U bent hier

De voorzitter

Mevrouw De Meulemeester heeft het woord.

Ingeborg De Meulemeester (N-VA)

Minister, de Vlaamse Regering heeft het licht op groen gezet voor 41 nieuwe grote schoolbouwprojecten in Vlaanderen en Brussel. De investeringswaarde bedraagt 550 miljoen euro voor een totale oppervlakte van 250.000 vierkante meter. Het gaat om een DBFM-programma waarbij er wordt samengewerkt met de private sector. Veel aandacht gaat naar duurzaamheid.

On Wheels heeft daarop een petitie gelanceerd om alle 41 nieuwe schoolgebouwen toegankelijk te maken voor iedereen. On Wheels vraagt de minister uitdrukkelijk om streng toe te zien op de toegankelijkheid van de gebouwen. “Willen we inclusie in het onderwijs, dan moet de infrastructuur daarop zijn voorzien”, aldus On Wheels.

Het M-decreet maakt het mogelijk dat leerlingen met een beperking – indien gewenst en mogelijk – onderwijs kunnen volgen in de reguliere secundaire en basisscholen. Echter, niet alle scholen beschikken over de nodige fysieke aanpassingen om deze leerlingen ook effectief te ontvangen. Ook de schoolgebouwenmonitor van 2013 toonde aan dat dit een aandachtspunt is.

Minister, hoe reageert u op de vraag van On Wheels om streng toe te zien op de toegankelijkheid van de schoolgebouwen? Op welke manier zult u hier concreet gevolg aan geven?

In welke mate en in welke fase wordt het agentschap Toegankelijk Vlaanderen (Toevla) mee betrokken in het project om te komen tot maximaal toegankelijke schoolgebouwen?

De voorzitter

De heer Daniëls heeft het woord.

Er zijn twee gelijkaardige vragen uit één fractie. Dat toont wel aan dat wij dit thema belangrijk vinden, zowel vanuit de invalshoek van de infrastructuur als vanuit de toegankelijkheid.

Mevrouw De Meulemeester heeft al een gedeelte van de kwestie geschetst. Ik zal niet in herhaling vallen. Ik wil er gewoon op wijzen dat er wordt gevraagd om die 41 nieuwe grote schoolgebouwen toegankelijk te maken. De organisatie diende het project Drempelvrees in om directies te sensibiliseren. Ze lanceerde in 2015 al een app waarmee rolstoelgebruikers op hun smartphone kunnen nagaan of handelszaken in enkele steden al dan niet toegankelijk zijn.

Ik verwijs naar de commissievergadering van 21 april 2016, waar ik u al enkele vragen hebt gesteld omtrent de toegankelijkheid van schoolgebouwen. In uw antwoord gaf u onder meer aan dat: “We gaan daar effectief meer inspanningen voor doen. (…) Het is van belang dat wij voldoende duidelijk maken aan de scholen hoe belangrijk het is. Het is niet omdat er een regel is, dat die ook ingebakken geraakt in de schoolse renovatiepraktijk. Wij plannen nog een aantal initiatieven, en zeker een verregaandere betrokkenheid van ons expertisecentrum en het agentschap om dat aan alle scholen nog eens duidelijk te maken, niet vanuit een bestraffend idee, maar vanuit de grote kansen die er zijn als je werkt aan integrale toegankelijkheid. Dat is veel meer dan het toegankelijk maken voor mensen met een beperking. Dat gaat over een algemeen comfortgevoel dat je daarmee bereikt.”

Minister, ik heb er toen ook op gewezen dat we een zeer goed agentschap hebben: het agentschap Toegankelijk Vlaanderen. Het is in de mooie Wase hoofdstad Sint-Niklaas gevestigd.

Dat agentschap beschikt over zeer veel goede praktijkvoorbeelden. Het agentschap kan op plan helpen om zonder grote kosten voor een realisatie van de toegankelijkheid te zorgen. Daar gaat het om. We moeten niet nadien een lift installeren of schuine planken leggen. Dat vormt eigenlijk nadien een grote kost. Indien op voorhand overal deuren met een doorgangsbreedte van een meter worden geplaatst, kost dat minder dan nadien stukken uit te slijpen en opnieuw deuren te plaatsen.

