U bent hier

De voorzitter

De heer Vanlouwe heeft het woord.

Minister-president, op 8 december 2017 werd behalve het eerste brexitakkoord, ook nog een ander akkoord bereikt. Na jarenlange onderhandelingen – in 2013 werd het akkoord gegeven om de onderhandelingen op te starten en werd een mandaat gegeven – mochten Europees Commissaris voor Handel Malmström en Japans minister van Buitenlandse Zaken Kono de economische partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Japan voorstellen, dat is het zogenaamde JEEPA: Japan-EU Economic Partnership Agreement.

Met dit akkoord worden voor beide partijen enorme marktkansen gecreëerd en wordt de Europees-Japanse samenwerking versterkt. Het JEEPA zorgt voor een afschaffing van heel wat Japanse invoerrechten en ook bepaalde Europese landbouwproducten zouden toegang krijgen tot de Japanse markt. Het is dus een soort handelsakkoord.

Daarnaast zorgt het akkoord voor een liberalisering van de dienstenmarkt, er werd een uitgebreid hoofdstuk over duurzame ontwikkeling opgenomen in het partnership agreement en wat betreft gegevensbescherming is er aandacht voor privacy en de bescherming van persoonsgegevens. Over investeringsbescherming werd in dit akkoord niets opgenomen, deze onderhandelingen werden parallel gevoerd en zullen nu worden voortgezet. Dat ook hier snel tot een akkoord gekomen wordt, is cruciaal om tot een stabiele en veilige Europees-Japanse investeringsomgeving te komen.

Ik vind het belangrijk dat we hierover nu reeds een discussie voeren zodat we niet in een latere fase tot de conclusie zouden komen dat er heel wat bepalingen niet zijn opgenomen. U weet welke discussies er vooraf zijn gegaan aan het Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA) en het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP). (Opmerkingen)

Ik zie echter dat niemand van de oppositie interesse heeft voor dit akkoord. We zullen de kritiek vanuit de oppositie dan wel over een paar maanden vernemen.

Minister-president, kunt u bijkomende toelichting geven bij het akkoord, in het bijzonder de delen die belangrijk zijn voor ons land? Ik heb ergens gelezen dat Tokyo al ongeveer 9 miljoen inwoners heeft. Dat is dus een belangrijke markt. Het aantal inwoners in heel Japan ligt op 127 miljoen. Tegelijkertijd bestaat er ook reeds belangrijke import en export tussen Vlaanderen en Japan. Wij zitten in Vlaanderen natuurlijk met belangrijke havens, die onder meer een belangrijke rol spelen bij de import van Japanse wagens. Dat zorgt uiteraard ook voor werkgelegenheid in onze regio.

Kunt u toelichting geven bij de volgende stappen die er zullen moeten komen en over de geplande timing, voordat het JEEPA effectief in werking kan treden? Kunt u een stand van zaken en een vooruitblik geven over de huidige onderhandelingen met betrekking tot investeringsbescherming?

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Collega Vanlouwe, u speelt heel snel op de bal. Het is belangrijk om erop te wijzen dat dit het eerste verdrag is dat volledig conform het Singapore-advies is. Het zal met andere woorden niet meer hier in het parlement terechtkomen. Het is een verdrag dat geen investeringsluik bevat, zoals u terecht beklemtoond hebt. Het investeringsluik is wel gemengd en zal dus wel in de nationale en – in ons geval – de deelstaatparlementen komen. Dit is een verdrag dat alleen goedkeuring zal krijgen op Europees niveau. Het zal ter goedkeuring voorgelegd worden aan het Europees Parlement en de Raad. Het is heel belangrijk om dat te beklemtonen.

Ik heb van meet af aan gezegd dat in de toekomst op die manier een onderscheid zal moeten worden gemaakt. Ik ben dat ook gaan zeggen aan mensen van de Europese Commissie. En daar wordt nu ook naar gehandeld.

Wat de inhoud betreft, is het nog wat vroeg om een heel uitgebreide analyse te brengen van het verdrag. De diensten zijn daar nog volop mee bezig. Dat is altijd een heel ingewikkeld gegeven. Ik kan u de voornaamste zaken wel al meegeven.

Belangrijk voor ons is dat er een opvallende daling zal zijn van tarieven voor belangrijke Vlaamse voedingsproducten. U zult al gemerkt hebben dat FEVIA – bij ons een bijzonder belangrijke exporteur – het akkoord al toegejuicht heeft. Wij hebben dus proactief die belangen behartigd. Onze voedingsnijverheid is heel sterk en internationaliseert. Vandaag is nog het belangrijke nieuws in de actualiteit gekomen dat onze voedingsnijverheid voet aan de grond krijgt op de Japanse markt.

