U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Talpe heeft het woord.

Minister, enkele weken geleden, op 10 januari 2018, hebt u tijdens de plenaire vergadering in primeur aangekondigd dat u samen met de werkgeversorganisaties Voka en de Unie van Zelfstandige Ondernemers (UNIZO) een pact tegen de krapte op de arbeidsmarkt hebt uitgewerkt. Dat pact omvat vier krachtlijnen, namelijk een betere screening van de langdurig werkzoekenden, het competentiegericht matchen, een stijging van de individuele beroepsopleidingen (IBO’s) en het werkplekleren en tot slot de door ons al herhaaldelijk onderstreepte feedback na sollicitaties.

Die krijtlijnen vertonen een aantal gelijkenissen met de opzet van het versnellingsplan dat u VDAB hebt gevraagd om uit te werken. Aanvankelijk zou dat versnellingsplan tijdens de vergadering van de raad van bestuur van VDAB van 6 december 2017 worden voorgelegd en goedgekeurd. Dit is toen uitgesteld naar de eerste vergadering van de raad van bestuur van 2018. De technische werkgroepen waren immers nog niet klaar met de concrete uitwerking van het plan. Nu blijkt dat het versnellingsplan niet op de agenda stond van de vergadering van de raad van bestuur van VDAB. U hebt uw pact echter uitgerekend op diezelfde dag, 10 januari 2018, aangekondigd.

Minister, om welke redenen stond het versnellingsplan niet op de agenda van de vergadering van de raad van bestuur van VDAB van 10 januari 2018? Hoe verhoudt het versnellingsplan zich tot het pact tegen de krapte op de arbeidsmarkt? Zal het versnellingsplan sowieso nog worden uitgewerkt en geïmplementeerd? Tegen wanneer wilt u dit plan goedkeuren en uitrollen?

De voorzitter

Mevrouw Kherbache heeft het woord.

Yasmine Kherbache (sp·a)

Voorzitter, ik heb ook een aantal vragen over dit kraptepact dat tijdens de plenaire vergadering is aangekondigd en waarover we nadien nog wat in de media hebben kunnen lezen.

Minister, u hebt verklaard dat intensiever competentiegericht zal worden gematcht. De vraag is hoe u zult controleren of de werkgevers de vacatures openstellen op basis van competenties in plaats van opleidingen.

Mijn tweede vraag sluit hierbij aan. Voor welk aandeel van de vacatures zal VDAB met de werkgevers overleggen om de vacatures eventueel te herformuleren in functie van de vaardigheden en de competenties die echt nodig zijn om de vacature te kunnen uitoefenen. Hoe zal concreet een selectie worden gemaakt van de vacatures die moeten worden geherformuleerd?

Hoe zult u de sollicitatiefeedback afdwingen? We hebben ook in deze commissie al verklaard dat het belangrijk is dat dit gebeurt en dat dit deel van het voorstel uitmaakt. De vraag is hoe u dit concreet zult afdwingen.

Na de aankondiging waren de vakbonden terecht verbaasd dat dit pact enkel met Voka en UNIZO is afgesloten. Dat wijkt een beetje af van de traditie in Vlaanderen om het arbeidsmarktbeleid door middel van sociaal overleg uit te tekenen. Ik begrijp niet goed waarom de vakbonden hier niet bij zijn betrokken.

Er zijn ook andere thema’s die van belang zijn, zoals meer werk maken van werkbaar werk of de bestrijding van discriminatie op de arbeidsmarkt. Er zijn op dat vlak voorstellen geformuleerd. Volgens mij verdienen die voorstellen ook een plaats in een dergelijk kraptepact.

Mijn volgende vraag heeft betrekking op het concreet voorstel om de langdurig werkzoekenden beter en sneller te screenen. Kunt u concretiseren hoe u dit precies zult doen? Wat wordt verstaan onder een betere en snellere screening? Als ik naar de resultaten van de begeleiding kijk, merk ik dat we de langdurig werkzoekenden momenteel te weinig bereiken. Ik heb dat al een paar keer herhaald. Het instrument van de IBO is belangrijk, maar de langdurig werkzoekenden en in het bijzonder de laaggeschoolden zijn op dit vlak ondervertegenwoordigd. Hoe zult u ervoor zorgen dat ze beter worden bereikt?

Mijn laatste vraag is of tijdens de snellere en betere begeleiding meer aandacht naar face-to-face begeleiding zal gaan. Uit alle onderzoeken blijkt dat dit een belangrijk en positief element van de begeleiding is. Dit wordt soms wat weggedrukt in de toenemende digitalisering van de bemiddeling.

