U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Soens heeft het woord.

Tine Soens (sp·a)

Minister-president, de United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA) moet het met een kleiner budget doen. Na de erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israël door Amerikaans president Trump, verklaarde de VS afgelopen maand om de bijdrage aan UNRWA te verlagen naar 60 miljoen dollar.

De organisatie is nochtans erg nodig in de regio. We kennen allemaal de vreselijke humanitaire situatie in Gaza en de Westelijke Jordaanoever. UNRWA biedt een volledig hulpprogramma inclusief medische zorg en onderwijs voor Palestijnse vluchtelingen aan. Het gaat om vluchtelingen die werden verdreven of die ontheemd raakten uit Palestina door conflicten. Ze krijgen een andere status dan een gewone oorlogsvluchteling, omdat het om een aanslepend conflict gaat. In tegenstelling tot het gewone statuut van vluchteling kan dit statuut van vluchteling worden geërfd en doorgegeven aan de kinderen.

Deze VN-organisatie wordt door verschillende donorlanden gefinancierd. De grootste bijdrages komen van de VS, Canada, de EU, UK en Zweden. Tot voor kort betaalde de VS een derde van het budget, 135 miljoen dollar. Dat wordt nu meer dan gehalveerd naar 60 miljoen dollar en dat zet de organisatie logischerwijs financieel zwaar onder druk, wat uiteraard de bedoeling is van de VS.

De Federale Regering besliste om haar bijdrage voor dit jaar vroeger te storten om een acute nood te vermijden. Er zou voor Vlaanderen 479.000 euro gereserveerd zijn voor UNRWA. In uw beleidsbrief staat ook dat u beleidswijzigingen zou toepassen zodat het budget waaronder dat van UNRWA, efficiënter en tijdiger kan worden ingezet.

Minister-president, werd de vraag door UNRWA gesteld of het gereserveerde budget vanuit Vlaanderen sneller kon worden toegekend? Bent u ingegaan op de mogelijke vraag? Bekijkt u andere mogelijkheden om UNRWA te ondersteunen, hetzij via een verhoging van het budget, hetzij op andere manieren?

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

De terugtrekking van de VS in de multilaterale financiering laat zich niet alleen voelen in het Midden-Oosten. Er is een financieringstekort van 600 miljoen euro bij organisaties die zich inzetten voor seksuele en reproductieve gezondheid en rechten. De stopzetting van de Amerikaanse bijdrage voor Green Climate Fund (GCF) leidt tot een vermindering met 2 miljard dollar aan dit fonds. Dat is een vijfde van de door donoren beloofde 10,3 miljard dollar aan dit fonds. De opzegging van het VS-lidmaatschap bij UNESCO als reactie op de erkenning van Palestina door de Algemene Vergadering betekent een budgettaire aderlating van een vijfde van het totale werkingsbudget.

De opschorting van de Amerikaanse steun aan UNRWA betekent concreet dat de organisatie op jaarbasis bijna 100 miljoen dollar minder steun ontvangt. In 2017 stortte de VS 364 miljoen euro, waarvan 157 miljoen euro core support en 201 miljoen projecthulp. In 2018 zullen de VS hun core support reduceren tot 60 miljoen dollar, een vermindering van bijna 100 miljoen dollar ten opzichte van 2017. Het is onduidelijk welke impact de opschorting zal hebben op het segment van de projecthulp. Het is geen wetmatigheid dat het terugschroeven of afschaffen van core support ook automatisch leidt tot een vermindering van humanitaire projectsteun, bijvoorbeeld in het kader van de crisis in Syrië. Op dit ogenblik is het onzeker en onduidelijk.

Er is dit jaar nog geen verzoek toegekomen bij de Vlaamse Regering. Vlaanderen volgt een goede praktijk om meerjarig te financieren. Dit verleent rechtszekerheid en voorspelbaarheid voor de ontvangende organisatie. Een aandachtspunt daarbij is ook de tijdigheid van onze bijdrage. De Vlaamse bijdrage voor 2019-2021 leggen we dit jaar al vast zodat we ook in 2019 heel snel de bijdrage kunnen overmaken. Dit jaar maken we nog een betaling over van 150.000 euro. Dat is de derde en laatste betalingsschijf van de subsidie voor de periode 2016-2018 die eind 2015 was vastgelegd.

Uit hoofde van onze regels zullen we niet overgaan tot een vroegere betaling omdat we accountability-overwegingen in acht nemen, omdat we altijd wachten met de laatste betaling tot de publicatie van het jaarrapport, dat in september wordt verwacht. Die laatste schijf kunnen we niet vervroegd betalen omdat we daar strikte regels voor hebben, waar ook en terecht op wordt toegekeken. UNRWA weet dat die betaling komt. Dat is niet afhankelijk van een of andere ad-hocbeslissing die moet worden genomen. De financiering ligt vast. Voor Vlaanderen zal de steun licht verhogen. We betalen nu 450.000 euro voor 2016-2018, en we gaan naar 479.000 euro voor de periode 2019-2021.

De bijdrage van 479.000 euro aan UNRWA is het maximum wat ons budget toelaat, gelet op onze vaste steun aan het Central Emergency Response Fund (CERF) van 600.000 euro, dat wereldwijd snel en efficiënt kan ingrijpen op de meest urgente noden. Dan hebben we nog het absolute kritische minimumbedrag voor ad-hocsubsidies van 400.000 euro. Helaas hebben we niet meer middelen dan deze, die we op een zo efficiënt mogelijke manier proberen aan te wenden.

