U bent hier

Minister, het Vlaams regeerakkoord voorziet in een herstructurering van het advieslandschap inzake Wetenschap en Innovatie. Er zou een nieuwe Vlaamse Adviesraad voor Innoveren en Ondernemen (VARIO) worden opgericht, die zou bestaan uit het samenvoegen van enerzijds de Industrieraad en anderzijds het secretariaat van de Vlaamse Raad voor Wetenschap en Innovatie (VRWI).

Tijdens eerdere besprekingen in de commissie Economie hebt u reeds enkele principes voor deze hervorming naar voren geschoven. Op 10 juni hechtte de Vlaamse Regering haar principiële goedkeuring aan het voorontwerp van besluit houdende de oprichting van de VARIO.

De VARIO zal worden ingebed in het Departement Economie, Wetenschap en Innovatie (EWI) en zal vooral gericht zijn op proactieve advisering. De adviesraad – en ik parafraseer – moet onafhankelijke adviezen voor het wetenschaps-, innovatie- en industrieel beleid op middellange- en lange termijn formuleren. De adviesopdracht betreft de volledige innovatieketen. De VARIO zal worden samengesteld uit maximaal tien onafhankelijke experten die ten persoonlijken titel zullen zetelen. De experten worden aangesteld door de Vlaamse Regering. Het VRWI-secretariaat zal instaan voor de inhoudelijke ondersteuning zodat de kennis en expertise van de VRWI maximaal behouden kan blijven.

Bijkomend komt er een overlegforum voor overleg tussen alle actoren: de onderzoekswereld, sociale partners, de sociale overlegcomités enzovoort. Bedoeling is overleg en discussie te voeren over het beleid inzake ondernemen en innoveren.

Hoewel het voorontwerp van besluit nog kan worden bijgestuurd op basis van de adviezen van de Raad van State en de strategische adviesraden, lijken de krachtlijnen van de nieuwe adviesstructuur vast te liggen, zoals ik heb vermeld, door de krachtlijnen die u in de commissie al hebt meegegeven en die zijn toegevoegd aan het voorontwerp.

De beleidsnota schoof het najaar 2014 naar voren qua timing voor het voorleggen van de nieuwe adviesraad. Ondertussen zijn we 2016 en start de VARIO wellicht begin 2017. Ik ben zeer benieuwd naar deze – toch aanzienlijke – vertraging.

Welke inhoudelijke meerwaarde biedt deze hervorming van het advieslandschap? Hervormen en wieden in het weelderige bos van adviesorganen lijkt me altijd een goed idee, maar af en toe moeten we oppassen dat we het kind met het badwater niet weggooien, of dat we geen valabele vruchten wegsnoeien.

De VARIO wordt samengesteld uit maximaal tien leden, die door u worden voorgesteld. Op basis van welke criteria zult u de kandidaten selecteren? Welke verdere timing ziet u voor de opstart van de VARIO? Welk traject is er voor de Industrieraad en de VRWI? Het is kwestie dat dat soepel in elkaar overloopt. En wat is de – hopelijk positieve – budgettaire impact van de hervorming van deze adviesorganen?

Minister Muyters heeft het woord.

Ik heb effectief meer tijd nodig gehad om dit te realiseren. Ik denk dat ik bij de start van mijn mandaat iets te veel hooi op de vork heb genomen. We hadden de hervorming van de agentschappen met de fusie van het Agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie (IWT) en het Agentschap Ondernemen, de overheveling van de academische programma’s naar het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO), en ook nog eens Hercules dat werd ingekanteld in het FWO. Op dat moment was het goed en nuttig dat de VRWI als VRWI is kunnen blijven bestaan, omdat we op die manier met een bestaand adviesorgaan die hervormingen hebben kunnen doen. Hadden we op dat moment ook nog de VRWI en de Industrieraad opgeheven en vervangen door de VARIO, dan hadden die waarschijnlijk geen advies kunnen geven over die toch wel belangrijke hervormingen. Nu is dat wel gebeurd. Zij hebben steeds hun advies kunnen geven over die verschillende hervormingen. De inkantelingen zijn nu gebeurd. Nu is de tijd gekomen om die hervorming van het advieslandschap te realiseren. Ik wil dat nog altijd doen zoals u het hebt geschetst.