De voorzitter

Minister Muyters heeft het woord.

Voorzitter, het versnellingsplan stond in januari 2018 niet op de agenda van de raad van bestuur. Op zich is dat geen probleem. Op 27 november 2017 is dit principieel goedgekeurd. Het is dan naar de technische werkgroep gestuurd. Op 11 december 2017 heeft de technische werkgroep vergaderd. Het wordt verder uitgewerkt. Ik kom daar dadelijk op terug.

Op 10 januari 2018 stond iets anders op de agenda van de raad van bestuur, namelijk de vereenvoudiging van de IBO’s. We hebben het er, onder meer naar aanleiding van de beleidsbrief, al over gehad dat we meer vrijwillige sollicitatiefeedback zouden willen krijgen. Het gaat dus niet om een verplichting. Tijdens de nieuwjaarsreceptie heeft Voka verklaard het aantal IBO’s te willen verdubbelen. Naar mijn gevoel was dat een goed moment dat ik wilde aangrijpen om van de werkgevers een aantal engagementen te krijgen met betrekking tot de sollicitatiefeedback en het aanbieden van IBO-plaatsen. Wij kunnen de IBO’s vereenvoudigen, maar het is aan de werkgevers om met plaatsen af te komen. Om die reden gin het enkel om de werkgevers. De vraag is hoe we de werkgeversorganisaties hier sterker bij kunnen betrekken. We moeten gebruik maken van het moment om hen bij een aantal zaken te betrekken.

Dat is eigenlijk wat er is gebeurd. Het gaat heel duidelijk over die vier punten in dat pact tegen de krapte. We brengen daar geen andere zaken in, het is iets dat we snel willen realiseren. De IBO-vereenvoudiging is goedgekeurd, laten we nu samen met hen bekijken wat dat betekent voor de sollicitatiefeedback en wat wij kunnen doen om dat te vereenvoudigen zodat werkgevers dat sneller zouden doen. Moeten wij bijvoorbeeld een app ontwikkelen zodat dit snel kan gebeuren? We hebben met hen afgesproken dat we die vier punten zullen ontwikkelen en op korte termijn zullen proberen daarover een akkoord te sluiten.

Die twee acties sluiten perfect op elkaar aan. Het versnellingsplan is op dit moment in uitwerking en uitvoering. VDAB wil met een volledig uitgewerkt versnellingsplan terugkeren naar de raad van bestuur van 7 februari. VDAB voorziet dan in een monitoring op kwartaalbasis, zowel kwantitatief als kwalitatief. Wanneer dat kan starten, hangt mee af van het moment van uitvoering.

Mevrouw Kherbache, de komende twee jaar zal VDAB in het kader van het versnellingsplan de populatie aan langdurig werkzoekenden opnieuw inschatten en toeleiden naar werk of een andere actie. Het is de eerste keer dat we dit op die manier gaan doen. Daarvoor zal in 2018 een nieuwe tender opgestart worden waarmee externe partners de huidige capaciteit voor screening en toeleiding aanvullen, dit om het beschikbaar potentieel van toekomstige werknemers aan te spreken om het stijgend aantal vacatures in te vullen met mensen die de nodige competenties hebben of kunnen krijgen.

Een goede inschatting kan vanzelfsprekend niet zonder een persoonlijk contact. De screening zal door middel van persoonlijke klantencontacten langdurig werkzoekenden beter naar het geschikte instrument kunnen begeleiden.

Wat het pact tegen de krapte betreft, kan ik enkel zeggen dat we in gesprek zijn met de werkgevers om de vier punten te concretiseren. Ik heb nooit gesproken over het afdwingen van sollicitatiefeedback. Vandaag krijgt maar een paar procent sollicitatiefeedback, ik wil dat ook werkgevers beseffen dat zij daar belang bij hebben. Een goede sollicitatiefeedback kan remediëren aan de tekorten van een werkzoekende. Een volgende keer dat die werkzoekende dan gaat solliciteren, is die weer sterker, wat ook in het belang is van de werkgever. De vacature die de werkgever heeft, geraakt dan toch ingevuld, terwijl dat anders niet het geval is.