Tine Soens (sp·a)

Minister-president, het klopt dat andere VN-agentschappen ook worden geconfronteerd met een opschorting van budget door de VS. Vaak heeft dat te maken met de beslissingen die worden genomen inzake Palestina. Ook in de UNESCO werd daarnaar verwezen.

Er is een resolutie goedgekeurd in het Europees parlement, specifiek over de situatie van UNRWA. Daarin wordt gesteld dat men verheugd is over het besluit van de Europese Unie in verschillende van haar lidstaten om de betalingen aan UNRWA te bespoedigen, en men roept ook andere donoren op om dat voorbeeld te volgen. Het Europees Parlement spoort ook de EU en haar lidstaten aan om aanvullende financiële middelen voor UNRWA beschikbaar te stellen om in haar financiële behoeften op korte termijn te kunnen voorzien.

U zegt dat er een lichte verhoging is, 479.000 euro, waar ik ook in mijn vraag al naar heb verwezen, maar dat u het helaas niet vroeger beschikbaar kunt stellen.

U hebt niet geantwoord op mijn vraag of u andere mogelijkheden ziet om te ondersteunen, bijvoorbeeld met bepaalde expertise vanuit Vlaanderen. Ik weet wel dat het budget beperkt is, maar misschien zijn er nog andere manieren waarop Vlaanderen UNRWA kan ondersteunen. Ik denk dat we het er over partijgrenzen heen over eens zijn dat de humanitaire situatie in de Gazastrook en op de Westelijke Jordaanoever vreselijk is. Onlangs was er een Vlaams-Palestijnse culturele week, niet specifiek met UNRWA, maar er gebeurt wel wat vanuit Vlaanderen ten opzichte van Palestina. Als we zien dat UNRWA in de problemen komt, zou het goed zijn dat Vlaanderen een extra steentje kan bijdragen.

De voorzitter

De heer Kennes heeft het woord.

Ward Kennes (CD&V)

Het multilateralisme staat heel duidelijk onder druk. Wanneer we het lijstje zien waar er momenteel financiële tekorten ontstaan doordat vooral de Amerikaanse regering op een aantal punten de geldkraan dichtdraait of dichter draait, dan weten we dat we dit niet allemaal zullen kunnen opvangen. Het zijn immers altijd diezelfde landen die een inspanning doen en die moeten blijven doen en als ze kunnen, zelfs nog een bijkomende inspanning, maar er zijn ook landen die daaraan ontsnappen. Als we de lijst van de grote donoren voor UNRWA bekijken, dan zien we dat het vooral gaat over Europese landen en Canada, dat daar heel nauw bij aanleunt. Het Midden-Oosten, waar vaak heel veel geld zit, staat minder hoog. Die landen zouden in dat geval extra over de brug moeten komen. Vanuit Vlaanderen hebben we daar geen impact op, maar voor die specifieke dossiers zouden een aantal Golfstaten een extra inspanning mogen doen, terwijl ze nu eerder investeren in heel veel wapentuig en in het destabiliseren van andere landen in de Golf. Dat maakt het allemaal nog wat extra tragisch dat de Arabische broedersolidariteit het op dat punt soms laat afweten.

Ik ben blij te horen dat Vlaanderen zijn engagement voortzet, dat is belangrijk. Ik denk dat er vooral ook nood is aan stabiele partners die op bepaalde momenten in het jaar hun donaties doen. Dat is cruciaal voor de stabiele hulpverlening. UNRWA werkt al decennialang en heeft jammer genoeg nog heel wat jaren voor de boeg, het is dan ook belangrijk de stabiliteit te garanderen en daar een heel betrouwbare partner in te zijn en te blijven, wat er ook gebeurt. Ik denk dat wij die partner moeten zijn op wie zij kunnen rekenen.

Door dat te vervroegen, zal het probleem aan het eind van het jaar toenemen. Het is niet door een aantal zaken te vervroegen dat het gat wordt dichtgereden, het zal alleen wat later zeer acuut worden. Ik weet niet wat het best is, maar ik denk dat sommige landen een inspanning moeten doen en dat Vlaanderen op koers moet blijven in dit dossier.

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Collega’s, ik denk dat wij allemaal dezelfde zorg delen. Mijnheer Kennes, ik ben het eens met wat u zegt, namelijk dat andere, grotere en veel rijkere staten, zeker in de Golf, hun verantwoordelijkheid zouden kunnen nemen, maar de hele zaak is daar vergiftigd tussen soennieten en sjiieten. Zoals u weet, zijn er grote machtsstrijden bezig die het hele Midden-Oosten instabiel maken, en dat is nog een understatement.

Wij blijven doen wat we kunnen. Mevrouw Soens, we hebben de Vlaamse Culturele Week georganiseerd en gesubsidieerd met 150.000 euro. We zullen nu hetzelfde doen in Palestina, waar we een Vlaamse Week zullen organiseren van 2 tot 11 mei. Ik zal daar ook op bezoek gaan met een rechtstreeks programma.

Ik zal rekening houden met uw suggestie en vragen of collega-ministers in hun bevoegdheidsdomein, Landbouw, Onderwijs, Cultuur enzovoort, samenwerkingsverbanden sluiten en of er experten of kennisdeling ter beschikking kunnen worden gesteld. Ik zal die rondvraag doen. Hoe gering het ook is, alle hulp is welkom.

De voorzitter

Mevrouw Soens heeft het woord.

Tine Soens (sp·a)

Minister-president, ik ben blij te horen dat u aan uw collega’s zult vragen welke mogelijkheden zij zien binnen hun beleidsdomeinen om de Palestijnen te blijven ondersteunen. Zeker voor Onderwijs en Landbouw zou het goed zijn om aan expertisedeling te doen.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.