In de marge daarvan, maar niet onbelangrijk voor ons, is er het feit dat de bierdefinitie effectief veranderd is in Japan. U weet dat wij in al onze onderhandelingen met Japan gezegd hebben dat ze ons bier niet langer mogen behandelen als een alcoholische softdrink, maar als echt bier. Dat is nu ook gelukt. Ons bier zal nu onder de tarieven van bier vallen, en niet langer op een kunstmatig hoge manier getaxeerd worden als een alcoholische softdrink. Dat is heel belangrijk.

Er zijn ook niet-tarifaire belemmeringen weggewerkt. Dat zal dan belangrijk zijn voor de automobielsector van Japan, maar ook voor ons, op het vlak van de dienstensector, offensief, professionele diensten en logistiek. Bijvoorbeeld voor de overheidsopdrachten gaat niet de totale markt open, maar in 48 zogenaamde kernsteden zal de markt opengaan voor overheidsopdrachten. Ik denk dat we daarmee het overgrote deel van de bevolking van Japan zullen hebben. U verwees daarstraks al naar het inwonersaantal van Tokyo. Als je 48 kernsteden hebt, weet wie Japan kent, dat dit ertoe zal leiden dat een groot deel van de overheidsopdrachten daaronder zal vallen.

Er is ook een belangrijk hoofdstuk opgenomen over duurzame ontwikkeling, maar voor een zeer gedetailleerd overzicht zou ik u willen vragen om nog een maand geduld te oefenen. U kunt ook een schriftelijke vraag stellen, waar dan uitvoerig en op een meer gedetailleerde manier op kan worden geantwoord.

U weet dat het einde van de onderhandelingen nog maar iets meer dan een week geleden is aangekondigd. Daarna komt de fase van wat men de ‘legal scrubbing’ noemt. Daarna kan het akkoord getekend worden, waarna dan de goedkeuringsprocedure van start gaat. De EU mikt op ondertekening in 2018. Alleen al de ‘legal scrubbing’ en de vertaling in de 23 officiële talen van de EU en het Japans neemt meerdere maanden in beslag. U weet dat die ‘legal scrubbing’ altijd heel sterk gebeurt. Je hebt een akkoord, en dat moet dan echt tot in het detail uitgewerkt worden, zodat er zo weinig mogelijk discussies zijn.

Na de procedure van die ‘legal scrubbing’ en de vertaling in 24 talen kan begonnen worden met de goedkeuringsprocedure in het Europees Parlement. En dan mikt de Commissie op inwerkingtreding voor het einde van haar bestuursperiode in 2019. Het mandaat dat de Commissie had, is ook mede op onze vraag vrijgegeven. Het mandaat van de Raad is vrijgegeven door de Raad en is te raadplegen op de webstek van de Raad. De Commissie heeft, ook op onze en andere herhaalde vragen, transparantie verleend door heel wat teksten daarover ondertussen al te publiceren.

De commissie meldde ons in het bericht over het einde van de onderhandelingen over de EU-Japan economische partnerschapsovereenkomst dat die onderhandelingen over investeringsbescherming nog voortgaan, dat het doel is om snel tot convergentie te komen. Dit bewijst dat er een positieve inschatting is vanwege de commissie om binnen een beperkte termijn ook hieromtrent tot een akkoord te komen. Dit zal natuurlijk leiden tot een gemengde procedure als het gaat over investeringen, discussies, ISDS, ICS enzovoort. U kent de problemen die daaraan vasthangen.

Het is positief dat er een akkoord is bereikt, dat die markt opengaat. De Vlaamse bedrijven staan klaar om hun producten en onze diensten zeer actief op die markt te verkopen. We hebben een exportcijfer van ongeveer 3,3 miljard euro in 2016. Dat is de zestiende exportmarkt, en dat is alleen voor goederen. Voor diensten hebben we enkel Belgische cijfers en daar is het bedrag lager. Zowel voor goederen als voor diensten is dit voor ons een heel interessante markt.

De voorzitter

De heer Vanlouwe heeft het woord.

Minister-president, ik ben er misschien heel vroeg bij, maar u weet hoe het is gegaan met andere handelsverdragen, waar we achteraf kritiek kregen dat we er niet of te weinig over hadden gediscussieerd. U hebt terecht opgemerkt dat dit onderdeel althans niet gemengd is, maar dat mag er ons niet van weerhouden de nodige vragen te stellen en het debat hierover te voeren. Iets doet me zeggen dat vroeg of laat gelijkaardige discussies op gang worden gebracht over dit verdrag.

U had het over het belang van de export vanuit onze voedingsmarkt naar Japan. Ik las over bier, maar ook over chocolade en diepvriesfrieten die vanuit Vlaanderen worden geëxporteerd. Mevrouw Tillekaerts had het belang benadrukt van onder meer onze chemiesector richting Japan. U hebt enkele cijfers aangehaald: Vlaanderen voerde ongeveer 3,3 miljard euro aan goederen uit vanuit heel België en ongeveer 950 miljoen euro aan diensten naar Japan. Een kleine prognose van FIT spreekt over de export van Europese goederen en diensten naar Japan die mogelijk met 24 procent kan toenemen.

