U bent hier

De voorzitter

De heer Moyaers heeft het woord.

Bert Moyaers (sp·a)

Voorzitter, minister, uit recent Canadees onderzoek bij meer dan drieduizend moeders en hun kinderen bleek dat zwangere vrouwen die vaak naar zoetstoffen grepen, dubbel zoveel kans maakten op een kind met overgewicht of obesitas. Aspartaam, stevia en dergelijke blijken dus helemaal niet zo onschuldig. Het onderzoek stelt dat stevia ons brein op dezelfde manier stimuleert als suiker zodat we naar meer calorieën verlangen.

Zoetstoffen krijgen de laatste jaren veel slechte kritiek. Steeds meer onderzoeksresultaten tonen aan dat zoetstoffen schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid van zwangere vrouwen en hun ongeboren kind. Zo is er in 2010 een Deense studie gedaan bij bijna 60.000 zwangere vrouwen. Dat onderzoek toonde een verband aan tussen de hoeveelheid geconsumeerde lightfrisdranken en een vroegtijdige geboorte. Het bleek dat een dagelijkse consumptie van lightfrisdranken 38 procent meer kans gaf om vóór 37 weken zwangerschap te bevallen. Bij consumptie van meer dan vier blikjes per dag stijgt het risico zelfs met 78 procent.

De European Food Safety Authority (EFSA) publiceerde eind 2013 een herbeoordeling van aspartaam in de Europese Unie. De conclusie van de groep experts was dat er geen enkel veiligheidsrisico bestaat voor zwangere vrouwen bij het huidige blootstellingsniveau. Bovendien stelt de EFSA vast dat er geen enkel bewijs is voor een oorzakelijk verband tussen de consumptie van frisdranken gezoet met kunstmatige zoetstoffen en vroeggeboorte. Volgens hen moeten zoetstoffen voor zwangere vrouwen als veilig worden beschouwd, zolang de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) niet wordt overschreden. EFSA spreekt over 4 milligram per kilogram lichaamsgewicht per dag. Op de website mens en gezondheid van www.infonu.nl, een van de eerste websites die je tegenkomt als je ‘zwanger en zoetstoffen‘ intikt, wordt gesteld dat je veilig zit bij een hoeveelheid van maximaal zes glazen frisdrank, waarbij geen andere producten gegeten of gedronken worden met zoetstoffen, zwanger of niet.

Op www.e-gezondheid.be lezen we dat stevia de naam heeft natuurlijker te zijn dan andere zoetstoffen omdat het rechtstreeks van een plant afkomstig is, maar dat ‘natuurlijk’ helemaal niet betekent dat er geen bijwerkingen zijn. “Vroeger werd het middel in Zuid-Amerika gebruikt om een abortus op gang te brengen, maar het vruchtafdrijvend effect is niet aangetoond in de recente studies”, aldus e-gezondheid.be.

Ook Kind en Gezin noemt stevia een veilige zoetstof zolang het gebruik onder de aanvaardbare dagelijkse inname blijft en verwijst eveneens naar het advies van de EFSA, vastgelegd op 4 milligram per kilogram lichaamsgewicht per dag. Op hun website lezen we: “Bij een normaal eetpatroon zijn er geen gezondheidseffecten en krijg je niet te veel stevia binnen. Om over de aanvaardbare dagelijkse hoeveelheid heen te gaan zou men meer dan 3 liter lightfrisdrank met stevia per dag moeten drinken. Bij kinderen wordt de aanvaardbare dagelijkse inname sneller bereikt. Kinderen en volwassenen kunnen dus zonder bezwaar lightfrisdranken met stevia drinken, maar de voorkeur blijft om kinderen de goede gewoonte van water als dorstlesser aan te leren.”

Er is dus een tegenspraak tussen de Nederlandse website, waar sprake is van maximum zes glazen en de website van Kind en Gezin, waar men spreekt over 3 liter lightfrisdrank per dag. Dat is wel een groot verschil. Dit advies gaat volgens mij wel voorbij aan het feit dat stevia natuurlijk niet alleen in frisdrank zit, maar ook in lightbier, yoghurtdranken, ijs, desserts, vruchtennectar, confituur, snoep, chocolade, kauwgom, salades, soepen, sauzen enzovoort. Je moet dus naar het totaalplaatje moet kijken.

