U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Rombouts heeft het woord.

Voorzitter, minister, mijn vraag is ingegeven door heel wat zorgwekkende signalen die ik te velde hoor van mensen die uit een heel moeilijke periode komen wat betreft de melkprijs. Ze zien vandaag dat de markt zich een stukje begint te herstellen. Op dat moment is er een ingreep en komt vanuit de Europese Commissie het signaal dat de zuivelmarkt dermate positief zou zijn dat men kan starten met de verkoop van de opgeslagen magere melkpoeder. De melkveehouders zijn uitermate bezorgd over welk effect dit zal hebben. Ze vragen zich af of de markt zich niet eerst beter zou herstellen, want het herstel is fragiel. Dreigen ze hiermee niet opnieuw in een terugvalpositie te komen?

Uit cijfers van het Europese melkmarktobservatorium blijkt dat de producenten over de afgelopen drie maanden gemiddeld 10 procent meer voor hun melk zouden hebben ontvangen. Mogelijk door dit prille herstel van de zuivelmarkt, werd sinds september dan ook geen magere melkpoeder meer in opslag genomen door publieke interventies.

Het prijsherstel en de hoge interventievoorraden van mager melkpoeder zijn twee redenen voor de Europese Commissie om de procedure op te starten om een klein deel van de gestockeerde magere melkpoeder, 6 procent of 22.150 ton, op de markt te brengen. Tot gisteren, 13 december, kon men zich inschrijven om te bieden op de gestockeerde hoeveelheden magere melkpoeder.

Europees commissaris Hogan is verheugd om een herstel te zien in een sector die heel fel getroffen is in de marktprijzen. Anderzijds beseft hij wel dat een herstel in landbouwmarkten heel fragiel is. Evenwicht in de markt en het behoud van dit herstel blijven ook voor de Europese Commissie prioritaire aandachtspunten. Maar omgekeerd, door deze stap te zetten, is er te velde een heel grote bezorgdheid. Dat is niet enkel zo bij de melkveehouders. Ik heb ondertussen enkele contacten gehad met de afzetmarkt. Daar beaamt men dat er een terughoudendheid is op de aankoopmarkt en dat een dergelijke actie uiteraard een effect heeft op die markt en dus op de prijszetting.

De Europese Commissie zou met de nodige nauwkeurigheid de zuivelmarkt opvolgen om onnodige marktverstoringen te voorkomen. De vraag is op welke manier we dat kunnen opvolgen en er transparantie in krijgen.

Minister, de vraag die te velde heel fel leeft, is of deze maatregel om melkpoeder uit opslag te verkopen, niet te snel komt. Er is een heel prille prijsstijging in de zuivelmarkt waar nu heel snel op wordt ingesprongen door de Europese Commissie.

Op welke wijze garandeert de Europese Commissie dat deze maatregel niet tot onnodige marktverstoringen zal leiden? Is er een instrumentarium? Is daar inzage in? Gebeurt dat in overleg met de sector? Is er voldoende transparantie om te vermijden dat we een volledige terugval krijgen en we het fragiele prijsherstel volledig teniet zouden doen?

Worden de marktsignalen ook door Vlaanderen nauwgezet opgevolgd en zult of kunt u tijdig aan de alarmbel trekken? Hebt u in dezen zeggenschap? Kunt u in dezen een signaal geven als dat nodig zou zijn? Hoe volgen we dat in Vlaanderen zelf op?

De beslissing werd op donderdag 24 oktober door de Europese Commissie aangekondigd. Ik heb begrepen dat dat op de Landbouwraad van 15 november totaal niet ter sprake is gekomen. Ik was enigszins verrast door de mededeling dat dit zou gebeuren. Is dat een onderwerp voor de Europese Landbouwraad? Is het aan bod gekomen op de raad die u maandag hebt gehad? Of is dat geen zaak voor de Landbouwraad en via welke kanalen wordt dit dan wel meegedeeld en/of besproken?

De voorzitter

Minister Schauvliege heeft het woord.

Collega, op dit ogenblik heeft de Europese Unie 355.000 ton mager melkpoeder tijdelijk uit de markt genomen via de marktinterventieregeling. Daarvan ligt 67.000 ton in België opgeslagen. De Commissie stelde voor om de hoeveelheden die voor 1 november 2015 opgeslagen werden, en dus meer dan een jaar oud zijn, te gaan verkopen. Het gaat om 22.000 ton mager melkpoeder, dus 6 procent van het totaal opgeslagen volume. Deze hoeveelheid op de markt brengen, dient als een proef om te bekijken hoe de markt daarop reageert.

De Commissie heeft de ambitie om de hele stock over een tijdspanne van 2 tot 3 jaar af te bouwen. De Commissie beseft dat dit voor de zuivelsector vroeg komt, maar in de loop van het voorjaar 2017 komt er door de seizoensgebonden schommeling en de aantrekkende melkprijzen waarschijnlijk sowieso meer melk op de markt, dus is dit ogenblik in het najaar van 2016, meer geschikt om het uit te testen. Mocht daarmee nog een jaar worden gewacht, dan zou dit uiteraard ook budgettaire consequenties hebben, want de stockagekosten moeten uiteraard worden betaald.

