal zijn. De incidenten die we daarrond in de media meemaken en ook uw terechte vraag zullen daar wellicht toe bijdragen. Veel geduld mogen we niet hebben, een beetje nog wel. Er zijn wel resultaten te verwachten.

U legde een verband met het feit dat ik niet deelnam aan een ‘all male panel’ voor een studentendebat. Ik was daarin zelf betrokkene en behield voor mezelf de vrijheid om daar zo op te reageren. Het was interessant te zien welk soort kritiek daarop kwam, zelfs van mijn eigen vrouw. Toen was ik dus actor, terwijl ik in dit geval de prijzen uitreik. Ik zal deze keer dus wel gaan als eerbetoon aan de genomineerden , maar ik zal wel degelijk tijdens die uitreiking op deze thematiek terugkomen en ze niet blauwblauw laten.

De voorzitter

Mevrouw Segers heeft het woord.

Minister, ik ben blij met uw antwoord en met het feit dat u de bekommernis, die we allen delen, ook deelt. U wil heel concrete stappen zetten om na te gaan wat we moeten doen om de genderongelijkheid in de culturele sector, waar we allemaal een hart voor hebben, aan te pakken. Ook in het onderzoek ‘Loont passie?’ uit 2016 was naar voren gekomen dat de beroepen in de sector van film en muziek grotendeels mannenzaken zijn. Het leeft overal, en u verwees ernaar: #timesup, met Oprah Winfrey en het statement van die 82 vrouwen op de rode loper in Cannes tijdens het Filmfestival. Het is een issue, en het viel ook op bij de uitreiking van de MIA’s, waar de winnaars ook bijna allemaal mannen waren. Er is ook sprake van een genderkloof wat betreft de werkbeurzen bij het Fonds voor de letteren. We moeten daarbij stilstaan en ik ben blij dat u een actieve rol wilt spelen en bekijken wat er kan worden gedaan om de carrièrepaden voor mannen en vrouwen te verbeteren. De procedure van SABAM, waarbij mensen heel lang op de longlist blijven staan, zorgt er bijvoorbeeld voor dat jonge vrouwelijke of mannelijke jazzmuzikanten weinig kans maken om die prijs te ontvangen.

Wat betreft uw eigen rol bij de uitreiking van de Jazz Awards, doet het me plezier te horen dat u dat moment zult aangrijpen om een statement ter zake te maken. Daarmee zal u ook wel het feit kunnen ondersteunen dat de mannen die genomineerd waren voor de Belgian Art Prize zich hebben teruggetrokken. Dat zijn belangrijke signalen om de geesten verder te laten rijpen.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is toegankelijk.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.