Het is van belang dat we dit zeker blijven opvolgen en blijven benadrukken hoe belangrijk dergelijke handelsverdragen voor onze economie en onze welvaart zijn.

De voorzitter

De heer Kennes heeft het woord.

Ward Kennes (CD&V)

Het is inderdaad een andere context omdat de parlementen zich daar niet over zullen moeten uitspreken. De maatschappelijke discussie moet en mag toch worden gevoerd, wellicht op een andere manier dan met hoorzittingen hier. Onze Europese parlementsleden zijn natuurlijk onze vertegenwoordigers. Dit debat moeten en mogen we dus voeren. Minister-president en mijnheer Vanlouwe, u hebt terecht het belang van dit handelsverdrag in de verf gezet. Voor Vlaanderen is dit zeker een niet te missen kans in het kader van de Europese Unie.

Ik heb genoteerd dat sommige mensen er zich zorgen over maken dat Japan afspraken ondermijnt over illegale houtkap en walvisvangst, en over databescherming. Op dit moment wil ik daarover geen groot debat voeren, maar het feit dat die vragen leven, moet ergens een uitlaatklep krijgen en ook een antwoord. Het is goed dat hierover af en toe aan ons parlement vragen worden gesteld. Ik hoop vooral dat op het juiste niveau, namelijk op het Europese, de debatten goed zullen kunnen worden gevoerd.

Minister-president Geert Bourgeois

Ik zal me informeren over de digitale databescherming. Dat is inderdaad een belangrijk luik, maar als u wilt, kan ik daar altijd schriftelijk op antwoorden.

Collega's, u hebt gelijk, het is niet omdat het een verdrag is dat overeenkomstig het Singaporeadvies wordt behandeld, dat er hier geen debat over kan worden gevoerd. Alleen zal dit proactiever moeten gebeuren. Wij doen dat natuurlijk ook proactief, wij volgen die zaken interfederaal op. We zorgen dat onze offensieve en defensieve belangen worden behartigd, dat is onze taak.

Ik wil er wel op wijzen dat dit mandaat destijds, in november 2012, aan Karel De Gucht is gegeven als buitenlandminister. Die onderhandelingen lopen al heel, heel lang. Het komt erop aan dat op het moment dat er mandaten worden gegeven, je dat intrafederaal goed voorbereidt, en dat Vlaanderen als belangrijke exportnatie heel goed let op welke focussen er worden meegenomen en welke zaken er worden behartigd, offensief en defensief. Dat is hier ook gebeurd.

Desgevraagd kan ik aanvullende details geven over de bijkomende vragen die zijn gesteld. U hebt gelijk, het is niet omdat het een zaak is van Europa… – wat trouwens het geval is sinds de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap op 1 januari 1958. Ik heb altijd gezegd dat dit een exclusieve bevoegdheid is van Europa en dat is ook logisch. Als je een wereldspeler hebt, dan moet de Europese Unie ook een wereldspeler zijn die het volle gewicht in de schaal kan werpen bij dat soort onderhandelingen, die kan zorgen voor evenwichtige onderhandelingen. Stel je voor dat België op zijn eentje met Japan moet gaan onderhandelen, dan zul je nooit tot zo’n omvattend akkoord komen.

Bovendien zijn we een eengemaakte markt. Het is ook logisch dat je dezelfde tarieven hebt, en dezelfde niet-tarifaire normen voor heel de Europese Unie. Je kunt het ook niet anders doen, maar dat ontslaat ons niet van onze verantwoordelijkheid om dat allemaal goed op te volgen, om te zorgen dat die mandaten goed worden geformuleerd, dat in de diverse fases van de besprekingen zeer nauwgezet wordt toegekeken op de verworvenheden, wetende dat het altijd geven en nemen is in zo'n verdrag.

Je kunt natuurlijk geen verdrag sluiten waarbij de Japanse wagens aan zeer strenge technische controles en hoge drempels onderworpen blijven, terwijl al onze producten zonder enige belemmering het land binnen kunnen. Je weet dat elk land, elke partner in dit geval, zijn belangen op tafel legt. Dat versterkt echter alleen maar de competitie, en het is toch al bewezen dat Vlaanderen niet bang hoeft te zijn van internationale competitie.

Herman De Croo (Open Vld)

Dat lijkt me een liberale benadering te zijn.

Rik Daems (Open Vld)

Dat mag. Daar is niks mis mee.

Minister-president Geert Bourgeois

Maar er is een groot hoofdstuk over duurzaamheid, mijnheer De Croo.

De voorzitter

Het is een groen-blauwe namiddag. (Opmerkingen van Karl Vanlouwe)

Een gele vraag met een groen-blauw antwoord. Waarom niet? Maar zelfs geen rood biesje.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.