U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Krekels heeft het woord.

Personen met een handicap kunnen een persoonlijkeassistentiebudget (PAB) aanvragen. Het PAB dient om tegemoet te komen aan de kosten om assistentie op school of thuis te organiseren. Leerlingen die er in het onderwijs gebruik van maken, krijgen onder andere orthopedagogische begeleiding, hulp bij verplaatsingen of ondersteuning bij praktische handelingen in het dagelijks leven zoals het uitladen van een boekentas. De financiering gebeurt door het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH).

Minister, in uw antwoord op mijn schriftelijke vraag nummer 467 van 29 juni 2016 antwoordde u dat u niet meteen beschikte over cijfers over het gebruik van het PAB in het gewoon onderwijs, maar ook niet in het buitengewoon onderwijs. Uit de recentste jaarverslagen van Jeugdhulp blijkt dat op 31 december 2016 1367 kinderen en jongeren, waarvan 1191 minderjarigen, op een persoonlijkeassistentiebudget wachtten. De meeste minderjarigen zijn 6 jaar of ouder. Het gaat dus om kinderen die leerplichtig zijn. Om tegemoet te komen aan deze jongeren, is het een nuttige oefening om samen met de betrokken partners binnen Onderwijs en Welzijn de ondersteuning en de goede praktijken in kaart te brengen.

Minister, acht u het wenselijk om de noden en bestaande praktijken omtrent het persoonlijkeassistentiebudget in het onderwijs in kaart te brengen, al dan niet in samenwerking met het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap? In hoeverre heeft deze bestaande praktijk invloed op de toewijzing en ondersteuning van leerlingen met bijzondere noden uit het ondersteuningsmodel? In hoeverre bestaat de mogelijkheid dat het PAB het nieuwe geïntegreerd onderwijs (gon) wordt?

Welke thema’s werden er deze legislatuur in de werkgroep Onderwijs-Welzijn besproken? Welke acties zijn het gevolg van die bespreking? Welke dossiers liggen er nog op tafel? Kunt u ons hiervan een overzicht bezorgen?

Welke maatregelen wilt u nog nemen om de noden met betrekking tot persoonlijke assistentie in het onderwijs te monitoren?

De voorzitter

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Collega, ik zou niet durven zeggen dat dit geen interessante vraag is, integendeel. Het is een vraag die ook Onderwijs een beetje overstijgt.

Langs de ene kant erken ik dat er een duidelijke, maar wel slechts gedeeltelijke, overlap is tussen de doelgroep van het persoonlijkeassistentiebudget en de doelgroep van het ondersteuningsmodel. Er is dus wel een doorsnede, maar ik wil toch benadrukken dat het om twee totaal verschillende vormen van ondersteuning gaat. De persoonlijke assistentie die kinderen krijgen via een PAB-budget, staat eigenlijk volkomen los van de ondersteuning die aan een school kan worden geboden vanuit het nieuwe ondersteuningsmodel. PAB is bedoeld voor persoonlijke assistentie voor het kind op school en/of thuis. Of, zoals het op de website van het VAPH staat: "Met een persoonlijkeassistentiebudget werft u assistenten aan om de assistentie voor uw kind thuis of op school te organiseren en te financieren. De persoonlijke assistenten kunnen helpen bij: lichamelijke taken, verplaatsingen, dagactiviteiten en de agogische, pedagogische of orthopedagogische begeleiding of ondersteuning van u of van uw kind. Dat gaat dan over de aanvaarding van en de omgang met de handicap, zelfredzaamheid, assertiviteit, opbouw van een sociaal netwerk, toekomstplanning enzovoort." Dat zijn allemaal dingen waarover je zelf beslist om ze te gebruiken als hulp. Dat kan ook op school zijn, maar het is iets helemaal anders dan de ondersteuning die je een kindje in de klas geeft om alles aan te leren.

Ondersteuning vanuit het ondersteuningsmodel is er ter ondersteuning van het leerproces van een leerling en met het oog daarop is het er om leerkrachten en het schoolteam te ondersteunen in het begeleiden van de leerling met specifieke zorgnoden. De ondersteuning vanuit het ondersteuningsmodel kan in diezelfde optiek ook worden ingezet voor leerlinggerichte ondersteuning, wat ook voor leerlingen met assistentie vanuit PAB kan, bijvoorbeeld voor het verwerven van onderwijsinhouden of het verwerven van vaardigheden, zoals het leren lezen van braille, die het PAB niet biedt. Dat zit daar dus niet in. Als je zegt dat het rugzakfinanciering is, dan is het vooral ondersteuning voor de leerlingen.

Omgekeerd, ook voor een leerling die persoonlijke assistentie op school heeft, heeft de school het recht om ondersteuningsvragen te stellen als de leerling een gemotiveerd verslag of een inschrijvingsverslag heeft en de school een ondersteuningsnood ervaart over de begeleiding van de leerling.

