U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Van Werde heeft het woord.

Minister-president, zeven landen, waaronder België, werken al enkele jaren samen aan een nominatiedossier rond het architecturale oeuvre van Le Corbusier. Het dossier omvatte zeventien gebouwen en gebouwcomplexen in Vlaanderen, Argentinië, Duitsland, Frankrijk, India, Japan en Zwitserland.

Voor Vlaanderen is de woning Guiette in Antwerpen opgenomen in het dossier. De woning werd in 1926 gebouwd als woonhuis en atelier voor de Antwerpse schilder René Guiette en is het enige overblijvende werk van Le Corbusier in onze regio. Het huis werd in 1978 beschermd als monument.

Het dossier werd begin 2015 formeel ingediend bij de United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO). In juni gaf de International Council on Monuments and Sites (ICOMOS) een positief advies en tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de leden van het Werelderfgoedcomité in Istanbul werd beslist dat het oeuvre van Le Corbusier als werelderfgoed wordt erkend. Hiermee is de woning Guiette in Antwerpen het vijfde werelderfgoed in Vlaanderen. Eerder werden al dertien begijnhoven, zesentwintig belforten, het centrum van Brugge en het huis Plantin-Moretus in Antwerpen opgenomen op die lijst.

Het komt er nu op aan dit werelderfgoed aan het publiek te tonen, net als andere beschermde en waardevolle monumenten, die ook zoveel mogelijk getoond zouden moeten worden. Dit kan bijvoorbeeld op de Open Monumentendag – we hadden het al uitgebreid over dit mooie initiatief.

Een van de thema’s van de Open Monumentendag van 11 september laatsleden was ‘open huizen’, waarvoor Herita dit jaar de algemene oproep heeft gedaan dat iedereen die woont in een uitzonderlijke woning, al dan niet beschermd, zijn deuren op deze dag zou openzetten. Er is ook een grootschalige roadshow opgezet van maart tot augustus, waarbij Herita tekst en uitleg gaf over hoe je kan deelnemen aan de Open Monumentendag. Het pas als werelderfgoed erkende Huis Guiette zou daar natuurlijk perfect in passen.

Minister, wat betekent de erkenning als werelderfgoed op het vlak van beheer en toegankelijkheid van Huis Guiette? Brengt deze erkenning grotere verantwoordelijkheden of engagementen mee voor de eigenaar of de Vlaamse overheid?

Werd het Huis Guiette ook opgenomen in het programma van de Open Monumentendag 2016? Zo ja, waarom, en zo niet, waarom niet? Welke resultaten heeft de grote roadshow van Herita over ‘open huizen’ opgeleverd en hoeveel private huizen hebben deelgenomen aan de Open Monumentendag? Hoe verklaart u de ruime of eerder beperkte interesse van private eigenaars om hun woningen hiervoor open te stellen?

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

De Werelderfgoedconventie bepaalt dat staten die de conventie hebben goedgekeurd, zich inspannen om onroerend erfgoed van uitzonderlijke universele waarde te identificeren, te beschermen, in stand te houden, te ontsluiten en over te dragen aan toekomstige generaties. De Vlaamse regelgeving voor onroerend erfgoed biedt voldoende garanties om deze doelstellingen te bereiken, met uitzondering van de ontsluiting. In Vlaanderen bestaat immers geen enkele verplichting voor eigenaars of bewoners van beschermde goederen om hun goederen te ontsluiten. Een werelderfgoederkenning verandert daar niets aan.

De eigenaar van de woning Guiette draagt bijzonder goed zorg voor dit bijzondere erfgoed. Mevrouw Van Werde, u hebt de woning in 2015 kunnen bezoeken, u bent dus ervaringsdeskundige, en u hebt dat ook kunnen vaststellen. U hebt op dat moment wellicht ook vernomen dat de eigenaar een groot onderhoud voorbereidt, want de restauratie van de woning is ondertussen dertig jaar geleden gebeurd. De eigenaar is zich er ook van bewust dat er een ruime interesse bestaat van architectuur- en erfgoedliefhebbers om de woning te bezoeken. Daarom heeft hij bijvoorbeeld in 2015 toegestaan dat het weekblad Knack een uitgebreide reportage over de woning maakte. Hij tracht ook tegemoet te komen aan vragen om de woning te bezoeken, op voorwaarde dat het bezoek op dat moment geen verstoring vormt van het leven van de bewoners van de woning. Hij begeleidt bezoekers ook altijd persoonlijk. Ik heb daar enorm veel waardering voor. Ik spreek daar ook een grote dank voor uit. Dat zijn uitzonderlijke inspanningen die verder gaan dan wat we mogen en kunnen verwachten van die eigenaar.

