U bent hier

De voorzitter

De heer Vanlouwe heeft het woord.

Minister-president, ik wil graag nog even terugkomen op het Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA), het vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie en Canada. We hebben daarover al een heel debat gevoerd in oktober 2016.

Op dinsdag 24 januari 2017 keurde het Committee on International Trade (INTA) van het Europees Parlement, bevoegd voor internationale handel, het vrijhandelsakkoord met Canada goed. We waren met onze commissie niet aanwezig op het moment van die stemming. We waren met onze commissie net een dag te vroeg. Op woensdag 15 februari 2017 gaf ook de plenaire vergadering van het Europees Parlement zijn goedkeuring aan dit vrijhandelsverdrag met Canada. Het akkoord zou nu in april 2017 in werking kunnen treden wat betreft bepaalde onderdelen. Voor de rest van het verdrag is goedkeuring vereist van nationale parlementen, en in ons land ook van de deelstaatparlementen. Het Vlaams Parlement, het Waals Parlement en het Brussels Parlement zullen zich nog moeten buigen over dit belangrijke vrijhandelsverdrag.

We moeten alert zijn en blijven, meer bepaald voor de stemmingen die zijn vastgesteld in het Europees Parlement. Ik stel vast dat de grootste partij, de Europese Volkspartij, haar goedkeuring heeft gegeven. Ook meerdere kleine fracties hebben dat gedaan. De tweede grootste fractie heeft enigszins verdeeld gestemd over de goedkeuring van het CETA-verdrag. We moeten alert zijn omdat dat misschien een voorafname kan zijn op wat er kan gebeuren wanneer deze verdragen terugkomen naar onze deelstaatparlementen en naar ons federaal parlement.

In Vlaanderen waren we in oktober en november 2016 enigszins verrast door de houding van de Waalse minister-president, die dan ook werd gevolgd door de Brusselse Regering. Zij zegden aanvankelijk neen tegen de goedkeuring van het verdrag, waardoor de ondertekening gedurende enkele dagen moest worden uitgesteld. We kennen het vervolg: er werd een bijvoegsel toegevoegd, waarbij het nu nog altijd de discussie is of dat een aanvulling is dan wel een herhaling van bepaalde onderdelen van het CETA-verdrag.

We weten ondertussen dat het vrijhandelsverdrag voor ons land, voor Vlaanderen, bijzonder belangrijk is, onder meer omdat wij, zoals al meermaals gezegd, een open economie zijn. Vlaanderen staat in dit federale land in voor ongeveer 80 procent van alle export. Voor Vlaanderen zal dit enorme opportuniteiten bieden, meer bepaald in de Vlaamse baggerindustrie. We hebben daarin enorm veel expertise en kennis. We kunnen daarmee in een land als Canada een belangrijke rol spelen, ook in de Verenigde Staten, trouwens, maar dat is nog een heel ander verhaal. Er zullen ook opportuniteiten zijn in de chemische en farmaceutische industrie.

Minister-president, houdt u ook rekening met een mogelijke niet-ratificatie van CETA door bijvoorbeeld een deelstaatparlement in dit federale land, of met een mogelijke niet-ratificatie in andere lidstaten van de Europese Unie? Het is niet ondenkbaar dat wat uw collega-minister-president in de Waalse Regering heeft gedaan een weerslag zou krijgen in andere lidstaten. Ik stel vast dat Wallonië inderdaad internationaal op de kaart is gezet. Er valt zeker over te discussiëren of dat positief of negatief is. Wat mij betreft, is het eerder negatief en zullen mogelijk de gevolgen ook in Vlaanderen voelbaar zijn. Houdt u dus rekening met een mogelijke niet-ratificatie van dat vrijhandelsverdrag?

Op welke manier gaat u dit dossier aankaarten nu er al een eerste signaal gegeven is binnen het Europees Parlement door een deel van een grotere fractie? Gaat u dit aankaarten bij uw collega’s-minister-presidenten, op het federale en Europese niveau, om duidelijk te maken dat Vlaanderen voordeel haalt uit dit vrijhandelsverdrag, waar wij hier volledig achter staan? Mogen wij dan ook rekenen op de steun van de andere deelstaatparlementen? Zult u, nu dit signaal gegeven is, trachten de andere deelstaten te overtuigen om alsnog CETA te ratificeren vooraleer wij opnieuw terechtkomen in nutteloze discussies zoals in oktober 2016?

