U bent hier

Mevrouw Peeters heeft het woord.

Voorzitter, minister, collega’s, uit ‘Het grote afvalonderzoek’ dat Radio 2 in samenwerking met de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) deed, blijkt dat ongeveer 40 procent van het huishoudafval dat in de zak voor restafval belandt, daar eigenlijk niet thuishoort. Veel mensen weten blijkbaar niet goed hoe ze hun afval moeten sorteren en recycleren en hun kennis over afval is ondermaats. Blijkbaar zijn er ook over de ophaling van textiel nog heel wat misverstanden.

We hebben het hierover ook al uitgebreid gehad bij de gedachtewisseling van 21 december over het uitvoeringsplan huishoudelijk afval en gelijkaardig bedrijfsafval. Ik citeer uit dit rapport: “Nog heel wat stromen in het restafval blijken materialen te bevatten waarvoor al selectieve inzameling bestaat, naast stromen die nog beter ingezameld zouden kunnen worden zoals kunststoffen”, “De OVAM wil meer selectieve inzameling van textiel door een verduidelijking van de sorteerboodschap” en “Het verbod op de inzameling van huisvuil en gft-afval in een recyclagepark wordt geschrapt, wat nog wel een aanpassing van VLAREM vereist”.

Wat de eindverwerking betreft, bepaalt het regeerakkoord dat de verbrandingscapaciteit van het restafval moet worden afgestemd op het beschikbare aanbod. In 2015 bedroeg dit respectievelijk 2021 kiloton capaciteit en 2081 kiloton aanbod. 

Minister, welke initiatieven zult u nemen om te komen tot een betere afvalverwerking? Hoe zult u een betere communicatie/informatie naar de burgers organiseren?

Welke stappen werden er ondertussen al genomen om te komen tot een duidelijkere sorteerboodschap voor textiel?

Zijn de cijfers voor de verbrandingscapaciteit voor 2016 al gekend? Welke conclusies trekt u uit deze nieuwe cijfers?

Graag kreeg ik een stand van zaken over de aanpassing van het verbod op de inzameling van huisvuil en gft-afval in een recyclagepark.

De heer Nevens heeft het woord.

Bart Nevens (N-VA)

Collega Peeters, ik bedank u voor de inleiding, dan hoef ik dat niet meer te doen.

Uit de sorteeranalyse van OVAM komt inderdaad naar boven dat gemiddeld, op een restafvalzak van 110 kilogram per inwoner per jaar, er 19 kilogram papier en karton in zit, 8 kilogram textiel, 3 kilogram klein gevaarlijk afval, 3 kilogram houtafval, 1 kilogram drankkartons, 15 kilogram plastic, waaronder een groot aandeel flessen en flacons, en 2 kilogram metalen, om er enkele te noemen.

Minister, de hogergenoemde cijfers geven een beeld van wat in de restafvalzak terechtkomt en er niet in thuishoort. Dat zegt evenwel niets over de inzamelratio via de juiste kanalen van genoemde afvalstoffen. Hebt u een zicht op welke recycleerbare restfracties onvoldoende apart ingezameld worden? Hoe kan en zal de communicatie daarover worden bijgeschaafd?

Er bestaat een kloof tussen jongeren, die volgens de enquête de sorteerregels amper kennen, en oudere generaties die veel vaker aangeven dat ze hier net heel goed van op de hoogte zijn. In vorige parlementaire vragen kaartte ik dit reeds aan. Welke maatregelen nam u intussen, en welke bijkomende initiatieven mogen we op korte termijn verwachten?

Het principe ‘de vervuiler betaalt’ is een goed en correct principe. Maar toch heeft de helft van de Vlamingen geen idee hoeveel de omhaling en verwerking van afval kost. Tegelijkertijd vinden veel respondenten afvalzakken dan weer te duur. Acht u het nuttig om hier meer aandacht aan te besteden in uw beleid, zodat de Vlaming meer bewust is van de kostprijs van de verwerking van afval?