Minister, hebben uw administratie of uzelf al kennis genomen van het project Drempelvrees? Zo ja, wat zijn de bevindingen? Welke inspanningen en initiatieven die u toen in uw antwoord hebt aangehaald, hebt u sinds de commissievergadering van 21 april 2016 uitgerold om te realiseren wat u toen hebt verklaard?

De voorzitter

De heer De Meyer heeft het woord.

Jos De Meyer (CD&V)

Voorzitter, mijn fractie vindt dit een belangrijk thema. We hebben hierover in het verleden al schriftelijke vragen en vragen om uitleg gesteld. De inleiding door de vorige sprekers ontslaat me ervan uitvoerig op mijn volledige vraagstelling in te gaan.

Minister, ik heb een specifieke aanvullende vraag. Kan er bij de beoordeling van subsidieaanvragen voor infrastructuurwerken een prioritering komen voor specifieke projecten om schoolgebouwen meer toegankelijk te maken? Hierbij moeten we uiteraard rekening houden met de nieuwe situatie die ten gevolge van het M-decreet is ontstaan.

De voorzitter

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Voorzitter, de nieuwe DBFM-projecten moeten voldoen aan de gewestelijke stedenbouwkundige verordening betreffende de toegankelijkheid. Die verordening geldt voor nieuwbouw, voor verbouwingen en voor uitbreidingen van publiek toegankelijke gebouwen. De verordening geldt tevens voor schoolgebouwen. Ongeacht of ze worden gefinancierd door middel van DBFM, de reguliere financiering van AGION of met capaciteitsmiddelen, moeten scholenbouwprojecten rekening houden met de regelgeving inzake toegankelijkheid. Ik heb op 21 april 2016 een en ander uitgebreid toegelicht in deze commissie.

De toegankelijkheidsnormen zijn opgenomen in de voorwaarden om een omgevingsvergunning te krijgen. De gemeentelijke stedenbouwkundige ambtenaren voeren tijdens de fase van de bouwaanvraag een controle uit op de voorliggende scholenbouwdossiers. Indien tijdens de uitvoering van de vergunde plannen wordt afgeweken, is er sprake van een bouwovertreding.

Wat de nieuwe DBFM-projecten betreft, legt het modeldocument voor de opmaak van de projectdefinitie de nadruk op het belang van integraal toegankelijke schoolgebouwen en hun omgeving. De definitie van een integraal toegankelijk ontwerp wordt er beschreven. Er wordt verwezen naar de geldende regelgeving inzake toegankelijkheid.

Dat modeldocument verwijst tevens naar de bekende inspiratiebundel ‘Integrale toegankelijkheid van schoolgebouwen’ die AGION en de vzw Enter hebben opgesteld. De vzw Enter is ondertussen het Agentschap Toegankelijk Vlaanderen geworden. De bundel wil ontwerpers en bouwheren informeren, inspireren en ondersteunen om de toegankelijkheid van schoolgebouwen voor iedereen te optimaliseren.

Het is in principe dan ook niet nodig bijkomende kosten te maken door een advies over de toegankelijkheid te vragen. Er is een goede gids beschikbaar. Architecten die een ontwerp maken, kunnen hier perfect rekening mee houden. Het is natuurlijk mogelijk het Agentschap Toegankelijk Vlaanderen om advies te vragen, maar dit kost geld. Veel mensen die iets bouwen, doen dat. Er zijn echter richtlijnen die ze kunnen volgen.

Wat de betrokkenheid betreft, is er op mijn vraag, onder meer in het voorjaar van 2017, tweemaal overleg met het Agentschap Toegankelijk Vlaanderen gepleegd. AGION was hierbij aanwezig. Het Agentschap Toegankelijk Vlaanderen had toen net een opstartfase achter de rug. Er was net een nieuwe directeur aangesteld, namelijk mevrouw Metten. Er zijn toen een aantal denksporen voor de samenwerking met derden voorgesteld, zoals de screening van de nieuwe DBFM-scholenbouwprojecten. We zouden dit nu nog moeten concretiseren.

