U bent hier

Mevrouw Moerenhout heeft het woord.

Voorzitter, minister, collega's, de huurdersbonden ondervragen jaarlijks mensen over de huurwaarborg en alles daarrond. Een van de cijfers die me opviel – helaas door het constante ervan – was de cash huurwaarborg. Dat is wettelijk verboden, dat weten we allemaal, maar uit de cijfers blijkt dat nog steeds 16 procent van de leden hun huurwaarborg contant aan de eigenaar betalen. In  Antwerpen loopt dat percentage zelfs op tot 30 procent, met pieken tot boven de 50 procent in Antwerpen-Noord en Borgerhout.

De huurdersbonden vermoeden – en ik ga ervan uit dat het vermoeden correct is – dat het gaat om huurders die net zwakker staan. Een bijkomend feit is dat het OCMW van Antwerpen in 2016 besliste om extra voorwaarden op te leggen om een huurwaarborg voor te schieten. Het gevolg van dat beleid is dat verhuurders een cash waarborg vragen. Als de huurder er niet mee akkoord gaat, dan loopt hij/zij een verhoogde kans dat de verhuurder niet met de kandidaat-huurder in zee wil gaan, en dat is natuurlijk het probleem.

De cash huurwaarborg is een oud zeer en is al een aantal keren besproken in deze commissie. U bent zich ook bewust van het probleem, net zoals iedereen hier aanwezig. Een waarborg in cash is natuurlijk verboden. In principe kan de huurder weliswaar bepalen op welke wijze hij de waarborg volstort, maar in de praktijk vormt dit toch vaak een hinderpaal.

Minister, u kondigde aan dat u zou ingrijpen. In een artikel zei u dat voor huurders die hun waarborg cash aan de verhuurder moesten betalen, graag zou zien dat dat geld voortaan als huurgeld zou worden beschouwd en niet langer als borg.

Minister, op welke manier wilt u huurders helpen hun rechten te kennen en te zorgen dat ze niet gedwongen worden om hun borg toch cash te betalen?

Zult u met de lokale besturen nagaan op welke manier onbedoelde effecten van lokale maatregelen, zoals die in Antwerpen gespeeld zouden hebben, tegengegaan kunnen worden opdat huurders beschermd kunnen worden?

Hoe wilt u het idee om cash waarborgen te laten beschouwen als huurgeld laten uitvoeren? Vaak zijn het immers betalingen waarvan geen sporen terug te vinden zijn.

Welke maatregelen wilt u nog nemen om de betalingen van cash huurwaarborgen tegen te gaan?

Minister Homans heeft het woord.

Mevrouw Moerenhout, ik ben het volledig met uw stelling eens dat het een oud zeer is. Dat klopt. U weet dat de private huur sinds 1 juli 2014 is overgeheveld naar de gewesten en wij dus bevoegd zijn geworden, maar dat er wel decennialang niets aan is gedaan en dat het wel niet zo was dat het toen niet bestond. Het is altijd een zeer geweest, maar men heeft beslist – misschien niet beslist maar er niet over nagedacht, geen vraag over gekregen, ik weet het niet – om er niet aan te raken en er in ieder geval geen oplossing voor te zoeken.

Dit gaat eigenlijk weer over het Huurdecreet. Ik denk dat het Huurdecreet een vreselijk succes zal zijn als ik het zo hoor aan alle vragen die hier worden gesteld. Ik kan zeggen dat het allemaal in het Huurdecreet staat. We hebben hier al een uitgebreide bespreking gewijd aan het ontwerp van Huurdecreet. Ook de voorgaande vraag had er een beetje mee te maken.

U weet ook dat er in het ontwerp van Huurdecreet verschillende regelingen zijn opgenomen wat de huurwaarborg betreft. Ik noem er twee. Bijvoorbeeld het systeem van de huurwaarborglening is de regeling dat de Vlaamse overheid aan mensen die het moeilijk hebben om een huurwaarborg te betalen in één keer met daarbovenop vaak ook nog eens de eerste maand huur, een anonieme lening zal verstrekken zodat ze makkelijker een huurcontract kunnen afsluiten. Ten tweede staat er in het ontwerp van Huurdecreet – en dat is niet gewoon communicatie en ook niet een voorstel, maar het is opgenomen als bepaling in het ontwerp van Huurdecreet dat momenteel bij de Inspectie van Financiën ligt – dat wanneer een huurder een waarborg cash heeft overhandigd aan de verhuurder of heeft gestort op de rekening van de verhuurder – dus niet op een geblokkeerde rekening – hij steeds aan de verhuurder kan laten weten dat hij die gelden als huurgeld beschouwt en er een gelijkaardig bedrag op een geblokkeerde rekening zal moeten worden geplaatst. Dit is toch wel een manier om de zogenaamde ‘illegale’ waarborg om te zetten in een conforme waarborg.

