U bent hier

Commissievergadering

donderdag 19 januari 2017, 10.18u

Voorzitter
van Paul Cordy aan minister Hilde Crevits
789 (2016-2017)
De voorzitter

De heer Cordy heeft het woord.

Paul Cordy (N-VA)

We konden vernemen dat de faculteit Letteren van de KU Leuven volgend academiejaar de opleiding Slavistiek en Oost-Europakunde schrapt. De redenen daarvoor zijn een tekort aan studenten – er zijn er slechts twaalf – maar ook de ontoereikende financiering voor de hele faculteit, die dan leidt tot een herstelplan waarbij natuurlijk de kleintjes sneuvelen.

Op zich zou je kunnen zeggen dat een kleine richting niet zo erg is. Anderzijds is de expertise qua taalkunde, economische kennis enzovoort, die in een richting Oost-Europakunde wordt opgebouwd, voor onze samenleving toch niet onbelangrijk. Het gaat om een voor ons zeer belangrijke regio. We moeten erover waken dat dit fenomeen niet zal uitbreiden naar andere kleine opleidingen, bijvoorbeeld Arabistiek. Op die manier verliest onze samenleving toch heel wat kennis, vooral omdat die dan verspreid geraakt.

Ik weet dat universiteiten zelf bepalen welke opleidingen ze aanbieden, maar er bestaat toch een bezorgdheid. We mogen die expertise niet verloren laten gaan.

Hoe kunnen we erover waken dat opleidingen die niet voldoen aan de rendementseisen van het marktdenken, maar toch een intellectuele verrijking bieden én een specifieke expertise opleveren, blijvend kunnen worden aangeboden?

De voorzitter

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Mijnheer Cordy, zoals u zelf stelt, behoort het al dan niet organiseren van een opleiding volledig, maar echt wel volledig, tot de autonomie van een onderwijsinstelling. Dat is volkomen terecht. Het is de instelling zelf die de noodzaak kan inschatten om een opleiding al dan niet aan te bieden, om uit te maken of de specifieke expertise beschikbaar is, op welke manier die het best kan worden vertaald in een aparte opleiding, en wat eventueel de alternatieve mogelijkheden zijn. De rol van de overheid beperkt zich tot het verlenen van de bevoegdheid om opleidingen aan te bieden, het controleren van de kwaliteit van de opleidingen in functie van de erkenning van de uitgereikte diploma’s, en het voorzien in middelen via een algemeen financieringsmechanisme. Daarover zullen we het nu niet verder hebben. De overheid kan een instelling niet verplichten om een opleiding te organiseren, zoals de overheid een instelling ook niet kan verplichten om een opleiding stop te zetten.

De KU Leuven heeft in het kader van een financieel herstelplan van de faculteit Letteren blijkbaar de beslissing genomen om de opleiding Slavistiek en Oost-Europakunde te bevriezen. De universiteit geeft aan dat de bevriezing van deze opleiding niet louter ingegeven is uit financiële overwegingen, maar ook gepaard gaat met een modernisering van de opleidingen waardoor méér studenten, via andere opleidingen, zullen kennismaken met Russisch en Pools, en met de Russische en Poolse geschiedenis. Zo zullen, aldus de universiteit, de opleiding Russisch op de Antwerpse campus van Leuven en de opleiding Pools op de Brusselse campus versterkt worden. Russische en Poolse geschiedenis zullen in de opleiding Geschiedenis geïntegreerd worden, terwijl literatuur nog aan bod zal komen in Taal- en Letterkunde en in Culturele Studies. Men wil dus niet dat de opgebouwde wetenschappelijke kennis verloren gaat.

De autonomie van een instelling wordt weerspiegeld in het financieringsmechanisme hoger onderwijs. In dat model speelt het aantal opleidingen binnen een instelling geen rol, noch of die zelfbedruipend zijn dan wel veel of weinig studenten tellen.

De universiteiten ontvangen de middelen van de Vlaamse overheid niet gekleurd, dus op basis van de opleiding die de middelen gegenereerd zou hebben. Ze ontvangen dat in een enveloppe. Dat betekent dat zij zelf via hun intern allocatiemodel beslissen over de interne verdeling van de overheidsmiddelen over de opleidingen. Een hogeschool of universiteit kan dus zelf beslissen om een opleiding die weinig middelen genereert al dan niet te blijven aanbieden door meer middelen in te zetten in deze opleiding. Je krijgt ze dus wel aan de hand van bepaalde mechanismen, maar je bent niet verplicht om ze daar opnieuw in te investeren.

Mijnheer Cordy, ik ben terughoudend om de vrijheid die vandaag bestaat in te perken. Het is niet aan mij om de regie van het aanbod méér in handen te nemen. Dat is een verantwoordelijkheid die vandaag duidelijk bij de instellingen ligt, en dat komt ook tot uiting via de bestaande mechanismen. Uiteraard sta ik open voor een gesprek indien universiteiten of hogescholen zelf vragende partij zouden zijn voor een minder flexibel kader, maar ik heb tot op vandaag deze vraag niet echt gekregen.

De voorzitter

De heer Cordy heeft het woord.

Paul Cordy (N-VA)

De overheid moet uiteraard respect hebben voor de autonomie. Maar als een van de aspecten de precaire financiering is van een opleiding of van een faculteit Letteren en Wijsbegeerte – en het is niet alleen aan de KU Leuven dat dit zich voordoet –, dan moeten we toch eens bekijken hoe de verdeelsleutels werken en of die op dat punt geen nefaste gevolgen hebben.