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord. 

Minister-president Geert Bourgeois

Zoals we reeds verschillende malen in dit parlement hebben gezegd, is het CETA een bijzonder goed akkoord voor Vlaanderen. Voor wie mij daarover niet gelooft, wil ik voormalig sp.a-minister en voormalig sp.a-voorzitter Frank Vandenbroucke citeren, die hier heel lang actief geweest is. U hebt ongetwijfeld het interview met hem in Knack gezien. Daarin staat te lezen: “Ik had een dubbel gevoel bij dat verzet. In de weken voor het akkoord spitste Magnette de kritiek toe op de arbitrage bij geschillen, die in deze akkoorden door speciale rechtbanken gebeurt (het Investment Court System, nvdr.). Dat is een relevant punt.” U weet dat ik het daar niet mee eens ben. Ik vind dat ICS een grote stap vooruit is. Ik citeer Vandenbroucke verder letterlijk: “Ik heb het moeilijker met de kritiek die zegt dat zulke akkoorden tot grotere ongelijkheid en wilde liberalisering zullen leiden. Die kritiek klopt niet, en zeker niet in het geval van CETA, dat door velen als een progressief handelsakkoord wordt omschreven. Ik zou hier ook een pragmatisch argument willen inbrengen. Zeker met de Amerikaanse president Donald Trump aan de horizon lijkt het mij belangrijk dat Europa een trans-Atlantische vrijhandelszone verdedigt. Ik heb het dan niet alleen over economische maar ook over geopolitieke belangen. Je mag het gevaar van Trump hier echt niet onderschatten. Denk aan de Amerikaanse Smoot Hawley-wet uit 1930, die grote importheffingen oplegde. Het gevolg was een wereldwijde golf van protectionisme en dramatisch welvaartsverlies. Dat risico dreigt vandaag opnieuw, en lijkt mij veel zwaarwichtiger dan het risico van eventuele negatieve effecten van een handelsakkoord als CETA.” Het is goed om in dezen eens een onverdachte bron aan te halen.

Bij de voorlopige inwerkingtreding gaat 95 procent van het akkoord in werking, inclusief de luiken overheidsopdrachten, diensten enzovoort. Dat zal waarschijnlijk in april gebeuren, nu de beide parlementen hun goedkeuring verleend hebben. Vooral het hoofdstuk investeringsbescherming treedt niet in werking tot wanneer alle lidstaten de ratificatie hebben afgerond. Dat kan nog een tweetal jaar in beslag nemen.

Flanders Investment & Trade (FIT) is nu al zeer actief Vlaamse bedrijven attent aan het maken op het potentieel van het CETA. Onder meer op sociale media wordt een webstek gepromoot van de Europese Commissie die voor geïnteresseerde bedrijven de voordelen van het CETA tot op stadsniveau in kaart brengt. Mijn diensten hebben weet van Vlaamse bedrijven die nu al meedingen naar toeleveringscontracten bij Canadese partners omdat ze weten dat de tarieven naar nul worden herleid. Om die reden is het mijn inschatting dat, indien het akkoord alsnog faalt, de impact aanzienlijk zal zijn. Als er nu al handelscontracten kunnen worden gesloten en we slagen er binnen een paar jaar niet in om het CETA goed te keuren, zullen er gegarandeerd jobs verloren gaan en bedrijven vastzitten aan contracten waarvan de prijs die ze beloofden niet meer haalbaar zal zijn, wat dus zal leiden tot aanzienlijke verliezen.

Wat ons betreft, is het duidelijk dat we in de regering zo snel mogelijk werk zullen maken van de goedkeuring en die dan ook zo snel mogelijk aan u zullen voorleggen.

U weet dat Wallonië twee voorwaarden heeft geformuleerd. U kent die. Wallonië heeft gezegd dat België aan het Europees Hof van Justitie moet vragen of het ICS verenigbaar is met het Europees Verdrag. Wallonië zegt ook dat het ICS, zoals het er nu uitziet, niet zal goedkeuren zonder dat de Europese Commissie de afspraken die er al waren geformaliseerd heeft met betrekking tot de onpartijdigheid van de rechters, de benoeming van die rechters door de lidstaten enzovoort. De inhoud van verklaring 36 is u bekend.