De Europese Commissie is in elk geval niet over één nacht ijs gegaan en heeft de pro’s en contra’s goed afgewogen. Het gaat over een tijdelijke maatregel, dus het opgeslagen melkpoeder moet vroeg of laat worden verkocht. Dat was al gepland bij de start.

Hoe garandeert de Commissie dat het verkopen van een deel van de stock de markt niet verstoort? De markt van de magere melkpoeder is een wereldmarkt die afhankelijk is van vele factoren. Ikzelf en verschillende collega’s hebben er bij de Commissie op aangedrongen om de effecten van de startende stockverkoop goed te monitoren. Mocht uit de prille verkoop blijken dat er inderdaad marktverstoring is, dan moeten daaruit lessen worden getrokken, zeker met de andere stockage die er nog is. Wij volgen zelf vanuit onze diensten de marktsignalen en prijzen ook goed op via de wekelijkse prijsnoteringen.

Sinds de aankondiging van de stockverkoop zien we een minimale neerwaartse knik in de prijsnotering voor mager melkpoeder. Het is normaal dat de markt kortstondig sentimenteel reageerde op de publieke aankondiging, maar ik hoop dat de markt snel weer stabiliseert en dat het algemene herstel van de zuivelmarkt zich voortzet. Mocht dit niet het geval zijn, zal ik dit aankaarten op Europees niveau.

De beslissing tot verkoop werd door de Europese Commissie aangekondigd in het technisch comité dierlijke producten van 17 november. Het fiat om met dit voorstel naar buiten te komen, kwam er dus pas na de Europese Landbouwraad van 15 november. Los daarvan is de verkoop van interventiepoeder een autonome bevoegdheid van de commissie. De lidstaten moeten de interventie praktisch organiseren in opdracht van de Europese Unie, maar de Unie is te allen tijde eigenaar van het uit de markt genomen melkpoeder. Het is niet zo dat de Landbouwministers in de raad hun goedkeuring moeten verlenen aan het opstarten van een stockverkoop.

De voorzitter

Mevrouw Rombouts heeft het woord.

Minister, ik dank u voor uw antwoord. Ik ben blij dat u vanaf het begin de opdracht hebt gegeven om daar een heel goede monitoring op in te zetten, waardoor we elke fluctuatie in de prijzen kunnen analyseren. Ik hoop dat we dit nauwgezet kunnen blijven doen op langere termijn.

U geeft aan dat het gaat om een autonoom orgaan. Die autonome werking is belangrijk om dat systeem te kunnen laten werken. Wanneer echter bepaalde zaken de prijssetting te veel zouden beïnvloeden, zult u dat aankondigen op Europees niveau.

Dit houdt de Vlaamse en Belgische melkveehouders bezig, maar dat is misschien ook het geval in andere landen. Hebt u er een zicht op hoe andere landen deze stap ervaren? Misschien kunt u samen met hen dat thema op de agenda zetten. Een autonome werking is belangrijk, maar wanneer het nodig is, zal er gewicht in de schaal moeten worden gelegd. Wat is het standpunt ter zake van andere Europese landen?

De voorzitter

De heer De Croo heeft het woord.

Herman De Croo (Open Vld)

Dit is een boeiende vraag over een interessante materie. Professor Van Waeyenberge van een bekende Belgische familie heeft in Leuven een van de eerste technieken tot verpoedering van de melk uitgedacht. Dat heeft die familie trouwens geen windeieren gelegd.

Verpoedering is een manier om melk te stockeren. Er kan dan melk, kaas of gecondenseerde melk van worden gemaakt. Die verpoedering is belangrijk op een wisselvallige markt, waar consumptie en productie niet altijd overeenkomen.

Het uitvoeren van melkpoeder naar ontwikkelingslanden, wat in grote mate is gebeurd, houdt risico’s in omdat men daar vaak te maken heeft met slecht water. Dat kan leiden tot een aantal ziektes.

Minister, er zijn ook private bewaarplaatsen. De verpoederde melkplas bedraagt in Europa 428.000 ton. Boven de 355.000 ton, in dit geval 73.000 ton, moet op private plaatsen worden gestockeerd. Daardoor herbergt België ongeveer 80.000 ton melkpoeder of 19 procent van de totale massa. Dat is een uitzonderlijk hoog percentage, veel hoger dan de percentages die wij voor andere landbouwproducten zoals groenten innemen. Is daar een uitleg voor?

Er bestaat een gevaar van gebrek aan zelfcontrolerende of zelfregulerende marktmechanismen die voor de grootste verpoederde melkplas van de Europese geschiedenis heeft gezorgd. Misschien moet men langzaam maar zeker beginnen de markt uit te testen om aan de best mogelijke prijs, met aftrek van de stockagekosten, dit product te ‘liquidifiëren’ of te liquideren – u kunt het werkwoord zelf kiezen.