Ga ik met de lokale besturen nagaan op welke manier onbedoelde effecten van lokale maatregelen, zoals die in Antwerpen gespeeld zouden hebben, tegengegaan kunnen worden opdat huurders beschermd kunnen worden? De OCMW-waarborg blijft bestaan. Die wordt niet afgeschaft. Het is ook helemaal mijn bedoeling niet. Het staat ook niet in het ontwerp van Huurdecreet. Ik wil er wel op wijzen – en dan zet ik mijn petje op van minister van Binnenlands Bestuur – dat het natuurlijk de bevoegdheid is van de steden en de gemeenten in kwestie – het behoort tot de lokale autonomie – om te bepalen hoe ze daarmee omgaan. Er is geen sprake van dat de OCMW-waarborg zou worden afgeschaft.

In het kader van het uitwerken van de huurwaarborglening heb ik wel altijd gezegd – en dat zeg ik niet alleen, maar ook onderzoekers en wetenschappers die er ongetwijfeld veel meer vanaf weten dan ikzelf – dat het soms stigmatiserend en soms ontradend is om als huurder met een huurwaarborg van het OCMW bij een potentiële verhuurder aan te kloppen. Maar wordt die afgeschaft? Neen. Is er sprake van in het ontwerp van Huurdecreet dat die wordt afgeschaft? Neen. Het is de lokale autonomie van de gemeenten en de steden om te zien hoe ze daarmee omspringen en hoe ze de OCMW-waarborg toekennen en organiseren.

Op welke manier wil ik het idee om cash waarborgen te laten beschouwen als huurgeld, laten uitvoeren omdat het vaak betalingen zijn waarvan geen sporen terug te vinden zijn?

Ik heb al verwezen naar het Huurdecreet. Ik heb u gezegd dat het een oud zeer is. Het is niet iets dat twee of drie jaar geleden is ontstaan, het gaat al decennia mee. Ik ben me er natuurlijk wel van bewust dat het een maatregel is die retroactief kan worden gehanteerd. Iemand die bijvoorbeeld twintig jaar geleden een huurwaarborg in cash heeft betaald, kan nu nog altijd aanspraak maken op onze bepaling in het Huurdecreet. Het is natuurlijk wel nodig om enige bewijslast te hebben. Ik kan me voorstellen dat wanneer iemand twintig jaar geleden iets in cash heeft betaald, men er nu nog moeilijk bewijzen van kan vinden. Dat geldt niet alleen voor een huurwaarborg, maar ook voor heel veel andere zaken.

Wel zeer belangrijk is de vraag of er misschien mensen buiten het spectrum zullen vallen. Ja, omdat je gewoon bewijslast moet hebben. Het staat iedereen vrij om naar de vrederechter te trekken. Als je bepaalde zaken kunt bewijzen, zal de vrederechter in dezen ook een uitspraak doen. Ik denk dus dat er wel mensen uit de boot zullen vallen, maar ik kan natuurlijk niet alle malversaties die er twintig jaar geleden zijn gebeurd, rechtzetten. Dat kunt u niet van mij verwachten. Ik zou ook niet weten op welke juridische basis ik dat zou kunnen doen, dat is me een compleet raadsel. Maar het geldt natuurlijk ook voor alle toekomstige contracten. Door hier vragen over te stellen en erover te communiceren, gaan mensen zich meer bewust zijn van het feit dat als het toch nog gevraagd wordt, ze het niet moeten doen en dat er een artikel is in het decreet waarop ze zich kunnen baseren om het niet te doen. Dan zullen ze misschien net iets meer bij de pinken zijn om een bewijs te vragen.

Welke maatregelen wil ik nog nemen om de betalingen van huurwaarborgen in cash tegen te gaan? Mevrouw Moerenhout, ik denk dat deze maatregel een zeer consistente en zeer efficiënte maatregel is. Nog in bijkomende maatregelen voorzien, lijkt mij echt overbodig. Dit is een goede maatregel. Ik vind het alleen jammer dat het in het verleden nooit is gebeurd. Maar deze Vlaamse Regering en deze Vlaamse meerderheid nemen wel hun verantwoordelijkheid op. Het zit mee in het Huurdecreet en het zit bij de Inspectie van Financiën (IF). Het Huurdecreet zal in zijn totaliteit nog voor de zomer principieel worden goedgekeurd door de Vlaamse Regering.

Mevrouw Moerenhout heeft het woord.

Minister, dank u wel. U hebt gelijk dat het een oud zeer is en dat het nooit is aangepakt. Mijn lof dat u het aanpakt.

