U bent hier

Mevrouw Taeldeman heeft het woord.

Valerie Taeldeman (CD&V)

Op 1 juli 2015 vereenvoudigde en verlaagde de Vlaamse overheid de schenkbelasting voor vastgoed. Met deze wijzigingen beoogde de Vlaamse overheid de huurmarkt te versterken met kwalitatieve woningen, energiezuinig renoveren te bevorderen, de bouwsector te ondersteunen en de Vlaming aan het schenken te krijgen.

Ik heb in de kranten cijfers teruggevonden van de Vlaamse Belastingdienst (VLABEL). Die cijfers zijn niet altijd eenduidig. Ze staan in de verschillende kranten op een andere manier weergegeven. Minister, kunt u straks voor duidelijkheid zorgen met betrekking tot de cijfers? Ik vond het volgende: in de eerste helft van 2015 werden gemiddeld 435 onroerende schenkingen per maand genoteerd, terwijl dit er in de eerste helft van 2016 gemiddeld 1684 waren. Dit betekent dat het aantal vastgoedschenkingen op een jaar tijd verviervoudigd werd.

Minister, ik voeg hier een kanttekening aan toe. Er werd ook bekendgemaakt dat er tot nu toe slechts vijftien gevallen werden genoteerd waarbij een deel van de eerder betaalde schenkbelasting werd teruggevraagd omdat men de woning energiezuinig liet renoveren of kwalitatief liet verhuren.

Wat is uw reactie op de evolutie van het aantal onroerende schenkingen in het voorbije jaar?

Hoe evalueert en verklaart u het lage aantal gevallen waarin de eerder betaalde schenkbelasting teruggevraagd werd omdat de woning energiezuinig gerenoveerd of kwalitatief verhuurd werd?

Welke concrete stappen zult u ondernemen, vooral met betrekking tot energiezuinige renovatie of tot het beter bekendmaken van kwalitatieve verhuring?

Minister Tommelein heeft het woord.

Mevrouw Taeldeman, uw vraag biedt mij de gelegenheid om nog eens in de verf te zetten waarom deze hervorming een waar succes is. Zoals u weet, wilden we met deze hervorming vier doelstellingen bereiken.

We wilden de tarieven verlagen zodat meer Vlamingen bereid zouden zijn om onroerend goed te schenken. Door de hervorming is de factuur voor een woning met een gemiddelde verkoopprijs van 220.000 euro met 10.425 euro gedaald voor schenkingen aan de kinderen en met 105.125 euro aan niet-bloedverwanten. Dat zijn zeer sterke belastingverlagingen! Ik kon het bijna zelf niet geloven. Dat is de moeite hé, mijnheer Somers?

We wilden, mijnheer Somers, het tariefstelsel vereenvoudigen. Vroeger voorzag de codex in vier tariefstelsels, en die hebben we teruggebracht naar twee overzichtelijke, inhoudelijk ook coherente tariefschalen. Check!

We wilden ook het slapend onroerend vermogen activeren in een tijd waarin het door de hoge vastgoedprijzen niet steeds eenvoudig is voor jonge mensen om een woning te verwerven. Check!

En ten slotte wilden we de schenkfiscaliteit gebruiken om gedrag te sturen. Dat blijkt onder meer uit het feit dat we nog lagere tarieven toepassen indien de begunstigde van de schenking het gebouw verhuurt voor een minimumduur van negen jaar met een conformiteitsattest en een geregistreerde huurovereenkomst. Dit kan de huurmarkt alleen maar ten goede komen. Deze lagere tarieven gelden eveneens wanneer de ontvanger van de schenking energetische renovaties – dat is uiteraard zeer belangrijk en krijgt van mij zeer veel aandacht – ter waarde van 10.000 euro of meer uitvoert binnen een termijn van vijf jaar.

Deze maatregel is niet alleen heel belangrijk voor ons om onze doelstellingen te halen qua hernieuwbare energie en mindere energieverbruik, maar hij stimuleert ook de bouw- en renovatieactiviteit, wat erg belangrijk is voor jobs en economische groei.

De hervorming is ingegaan in de zomer van 2015 en inmiddels bewijzen de cijfers dat we het bij het rechte eind hadden. Het is een schot in de roos! Zoals u afgelopen week nog in de pers kon lezen: ‘Vlamingen schenken massaal hun huis weg’, ‘Huis schenken nog nooit zo populair’, ‘Vlamingen schenken 70 procent meer vastgoedprojecten’. Ik maak niet alleen de heer Diependaele blij, maar alle Vlamingen.

Tussen januari en eind augustus van dit jaar ging het om 12.589 schenkingen van vastgoed. Over de eerste 8 maanden van vorig jaar telde men slechts 4333 vastgoedschenkingen, zo blijkt uit cijfers van de Vereniging van Notarissen. Deze evolutie zien we ook in de cijfers van VLABEL. Terwijl vastgoed voordien nauwelijks geschonken werd, werd tussen juli 2015 en september 2016 een record van 19.730 schenkaktes verleden. Dat zijn er bijna 2000 per maand.