Hoe frequent en op welke manier worden er controles gedaan op de inhoud van de restafvalzak? Hoe wordt het negatieve resultaat aan de eigenaar van de zak meegedeeld?

Minister Schauvliege heeft het woord.

Collega’s, volgens een ruwe oefening van de OVAM in 2014 zou er in huishoudelijk afval een reductie van ongeveer 72.000 ton restafval gemaakt kunnen worden door middel van een betere selectieve inzameling. Actiemogelijkheden zijn: voedselverlies tegengaan, uitbreiding gft-inzameling naar keukenafval en verhoging van de participatiegraad in bestaande gft-regio’s. Een andere actiemogelijkheid is de verplichte inzameling van harde kunststoffen via het recyclagepark en uitbreiding van de plasticfractie in de pmd-zak. Verder komen er nog steeds herbruikbare items in het restafval terecht.

De lokale besturen hebben een belangrijke rol bij de communicatie over selectieve inzameling en verwerking van huishoudelijk afval. Heel belangrijk is en blijft een gebruiksvriendelijke, volledige, bondige afvalkalender. Bijkomende communicatie over de prijszetting van de verschillende afvalfracties is nodig. Deze prijszetting blijkt te weinig gekend bij de burgers. Als men weet dat afval in de pmd-zak steken, goedkoper is dan in de restafvalzak, zal men wellicht ook selectiever zijn.

In gemeenten en wijken met specifieke doelgroepen is een aanpak op maat nu mogelijk door het nieuwe uitvoeringsplan. Zo is er bijvoorbeeld een plan opgesteld specifiek voor de problematiek aan de kust, het Kustactieplan. Hierin is een specifieke communicatie voor tweede verblijvers opgenomen. Ook de communicatie rond de sorteerverplichtingen van bedrijven wordt voortgezet. Hiervoor wordt overlegd met de sectorfederaties van de bedrijven, waar we ook nog een tandje bij zullen steken.

Communicatie over specifieke sectorgebonden producten wordt gevoerd samen met deze sectoren, met betrokkenheid van de lokale besturen bij de uitwerking van de communicatieboodschap. Ik zie erop toe dat de verschillende overheden hun communicatiekanalen en boodschappen op elkaar afstemmen. Een voorstel voor een duidelijke sorteerboodschap is momenteel in overleg met de Confederatie van de Belgische Recuperatie, zijnde COBEREC.

De meest recente cijfers inzake capaciteiten voor storten en verbranden zijn die van 2015. Het rapport daarover is gepubliceerd in oktober 2016 en is beschikbaar op de website van de OVAM. Dit rapport stelt een beschikbaar aanbod van ongeveer 2 miljoen ton brandbaar afval. De relevante vergunde verwerkingscapaciteit in 2015 bedroeg ook 2 miljoen ton, afgerond. Het aanbod van brandbaar afval was in 2015 dus zeker niet structureel en betekenisvol lager dan de beschikbare capaciteit, integendeel zelfs. De enquête om de gegevens over 2016 op te vragen, is begin deze maand naar de verschillende actoren verstuurd.

Binnen de huidige VLAREM-regelgeving is in de inzameling van huisvuil en gft-afval op het recyclagepark momenteel niet voorzien. In overleg met de betrokken actoren wordt een voorstel tot aanpassing uitgewerkt dat zal worden meegenomen bij een volgende aanpassing van VLAREM.

In het kader van de sorteeranalyses om kennis te vergaren over het veranderende gedrag van de burger en het effect van het beleid, wordt door middel van statistisch verantwoorde monsternemingen controle gedaan op de inhoud van de restafvalzak. Gelijkaardige onderzoeken zijn ook al gebeurd voor het grofvuil. Dit gebeurt door onderzoekers die door een overheidsopdracht worden geselecteerd en aangeduid. De gemeenten en intergemeentelijke samenwerkingsverbanden waar de monsternemingen zullen gebeuren, worden hiervan tijdig vooraf op de hoogte gebracht. Zo kunnen zij de burgers onmiddellijk een antwoord geven als deze opmerken dat hun restafvalzak voor de officiële ophaalronde verdwenen is.

