U bent hier

Mevrouw Kherbache heeft het woord.

Yasmine Kherbache (sp·a)

Voorzitter, minister, collega’s, per 1 september 2016 worden de landingsbanen overeenkomstig de plannen van de minister afgeschaft en wordt het bestaande recht op loopbaanonderbreking vervangen door een zorgkrediet van 48 maanden. Stilaan begint de aangekondigde hervorming door te sijpelen bij de ambtenaren en de lokale besturen. Bij gebrek aan het nieuw regelgevend kader tasten de besturen in het duister wat de loopbaanonderbrekingen betreft die na 1 september 2016 ingaan. De aanvragen worden nu veelal gewoon goedgekeurd, want volgens de vigerende regelgeving moet een aanvraag tot loopbaanonderbreking drie maanden op voorhand schriftelijk worden ingediend. Indien deze voorwaarde is vervuld, wordt de loopbaanonderbreking toegekend.

Mijn vragen en deze van tienduizenden Vlaamse ambtenaren en allerlei lokale besturen zijn de volgende.

Wat zal er precies veranderen inzake de loopbaanonderbreking voor de Vlaamse ambtenaren van het onderwijs en van de provinciale en lokale besturen per 1 september 2016? Wat zal er met ingang van die datum veranderen in het stelsel van de landingsbanen?

Zullen er overgangsmaatregelen zijn voor wie nu reeds zijn aanvraag indiende en waarvoor het bestuur de aanvraag heeft goedgekeurd? Met andere woorden, op wie zal de vigerende regelgeving van toepassing blijven indien er een wijzigend besluit zou worden goedgekeurd?

Is er overleg tussen de sociale partners van de overheidssector hierover en hoe verloopt dit?

Wanneer bent u van plan de gewijzigde reglementering als besluit van de Vlaamse Regering via publicatie in het Belgisch Staatsblad kenbaar te maken aan de bevolking en aan de werkgevers van de betrokken ambtenaren?

Minister Muyters heeft het woord.

Mevrouw Kherbache, sta me toe eerst de onnauwkeurigheden in uw inleiding weg te werken en vervolgens uw vragen vrij grondig te beantwoorden.

Het eerste is: het is 2 september. Dat is zeer fundamenteel. In het onderwijs kan men immers maar één keer per jaar een loopbaanonderbreking vragen, en dat is op 1 september. Daarom hebben we 2 september genomen. Tot 1 september kan men dus een loopbaanonderbreking krijgen, maar vanaf 2 september niet meer. Het zorgkrediet komt dan in de plaats. Het gaat ook niet over 48 maanden, maar over 18 maanden voltijds, 36 maanden halftijds en 90 maanden een vijfde.

Ik vind het wat raar dat wordt gevraagd of er is overlegd. Informeel overleg was er al van begin februari. Het formeel overleg is gestart op 22 maart, maar daar kom ik straks op terug.

Ook heel fundamenteel is het volgende. Een bestuur kan natuurlijk wel het verlof toekennen, maar de premie wordt toegekend door de RVA, en die kent geen premie meer toe omdat iedereen weet dat die wetgeving op stapel staat. Men kan dus een loopbaanonderbreking aanvragen bij de gemeente, en die heeft nog de mogelijkheid om een verlof toe te kennen, maar die kan niet de premie geven. De premie wordt aangevraagd bij de RVA, en daar weet men dat die wetgeving er is. Toen dat nog federale materie was, heeft de RVA in het verleden nota bene zelfs met terugwerkende kracht de premie niet meer uitbetaald. Hier is er geen sprake van terugwerkende kracht, maar ze weten dat die aanvragen niet meer zullen worden goedgekeurd, want dit staat al sinds februari op stapel.