U bent terecht in het bijzonder geïnteresseerd in het aantal gevallen waarin eerder betaalde schenkingsrechten teruggevorderd worden door de belastingplichtige na een energiezuinige renovatie of bij langdurige verhuring. Dat zijn zaken waarmee we op middellange termijn het gedrag wilden beïnvloeden. Navraag bij VLABEL leert dat er inderdaad nog niet zoveel terugvorderingen hebben plaatsgevonden. Twee keer vroeg een Vlaming de teruggave omdat hij de woning sindsdien verhuurt. De dertien andere woningen zijn na de schenking energiezuiniger gemaakt. Van de vijftien aanvragen zijn er inmiddels zes dossiers afgerond. Telkens werd de gevraagde teruggave toegestaan.

Dat lijkt een heel beperkt aantal en doet u twijfelen aan de doelmatigheid van de maatregel, maar ik leg even uit waarom dit op dit moment perfect logisch is. Het verlaagd tarief dat sedert 1 juli 2015 geldt, wordt om te beginnen niet onmiddellijk toegepast op het ogenblik van de belasting van de schenking. Het wordt bekomen door middel van een teruggave. Die teruggave heeft pas plaats nadat de begiftigde heeft aangetoond dat aan de voorwaarden voor het verlaagd tarief is voldaan. In het geval van een energetische renovatie beschikt de begiftigde over een termijn van 5 jaar vanaf de datum van de schenkingsakte om de renovatiewerken te laten uitvoeren. De bewijsstukken van deze werken moeten uiterlijk ingediend worden 6 maanden na het verstrijken van deze termijn van 5 jaar.

Bij een schenking van gebouwen met conformiteitsattest die verhuurd worden, moet een conformiteitsattest en een geregistreerde huurovereenkomst met een minimumduur van 9 jaar worden voorgelegd uiterlijk 6 maanden na het verstrijken van het derde jaar na de datum van de schenkingsakte. Gegeven deze termijnen is het dus niet verwonderlijk dat er momenteel nog maar zo weinig cases van teruggave zijn. Het is dus eenvoudigweg te voorbarig om al conclusies te trekken.

Alle 19.730 onroerende schenkingen die tussen juli 2015 en september 2016 werden verleden, komen nog in aanmerking voor een teruggave. De termijn van 3 jaar voor verhuring of 5 jaar voor renovatie is voor geen van deze schenkingen ondertussen verstreken. Het zijn dus nog allemaal potentieel teruggavedossiers. Ik stel dus voor om een nieuwe afspraak te maken einde 2018, na afloop van de termijn van 3 jaar plus 6 maanden, voor een eerste evaluatie.

Ik plan voorlopig geen concrete stappen om de regelgeving aan te passen. Ik zal de maatregel blijven promoten. Ik zal er blijven over communiceren. Ik zal blijven tevreden zijn als u me vragen stelt zodat ik kan antwoorden. Elke gelegenheid die ik krijg om de maatregel bekender te maken bij het publiek, zal ik met beide handen grijpen. We zullen trouwens ook een informatietour, een ronde van Vlaanderen, organiseren waarbij ik in alle provincies van dit mooie Vlaamse land de maatregel aan de Vlamingen zal uiteenzetten om hen ervan te overtuigen om te doen wat ze het beste zouden doen.

Mevrouw Taeldeman heeft het woord.

Valerie Taeldeman (CD&V)

Minister, ik dank u voor uw enthousiast antwoord. Ik ben uitermate tevreden dat ik deel mag uitmaken van uw communicatiestrategie en -plan. Ik wil graag meegaan tijdens uw tour door Vlaanderen. Misschien kunnen we dan samen reclame maken over deze fantastische maatregel.

Ik wil u gelukwensen met de spectaculaire cijfers: 20.000 schenkingen is zeer goed nieuws. Het was geenszins mijn bedoeling om verandering aan te brengen aan de regelgeving. Ik wilde u er enkel op attent maken dat er nog niet zo heel veel dossiers zijn op het vlak van terugbetaling ‘energetische renovatie’ of ‘verhuren met conformiteitsattest’. U hebt netjes uitgelegd dat een dossier ‘teruggave energetische renovatie’ binnen een tijdspanne van vijf jaar kan gebeuren. Bij langdurige verhuring met een conformiteitsattest loopt een periode van drie jaar. Daarmee is meteen duidelijk waarom nog maar vijftien dossiers werden ingediend, waarvan er zes zijn afgehandeld.