Als we het hier bij ons goedgekeurd hebben, moeten we zien wat daarmee in de rest van Europa zal gebeuren. Als er geen ratificatie zou zijn, moet Europa Canada ervan in kennis stellen dat het ratificatieproces in Europa definitief stopgezet wordt. Dan dooft ook de voorlopige toepassing van het CETA uit na 180 dagen.

Dan treedt het investeringsluik nooit in werking aangezien dit afhankelijk is van een ratificatie door alle parlementen.

U weet dat ik al sinds een aantal maanden de these verdedig dat we naar een splitsing moeten gaan van de handels- en investeringsverdragen. We moeten de handelsverdragen, conform het verdrag, als een toegewezen bevoegdheid van de EU behandelen en beschouwen, en de investeringsverdragen als gemengde verdragen. Dan moeten de lid- en deelstaten de mogelijkheid hebben om het al dan niet goed te keuren. Naar mijn aanvoelen heeft dit geen impact op de eengemaakte markt.

Ik vind hier steeds meer medestanders. Meer en meer mensen die ik daarover aanspreek, zien dat als een nuttige gedachte. Ik ga ervan uit en ik mag hopen dat dit verdrag, dat een goed verdrag is en dat zeer veel van onze offensieve belangen volledig realiseert, dat onze defensieve belangen behartigt, dat gaat voor duurzaamheid en dat een modern internationaal rechtssysteem in werking laat treden, finaal zal worden goedgekeurd.

U kent de twee voorwaarden van Wallonië. We zullen zien of het Europees Hof vindt dat het ICS verenigbaar is met het Europees Verdrag of niet. Mijn aanvoelen is dat dat zo is. De gretigheid waarmee de Europese Commissie akkoord ging met die voorwaarde, noopt mij er ook toe om daar geen problemen in te zien. Maar je weet natuurlijk nooit. Het Europees Hof is uiteraard een onafhankelijk hof en zal daar met inachtneming van alle regels moeten over oordelen. Ik ga ervan uit dat er geen enkel probleem is met die tweede voorwaarde aangezien er in het verdrag stond dat het onafhankelijke rechters moeten zijn, aan geduid door, enzovoort. Het lijkt mij normaal dat daar een formalisering van gebeurt. Zelfs zonder die voorwaarden te formuleren, ga ik ervan uit dat Europa dit zal uitgewerkt hebben tegen dat het verdrag in werking treedt.

De voorzitter

De heer Vanlouwe heeft het woord.

Minister-president, dank u voor uw omstandige antwoord. We kunnen inderdaad vaststellen dat de geesten wat gerijpt zijn. Men stelt vast dat dit een goed verdrag is, dat dit goed is voor onze welvaart en voor onze economie, en dat het werkgelegenheid zal brengen. U hebt verwezen naar de onverdachte bron, naar het interview met gewezen minister Frank Vandenbroucke. Hij heeft zich positief uitgelaten over het vrijhandelsverdrag met Canada. Ik verwijs ook naar de oproep van de Canadese eerste minister Trudeau, die onder meer benadrukte dat wij dezelfde normen en waarden hebben. Hij benadrukte dat Canada op het vlak van milieu zeer verregaande gelijkaardige normen heeft, die mogelijk op bepaalde domeinen zelfs verder gaan dan wat wij hier in Europa kennen.

Het was gewoon een signaal dat vorige week werd gegeven: de tweede grootste fractie stemt nog steeds verdeeld. In bepaalde Europese lidstaten stemmen de leden van die partij wel degelijk voor dit vrijhandelsverdrag met Canada, in andere lidstaten stemmen ze tegen. Ook onze Waalse buren geven opnieuw een negatief signaal. Daarom vraag ik om alert te zijn. Ik hoop dat dit verdrag volledig in werking kan treden en dat het door alle lidstaten zal worden geratificeerd. Ik respecteer uiteraard de autonomie. Maar met de eigen autonomie mag men de autonomie van de andere lidstaten in dit land natuurlijk ook niet blokkeren. Soms lijkt het erop dat de hele heisa die we in oktober hebben gezien, deze bedoeling had.