U zei dat het een deel zal zijn van het Huurdecreet. Dat hebt u inderdaad ook aangekondigd. Wij kijken vol verwachting uit naar dat Huurdecreet. Ik ben ongelooflijk benieuwd wat er allemaal in zal staan. Er zal veel in moeten staan. Daarom vraag ik het ook natuurlijk.

Bij de eerste bespreking van de conceptnota hebben we het ook over de huurwaarborg gehad. Ook toen bleek dat het een complex gegeven is waar niemand een pasklaar antwoord voor heeft. De verhuurders enerzijds vragen een verhoging van die waarborg om meer zekerheid en bescherming te hebben, iets waar we wel begrip voor kunnen hebben. Anderzijds is er de problematiek van de kwetsbare huurders, die Groen al eens aankaartte, die een verhoogde waarborg niet zomaar kunnen ophoesten en die dan nog kwetsbaarder worden dan ze al zijn. In dat kader denk ik dat als er modaliteiten kunnen worden ontwikkeld om de cash huurwaarborg zoveel mogelijk naar beneden te halen, dat de hele problematiek van de huurwaarborg ten goede kan komen.

U sprak over de huurwaarborglening. Groen is voorstander van een centraal huurwaarborgfonds, maar als dat toch niet mogelijk is, vind ik de huurwaarborglening zeker potentieel hebben.

Minister, is het een mogelijkheid om in het Huurdecreet voor de huurwaarborglening in de nodige modaliteiten te voorzien om die cash huurwaarborg tegen te gaan? De huurwaarborglening kan een goede methode zijn, maar als de verhuurder daar geen aanspraak op wil maken, net zomin als op een OCMW-waarborg of iets dergelijks, dan staat de huurder nog altijd in een kwetsbare positie.

Dat heeft zeker potentieel, maar het zou goed zijn mocht er in de nodige modaliteiten worden voorzien om de cash waarborg tegen te gaan om op die manier de huurders goed te beschermen zodat er ook andere zaken kunnen worden opgelost.

Ik heb nog een bijkomende vraag over wat u hebt verteld over de waarborg als deel van de huurgelden, wat nu bij IF zit en voor de zomer in het Huurdecreet zal terugkomen. U zei dat het natuurlijk niet gaat over 20 jaar geleden. Daar volg ik u in, het gaat over de transacties die nu gebeuren. U zei dat de huurder naar de vrederechter kan gaan en bewijzen kan voorleggen. Ik volg u als u zegt dat wanneer het op een private rekening wordt gestort, je natuurlijk een bewijs kunt tonen van die storting. Maar aan welk bewijs denkt u als die waarborg letterlijk cash is betaald? (Opmerkingen van minister Liesbeth Homans)

Een ontvangstbewijs.

Mevrouw De Vroe heeft het woord.

Uiteindelijk is het verboden, maar de huurders weten het niet. De makelaars weten het in principe, veel verhuurders willen het graag maar vele huurders weten gewoon niet dat ze het niet mogen doen. Minister, terugkomend op de vorige vraagstelling: als u gaat informeren over het Huurdecreet is het belangrijk ook dit te communiceren en in herinnering te brengen. Zo worden de huurders er opnieuw op gewezen dat ze het niet moeten doen als de vraag wordt gesteld. Dat is toch wel heel belangrijk.

Mevrouw Christiaens heeft het woord.

An Christiaens (CD&V)

Ik wil reageren in dezelfde teneur. Het is verboden, er mag geen cash geld worden gevraagd om de huurwaarborg te betalen. Daar knelt ook ergens wel het schoentje: het is vaak niet geweten, zeker niet door de huurders. Langs de andere kant is er ook geen sanctie aan verbonden voor de verhuurders die het, al dan niet moedwillig, toch vragen. We kijken verwachtingsvol uit naar het Huurdecreet. Het laten omzetten, kan daar zeker een oplossing voor zijn. Retroactief is het sowieso niet evident, maar wel voor de cash waarborgen die in de toekomst worden gevraagd.

We mogen wel een stapje verder gaan en een bepaalde sanctie inbouwen. Ik weet niet welke, maar de onderzoekers kunnen daar wel hun licht over laten schijnen. Het mag niet, maar het gebeurt toch en dan moeten er eigenlijk ook gevolgen aan verbonden zijn.

De heer Anseeuw heeft het woord.

Björn Anseeuw (N-VA)

Ik denk dat de oplossing voor dit probleem erin ligt om het voordeel dat de eigenaar meent te verkrijgen uit die cash waarborg, te ondermijnen. Dan is de vraag welke hefboom je kunt gebruiken ten aanzien van die verhuurder als die dat toch gaat doen. Minister, mijn concrete vraag is: op welke manier wil u die verhuurder verplichten om zich aan die wet te houden? Het zeggen alleen, verandert op zich niets, het is inderdaad al jaren verboden. Ik stel mij concreet de vraag of het mechanisme van schuldvergelijking daar een rol in kan spelen, zodat op een bepaald ogenblik die waarborg kan worden gebruikt om een stuk van het huurgeld af te betalen.