Wat wij nu oprichten, bestaat in zo goed als alle Europese landen, zeker in die landen waar innovatie hoog in het vaandel wordt gedragen. Het is een adviesraad die strategisch op middellange en lange termijn advisering geeft aan de minister en die, wat mij betreft, voornamelijk proactief moet werken. Dat is toch een andere invalshoek. We hebben de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV). We hebben de vergaderingen van de strategische onderzoekscentra (SOC’s). We hebben vergaderingen van de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR), van de Vlaamse Onderwijsraad (Vlor) en weet ik veel wat allemaal. Dit zijn nu tien onafhankelijke leden die in eigen naam en op eigen verdiensten kunnen spreken en adviseren. Ze moeten bij wijze van spreken niet eerst naar hun werkgeversorganisatie of iemand anders bellen. Ze kunnen advies geven vanuit hun kennis en kunde.

Ik wil op basis van informele afstemming met mijn collega’s in de Vlaamse Regering tot een evenwichtige en gedragen samenstelling komen, waarbij inderdaad de vele onderdelen van de innovatieketen, maar ook de vele aspecten van het ondernemerschap maximaal aan bod kunnen komen. Dat is een delicate, moeilijke oefening. Ik wil dat echt doen vanuit de filosofie dat je mensen hebt voor wie een draagvlak bestaat, dat men snapt waarom die persoon daarin past. Dat is mijn hoop en filosofie. Daar ben ik volop mee bezig.

Het is de bedoeling om voor het zomerreces het advies van de verschillende adviesraden te krijgen met betrekking tot het besluit van de Vlaamse Regering. Dan komen we tot de tweede beslissing en kunnen we naar de Raad van State gaan en dan zo snel mogelijk de verdere stappen tot oprichting zetten.

Voor de afschaffing van de VRWI is op de ministerraad van de Vlaamse Regering van 17 juni een ontwerp van decreet houdende de wijziging van het decreet van 30 april 2009 principieel goedgekeurd. In het najaar zal dat in het parlement worden behandeld. Dat heeft dus de bedoeling om de VRWI als adviesraad op te heffen, maar het secretariaat onder te brengen bij de VARIO.

De oprichting van de VARIO zal budgetneutraal gebeuren. Het toekomstige budget voor de werking van de VARIO zal bij de begrotingsopmaak 2017 worden meegenomen, waarbij het budget niet hoger zal komen te liggen dan het huidige budget voor de VRWI. Er zal in elk geval een besparing worden gerealiseerd, doordat de huur sowieso lager is en ook de bijdrage voor de pool der parastatalen wegvalt. Er is op die manier dus een kleine besparing, maar zonder op het werk te besparen.

Bedankt voor uw antwoord, minister. U hebt een aantal van mijn bezorgdheden weggenomen. U hebt inderdaad veel hooi op de vork genomen. Ik denk dat het een meevaller is, doordat de VRWI nog heeft kunnen adviseren over de inkanteling van een aantal andere adviesraden. Tenzij u dat natuurlijk eerst had gedaan, en dat het nieuwe orgaan dan had kunnen adviseren. Maar goed, dat is allemaal niet zo belangrijk. Zolang er nu maar duidelijkheid komt en het snel vooruit kan gaan.

Deze operatie vormt een belangrijk onderdeel van uw beleidsnota en van het Vlaamse regeerakkoord, met de zogenaamde ‘policy for science’. Op die manier maken we de adviesverstrekking performanter.

Ik ben wel nog een beetje bezorgd, maar ik denk dat dat niet nodig zal zijn, als ik u goed gehoord heb. Het is een goede zaak dat de expertise van het VRWI-secretariaat behouden blijft. Dat is een orgaan dat zeer goed werkte en goede adviezen gaf. Dat mogen we zeker en vast niet verliezen. Dat zal nog een beetje te bekijken zijn. Ik haal dat vooral aan omdat de SERV nogal defensief reageert op deze operatie. De SERV vreest dat als het nieuwe orgaan ook over industrieel beleid zal adviseren, of over de synergie tussen beide, het op het terrein van de SERV komt. Ik begrijp dat u daarom benadrukt dat de SERV meer reactief op korte termijn is, terwijl dit orgaan meer langetermijnperspectieven en strategische opties zal bekijken.

