U bent hier

De heer Danen heeft het woord.

Minister, dit is misschien een atypische vraag voor deze commissie, maar ik wil ze toch graag stellen. Het gaat over de lichtkleur en de mogelijke effecten ervan. Als dat thuis gebeurt, dan neem je een gewoon een ander licht of een andere armatuur. Omdat straatverlichting op grotere schaal wordt uitgerold, leek het me zinvol om hierover een vraag te stellen.

De American Medical Association (AMA) heeft zich in een advies negatief uitgelaten over het gebruik van led-straatverlichting van 4000 kelvin of 5000 kelvin. In dit advies wordt de hoeveelheid blauw licht dat aanwezig is in dit soort armaturen, aangeduid als negatief voor de gezondheid. Vooral ’s nachts is dit soort licht schadelijk voor het lichaam van mens en dier. Je wordt er niet meteen ziek van, maar het heeft bepaalde effecten op het menselijk zicht, met alle gevolgen van dien voor bijvoorbeeld de verkeersveiligheid.

Natuurlijk zijn we niet tegen led-verlichting op zich. We zijn er voor alle duidelijkheid voor. Men kan gerust led-straatverlichting gebruiken als men maar rekening houdt met de hoeveelheid blauw licht dat uitgezonden wordt door de lampen. In praktijk betekent dit dat men de kleurtemperatuur beneden de 4000 kelvin moet houden en dus preferentieel moet kiezen voor led-verlichting van 3000 kelvin of lager. Die verlichting is gelijkaardig qua verbruik en lichtsterkte, maar bevat weinig of geen blauw licht. Het licht is veel zachter en beter voor de gezondheid en de verkeersveiligheid.

Minister, bent u op de hoogte van dit advies? Zijn er in Vlaanderen, België of Europa gelijkaardige adviezen? Bestaat er een instantie die dergelijke adviezen geeft? Op welke manier gaat u hiermee rekening houden?

Minister Tommelein heeft het woord.

Mijnheer Danen, ik ben op de hoogte van het advies van de AMA. Het advies van de AMA dateert van juni 2016 en zorgde al voor tegenreactie vanuit wetenschappelijke hoek. Zo verscheen er in LEUKOS, een ander wetenschappelijk blad, een artikel van professor Houser van de universiteit van Pennsylvania. Samengevat, vindt deze professor dat de bedoelingen van de AMA nobel zijn, maar dat de geformuleerde aanbevelingen te vaag en misleidend zijn en bovendien gebaseerd op fundamentele misverstanden over verlichting. Vooral de aanbeveling om enkel led-verlichting met een kleurtemperatuur van 3000 kelvin of lager te gebruiken, stuit op onbegrip. Deze eenzijdige aanbeveling gaat volledig voorbij aan andere componenten die de lichtkwaliteit van openbare verlichting bepalen, zoals voldoende verlichtingssterkte, beperkte verblinding, uniformiteit, goede contrastverhoudingen, positionering van de verlichting ten opzichte van het gezichtsveld, enzovoort.  Bovendien wordt ook betwist dat de kleurtemperatuur een goede indicator is voor de impact van verlichting op de gezondheid van de mens voornamelijk op het slaap-waakritme.

Samengevat, laat ons het kind niet met het badwater weggooien. Led-openbareverlichting heeft bijzonder veel voordelen ten opzichte van conventionele vormen van openbare verlichting. Het energieverbruik daalt drastisch, de lampen gaan langer mee en bovendien veroorzaken ze minder onderhoudskosten. Vanzelfsprekend moet het plaatsen van openbare verlichting doordacht gebeuren. Er moet met bijzonder veel aspecten rekening worden gehouden, waaronder het minimaliseren van de impact op het natuurlijke bioritme van mens en dier. Ik ga de gemeentebesturen zeker en vast niet aanbevelen om eenzijdig bepaalde led-lampen te vermijden vanwege dit AMA-rapport.

De heer Danen heeft het woord.

Minister, het is zeker niet mijn bedoeling om paniek te zaaien. Ik doe dat niet of doorgaans toch niet. Ik wou gewoon een bepaalde bezorgdheid uiten. Ik begrijp dat er geen wetenschappelijke consensus is. Ik ben tevreden met uw antwoord.

Door het feit dat dit soort lampen heel lang meegaan en weinig verbruiken, is het natuurlijk belangrijk om de juiste keuzes te maken. Omdat er geen wetenschappelijke consensus is, stel ik voor dat we afwachten wat er in de toekomst zal worden gepubliceerd en worden bestudeerd. Het zal allicht niet het laatste advies ter zake zijn.

De heer Gryffroy heeft het woord.

De normering voor led-armaturen, onder andere voor buitenverlichting, wordt gedaan door Synergrid. Ik denk dat Synergrid op dat vlak de strengste van Europa is. Ik heb er alle vertrouwen in dat die mensen weten waarmee ze bezig zijn. In deze zaal hangt trouwens ook led-verlichting met een temperatuur van meer dan 3000 kelvin. Bellen met een gsm is schadelijker. Ik heb ook artikels gelezen over de schadelijke invloed van digitale meters. Het is een zeer eenzijdige studie. Ik vertrouw op Synergrid.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

De plenaire vergadering en de commissievergaderingen zijn in principe openbaar, tenzij anders vermeld. 

U wil een vergadering bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.