Ik heb het Algemeen Belgisch Vakverbond (ABVV), het Algemeen Christelijk Vakverbond (ACV) en de Algemene Centrale der Liberale Vakbonden van België (AVLVB) niet meegenomen omdat ik het hier had over concrete engagementen van de werkgevers. De twee andere werkgeversorganisaties hebben na de aankondiging gevraagd of zij ook konden meedoen. Ik heb geantwoord dat het gaat over de vier punten die mevrouw Talpe naar voren heeft gebracht en dat ik concrete engagementen vraag op die vier punten. Boerenbond en Verso hebben zich bereid verklaard om mee te doen: meer IBO’s, sollicitatiefeedback en de andere punten. Dat is de reden waarom we dat met de werkgeversorganisaties hebben gedaan.

Wat het competentiegericht matchen betreft, stelt de VDAB-bemiddelaar voor om de vacature-vereisten te herformuleren wanneer er geen kandidaten beschikbaar zijn op de arbeidsmarkt op basis van de vereisten in de vacature. Dat is de situatie vandaag, maar we gaan samen met hen bekijken of we langs beide kanten iets kunnen doen om dat sneller te laten verlopen op basis van competentiegericht matchen.

De voorzitter

Mevrouw Talpe heeft het woord.

Die krapte op de arbeidsmarkt en het versneld activeren van langdurig werklozen zijn uiteraard twee thema’s die we niet los van elkaar kunnen zien. Ik had eerst ook de bedenking gemaakt dat het versnellingsplan de facto binnen VDAB met de sociale partners tot stand kwam en het pact dan met de werkgevers. U hebt nu net verduidelijkt waarom dat zo is: dat is vooral omdat u snel wilt handelen en de werkgevers wilt motiveren. Dat is een heel belangrijk element. Dit is iets dat wij ook al meermaals hebben gehekeld. Die feedback is een triple win, zowel voor VDAB als voor de werknemers en werkgevers. VDAB kan efficiënter werken, werknemers krijgen zelf die feedback over een aantal zaken die niet zo vlot lopen en de werkgevers kunnen de volgende keer gemotiveerde mensen over de vloer krijgen. Ik denk dat dit absoluut een juist accent is.

Ik heb nog een vraag over een van de krachtlijnen van het pact. U bent daar eigenlijk al op ingegaan bij die IBO’s. De vereenvoudiging was wel geagendeerd op de vergadering van de raad van bestuur van 10 januari. Ik heb nog een vraag over de lancering van de verdubbeling van de IBO’s. IBO is ongetwijfeld – en dat is al bewezen – een goede maatregel, maar ik vraag me af hoe het praktisch mogelijk is als we weten dat IBO de laatste jaren wat is gestagneerd en dat de werklozenpopulatie gevoelig afneemt. We moeten dat allemaal in de juiste context zien. Minister, kunt u uw houding daarover nog wat verduidelijken?

De voorzitter

Mevrouw Kherbache heeft het woord.

Yasmine Kherbache (sp·a)

Minister, ik heb nog een concrete vraag over opleidingen en IBO. We zitten binnen de dienstverlening van VDAB met een vorm van mismatch of om het in Bijbelse termen te zeggen een mattheuseffect. De sterksten, degenen die hoogopgeleid zijn, volgen nog meer opleiding. De laaggeschoolden zijn ondervertegenwoordigd in de opleidingsinstrumenten. In de context van de verdubbeling van de IBO zal dat mattheuseffect wat worden tegengegaan. Zult u werken met bijvoorbeeld streefcijfers om effectief te garanderen dat bepaalde groepen bereikt worden of dat er zelfs een oververtegenwoordiging is, wat tegen de logica van de maatregel zou zijn?

De voorzitter

De heer Ronse heeft het woord.

Minister, ik heb eigenlijk nog niet de gelegenheid gehad om u te feliciteren met dat pact. (Opmerkingen van Yasmine Kherbache)

Toen waren we echter zodanig de kluts kwijt omdat dat pact toen in primeur werd aangekondigd. We hebben het nu ook kunnen doornemen. Die dingen zijn wel essentieel. We zitten vandaag met een ongeziene arbeidskrapte, tot vervelens toe al aangehaald. We moeten creatief zijn. We moeten kijken naar buiten de EU. Dat doet u goed met het migratieverhaal, met de arbeidskaarten B. We moeten kijken naar de ons omringende landen. West-Vlaanderen moet zeker kijken richting Frankrijk, en ook richting Wallonië. We moeten echter ook kijken naar wat werkgevers zelf kunnen doen. Wat dat betreft, duwt u op de juiste knoppen. Dat competentiedenken staat mooi op papier. Dat is inderdaad, zoals collega Bothuyne net zei, een goede federale maatregel. Het is goed dat u dat nu ook zelf aan de werkgevers zegt en hen meekrijgt om daadwerkelijk ook op basis van competenties te gaan aanwerven. Ik reken er ook op dat de werkgevers daar echt wel vooruitgang in boeken. Het zijn nu immers de koepels die een pact hebben gesloten, maar het zal op het terrein, op microniveau moeten worden gedaan. Die feedback, collega Talpe noemt dat mooi een ‘triple win’. Dat is inderdaad ook het geval. Niks zo frustrerend, denk ik, voor sollicitanten om geen feedback te krijgen. Niks zo frustrerend ook voor VDAB-medewerkers, als ze iemand willen plaatsen, om geen feedback te krijgen.

