U bent hier

Mevrouw Pira heeft het woord.

Ingrid Pira (Groen)

Voorzitter, minister, collega's, aan de gemeenteraadsverkiezingen kunnen mensen die niet de Belgische nationaliteit bezitten en geen onderdaan van de Europese Unie zijn, deelnemen, onder voorwaarde dat ze hier vijf jaar verblijven en zich registreren. De verantwoordelijkheid om niet-EU-Belgen informatie te geven over hoe ze zich kunnen registreren en stemmen, ligt bij de gemeenten.

Het stemrecht is een fundamenteel democratisch recht dat voor iedereen gevrijwaard moet worden. De invoering van het stemrecht is geen cadeau dat niet-EU-burgers moeten verdienen. Het is een gewaarborgd recht waar eenieder die meer dan vijf jaar in België woont, werkt en belastingen betaalt, gebruik van kan maken.

Uit onderzoek van Marc Hooghe en Tim Reeskens na de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 bleek al dat het gebrek aan interesse vanwege de Vlaamse overheid en sommige gemeenten van doorslaggevend belang is geweest voor het eerder laag aantal registraties van niet-EU-burgers. De onderzoekers stelden vast dat het Waalse en het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest een meer succesvolle informatiestrategie hebben gevolgd dan het Vlaams Gewest. Louise Nikolic kwam recent tot gelijkaardige bevindingen op basis van de registraties voor de verkiezingen van 2012.

Feit is in elk geval – en dit blijkt uit het gevoerde wetenschappelijk onderzoek – dat hoe beter gemeenten niet-EU-burgers informeren, hoe meer niet-EU-burgers zich registreren en stemmen tijdens gemeenteraadsverkiezingen.

Het ene gemeentebestuur is dus performanter dan het andere in het uitvoeren van de opdracht om niet-EU-burgers te informeren. Zij kunnen gebruikmaken van het voorlichtingsmateriaal en verschillende communicatiekanalen aanboren. Daarnaast kan er worden samengewerkt met bestaande middenveldorganisaties zoals ORBIT, dat voor de komende verkiezingen een campagne opzet.

Minister, plant u voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 steun aan de Vlaamse gemeenten om niet-EU-burgers te informeren over registreren en stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen, zoals in Brussel? Indien ja, in welk budget voorziet u?

Zelfs met steun vanuit de Vlaamse overheid beschikken kleinere gemeenten niet over voldoende middelen om volwaardig voorlichtingsmateriaal uit te werken voor niet-EU-burgers. Zal de Vlaamse overheid een centraal gestuurde en gefinancierde campagne organiseren?

Uw voorganger en partijgenoot Geert Bourgeois liet in 2012 optekenen dat het in 2018 verplicht zou worden voor gemeenten om aan niet-EU-burgers een gepersonaliseerde brief te sturen. Volgt u uw voormalige collega hierin en zult u de gemeenten aansporen om aan niet-EU-burgers een gepersonaliseerde brief te sturen om deel te nemen aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2018?

Wat is de timing voor uw eventuele initiatieven?

Minister Homans heeft het woord.

Collega's, zoals u zich kunt herinneren, is deze problematiek nog zeer recent aan bod gekomen in deze commissie naar aanleiding van een vraag om uitleg van collega De Loor op 17 oktober. Dat is dus nog niet zo heel lang geleden. Ik heb toen ook een antwoord gegeven. Ik ga het nu dus kort houden.

Mevrouw Pira, ik ga uw vijf vragen tegelijk beantwoorden. Ik ben nog altijd van mening, zoals ik ook op 17 oktober heb gezegd, dat het vooral de gemeentelijke overheden zelf zijn die het best geplaatst zijn om de niet-Belgische inwoners van de gemeente aan te zetten om aan de lokale verkiezingen deel te nemen en om te bepalen welke initiatieven hiervoor het meest geschikt zijn. Hierbij kunnen de lokale besturen veel beter dan de Vlaamse overheid, omdat ze natuurlijk het dichtst bij de burgers staan, rekening houden met de plaatselijke situatie en omstandigheden.

Ik plan een eerste informatiemoment over de voorbereiding van de lokale verkiezingen tijdens de maand februari 2018 en zal dan van die gelegenheid ook gebruikmaken om de aandacht van de gemeentebesturen hierop te vestigen.

Wat uw uitspraken betreft over mijn voorganger – althans wat deze bevoegdheden betreft – de huidige minister-president Geert Bourgeois, zou het mij verbazen dat hij dit heeft gezegd. U zegt dat hij dit heeft opgeworpen in 2012. Ik kan wel verwijzen naar het antwoord van de toenmalige minister bevoegd voor het binnenlands bestuur, op een schriftelijke vraag nummer 193 van 11 januari 2013 van voormalig collega De Knop. Minister Bourgeois stelde letterlijk dat het de volgende regering toekwam om hierover te beslissen, wat mij ook niet meer dan logisch lijkt. Het staat een beetje haaks op wat u net hebt gezegd.

Voorzitter, voor de rest verwijs ik naar mijn antwoord van 17 oktober.

Mevrouw Pira heeft het woord.

Ingrid Pira (Groen)

Minister, zoals zo vaak zegt u dat het de autonomie van de gemeenten is. Uiteraard is het een opdracht van de gemeenten, maar het staat u, als bevoegd minister en voogdijminister, vrij om de gemeenten te helpen en een kader te creëren waarin u de gemeenten kunt aansporen om mensen te registreren zoals bijvoorbeeld in Brussel is gebeurd.

Minister, wat houdt u tegen als bevoegd minister om, zelfs met respect voor de autonomie van de gemeenten, na te gaan of dit overal gebeurt en om eventueel vanuit de Vlaamse Regering een initiatief te nemen en een budget vrij te maken?

Ik verwijs nogmaals naar mijn antwoord van 17 oktober waar ik redelijk omstandig ben ingegaan op alle vragen die soortgelijk waren, gesteld door collega De Loor.

Collega Pira, ik ga ze natuurlijk wel ondersteunen. Ik heb ook gezegd dat er een informatiemoment zal worden gepland in februari 2018. Daar zullen de lokale besturen natuurlijk ook worden gewezen op het belang en de mogelijkheid om dat te doen. 

Het is mijn overtuiging, en dat was het een maand geleden ook, dat het echt wel aan de lokale besturen zelf is om hier al dan niet de noodzaak van in te zien.

Mevrouw Pira heeft het woord.

Ingrid Pira (Groen)

Minister, aangezien het uit onderzoek duidelijk is dat Vlaanderen niet zo goed presteert op dat vlak en als we dan zien dat waar er wel expliciete initiatieven worden genomen door hogere overheden om die mensen aan te zetten tot registreren en stemmen, er ook meer mensen dat doen, betreur ik het dat u niet meer initiatief neemt. Groen is er echt van overtuigd dat het stemmen, het deelnemen aan verkiezingen, bijdraagt aan de integratie. Wij denken dat u door geen extra initiatief te nemen als Vlaamse overheid, u op dat vlak heel veel kansen laat liggen.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.