Als u dan toch op tour gaat om de maatregel extra bekend te maken, zou het goed zijn om de schenkers nog eens attent te maken op de heel specifieke bepaling voor energetische renovatie en langdurige verhuur met een conformiteitsattest. We zijn ook bondgenoten in de commissie Energie als het gaat over het optrekken van onze lage renovatiegraad en het opwaarderen van de woonkwaliteit.

De heer Bertels heeft het woord.

Jan Bertels (sp·a)

Ik wil verwijzen naar de schriftelijke vraag van de heer Diependaele waarin staat dat een van de effecten die in de gaten moet worden gehouden, de evolutie is van het aantal schenkingen van onroerend goed om te berekenen of het effect op de erfbelasting er kan zijn. De minister antwoordde dat de effecten tijdens een voldoende lange termijn moeten worden berekend. Er staat ook nog dat er vermoeden is van een negatieve correlatie en dat die in het oog moet worden gehouden bij de monitoring van de twee inkomstenbronnen, zowel de schenkbelasting als de erfbelasting.

De heer Somers heeft het woord.

Bart Somers (Open Vld)

Minister, u hebt op een uitstekende manier een belangrijke hervorming toegelicht. Naast uw technische uitleg, die sluitend is, hebt u er vooral op gewezen dat het aantal schenkingen is verdrievoudigd. Dat is echt wel spectaculair. Als er op acht maanden tijd bijna tienduizend woningen zijn geschonken, dan creëert dat een grotere dynamiek op de woningmarkt. Vaak ging dat over woningen die geblokkeerd waren, in familiebezit zaten en die men niet wilde wegschenken. De eigenaars zaten soms in een zorginstelling.

Die woning bleef dan leegstaan. De kinderen hadden er kunnen intrekken, maar dat kon niet. Daardoor moesten ze ergens een woning huren. Nu hebben ze de kans om een betaalbare woning te krijgen. Dit heeft tot een sociale dynamiek geleid. Het gaat er niet enkel om dat er meer schenkingen zijn geweest, wat de overheid meer inkomsten heeft opgeleverd. Er is tevens meer mobiliteit op de woningmarkt ontstaan. We hebben dit absoluut nodig. Ik ben er immers van overtuigd dat het vaak om jonge mensen gaat die op deze manier binnen de eigen familie een woning kunnen krijgen.

Het is uiteraard ook een grote belastingvermindering. De mensen die op deze manier een woning krijgen, betalen nu tot drie keer minder belastingen dan voor de hervorming het geval was.

Minister, volgens mij kunnen we op uw communicatieve vaardigheden rekenen om die bepalingen in de loop van de komende maanden aan de bevolking verder uit te leggen. Ik ben niet van plan samen met u op tournee te gaan. Blijkbaar zijn anderen daar wel kandidaat voor. Zij zijn nog wat naïef, want zij beseffen nog niet hoe vermoeiend dat kan zijn.

De heer Diependaele heeft het woord.

Matthias Diependaele (N-VA)

Mijnheer Bertels, ik wil me eigenlijk bij de heer Somers aansluiten. U hebt gelijk. Ze zal een effect op de successierechten zijn. Dat valt echter veel moeilijker te berekenen. Het is daarnet binnen de woningmarkt geschetst, maar volgens mij moeten we dat zelfs ruimer benaderen. Door die gronden en huizen weer op de markt te gooien, ontstaat ook een economische groei. De overheid krijgt hierdoor meer inkomsten. Dat is economie. Het gaat niet om een vast gegeven. Het stijgt altijd. Het is moeilijker hiermee rekening te houden. Zelfs indien we in staat zouden zijn wat het effect van deze hervorming op de successierechten zou zijn, zouden we nog maar een partieel beeld van het totale effect op de economische groei hebben. Wat dat betreft, blijven we steeds een beetje in het duister tasten.

Minister Tommelein heeft het woord.

Ik heb daarnet vernomen dat onze ramingen en budgettaire inschattingen af en toe te laag zijn, maar in dit geval zitten we echt veel hoger dan we ooit hadden vermoed. Onze inschatting was een stijging met 10 tot 15 procent. We zijn zelfs tot 20 procent durven stijgen. Uit de resultaten blijkt echter dat het om een stijging met 70 procent gaat. Dat is veel meer. Dat heeft allerlei positieve effecten. Er is meer renovatie. Er zijn lagere huurprijzen en lagere belastingen. Er is een rotatie op de bouwmarkt. Dit lijkt me optimaal.

Mevrouw Taeldeman, ik ben zeer verheugd met uw aanbod om samen met mij een ronde van Vlaanderen te maken. Op het Vlaams bestuursniveau is er nog samenwerking en eendracht. Daar kunnen ze op andere bestuursniveaus een puntje aan zuigen.

Mevrouw Taeldeman heeft het woord.

Valerie Taeldeman (CD&V)

Mijnheer Somers, na uw woorden wil ik mijn engagement beperken tot een tour met de minister door Oost-Vlaanderen. (Gelach. Opmerkingen)

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.