Dat wou ik even op voorhand stellen. Ik moet eerlijk zeggen dat dit alles wel heel gedetailleerd is, maar ik zal nu wat dieper op de rest ingaan. Op 17 juni heeft de Vlaamse Regering na de onderhandelingen met de vakbonden de hervorming van de loopbaanonderbreking naar dat nieuwe stelsel van zorgkrediet voor de tweede keer principieel goedgekeurd. U weet waarschijnlijk beter dan ik hoe die procedure met de vakbonden verloopt. Die dag zelf nog hebben we het dossier voor advies doorgestuurd naar de Raad van State. Er werd op 17 juni uitgebreid over gecommuniceerd, zowel via onze website als via de website http://13.vlaanderen.be. Dat is dus niet de eerste keer, maar ik kom daar straks nog op terug.

Sinds de zesde staatshervorming hebben we als gewesten en gemeenschappen de mogelijkheid om een eigen stelsel te ontwikkelen voor de Vlaamse statutaire en contractuele ambtenaren. De Vlaamse Regering heeft dus beslist om vanaf 2 september 2016 nog maar twee manieren toe te laten om je loopbaan mét uitkering te onderbreken. Er is immers een verschil naargelang er sprake is van een uitkering of niet. Er zijn de federale thematische verloven, die natuurlijk blijven gelden, en het nieuw Vlaams zorgkrediet. Die staan los van elkaar, en je kunt kiezen in welke volgorde je ze opneemt. Aan de federale thematische verloven verandert er uiteraard niets, want dat is niet onze bevoegdheid. Wat wel verandert, is dat de Vlaamse aanmoedigingspremie boven op de RVA-uitkering per 2 september verdwijnt. Die middelen worden gebruikt om ons Vlaams zorgkrediet uit te bouwen.

De nieuwe regeling heeft betrekking op nieuwe dossiers en vervangt vanaf 2 september de bestaande loopbaanonderbrekingen volgens het gewone stelsel en voor eindeloopbaan. Die stelsels doven uit. Wie daar dus voor 2 september al in zat, die blijft in het oude systeem. Na 2 september kan men daar echter niet meer mee starten.

Het Vlaams zorgkrediet kun je nog in volgende gevallen opnemen: om voor een kind tot en met 12 jaar te zorgen, om voor een kind met een handicap te zorgen, om voor een zwaar ziek gezins- of familielid te zorgen, om iemand die palliatieve zorgen krijgt, bij te staan, of om een opleiding te volgen. Vanaf 2 september heeft iedereen, dus zowel contractuele als statutaire personeelsleden, recht op 18 maanden voltijds zorgkrediet, of 36 maanden halftijds, of 90 maanden een vijfde, op voorwaarde dat men een zorgmotief heeft of een opleiding volgt. Dat zijn de vijf criteria van daarnet.

Je kunt van regime veranderen. Bij de start worden dan de tellers op nul gezet. Dat wil zeggen dat, als je in het verleden een loopbaanonderbreking nam, dat niet meetelt voor de berekening van het huidige zorgkrediet. We zeggen dus niet aan bijvoorbeeld iemand die voor een vijfde werkt, dat hij van die 90 maanden in het verleden al iets heeft gehad. Neen, we beginnen opnieuw van nul.

Om het stelsel eenvoudiger te maken, komt er één onderbrekingspremie. Nu krijg je boven op de federale onderbrekingsuitkering nog een Vlaamse aanmoedigingspremie, die weliswaar voor maximaal twee jaar over de hele loopbaan kan worden gekregen. Dat zal dus niet meer zo zijn. De hoogte van de uitkering voor zorgkrediet ligt op het niveau van de RVA-uitkering plus de aanmoedigingspremie. Die aanmoedigingspremie verdwijnt voor de openbare sector, maar je krijgt wel gedurende de hele onderbrekingsperiode evenveel als de twee huidige tegemoetkomingen samen. Indien je een alleenstaande ouder bent, wordt het bedrag nog verhoogd bij de opname van een onderbreking tot de helft of een vermindering met een vijfde.