Minister Homans heeft het woord.

Ik ben misschien niet duidelijk geweest over sancties. Je kunt dat ook een andere naam geven. Mevrouw Christiaens en de heer Anseeuw zijn daarop doorgegaan. Het feit dat een huurwaarborg die in cash is betaald, wordt omgezet in huurgeld, is een sanctie. Dat wil zeggen dat die verhuurder dat niet meer mag beschouwen als een waarborg maar moet accepteren dat de huurder zegt dat hij twee of drie maanden waarborg heeft betaald en dus twee of drie maanden huur niet betaalt. Dat is toch een sanctie, lijkt mij.

Maar het lijkt mij ook een motivatie te zijn voor de verhuurder om het niet meer te doen.

Het mag trouwens niet. In het Huurdecreet zal ook worden opgenomen dat het dwingend laten betalen van een huurwaarborg in cash verboden is. En uiteraard, mevrouw De Vroe, zullen we dat ook meenemen in de algemene communicatie over het Huurdecreet. Dat lijkt mij ook zeer zinvol te zijn en ook zeer logisch, zeker ter bescherming van de huurders. Maar tegelijk moeten we de verhuurders er nog eens op attent maken dat het misschien wel praktijken zijn die al lang meegaan, maar dat ze ongeoorloofd zijn en niet toegestaan.

Mevrouw Moerenhout, ik heb u het systeem van de huurwaarborglening uitgelegd. Natuurlijk hebben wij daar een controle op en kunnen we vermijden dat dat dan ook uitmondt in de betaling van een waarborg in cash. Waarom? Wij geven vanuit de Vlaamse overheid een lening aan een bepaalde huurder. Wij storten dat op de rekening van de huurder. Want rechtstreeks storten op de rekening van de verhuurder is natuurlijk niet meer anoniem, en dan weet de verhuurder nog altijd vanwaar die waarborg komt en dat die waarborg niet van de huurder komt. Wij storten dus op de rekening van de huurder. De huurder is verplicht om die waarborg door te storten op een geblokkeerde rekening van de verhuurder.

Wij moeten, als Vlaamse overheid, als overheid die de lening verstrekt, een bewijs krijgen dat er inderdaad een doorstorting is gebeurd. Volgens mij sluit dat alle poortjes naar het eventueel toch betalen van een huurwaarborg in cash, wat die huurwaarborglening betreft. Verder denk ik dat er heel veel mechanismen, zelfs sancties zijn ingebouwd. Men kan gewoon zeggen: ‘Oké, u hebt mij gedwongen om een huurwaarborg in cash te laten betalen. Ik zeg u nu, want de wetgever, minister Homans heeft gezegd dat ik recht in mijn schoenen sta, dat ik die twee of drie maanden die ik heb betaald, kan beschouwen als huurgeld. En ik betaal u nu twee of drie maanden geen huur meer.’ Ik denk dat het juridisch echt wel goed onderbouwd is en dat het alle misbruiken uit de weg zal kunnen ruimen. Hopelijk toch.

Mevrouw Moerenhout heeft het woord.

Minister, bedankt. Ik ben eigenlijk blij met uw antwoord. (Opmerkingen van minister Liesbeth Homans en de voorzitter)

Oprecht. Als het Huurdecreet, een amalgaam aan maatregelen, bekend geraakt, kun je natuurlijk niet op elke maatregel afzonderlijk reageren. Maar ik ben wel echt blij met de aandacht die u geeft aan deze problematiek.

Ik wil even mijn collega’s ondersteunen. Want inderdaad, het grote probleem zit vaak bij het niet hebben van de kennis bij de huurders, heel veel huurders, kwetsbare huurders. Maar ik heb toch ook al gemerkt dat dat zo is bij de verhuurders. Een deel van de verhuurders, meestal 65 plus, die één appartementje verhuren, weet eigenlijk gewoon niet dat een cash huurwaarborg niet mag.

Ik besluit. Ik kijk uit naar het Huurdecreet. Wat nog heel belangrijk zal zijn, is het informeren en sensibiliseren, zoals hier daarnet werd gezegd.

Mijn laatste vraag ging over het ontvangstbewijs van zo’n cash huurwaarborg. Dat is nu ook niet gangbaar, maar dat kan, mits informatie en sensibilisatie, bij die huurders en bij een deel van de verhuurders terechtkomen. En als dat gebeurt, kan de rest van de regelgeving die u aankondigt, in werking treden. En dat kan soelaas bieden. Ik kijk ernaar uit.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.