U bent hier

De heer Danen heeft het woord.

Mijn vraag om uitleg zit op het kruispunt van het domein armoede en water.

Het Vlaams Actieplan Armoede (VAPA) is onlangs ter sprake gekomen in de commissie Armoede. Ik wil hieraan graag een vervolg geven met deze vraag om uitleg over de goede praktijken voor het afsluiten van water. Een van de actiepunten in het VAPA is: “De Vlaamse Regering garandeert het sociale grondrecht maatschappelijke dienstverlening voor mensen in armoede.” Een van de concretiseringen is: “Heldere en duidelijke communicatie over water naar mensen in armoede.”

Daarnaast spreekt het VAPA ook van de ambitie om een draaiboek op te maken die de goede praktijken voor de lokale adviescommissies (LAC’s) inzake de afsluiting van water behandelt. Een jaar of twee geleden heb ik al gezegd dat het goed zou zijn de procedures ter zake op elkaar af te stemmen. In het VAPA wordt daar nu inderdaad over gesproken.

Minister, wat is de stand van zaken betreffende de opmaak van zo’n draaiboek? Wilt u de mogelijkheid tot het afsluiten van toegang tot water per decreet verbieden? Als u dat wilt, zoveel te beter, indien niet, waarom niet? Welke argumenten haalt u daarvoor aan? Wilt u een beroepsprocedure tegen de beslissingen van de LAC onderzoeken? Mensen zouden kunnen worden gehoord, maar ultiem beslist de LAC, en dan is het wat het is. Wilt u een beroepsprocedure ter zake onderzoeken? Wat zijn, naast betalingsproblemen, de belangrijkste redenen om tot de afsluiting van de toegang tot water over te gaan?

Minister Schauvliege heeft het woord.

Om de LAC-medewerkers, die toch belangrijke beslissingen moeten nemen en over cruciale aspecten moeten beslissen, te ondersteunen, is er begin dit jaar een inspiratienota verschenen. Die werd gemaakt vanuit de praktijk. We hebben de opdracht gegeven aan Samenlevingsopbouw Provincie Antwerpen, in samenwerking met de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) om daaraan te werken. Er zitten heel concrete aanbevelingen in, een concrete handleiding met tips en leidraden die LAC-medewerkers kunnen gebruiken bij het uitoefenen van hun taak. Dat gaat over: hoe kun je de cliënten bereiken, hoe kun je zo'n zitting vlot laten verlopen, een fictief voorbeeld van een draaiboek voor de interne LAC-werking. Op die manier willen we de werking meer stroomlijnen.

Deze inspiratienota is intussen ook vertaald in een onlineportaal. Daarop kunnen LAC-medewerkers terecht met al hun specifieke vragen. Het portaal maakt alle informatie uit de inspiratienota eenvoudig beschikbaar.

Het biedt nog meer concrete tips uit de praktijk, goede voorbeelden en dergelijke aan. U kunt dit portaal raadplegen op www.vmm.be/lac-water.

Het is altijd mijn ambitie geweest – zoals, denk ik, van iedereen hier aanwezig – om het aantal afsluitingen tot het absolute minimum te beperken. Ik geloof dat we hierin al heel wat vooruitgang hebben geboekt, onder meer door de rechten van drinkwaterabonnees in het algemeen waterverkoopreglement vast te leggen. Dat bestond vroeger niet. Nu schetsen duidelijke voorwaarden en procedures het kader waarbinnen het mogelijk is dat iemand van water kan worden afgesloten. Zo vormt het niet kunnen betalen van de waterfactuur geen grond tot afsluiting – dat kan ik alleen maar blijven herhalen. Het weigeren van een betalingsregeling kan wel een grond zijn. Het lijkt me wenselijk dat deze grond als stok achter de deur behouden blijft.

Tegelijkertijd vind ik het belangrijk te blijven inzetten op het verder terugdringen van het aantal afsluitingen. Dit doe ik op verschillende vlakken: de inspiratienota waarnaar ik zojuist verwees; de evaluatie van de tariefstructuur door de WaterRegulator; de evaluatie van het algemeen waterverkoopreglement; het uitwerken van de mogelijkheden om het verbruik te beperken als tussenstap voorafgaand aan de afsluiting.

Een aanpassing naar aanleiding van de twee genoemde evaluaties plan ik in 2018. Dat zal ook worden bekeken op basis van de technische haalbaarheid.

De lokale adviescommissies (LAC’s), waarin zowel de watermaatschappijen als de OCMW’s zetelen, kunnen alleen beslissen op basis van unanimiteit. Indien geen unanimiteit wordt bereikt, wordt er beslist in het voordeel van de klant. Op deze manier wordt aan de OCMW’s, en aan de cliënten die zij vertegenwoordigen, een beslissende stem gegeven. Het is pas nadat zij toestemmen, dat een LAC een beslissing tot afsluiting kan nemen. Daarom lijkt het me belangrijker om de OCMW’s voldoende te ondersteunen, eerder dan bijkomende administratieve procedures in het leven te roepen.

Indien een abonnee is afgesloten vanwege het niet naleven van een betalingsregeling, kan hij opnieuw de aansluiting vragen aan zijn drinkwatermaatschappij zodra hij de door de LAC besliste afbetalingsregeling opnieuw volgt. Daarnaast is er ook de mogelijkheid om via de LAC opnieuw de aansluiting te vragen, indien de cliënt intussen heeft ingestemd met een aanpassing van het voorstel of de regeling. Aan dit aspect van opvolging door de LAC besteedt het draaiboek heel veel aandacht.