Het kan misschien toch nuttig zijn dat ook de VARIO reactieve adviezen kan geven. Als bijvoorbeeld bij het begin van de legislatuur een meerjarenplan wordt uitgelegd dat indruist tegen alles waar we de voorbije tien jaar aan gewerkt hebben, dan is het nuttig dat dat ook in een perspectief geplaatst kan worden.

Wat de aanstelling betreft, hebt u terecht aangehaald dat een delicaat evenwicht op zijn plaats zal zijn. Dat zal nodig zijn om het orgaan goed te doen werken. Overweegt u een open oproep? Ik ben ervan overtuigd dat het niet is omdat de regering een delicaat evenwicht nastreeft, zoekt en vindt, dat het niet toch transparant kan gebeuren. Er moet niet de indruk gewekt worden dat de regering met een aantal favorieten van elke partij begint te schuiven. Het moet wel degelijk duidelijk zijn dat het over experten gaat en niet over politiek gekleurde benoemingen.

Dan zijn er nog enkele algemene principes. Het is belangrijk dat de adviesopdracht de volledige innovatieketen omspant. In die zin is het nuttig weerstand te bieden tegen de vraag van de SERV om het industriële deel een klein beetje stiefmoederlijk te behandelen.

Ik kom dan bij het internationale. De International Advisory Board kan worden ingericht. Is het niet nuttig de facto een of twee internationale experts in de ploeg op te nemen in de plaats van een vrijblijvende board op te richten? Zo’n board is toch omslachtiger en vrijblijvender. Het lijkt me nuttiger sowieso telkens een internationale toets te hebben bij de opstelling van de adviezen.

Tot zover mijn opmerkingen en bijkomende vragen, minister.

De heer Van Malderen heeft het woord.

Bart Van Malderen (sp·a)

Het is natuurlijk opmerkelijk. Er is een trend om structuren af te bouwen, maar hier maken we er eentje bij. Ik deel de bekommernis van collega Schiltz dat we moeten zorgen voor enige representativiteit, ook al zitten die mensen er voor zichzelf. Het is bijna een contradictio in terminis, maar ik verklaar mij nader. Probeer ervoor te zorgen, minister, dat er voldoende kritische stemmen in de raad zitten, tegenstemmen, en dat het geen orgaan wordt met de vrienden van de voorzitter of van de minister. Zorg ervoor dat er ook stemmen zijn die een ‘disruptief’ verhaal brengen en die u als minister op een aantal vlakken uitdagen. Dat is nodig. Het idee van collega Schiltz om ervoor te zorgen dat we de hele keten meenemen, is even belangrijk. Ten slotte zal ook de afstemming met de SERV absoluut noodzakelijk zijn. Anders krijgen we én conflicten én dubbel werk.

De heer Gryffroy heeft het woord.

De meerwaarde is duidelijk. VARIO gaat over industrie en innovatie, en daarnaast hebben we nog de SERV, sociale partners en universiteiten met hun eigen werking. In uw vraagstelling, collega Van Malderen, is mij niet duidelijk wat ‘kritische stemmen’ zijn. Daar kunnen we geen definitie op kleven. Zo’n definitie bestaat ook niet. Veel hangt af van wie uiteindelijk wordt benoemd.

Wel vind ik het belangrijk dat er nu geen overlappingen meer zullen zijn. We hebben een apart orgaan waarin ondernemerschap en innovatie samengaan, waardoor de adviezen uiteraard eenduidiger zullen zijn, meer voor de lange termijn en gericht op kennis en valorisatie. De minister heeft dan de taak om de O, van ondernemen, en de I, van innoveren, erin te krijgen.

Minister Muyters heeft het woord.