Deze zakken worden statistisch verantwoord vermengd en daarna per fractie gesorteerd. Er gebeurt geen analyse tot op het niveau van de individuele zak. Een terugkoppeling naar de individuele burger is dan ook onmogelijk. Dat kan ook niet in het kader van de wet op de privacy. Het doel is trouwens ook niet de inhoud van een individuele zak te kennen. Het doel is kijken of mensen voldoende op de hoogte zijn en of er inderdaad regio’s of clusters zijn waar een andere aanpak nodig is.

Mevrouw Peeters heeft het woord.

Dank voor uw antwoord, minister. Sensibiliseren zal altijd wel nodig blijven. De afvalkalender en de prijzen nog duidelijker maken, zoals u aangeeft, is ook aangewezen. Ik vind ze al heel duidelijk, maar voor veel mensen is het blijkbaar allemaal nog niet duidelijk genoeg, want we zien dat veel afval belandt waar het niet thuishoort. We kijken uit naar de initiatieven. Er komt een voorstel tot aanpassing van de VLAREM-wetgeving voor de inzameling van huisvuil en gft-afval in het recyclagepark. Ik denk dat we daar het best snel werk van maken, zodat we ook op dat terrein verdere stappen kunnen zetten.

De heer Nevens heeft het woord.

Bart Nevens (N-VA)

Dank voor uw antwoord, minister. Ik sluit me aan bij collega Peeters. Er zijn inderdaad initiatieven nodig om die 40 procent die niet in het restafval thuishoort, zo veel mogelijk te verminderen. Dat zal op verschillende niveaus moeten gebeuren, met een stukje sensibilisering, maar ook met een aansturing vanuit de VLAREM-wetgeving. Daarin zullen we de lat opnieuw iets hoger leggen, zodat de hoeveelheid restafval kan dalen en de afvalverbrandingscapaciteit die we vandaag nodig hebben, in de toekomst kan afnemen.

Minister, ik wil me kort even bij deze vragen aansluiten. Ik wil verwijzen naar het huishoudelijkafvalplan. U hebt er zelf ook naar verwezen. Daarin staat dat het in bepaalde gemeenten of gebieden eventueel mogelijk wordt de inzameling van restafval of bepaalde gft-afval ook in recyclageparken te laten verlopen, zij het onder strikte voorwaarden. Zo zouden we meer op maat kunnen werken. U hebt daarnet bijvoorbeeld naar kustgemeentes verwezen. Wat zouden de strikte voorwaarden kunnen inhouden? Ik ga ervan uit dat er daarvoor ook een aanpassing van de VLAREM-wetgeving nodig is. Wanneer plant u het afvalplan en een eventuele VLAREM-aanpassingen?

Minister Schauvliege heeft het woord.

Ik ben het ermee eens dat we alle inspanningen moeten doen om wat niet in het restafval thuishoort, eruit te halen. We hebben in het uitvoeringsplan ook heel ambitieuze doelstellingen ingeschreven. We zullen er dus ook voor gaan om de kilo’s naar beneden te krijgen.

Wat zijn de randvoorwaarden? Die hebben vooral met de containerparken zelf te maken. Restafval kan ongedierte aantrekken en geuroverlast met zich brengen. Daar zijn containerparken niet altijd goed op voorbereid of voor uitgerust. De uitdaging zal vooral zijn om daarvoor goede randvoorwaarden op te stellen. We zullen dat waarschijnlijk meenemen bij de volgende VLAREM-aanpassing. Nu zijn we in gesprek met de intercommunales en de lokale besturen over de vraag hoe we dat het best aanpakken, zodat het voor de containerparken haalbaar blijft.

De heer Nevens heeft het woord.

Bart Nevens (N-VA)

Minister, in de plaats van de Tournée Minérale, stel ik een Tournée Poubelle voor, om te zorgen dat onze restafval mooier, 'plus belle', wordt en mensen aan te zetten om de 40 procent afval die vandaag niet in het restafval thuishoort, te verminderen.

De vragen om uitleg zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.