Minister-president, ik hoop alvast dat u bij een of ander overleg uw Brusselse en vooral uw Waalse collega, de heren Vervoort en Magnette, kunt overtuigen, zodanig dat er vanuit dit federale land en vanuit de deelstaten een positief signaal kan worden gegeven en dat het CETA-verdrag niet langer geblokkeerd wordt vanuit een kleinere deelstaat, die er eigenlijk bijzonder weinig belang bij heeft dat dit verdrag niet in werking zou treden.

De voorzitter

De heer Vanbesien heeft het woord.

Wouter Vanbesien (Groen)

Ik vind het een raar discours als we nu zeggen dat we Wallonië moeten overtuigen. Er is een afspraak en er zijn voorwaarden. Die voorwaarden moeten vervuld worden. Daar wordt op gewacht. In die zin denk ik dat hun positie wel duidelijk is. We moeten hen niet overtuigen dat ze iets anders moeten doen of dat ze dat moeten ratificeren. Wij weten wanneer ze gaan ratificeren en we weten ook wanneer niet.

Minister-president, u zegt dat wij alvast zo snel mogelijk moeten gaan, zowel in de regering als in het parlement. Dat lijkt mij een politiek statement: ‘Kijk eens hoe hard wij dit steunen.’ Ik stel mijn vraag zonder bijbedoelingen, maar zou het niet mogelijk zijn om op die twee voorwaarden te wachten? Het is toch interessant om te weten of het Europees Hof van Justitie dit verenigbaar vindt. U zegt dat u daar geen enkel probleem verwacht, en ik denk dat dat een goede inschatting is. Maar waarom zouden wij daar niet op wachten? Wij weten dat dit zal gevraagd worden en dat er een uitspraak zal volgen. Of we nu al dan niet vroeger ratificeren, heeft op de procedure geen enkel gevolg. Ook het feit dat die arbitrageprocedures geobjectiveerd worden, dat er rechters komen enzovoort, is voor u, minister-president, zoals u altijd hebt aangegeven, een belangrijke voorwaarde. Waarom zouden wij ook niet wachten op de formalisering? Nog eens: onze timing heeft geen enkel effect op de algemene ratificatie van het verdrag. Mij lijkt die honger om dat nu zo snel mogelijk goed te keuren, weinig grond en reden te hebben.

De voorzitter

Mevrouw Soens heeft het woord.

Tine Soens (sp·a)

De N-VA zou beter een beetje meer naar Frank Vandenbroucke luisteren, niet alleen als het over het CETA gaat.

Ik kan mij aansluiten bij de heer Vanbesien. Minister-president, u zegt dat de Vlaamse Regering zo snel mogelijk werk zal maken van de ratificatie. Het lijkt mij ook goed om minstens te wachten op het invullen van de voorwaarden, waar u ook achter stond. U zegt: ‘zo snel mogelijk’. Hebt u al een timing voor wanneer u dat door de Vlaamse Regering wilt laten ratificeren?

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Collega’s, ik heb hier al vroeger op geantwoord, naar aanleiding van een vraag van mevrouw Turan. Zij verwees toen naar Duitse magistraten. Ik heb toen verwezen naar de Europese Commissie. De voorwaarden die Wallonië heeft goedgekeurd, hebben wij niet goedgekeurd. Het Waalse Gewest, de Franse Gemeenschap, de Duitstalige Gemeenschap en het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest hebben gezegd dat zij niet van plan zijn om het CETA te ratificeren met een geschillenregeling zoals die bestaat op de dag van de ondertekening van het CETA. Wij hebben die voorwaarde niet geformuleerd. Wij hebben een duidelijke lijn getrokken. Ik zie niet in wat daar het probleem moet zijn. Als zou worden gezegd dat dat ICS niet kan, wat ik niet hoop en ook niet verwacht, dan zullen we toch weer met Canada aan tafel moeten zitten om over een arbitrageregeling, de tweede beste oplossing die er aanvankelijk in stond, tot een akkoord te komen.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

van Jean-Jacques De Gucht aan minister Geert Bourgeois
1175 (2016-2017)
Externe sprekers
Sonja Vanblaere (administrateur-generaal agentschap Onroerend Erfgoed)
van Manuela Van Werde aan minister Geert Bourgeois
1220 (2016-2017)
Externe sprekers
Sonja Vanblaere (administrateur-generaal agentschap Onroerend Erfgoed)

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.