De voorzitter

Mevrouw Soens heeft het woord.

Tine Soens (sp·a)

Minister, ik heb dit probleem al eerder in deze commissie aangekaart, ik denk een tweetal jaar geleden. Helaas is mijn vrees van toen nu ook uitgekomen. Een van de opleidingen waarnaar ik toen in mijn vraag verwees, de opleiding Slavistiek, zou nu worden afgeschaft of bevroren.

Het interne allocatiemodel werd toen aangehaald als een mogelijk probleem. Als ik me niet vergis, zou daar een evaluatie van worden gepland. Hoe zit het daarmee? Ik wil vanuit onze fractie er de aandacht op vestigen dat mensen die worden opgeleid in en kennis hebben van een regio, met bijvoorbeeld een focus op Rusland of de Arabische wereld, vandaag steeds belangrijker worden. Ik neem er even mijn andere commissie, die van Buitenlands Beleid, bij. Dan zie ik dat wij dergelijke mensen zeker nodig hebben om wat er vandaag in de wereld allemaal aan het gebeuren is, te kunnen plaatsen. Ook al zijn het kleine richtingen, ze zijn wel van maatschappelijk groot belang. Ik pleit ervoor dat we er aandacht voor hebben dat dergelijke expertise in Vlaanderen niet verloren gaat.

De voorzitter

Mevrouw Brusseel heeft het woord.

Ann Brusseel (Open Vld)

Minister, het is inderdaad de verantwoordelijkheid van de universiteiten. Ze organiseren hun studieaanbod zelf. Het kan interessant zijn om hierover van gedachten te wisselen met de universiteit in kwestie, zeker haar zeer mooie slogan indachtig: ‘Ontdek jezelf. Begin bij de wereld.’ Als men verder gaat om in de Letteren en Wijsbegeerte zo het mes te zetten, zou dat kunnen verworden tot: ‘Ontdek jezelf. Begin bij West-Europa.’ Zoals collega Soens zegt, moeten we in Vlaanderen voldoende experten opleiden om de wereld te kunnen begrijpen. Mijn Chinees is niet afdoende en ik heb me zo zwaar verdiept in het Latijn, maar geen kat spreekt dat nog op aarde. Dat valt een beetje tegen dan.

De klacht die mij bereikte van de studentenvertegenwoordigers, is ergens terecht. De Codex Hoger Onderwijs stelt nochtans wel dat het strategisch beleid van een instelling een punt van participatie is van de studenten. Nu zijn ze ingelicht nadat de beslissing genomen werd. Dat is een beetje spijtig. Daarom zijn zij teleurgesteld.

Een ander probleem dat ik wil aankaarten, is dat bepaalde faculteiten wat sneller onder de loep genomen worden voor bezuinigingen dan andere. Ik vind elke faculteit evenwaardig, ook deze die op het eerste gezicht minder economisch rendement opleveren maar die indirect wel renderen. Het is gemakkelijk om u te richten op toegepaste wetenschappen of om economische faculteiten beter te steunen, maar de geesteswetenschappen zouden zich niet telkens zo zwaar moeten verantwoorden voor het feit dat ze ook aan kennis doen.

Ik zie in een documentje dat ik kreeg, dat er niet alleen in slavistiek wordt gesnoeid maar ook in archeologie, musicologie en algemene taalwetenschap en dat er bijvoorbeeld geen opvolging komt voor een deeltijds ambt Griekse taalkunde. Griekse taalkunde is niet zo eenvoudig, beste collega’s. Het deed mijn hart een beetje bloeden dat opnieuw de Letteren en Wijsbegeerte slagen krijgt. Daarom denk ik dat het interessant is om daarover te praten.

De voorzitter

Minister Crevits heeft het woord.

Minister Hilde Crevits

Ik ga zeker akkoord. We waren hier net ook over aan het discussiëren. Als je niet alloceert, zou je op termijn alle kleintjes eruit kunnen halen, maar sommige kleintjes zijn dan weer bijzonder interessant voor het wetenschappelijk onderzoek. Ik zit er ook wat mee gewrongen, hoor. Maar als je te zwaar alloceert, ga je ook de vrijheid heel erg inperken. Ik ga er nog eens diep over nadenken. Het kan uitwassen hebben die wij allen niet wensen. Ik ga ook uit van het gezond verstand bij hogescholen en universiteiten dat zegt dat ze dat ook niet wensen. Het is een waardevolle opleiding – laat mij daar duidelijk over zijn – die op sommige momenten bijzonder actueel kan worden en nog veel meer rendement zou kunnen hebben dan ze nu heeft.

De voorzitter

De heer Cordy heeft het woord

Paul Cordy (N-VA)

Het is zeker een waardevolle opleiding. Als ik het studentenaantal zag, vond ik het zelfs zeer spijtig dat er maar 12 studenten in zitten. Het heeft te maken met een regio die aan ons grenst, en waar 100 tot 200 miljoen mensen wonen. Het Russisch is tot in Vladivostok de lingua franca. Maar goed, dat is een andere bedenking. De faculteit Letteren en Wijsbegeerte is door zijn structuur en door de veelheid van een aantal veel kleinere opleidingen een kwetsbare faculteit. We mogen dat zeker niet aan onze aandacht laten ontsnappen en we moeten zeker kijken om er structureel een oplossing voor te vinden om die zeer waardevolle opleidingen te kunnen behouden.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.