Wat die IBO’s betreft, dat is inderdaad een machtige ambitie die u hebt. We zullen alleszins vanuit het parlement, en ik denk kamerbreed, alles doen om u te helpen slagen in het verdubbelen van dat aantal IBO’s. Dat zou fantastisch zijn.

De voorzitter

Mevrouw Claes heeft het woord.

Sonja Claes (CD&V)

Minister, ik ben toch wel tevreden dat alle werkgeversorganisaties daar hun schouders onder zetten, dat ze mee hun verantwoordelijkheid nemen om maatregelen te nemen, om ook zelf als werkgever inspanningen te doen. De focus op de langdurig werklozen is natuurlijk ook erg belangrijk. Zoals collega Ronse net zei, we kunnen naar het buitenland, naar de landen rondom ons kijken. Onze eerste zorg moet echter natuurlijk onze eigen langdurig werklozen zijn, en het bekijken hoe we die twee dingen nu met elkaar matchen. Dat vind ik persoonlijk het beste aan dit pact, dat we aan de ene kant een beroep doen op de werkgevers, op alle werkgeversorganisaties, en dat we aan de andere kant bekijken op welke manier we onze langdurig werklozen kunnen inzetten op een positieve manier. Als we onze werkloosheidscijfers bekijken, blijft dat immers de grootste uitdaging. Zeker de diverse doelgroepen, zoals de migranten, in die groep van langdurig werklozen zullen de grootste uitdaging vormen. Ik hoop alleszins dat we daarin zullen slagen, want dit is toch wel van fundamenteel belang.

De voorzitter

Minister Muyters heeft het woord.

Voorzitter, een paar reacties op wat nog is gevraagd.

Mevrouw Talpe, wat die verdubbeling qua IBO’s betreft, u weet dat er al regelmatig VDAB-acties zijn geweest waarbij men een dag op het terrein ging, vooral naar de kmo’s enzovoort. Een van de hindernissen bij de IBO’s was nog altijd de administratieve rompslomp die daaraan vasthing. Dat hebben we nu essentieel verholpen, zij het dat we dat nog moeten omzetten in besluiten. Ik veronderstel dat we daar tegen de zomer helemaal mee rond zullen zijn. Ik ga ervan uit dat we dan daadwerkelijk die stap kunnen zetten en echt nieuwe bedrijven hebben die de stap naar IBO’s kunnen zetten. IBO’s geven een combinatie van mogelijkheden. Men kan mensen aanwerven én in een opleiding op de werkvloer te voorzien. Er is ook de krapte op de arbeidsmarkt, waardoor men het ideale profiel niet meer vindt. De combinatie van dat alles moet eigenlijk maken dat er een verdubbeling kan zijn wat dit instrument betreft. Het is de vraag van de werkgeversorganisaties, dus ik ga er ook van uit dat het hun inschatting is dat dit kan. Ik kan de plaatsen niet geven. Ik kan de drempels verlagen, maar zij moeten komen met de plaatsen in de bedrijven. Ze hebben zelf aangekondigd dat ze naar een verdubbeling willen gaan. Ik wil hen in die ambitie steunen, en administratieve vereenvoudiging was belangrijk daarbij.

Mevrouw Kherbache, ik draai de zaken wel wat om ten opzichte van wat u naar voren brengt. Ik ben een voorstander van het geven van maatwerk voor iedereen. Ik richt me ook tot u, mevrouw Claes. De screening die we willen doen, heeft tot doel dat we nog beter kunnen inschatten welk instrument het juiste is. Er zijn heel wat nieuwe instrumenten, andere instrumenten dan deze die vroeger bestonden en waarop die langdurig werkloze nooit is gescreend. Met dat nieuwe instrumentarium en de screening wil ik het juiste instrument inzetten voor de werkloze. Ik ga dus niet op voorhand zeggen dat er qua IBO’s zoveel van die moeten zijn. Ik hoop immers, en ga ervan uit, dat dat voor een groep het beste instrument is, maar voor een andere groep is dat misschien niet zo. We gaan dat individueel op maat bekijken. Ik ga dus niet opnieuw met een ‘saucissonering’ komen bij de IBO’s, waarbij er zoveel laaggeschoolden zouden moeten zijn, of zoveel zus of zoveel zo. Het is maatwerk en het is individueel. Dat is mijn bedoeling en dat is ook de filosofie die we willen hanteren. Zoals u zei, die screening is eigenlijk wel nieuw, met de manier waarop we dat nu willen doen, met externen en gericht op het juist inzetten van instrumenten. In het verleden hebben we dat nog niet met deze intensiteit – namelijk iedereen binnen de twee jaar – gedaan.