AGION heeft het topic ‘Werk maken van toegankelijke scholen’ in de nieuwsbrief Focus op Scholenbouw opgenomen. Op die manier heeft AGION de inspiratiebundel ‘Integrale toegankelijkheid van schoolgebouwen’ opnieuw onder de aandacht gebracht. In het verleden zijn hierover al succesvolle studiedagen georganiseerd. Het is van belang dat universal design ook voldoende aan bod komt in de opleidingen architectuur en projectontwikkeling.

Wat het project ‘Drempelvrees’ betreft, heeft On Wheels ons niet zelf gecontacteerd: wij hebben zelf contact met de organisatie opgenomen. Dat is het verschil. De organisatie komt het project op mijn kabinet toelichten. Ik zal er persoonlijk niet bij zijn, maar mijn medewerkers en de administratie zullen er zijn.

Mijnheer De Meyer, AGION heeft geen specifieke, aparte subsidieprocedure voor werken louter in functie van de toegankelijkheidsdoelstelling.

Voor het vrij gesubsidieerd onderwijs is het wel mogelijk om op korte termijn subsidie te krijgen binnen de voorwaarden van de verkorte procedure. Dat is de uitzonderingsprocedure, met een maximale kostprijs van 125.000 euro. Binnen dat kader kun je perfect verbouwingswerken uitvoeren in functie van toegankelijkheid. Voor het officieel gesubsidieerd onderwijs bepaalt AGIOn de prioriteiten in overleg met de respectieve onderwijskoepels. Steden, gemeenten en provincies kunnen in overleg met hun onderwijskoepel de concrete subsidievragen bespreken in functie van de realisatie van toegankelijkheidswerken.

Voor het gemeenschapsonderwijs heeft de Raad van het GO! de bevoegdheid om grote infrastructuurwerken toe te wijzen aan specifieke scholenbouwprojecten. U kent de integraalplannen van het GO! Men heeft daar echt de bedoeling om de toegankelijkheid van de schoolgebouwen en schooldomeinen zo veel mogelijk in elkaar te integreren, en dus niet eerst te bouwen en achteraf te gaan kijken hoe men het toegankelijker kan maken. Dat zou eigenlijk zelfs niet meer mogelijk mogen zijn.

Bij nieuwbouw en grondige schoolbouwrenovaties ligt de focus op integrale toegankelijkheid, inclusief voorzieningen in het gebouw voor mensen met een beperking. Daarnaast beschikken de 26 GO!-scholengroepen elk over een budget voor het uitvoeren van kleinere infrastructuurwerken. Die budgetten kunnen een oplossing bieden voor problemen inzake toegankelijkheid, los van een volledige totaalrenovatie van het gebouw.

De voorzitter

Mevrouw De Meulemeester heeft het woord.

Ingeborg De Meulemeester (N-VA)

Bedankt, minister. Er kunnen inderdaad heel veel aanpassingen gebeuren zonder dat daar grote middelen voor nodig zijn. Belangrijk is de sensibilisering daarrond. Ik denk dat daar echt nog wat werk van moet worden gemaakt, ten aanzien van ontwerpers en bouwheren. Van in het begin, bij het ontwerp van de plannen, zouden alle beschikbare documenten – de ‘Inspiratiebundel integrale toegankelijkheid van schoolgebouwen’ van AGIOn en vzw Enter – erbij moeten worden genomen, zodat de gebouwen toegankelijker kunnen worden gemaakt van bij het begin. Dat zou eigenlijk een automatisme moeten worden. Het is belangrijk dat de toegankelijkheid van in het begin mee wordt aangepakt, zodat je achteraf niet nog een deur moet gaan verbreden enzovoort. Ze hebben ook de expertise om die bouwheren en ontwerpers bij te staan. Ik denk dus dat we daar meer aan sensibilisering moeten doen.