Minister, wat is nu de juiste ADI met betrekking tot zoetstoffen? Gaat het om zes glazen of om 3 liter lightfrisdrank? Moet er in de adviesformulering van Kind en Gezin geen combinatie gemaakt worden met andere producten die dagelijks worden ingenomen en ook zoetstoffen bevatten? Is het op basis van het nieuwe onderzoek over de relatie tussen het gebruik van zoetstof door zwangere vrouwen en overgewicht bij baby’s, niet aangewezen om vanuit het voorzichtigheidsprincipe het advies dat Kind en Gezin geeft aan zwangere vrouwen, aan te passen?

De voorzitter

Minister Vandeurzen heeft het woord.

Minister Jo Vandeurzen

Dames en heren, de aanbevolen dagelijkse inname van een zoetstof is de maximale dagelijkse hoeveelheid van een stof, meestal uitgedrukt per kilogram lichaamsgewicht, die een leven lang kan worden genomen zonder schadelijke effecten op de gezondheid. Hoeveel van een bepaalde zoetstof geconsumeerd mag worden, is dus afhankelijk van het lichaamsgewicht maar ook van de soort zoetstof die in het voedingsmiddel verwerkt is. Enkele voorbeelden gegeven door onder andere de Europese voedselveiligheidsautoriteit zijn: steviolglycosiden (stevia): 4 milligram per kilogram lichaamsgewicht, aspartaam: 40 milligram per kilogram lichaamsgewicht en acesulfaam: 9 milligram per kilogram lichaamsgewicht.

Zo zal bijvoorbeeld bij een consumptie van 3 liter cola light per dag door een persoon van 60 kilogram de ADI overschreden worden voor acesulfaam. Voor aspartaam betekent dit dat een persoon die 65 kilogram weegt, per dag 4,3 liter aan lightfrisdrank of 13 blikjes zou mogen drinken.

In veel voedingsproducten is er sprake van een combinatie van zoetstoffen, wat het niet vergemakkelijkt om hierover duidelijk te communiceren. Om die reden en omdat dergelijke dranken geen nuttige voedingsstoffen aanbrengen – behalve het water dat erin vervat zit – zijn we in onze boodschap strenger dan net uitgelegd. We baseren ons hiervoor op de actieve voedingsdriehoek, het Vlaams educatief voorlichtingsmodel voor gezonde voeding en beweging.

Voor lightfrisdranken geeft die de volgende aanbevelingen. Kinderen jonger dan 6 jaar gebruiken het best geen lightfrisdranken. Kinderen tussen 6 en 12 jaar gebruiken het best maximum 1 glas of 150 milliliter lightfrisdrank per dag. Jongeren gebruiken het best maximum 1 blikje of 330 ml lightfrisdrank per dag. Volwassenen gebruiken het best maximum 0,5 liter lightfrisdrank per dag. Zwangere vrouwen gebruiken het best geen lightfrisdranken of andere producten waaraan zoetstoffen werden toegevoegd.

Op de website van Kind en Gezin staat stevia als voorbeeld vermeld. Het klopt dat de totale consumptie van voedingsmiddelen met zoetstoffen in rekening moet worden gebracht. Personen die veel lightproducten consumeren, zijn het best voorzichtig. Er bestaan intussen applicaties om een test te doen, rekening houdend met het eigen voedingspatroon. Kind en Gezin zal de informatie op zijn website hierover aanvullen.

Kind en Gezin zal de resultaten van de studie nader bekijken. Het is zo dat Kind en Gezin hierover ook in overleg zal gaan met de beroepsverenigingen en wetenschappelijke instellingen. Als het nadien nodig blijkt, zal de informatie op de website van Kind en Gezin hierover aangepast worden.

De voorzitter

De heer Moyaers heeft het woord.