We mogen ook niet uit het oog verliezen dat de woning Guiette zich niet leent voor grote bezoekersstromen. Ze heeft een beperkte grootte, een specifieke indeling en er is ook een heel zorgvuldige afwerking. Als een goed huisvader moet de eigenaar er ook voor zorgen dat dit allemaal beheersbaar blijft.

Zoals ik al aangaf is de instandhouding van de woning Guiette op dit moment meer dan verzekerd, en biedt ons wettelijk kader meer dan voldoende garanties. Er is een aandachtspunt zoals: we moeten ervoor zorgen dat de ontwikkelingen in de omgeving van de woning Guiette geen negatieve impact zouden kunnen hebben op haar Uitzonderlijke Universele Waarde. Dat is wat gevraagd wordt door UNESCO. Dit is een aandachtspunt waarvoor mijn administratie een voorstel opmaakt, dat ook zal worden besproken met het stadsbestuur van Antwerpen.

Zoals ook elders in Vlaanderen gebruikelijk is, wordt het programma van Open Monumentendag voor het grondgebied van de stad Antwerpen samengesteld door een lokale stuurgroep. Antwerpen volgt daarbij het principe dat het programma elk jaar focust op een drietal wijken. Dit jaar kwamen Deurne, de Tentoonstellingswijk en het Zuid aan bod en dus niet de wijk waar het Huis Guiette gelegen is. De woning Guiette nam in 2015 deel aan Open Monumentendag. Dat was een groot succes.

De ‘roadshow’ naar open huizen die Herita heeft gedaan, richtte zich specifiek op Open Monumentendagorganisatoren. Dit zijn zowel particuliere eigenaars als verenigingen, beheerders van monumenten die een andere functie hebben dan woonfunctie, gemeenten, intergemeentelijke samenwerkingsverbanden etcetera.

Op een totaal van 611 opengestelde monumenten waren er 75 particuliere woningen die als individueel monument werden toegevoegd aan het programma. Daarbovenop waren veel privéwoningen die niet opengesteld konden worden, ook opgenomen in een wandeling of fietstocht. De privéwoningen maakten zo’n 15 procent uit van het volledige Open Monumentendagprogramma, wat een mooi resultaat is.

Ook hier mijn dank en waardering voor de mensen die die bijdrage leveren aan de erfgoedbeleving op die dag, zonder dat ze daartoe verplicht zijn. Die mensen zijn vaak, terecht, bijzonder trots op hun monument. Het is echter ook evident dat sommigen onder hen ertegenop zien om daaraan mee te werken. Er is vaak een massale toeloop in die woningen. Ik heb ooit zelf lang in de rij staan aanschuiven om bijzondere en uitzonderlijke woningen te bezoeken die één keer opengingen. Dan zie je dat die mensen fantastische inspanningen doen. Er speelt ook de balans met het privéleven op dat moment. Je loopt daar als buitenstander door, je komt in heel veel privévertrekken en er is ook het veiligheidsprobleem door mensen die misbruik zouden kunnen maken van het momentum. Er moet vaak toch worden toegekeken op het voorkomen van diefstal.

De voorzitter

Mevrouw Van Werde heeft het woord.

Dank u, minister-president. Het Huis Guiette heb ik inderdaad zelf kunnen bezoeken. Mijn vraag was gewoon of het geen gemiste kans was – dat is misschien veel gezegd – omdat het in 2015 nog open was. Ik gun het iedereen om daar eens binnen te gaan kijken. Een monument moet niet alleen leven, maar de binnenkant heeft ook een verhaal. Het is prettig dat je ook dat kunt meekrijgen.

Ik weet dat u voor een maximale openstelling bent. Ik ben dat ook. Inderdaad, monumenten moeten leven.

Minister-president, ik wil u vragen om actief te blijven inzetten op de ontsluiting van ons erfgoed voor een breed publiek. Dat doet u, maar misschien is het nuttig om samen met minister Weyts eens na te gaan of en hoe we ons werelderfgoed heel specifiek kunnen promoten in het binnen- en het buitenland. Ik ga zeker ook aan minister Weyts deze suggestie doen.

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Ik heb daarstraks al verwezen naar de fietstochten langs woningen die niet opengesteld zijn. Misschien kan dat een suggestie zijn voor Toerisme, om bepaalde fietstochten ook langs erfgoed te laten passeren.

De administrateur-generaal fluistert me terecht in dat de Onroerenderfgoedprijs volgend jaar uitsluitend voorbehouden is voor privémonumenten. Dat zal op dat moment een extra stimulans zijn.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

van Ingeborg De Meulemeester aan minister Geert Bourgeois
2726 (2015-2016)
van Johan Verstreken aan minister Geert Bourgeois
2741 (2015-2016)
van Tine Soens aan minister Geert Bourgeois
2764 (2015-2016)

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.