Persoonlijke assistentie voor het kind is geen pedagogisch-didactische ondersteuning voor de leerkracht, wat vanuit het ondersteuningsmodel wél kan worden gevraagd. Ik verwijs naar het voorbeeld van het kind met autisme, waarbij het van belang is dat de leerkracht voldoende weet hoe ermee om te gaan.

PAB was in die zin ook al verschillend van het gon zoals we dat tot nu toe kenden. Als zowel het PAB als de ondersteuning vanuit het ondersteuningsmodel op een correcte manier wordt aangewend, bestaat er eigenlijk geen gevaar dat de ene de rol van de andere overneemt, maar zijn beide complementair én ook inzetbaar op school. Ik hoop dat u goed het verschil begrijpt.

Welke thema’s werden er in de werkgroep Onderwijs-Welzijn besproken? De beleidsdomeinoverschrijdende werkgroep Onderwijs-Welzijn personen met een handicap heeft zeven werkpunten. Ten eerste, ernstig meervoudige beperkingen; ten tweede, attitude, toeleiding en ondersteuningsvormen; ten derde, buitenschoolse hulpverlening; ten vierde, hulpmiddelen; ten vijfde, diagnostiek; ten zesde, ASS en ten zevende, de plus 21-jarigen op school.

Het voorbije jaar is er vooral aandacht gegaan naar de hulpmiddelen, omdat er veel overleg was met het VAPH over de relatie speciale onderwijsleermiddelen en het algemene hulpmiddelenbeleid, de persoonsvolgende financiering (PVF), in de schoot van de taskforce en autismespectrumstoornissen, want u weet dat er een actieplan autisme is. Er is een subsidie geweest aan Villa Clementina, een inclusief kinderdagverblijf voor jonge kinderen met en zonder beperking, waarmee we de mogelijkheden van het geïntegreerd onderwijs- en zorgplan aan het verkennen zijn.

Wat zijn de nog te nemen maatregelen? Ik heb geprobeerd om de verschilpunten binnen Onderwijs goed te duiden. We moeten onze actiepunten zorgvuldig kiezen en we moeten oog hebben voor de planlast van scholen. Leerlingen of ouders met een PAB-budget zijn vrij om dit budget op een zeer persoonlijke manier in te zetten, volgens de noden van het kind. Daarom heeft het voor het beleidsdomein Onderwijs minder relevantie om die noden in kaart te brengen. Voor mijn collega van Welzijn ligt dat anders. De inzet van het PAB is zo persoonlijk, waardoor ook die goede praktijken iets minder interessant zijn. Het zal nooit de bedoeling zijn om op school de gon afhankelijk te maken van de persoonlijke keuze van het kind, dat het kind zou kunnen zeggen: 'Ik koop daarin mijn steun.' Het gaat natuurlijk over pedagogische steun, die moet passen in het project van de school.

Tot hier mijn beperkte plannen wat PAB betreft, maar wel mijn zorg om zeer nauwkeurig, zeer goed de rollen van elkaar te blijven onderscheiden, ook in de toekomst. Maar ik heb het gevoel dat dat ook úw wens is .

De voorzitter

Mevrouw Krekels heeft het woord.

Het is inderdaad mijn wens om daarin een duidelijk onderscheid te maken en te behouden, omdat dat er inderdaad ook is.

Gisteren hebben we in de plenaire vergadering gesproken over de kinderen die te weinig ondersteuning zouden genieten. Binnen het ondersteuningsnetwerk zal het nooit mogelijk zijn om intensief iemand gedurende tien uur individueel te ondersteunen. Daarom dacht ik dat er hier een mooie win-win te maken is. Het is eigenlijk spijtig dat 1191 minderjarigen die recht hebben op een PAB, dit niet hebben. Zo kreeg een blinde persoon bijvoorbeeld gon-begeleiding om leerwinst te kunnen boeken, maar die heeft natuurlijk ook heel praktische ondersteuning nodig om zelfredzaam te kunnen zijn. Dat kan een win-win zijn, een ondersteuning van beide. Daarom leek het mij interessant om dat in kaart te brengen voor Onderwijs. Voor kinderen die in het gewone onderwijs zitten en ondersteuning krijgen van het ondersteuningsmodel en eventueel aanvullend via het PAB, kan er dan bijvoorbeeld wel voldoende ondersteuning zijn in het gewone onderwijs. De win-win voor beide lijkt mij een heel belangrijk element.

De voorzitter

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Dat is absoluut mijn betrachting. Het is absoluut niet mijn bedoeling om te zeggen dat je PAB hebt en dus geen gon-ondersteuning kunt krijgen. Dat moet eigenstandig worden bekeken. Maar als je een PAB hebt, dan kun je die ook inzetten op school. Maar dat is inzet voor uzelf en voor uw eigen aanvaarding. Dat moeten we goed blijven bewaken.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.