De uitbetaling zal gebeuren door het Departement Werk en Sociale Economie, die daar na de zesde staatshervorming bevoegd voor is. Net zoals in het huidige systeem van loopbaanonderbreking kan de aanvraag voor zorgkrediet ten vroegste worden ingediend zes maanden voor de dag dat de uitkeringsperiode start en moet de aanvraag ten laatste verzonden zijn binnen een termijn van twee maanden die ingaat vanaf de start van de onderbrekingsuitkering.

Op 1 februari werd de aanmoedigingspremie in het kader van een loopbaanonderbreking voor eindeloopbaan in de openbare sector afgeschaft. Vanaf dan kan er dus geen premie meer zijn voor eindeloopbaan. Dat betekent dat een nieuwe instroom van 55-plussers met aanmoedigingspremie al sinds 1 februari 2016 niet meer mogelijk was. Vervolgens werd beslist om met ingang van 2 september geen nieuwe instroom meer mogelijk te maken in het loopbaanonderbreking in het eindeloopbaanstelsel. Bij het nieuwe zorgkrediet worden eindeloopbaanonderbrekingen niet toegestaan. Dat zat ook niet bij de vijf gevallen. Je kunt wel nog altijd tijdelijk minder of niet werken, maar dan zonder extra uitkering, via andere verlofstelsels.

Dat is dan verlof zonder wedde, dat is het idee. Dat wordt geregeld door onderliggende sectoren zoals de diensten Vlaamse overheid, onderwijs en lokale besturen. We hebben de hervorming voor het zorgkrediet gekoppeld aan de mogelijkheid van verlof zonder wedde in die verschillende sectoren. Dat ligt niet bij mij, maar bij elk van de verschillende ministers. Bij was het een premie, nu is het bij hen verlof zonder wedde.

De overgangsbepalingen houden in dat de onderbrekingsuitkeringen die gestart zijn vóór 2 september, blijven bestaan voor de toegekende periode zoals toegekend door de RVA onder het federale stelsel van loopbaanonderbreking en door de Vlaamse overheid onder het stelsel van de aanmoedigingspremies publieke sector. Verlengingen vanaf 2 september worden gezien als nieuwe aanvragen. Wie nu in het systeem zit voor een bepaalde periode, en een verlenging wil, doet dus eigenlijk een nieuwe aanvraag. Die nieuwe aanvragen moeten dan ook aan de voorwaarden van het Vlaams zorgkrediet voldoen om toegekend te kunnen worden.

Er bestaat één uitzondering op deze regel: de lopende loopbaanonderbreking in het eindeloopbaanstelsel kan worden onderbroken om het federaal thematisch verlof ‘palliatief verlof’ op te nemen. Na afloop van dit palliatief verlof kan de onderbreking in het eindeloopbaanstelsel worden voortgezet tot aan de effectieve pensioenleeftijd. Alle lopende eindeloopbaandossiers die gestart zijn vóór 2 september, blijven lopen tot het ogenblik van de effectieve pensioenleeftijd. Dit is relevant voor personeelsleden, waarbij door de RVA een pensioendatum ingeschreven was die vroeger ligt dan de wettelijke pensioenleeftijd. Deze wordt in 2025 opgetrokken tot 66 jaar en in 2030 tot 67 jaar.

De eerste vergadering met Comité V was gepland voor 22 maart. Door de aanslagen werd dit uitgesteld, maar de papieren waren wel al in orde. De vergaderingen hebben plaatsgevonden op 12, 21 en 28 april en op 17 mei, en werden afgerond op 14 juni met ondertekening van het protocol.

Het overleg over het recht op verlof in de verlofstelsels van de onderliggende besturen verliep volgens de geëigende procedures en kanalen. We hebben de regels echt gevolgd. Het basisprincipe is van bij het begin duidelijk gesteld. We hebben in de teksten wel een aantal zaken gewijzigd, maar niet de essentie.