De databank toevla.be toont aan welke scholen goed uitgerust zijn. In commissievergaderingen van april 2015 en april 2016 zei u al dat het opnemen van gescreende scholen beter kon. AGIOn en het agentschap Toegankelijk Vlaanderen zouden uitzoeken hoe de databank toevla.be beter kon worden aangevuld met goede praktijkvoorbeelden. Inzake transparantie kan er dus inderdaad nog een tandje bij worden gestoken, want als we vandaag naar die databank kijken, dan zien we dat er 23 scholen zijn opgenomen. Op de keten van toegankelijkheid – zoals aangepaste toiletvoorzieningen voor personen met visuele of auditieve beperkingen, toegangspalen enzovoort – krijgt slechts één school scores. Wanneer zullen meer scholen gescreend en opgenomen worden in die databank, minister? En indien u zelf al een screening en een opname in de databank aangeeft, kunt u goede praktijkvoorbeelden geven?

De voorzitter

De heer Daniëls heeft het woord.

Bedankt, minister. U verwijst in uw antwoord naar de stedenbouwkundige verordeningen. Als die school niet in orde is, zou stedenbouwkundig de school de vergunning geweigerd kunnen worden. Ik denk dat we het dan eigenlijk te complex aan het maken zijn en het te ver aan het drijven zijn. Mijn vraag is vooral om dit in het planproces al vroeg mee op te nemen. We zien in scholen heel dikwijls dat dat op het einde komt: ‘Ah ja, toegankelijkheid, en ah ja, we moeten nog een lift en een schuine helling hebben.’ Dat is het spijtige aan het verhaal.

Ik weet dat dat in sommige projecten vlot wordt meegenomen en in andere minder. Waar ik vooral op wijs, is dat er heel veel goede praktijken zijn en er heel veel ervaring is, bijvoorbeeld bij het agentschap Toegankelijk Vlaanderen, rond overheidsgebouwen. Als we dan gaan kijken naar het multifunctioneel inzetten van schoolgebouwen, wordt dat schoolgebouw eigenlijk een publiek toegankelijk gebouw. Als je daar van in den beginne, bij het ontwerpen van het concept, rekening mee houdt, is dat geen meerkost. Daar wil ik vooral op wijzen.

De voorzitter

De heer De Meyer heeft het woord.

Jos De Meyer (CD&V)

Mijn vraag sloeg natuurlijk op de aanpassing van bestaande gebouwen die soms dertig of veertig jaar oud zijn. Maar ik heb uit het antwoord van de minister begrepen dat er voor elk onderwijsnet procedures zijn om daar op een relatief korte termijn – ‘relatief korte termijn’ spreek ik met de nodige schroom uit – werk van te kunnen maken.

De voorzitter

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Collega’s, ik ga akkoord met elk van jullie aanvullingen. Er bestaan procedures om er werk van te maken. Anderzijds: als je in deze tijden, in 2017, een nieuwbouw plaatst en je houdt als school geen rekening met toegankelijkheid, kan ik daar niet bij. En zelfs als je het als school zou vergeten, dan is het toch wel de verdomde plicht van de architect die de school ontwerpt om daar standaard rekening mee te houden. Maar ik ben er zelf met een getrouwd en ik heb een dochter die die studies doet, dus misschien ben ik daar ondertussen iets te veel in geconditioneerd. Maar dit is nu toch wel elementair, ook als je een ziekenhuis ontwerpt, afhankelijk van je specialisatie, dat je bij een nieuwbouw die toegankelijkheid meeneemt.

Wat de goede voorbeelden betreft, heb ik net aan jullie gezegd dat er een inspiratiegids is. We hebben ook contact met Toegankelijk Vlaanderen om te kijken hoe we kunnen samenwerken, want we willen de scholen niet op kosten jagen. Als er al gemeengoed en goede praktijken zijn, kun je door gewoon te kijken al veel leren. We zitten daarover dus samen. Het eerste gesprek was een kennismakingsgesprek omdat er een nieuwe directeur was. We gaan voluit samenwerken om Toegankelijk Vlaanderen maximaal in te zetten om ook die scholen, voor zover dat nodig is, extra te documenteren. Maar het moet een basishouding zijn. Ik deel de mening van collega Daniëls dat als je er van in het begin rekening mee houdt, het niet meer kost.

De voorzitter

De vragen om uitleg zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.