De belangrijkste redenen om tot de afsluiting van de toegang tot water over te gaan, staan in het rapport ‘Statistieken toepassing Algemeen Waterverkoopreglement’, dat jaarlijks wordt gepubliceerd. In 2016 werden 2617 abonnees afgesloten. 33 abonnees werden afgesloten wegens het weigeren van de toegang tot de ruimte waar de watermeter is opgesteld. 7 abonnees werden afgesloten wegens de weigering tot naleving van de procedure voor de tegensprekelijke overname of voor een vernieuwde indienststelling. 438 afsluitingen gebeurden zonder LAC-advies, via de exploitant. Dat gebeurde vaak wegens wanbetaling: in 420 gevallen. En het kan alleen voor woningen zonder domiciliëring. In dit geval gaat het meestal om tweede verblijven. De 18 andere afsluitingen zonder LAC-advies waren om redenen van leegstand, 17 gevallen, en fraude,1 geval. U ziet dat er dus telkens wel een verhaal achter zit. Meer details vindt u terug in het rapport.

De heer Danen heeft het woord.

Minister, dank u voor uw antwoord. Ik wou vooral eens polsen naar de uniformiteit van de procedures op basis waarvan de LAC’s beslissen. Samenlevingsopbouw heeft eerder dit jaar een soort inspiratiebundel of nota gemaakt. Daarvoor al waren ze in een werkgroep bezig over waterarmoede. Er waren daarover al enkele nota’s. Nu is alles samengebracht in één nota waarop OCMW’s zich kunnen beroepen om hun LAC’s beter te stroomlijnen.

Minister, hebt u er een idee van in welke mate de LAC’s daar gebruik van maken? Ik heb daar ook wat ervaring mee. Als men het gewoon is om bepaalde beslissingen te nemen en bepaalde zaken te doen, zal men niet vanwege een inspiratienota ineens alles over een andere boeg gooien. Ik zou het jammer vinden dat men in de ene gemeente gemakkelijker zou kunnen worden afgesloten dan in de andere gemeente.

Nogmaals, minister, ik ben content dat u de inspiratienota hebt ondersteund en dat ze er is. Maar de volgende stap is natuurlijk dat ze zo veel mogelijk inspireert en wordt opgevolgd.

De heer Nevens heeft het woord.

Bart Nevens (N-VA)

Ik spreek uit eigen ervaring. Ik heb in mijn gemeente in de LAC gezeten. Het was nooit het uitgangspunt om mensen zonder water te zetten. Men zit daar met de sociaal medewerkster of de sociaal assistent van het OCMW, samen met een medewerker van de watermaatschappij. Die medewerker is in verschillende gemeenten actief. Er zit ook iemand van de gemeente zelf bij. Het doel is dat de rekening wordt betaald. In het kader van afbetalingsplannen en dergelijke wordt een traject opgezet wanneer de cliënt bereid is om daaraan mee te werken. Water afsluiten is nooit een doel op zich.

In het kader van de armoedebestrijding kijk ik uit naar de digitale watermeter. Daarmee kunnen we hetzelfde principe toepassen als met de elektriciteitsmeter, waaraan je een budgetmeter kunt koppelen. Zo kunnen mensen met een beperkt budget hun water op een dergelijke manier financieren en opladen zonder te weten over hoeveel het gaat. In ons geval ging de watermaatschappij ook nog ter plaatse om te bekijken of de grote waterfactuur niet te wijten was aan mankementen in de binnenhuisinstallatie: een kraan of een toilet die blijven lopen. Daardoor is er een waterverspilling en loopt de waterfactuur de spuitgaten uit.

De LAC’s werken echt wel goed in functie van de klanten. Langs de andere kant wordt water dat niet wordt betaald, uiteindelijk verrekend in de waterfactuur van ons allemaal. Uiteindelijk betaalt iemand toch de rekening. Ik kijk dus uit naar die digitale watermeter.

Mevrouw De Vroe heeft het woord.

Wij kijken ook uit naar de digitale watermeter. Dat is belangrijk voor de strijd tegen de waterarmoede.

Minister, we hebben in het verleden, niet alleen in verband met water, ook al aangekaart dat die LAC’s op een heel verschillende manier werken, afhankelijk van gemeente tot gemeente. Is er al meer zicht op hoe we dat op een gelijkmatigere manier kunnen laten verlopen?

Minister Schauvliege heeft het woord.

Mevrouw De Vroe, vanuit onze bevoegdheid proberen wij aan die uniformiteit te werken. Daartoe hebben wij die inspiratienota en dat draaiboek opgemaakt.

Collega’s, wij hebben daarover ook provinciale studiedagen georganiseerd. Ik heb er geen zicht op hoeveel LAC’s dat effectief ter hand nemen. Maar doordat we er blijven op hameren en die studiedagen organiseren, zorgen we er wel voor dat dat wordt gehanteerd.

Mevrouw De Vroe, de werking van de LAC’s op zich valt niet onder mijn bevoegdheid maar onder die van de minister van Welzijn. Maar ik weet dat dat daar zo goed mogelijk wordt opgevolgd, dat het zo goed mogelijk op dezelfde manier verloopt. Het blijft natuurlijk een afweging die wordt gemaakt op basis van lokale situaties waar er soms wel andere praktijken zijn. Je kunt een stad niet altijd vergelijken met een plattelandsgemeente. Ik kan mij voorstellen dat een LAC in de stad Antwerpen anders is dan een LAC op het platteland. Het is misschien niet zo verwonderlijk dat er wel eens wat verschillen zijn.

Collega’s, we blijven dit goed opvolgen. Uiteraard blijft het de bedoeling dat we dit stroomlijnen. Waar we dat kunnen, hebben wij dat voor water gedaan.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

De plenaire vergadering en de commissievergaderingen zijn in principe openbaar, tenzij anders vermeld. 

U wil een vergadering bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.