De voorzitter

Mevrouw Vermeulen heeft het woord.

Sabine Vermeulen (N-VA)

Minister, ik kijk liever naar de huidige landbouwpolitiek en naar de toekomst van de landbouwpolitiek.

Wanneer er een overaanbod aan producten is, dan moeten er brongerichte maatregelen worden genomen. Private opslag is wat mij betreft geen brongerichte maatregel, maar een reactieve maatregel. Er is te veel melk, men neemt een deel daarvan uit de markt, maar die melk moet ooit opnieuw op de markt komen.

Mijn fractie pleit vooral voor een markt van vraag en aanbod. Zolang het aanbod van de huidige landbouwpolitiek in leven wordt gehouden, krijgt men geen stabiele markt. Ik ben van mening dat in de toekomst ernstig moet worden nagedacht hoe men daar verder op zal reageren.

Minister, ik heb nog een vraag. In een vorige procedure van opslagperiode vroeg België vaak om het exportgericht te gaan verkopen. Gaat België dit opnieuw doen? Vroeger lukte het nooit omdat andere lidstaten niet akkoord gingen. Wat is België van plan?

De voorzitter

De heer Wouters heeft het woord.

Peter Wouters (N-VA)

Voorzitter, ik ben te laat binnengekomen en collega Vermeulen heeft ons standpunt zeer goed verwoord.

Jos De Meyer (CD&V)

Minister, gebeurt de afzet van mager melkpoeder hoofdzakelijk op de interne markt of is ze hoofdzakelijk bestemd voor buiten Europa?

Collega Rombouts, u vroeg hoe de andere lidstaten reageren. Het gaat over een wereldmarkt. De andere lidstaten ervaren de schommelingen op die wereldmarkt op dezelfde manier. We zijn in elk geval, samen met de andere lidstaten, bijzonder alert voor de effecten die er zijn en we reageren er samen op. Zeker de lidstaten waar er een belangrijke zuivelindustrie is, zijn grote medestanders.

Binnen de Landbouwraad groeit er vaak een hele grote consensus rond zuivel. Het is veel moeilijker als het bijvoorbeeld over varkensvlees gaat; dan zijn er vaak hele grote verschillen. Bij melk en zuivel zijn er vaak heel wat medestanders.

Collega De Croo, waarom hebben wij die verhoudingsgewijze hoge opslag? Omdat wij natuurlijk ondernemers hebben en ook heel wat ondernemingen die erop voorbereid zijn om daarop in te spelen en die ook de faciliteiten hebben. Wij hebben op dat vlak heel wat expertise. Er zijn niet alleen de producenten, maar ook een hele grote agrovoedingssector die daarop is voorbereid.

De exportgerichte verkoop ging inderdaad over varkensvlees. Het is een heel ander type product dat is opgeslagen. Het zijn ook producten die een andere bestemming hebben. Voor melkpoeder is het niet zo dat die voorwaarden specifiek worden gevraagd. De verhouding tussen interne en Europese afzet moet ik opvragen. Ik heb er geen zicht op.

Ik ben het niet eens met de verklaringen dat vraag en aanbod niet in evenwicht zijn. Het gaat over een wereldmarkt, waar vraag en aanbod absoluut wel in evenwicht zijn. Het probleem is dat de prijs niet in evenwicht is. Dat is iets heel anders. Er is veel vraag, meer vraag dan aanbod. Als er fluctuaties zijn, schommelen de prijzen natuurlijk ook enorm. De Europese Unie probeert daar uiteraard op in te spelen met opslag van melkpoeder.

Minister, ik dank u voor de antwoorden. Ik ben blij te vernemen dat de Europese landen waar de melkproductie belangrijk is, voldoende samenhang vinden om het probleem van de prijzen hoog op de agenda te plaatsen zodat de nodige maatregelen kunnen worden genomen. Ik ben verrast dat deze maatregelen niet als positief worden beschouwd door collega’s. We zitten inderdaad op een wereldmarkt. Iedereen is er toch van overtuigd dat de vraag groot genoeg is, misschien zelfs groter dan de productie. De prijs speelt een heel belangrijke rol. Er zijn fluctuaties en die zijn eigen aan landbouw en aan melkvee. Men kan het kraantje onderaan de koe niet zomaar regelen. We moeten er op een andere manier op ingaan.

De maatregelen die genomen zijn, zijn net belangrijk. Ik hoop dat iedereen ze mee ondersteunt. Het is de enige manier om de prijzen te herstellen. Men kan nu eenmaal niet perfect de vraag en de koe matchen en dan de beste prijs krijgen. Zo werkt het nu eenmaal niet.

Collega De Croo, er is in het verleden inderdaad een belangrijke stap voor melkpoeder op de Belgische markt gezet. Vorige vrijdag zijn we met de commissie op bezoek geweest bij Milcobel. Ook vandaag wordt er heel erg geïnvesteerd in het bedrijf om op een kwaliteitsvolle manier melkpoeder te maken.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.