Mijnheer Ronse, u had het over het federale competentiedenken. Wat dat betreft, erger ik me een beetje, omdat wij al acht jaar bezig zijn met dat competentiedenken. Na heel lang vragen is het enige dat ter zake is veranderd, dat we nu ook mogen sanctioneren ter zake. Ik wil dat toch nog eens zeggen. Wij waren daar al acht jaar mee bezig. Wat wil ik hier realiseren? We zien dat heel wat werkgevers al bezig zijn met het beschrijven van jobs volgens competentiedenken. Ik wou dat alleen nog versnellen. Zowel de Unie van Zelfstandige Ondernemers (UNIZO) als Voka, maar ook Verso en de Boerenbond, staat daarachter, maar ik wil er op een of andere manier voor zorgen dat nog meer bedrijven dat gaan doen, ook omdat hun werkgeversorganisaties dit belangrijk vinden. Hoe we dat dan moeten doen, dat zijn we nu aan het bespreken, maar ik wou er een versnelling in hebben. Dat is noodzakelijk. We zullen nog meer knelpuntberoepen hebben als we niet gaan beschrijven volgens competenties. Daarom heb ik dat op die manier gedaan.

Ik ben wel blij dat iedereen het eens is met die vier acties die we zouden willen gaan doen. Op die manier kunnen we toch wel weer een stap zetten. Gaat het de krapte oplossen? Dat zal wel niet, maar elke plaats die we ingevuld krijgen, is er een meer die wordt ingevuld. We kunnen de werkzoekenden en het bedrijf daarmee van dienst zijn.

De voorzitter

Mevrouw Talpe heeft het woord.

Minister, ik hoop samen met u dat de vereenvoudiging het succes van IBO zal vergroten, dat we zelfs naar een verdubbeling kunnen gaan en dat het werknemers zal stimuleren om ook plaatsen aan te brengen.

Ik kijk in ieder geval uit naar een snelle implementatie van zowel het pact als het versnellingsplan. Ik hoop toch dat er heel binnenkort een definitieve format op de raad van bestuur van VDAB kan worden geagendeerd en dat we aan de slag kunnen gaan. Het zal in ieder geval zaak zijn om beide goed op elkaar af te stemmen zodat ze elkaar versterken en we de twee prangende pijnpunten op de arbeidsmarkt kunnen aanpakken, de krapte en de activering van langdurig werklozen.

De voorzitter

Mevrouw Kherbache heeft het woord.

Yasmine Kherbache (sp·a)

Minister, ik vroeg u hoe u erover zou waken dat laaggeschoolden effectief terechtkomen in de opleidingsinstrumenten omdat ze al jaren ondervertegenwoordigd zijn, en het wordt er niet beter op. Uw antwoord is dat u individueel en op maat gaat werken en dat u die laaggeschoolden dan wel zult bereiken. Dat is al negen jaar het antwoord en het beleid van Vlaanderen en van VDAB: individueel en via maatwerk. De realiteit is dat ze manifest ondervertegenwoordigd zijn, terwijl eigenlijk de helft van de werkzoekenden laaggeschoolden zijn. U geeft aan dat u dit nu gaat uitbesteden. Ik weet niet welk signaal u daarmee geeft. Wil dat zeggen dat we dan toch ook wel eens moeten kijken of het individuele maatwerk van VDAB tot nu toe wel efficiënt is geweest?

Ik zal de concretisering in het parlement verder opvolgen, maar ik vind het antwoord dat u hebt gegeven op de ondervertegenwoordiging van de laaggeschoolden in opleiding echt niet afdoende. Individueel en maatwerk is een beetje het stopwoord geworden bij elke vraag die we stellen naar meer effectiviteit van het arbeidsmarktbeleid. Ik zou het ook heel graag zien, niet alleen in woorden, maar ook in concrete daden en concrete resultaten.

De voorzitter

De vragen om uitleg zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.