De definitieve regelgeving zal in de loop van de zomer gepubliceerd worden in het Belgisch Staatsblad. Als ik het advies van de Raad van State krijg, zullen we de teksten nog aanpassen, en dat wordt dan goedgekeurd door de regering. Dan kan dat naar het Staatsblad.

Mevrouw Kherbache heeft het woord.

Yasmine Kherbache (sp·a)

Ik dank u voor uw omstandig antwoord, minister. Mijn vraag ging vooral over die groep die de afgelopen maanden een aanvraag heeft ingediend en van wie de loopbaanonderbreking ingaat na 2 september. De onderbreking wordt toegekend door het lokale betreffende bestuur. (Opmerkingen van minister Philippe Muyters)

Goed, het verlof wordt toegekend, maar de uitkering wordt niet betaald door de RVA. Is dit schriftelijk gemeld aan de betrokkenen? De RVA heeft daartoe nog geen rechtsgrond. Ze kunnen wel het dossier laten liggen, maar de betrokkenen moeten toch weten dat ze geen uitkering gaan krijgen? Dat is de kern van mijn vraag.

Mevrouw Talpe heeft het woord.

Minister, de teller op nul: geldt dat ook voor de combinatie van het oude systeem met het nieuwe systeem? Als iemand de grens van zijn loopbaanonderbreking bereikt heeft, gaat de teller dan weer op nul met het nieuwe zorgkrediet?

Op die laatste vraag: ja. We beginnen opnieuw, alsof men in het oude systeem niets heeft opgenomen. Vanaf nu heeft men achttien maanden, of dat andere als men het niet fulltime neemt.

De vakbonden zijn al heel lang, van februari al, op de hoogte. De teksten waren er officieel in maart. Tot nu in juni zijn ze bezig geweest met de besprekingen. Op 17 juni is de beslissing gevallen. Op 13 is de website aangepast inzake de situatie van het Vlaams overheidspersoneel. Dat is allemaal uitvoerig uitgelegd. Er zijn voldoende publicaties om de mensen te informeren. In vergelijking met de vroegere federale regeling hebben wij goed gecommuniceerd. We gaan niet meer met terugwerkende kracht premies toekennen.

Het is altijd zo geweest: men vraagt zijn verlof aan bij zijn bestuur. Men kan daarop terugkomen als men beseft dat de aanmoediging wegvalt. Het bestuur kent het verlof toe. Dan volgt de aanvraag bij de RVA en daar wordt niet goedgekeurd omdat men weet dat die wetgeving eraan komt. Ja, we hebben erover gecommuniceerd. Ja, men zou dat allemaal moeten weten. Men weet dat eigenlijk al vrij lang.

Yasmine Kherbache (sp·a)

Minister, dat het op de website wordt gecommuniceerd en dat de vakbonden door de onderhandelingen weten wat er op til is, dat leeft inderdaad. Mijn punt was meer of de individuele aanvrager de beslissing schriftelijk in de bus gekregen. Ik vraag dat heel specifiek omdat we uit het verleden moeten leren. Als een gunst voor het individu door de overheid wordt afgeschaft, moet dat worden meegedeeld.

Er is nu geen rechtsgrond om een verlof niet toe te kennen. De RVA zal de dossiers nu gewoon laten liggen. Men kan niet weigeren om het toe te kennen, want daar is geen rechtsgrond voor. Dat creëert veel onduidelijkheid. Een website is geen rechtsgrond. Ook een mededeling aan vakbonden is geen rechtsgrond. Daarom is het belangrijk dat men elke keer, bij elke individuele beslissing zwart op wit aangeeft dat ze dan in de toekomst geen aanspraak maken op die uitkering.

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is geopend met een beperkt aantal plaatsen. Bezoekers die een plenaire vergadering willen bijwonen, sturen een mailtje naar 
onthaal@vlaamsparlement.be met daarin naam en geboortedatum.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.