Ik ga niet bepalen wat VARIO wel en niet mag doen. Het zijn onafhankelijke denkers, mensen met een goede impact, en ik zal hun vragen stellen als ik die heb, maar ze mogen ook absoluut onafhankelijk keuzes maken. Ze mogen beschikken over het secretariaat en de kennis van de Vlaamse Raad voor Wetenschap en Innovatie.

De SERV heeft om te beginnen al de decretale taak om te reageren op alles was wetgevend werk is en een sociaal-economische impact heeft. Maar ook de SERV heeft de mogelijkheid op langere termijn activiteiten te ontplooien.

Daarom wilde ik ook een platform hebben waar ik deskundigen aan de ene kant en onderzoeksinstellingen, universiteiten en sociale partners aan de andere kant kan samenroepen om bijvoorbeeld over een advies van de VARIO of opmerkingen van de SERV van gedachten te wisselen. Dat platform wil ik zelf voorzitten om te kijken wat er bij de verschillende betrokkenen leeft, ieder vanuit een ander uitgangspunt. Want, mijnheer Gryffroy, overlapping is er niet, omdat misschien wel over hetzelfde wordt gedacht, maar de enen onafhankelijk zijn, de anderen de sociale partners vertegenwoordigen en nog anderen uit onderzoeksinstellingen en dergelijke meer komen.

Ik wil niet werken met een oproep. Een oproep is niet goed, omdat we effectief de expertise goed moeten kiezen. We moeten ervoor zorgen dat we het hele innovatielandschap met al zijn specialiteiten goed coveren en met een oproep bereiken we niet altijd de juiste mensen. We moeten mensen bijna kunnen vragen om hun expertise. Het is geen hoogbetaalde adviesraad en mensen zullen ook niet altijd zomaar ja zeggen.

Met een oproep krijg ik die niet zo ver, zeker als we dan nog moeten selecteren. Dat wordt dan een moeilijke zaak met veel ontgoochelden. Ik heb mijn inspiratie ook opgedaan in Nederland. Ook daar gebeurt het niet met een oproep maar door een selectie.

Ik streef echt naar verscheidenheid met kritische stemmen. Ik geloof niet in meepraters om dan de beste adviesraad te hebben. Ik zoek sterke mensen die op middellange en lange termijn het verschil kunnen maken in het belang van Vlaanderen. Ik ben ervan overtuigd dat voor Vlaanderen die innovatie zo fundamenteel is dat we daar geen spelletjes mee kunnen spelen. Ik heb de waarheid hier niet in pacht. Mijn kabinetsmedewerkers tot daar aan toe, maar ik zeker niet.

Ik wil dat de VARIO in het Nederlands wordt gevoerd. In de VRWI bestond de International Advisory Board. Die laat ik bestaan. Ze mogen blijven werken, ofwel in het platform, ofwel in VARIO. Zo blijft de internationale expertise gebruikt. Dit moet blijven bestaan omdat het heel nuttig en zinvol is, maar een Vlaamse advisory board, een VARIO waarbij regelmatig buitenlanders naar hier moeten komen, is niet haalbaar. Ik hou dat als een onderdeel van ofwel het platform ofwel VARIO.

Wat betreft het telwerk, ben ik het ermee eens dat min twee plus één, min één is.

Het is goed om te benadrukken dat het advieslandschap op deze manier uit drie segmenten wordt opgebouwd: de vertegenwoordigende organen, de onderzoeksinstellingen die de drijvende kracht zijn achter innovatie, en de zuivere experten die er namens zichzelf zetelen maar die hun kennis en expertise aandragen. Vanuit die optiek kan ik wel begrijpen dat u niet per se voor een open oproep gaat, maar mensen wilt charmeren door ze persoonlijk te vragen opdat hun expertise gevaloriseerd wordt aangezien we hun niet veel zullen betalen. Misschien is het wel nuttig om in dat kader openheid te geven over wie er wordt gecontacteerd, zodat we ook vanuit het parlement kunnen meekijken.

Nogmaals, voor ons moest de VRWI niet per se verdwijnen omdat men zeer goed werk leverde. Ik wil u nog een laatste keer vragen om de expertise die daar is, maximaal te integreren en erover te waken dat de internationale toets niet te vrijblijvend is.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.