Bert Moyaers (sp·a)

Ik heb deze vraag meer bepaald gesteld wegens de ligtfrisdranken, omdat ik een paar weken geleden in de commissie Onderwijs ook een vraag gesteld heb in verband met de drankautomaten in scholen. Uw collega, minister Crevits, liet uitschijnen dat cola enzovoort wel uit de automaten wordt gehaald, maar dat de lightfrisdranken er wel in blijven, omdat daarrond nog een uitdoofbeleid wordt gevoerd. Het blijkt echter dat de lightfrisdranken nog ongezonder zijn dan de gewone cola. Het lichaam bereidt zich immers voor op het ontvangen van calorieën, die er uiteindelijk niet komen, waardoor het lichaam eigenlijk nog meer calorieën probeert op te nemen.

Ik heb, vorige week denk ik, toevallig naar het programma 'Over eten' gekeken, waarin verwezen werd naar de hoeveelheid suiker die mensen denken per dag in te nemen. Meer dan de helft van de Vlamingen denkt natuurlijk het wel snor zit met ons suikerverbruik, maar eigenlijk blijkt dat we wel tot twintig suikerklontjes per dag verbruiken. Dat is inderdaad veel te veel.

Het advies van Kind en Gezin dat stevia risicoloos is, is een beetje kort door de bocht. Ik hoop dat daar nog iets aan gedaan kan worden.

De voorzitter

Mevrouw Godderis heeft het woord.

Danielle Godderis-T'Jonck (N-VA)

We moeten evolueren naar een duidelijke communicatie. Mensen om de oren slaan met publicaties van wetenschappelijke studies doet de consument soms sterk twijfelen. Vaak is er ook sprake van – cru gesteld – belangenvermenging in dergelijke studies of zijn de testen enkel bij dieren uitgevoerd. Soms weten we niet meer wat het best is of waarvoor we moeten kiezen. Het advies is soms wel goedbedoeld, maar als de mensen aan het twijfelen slaan, zal de motivatie er ook niet meer zijn om het juiste te kiezen, want wie kan je nog geloven? De ene week zegt men dit en de andere week zegt men het soms ook anders.

De voorzitter

Mevrouw Franssen heeft het woord.

Cindy Franssen (CD&V)

We kunnen hier elke week een vraag stellen over het effect van een bepaald product op de volksgezondheid globaal en heel specifiek voor zwangere vrouwen. Ik denk dat we dit verhaal moeten meenemen in een ruimere context van de gezondheidsconferentie, gezonde voeding. Het gaat immers niet altijd over dat ene specifieke product. Vandaag gaat het over aspartaam, morgen gaat het over iets anders. Het is het globale plaatje dat de cumul van verschillende producten met zich kan meebrengen voor de volksgezondheid. Daarom kijk ik reikhalzend uit naar de gezondheidsconferentie om rond gezonde voeding het totaalplaatje mee te nemen.

De voorzitter

Mevrouw Saeys heeft het woord.

Ik denk dat het belangrijkste voedingsadvies voor zwangere vrouwen en voor de gehele bevolking erin bestaat gewoon met mate te eten. Op dit ogenblik bestaan er zo veel voedingsboeken, we verdrinken gewoon in de informatie. Ik zeg altijd: ‘keep it simple’. We weten wel dat drie liter cola niet de normale, gezonde manier van leven is. Ik zeg altijd: houd het gewoon simpel. Mensen krijgen te veel informatie. Ik denk dat mensen er veel meer gebaat bij zouden zijn als we het gewoon op een eenvoudige manier wordt gesteld.

De voorzitter

Mevrouw Jans heeft het woord.

Er kunnen inderdaad veel vragen worden gesteld, er zijn veel adviezen en websites. Daarom wil ik in dit kader, het initiatief van de minister, de website www.gezondzwangerworden.be vermelden. Dat is een website waarop getracht wordt alles rond zwangerschap en voeding, gezondheid te bundelen. Ik denk dat dit voor mensen die een kind verwachten een aangename verademing is om door de bomen het bos te zien en daar officiële informatie terug te vinden. Als je op google kijkt, word je immers bang om eender wat nog te eten of te drinken. Ik vind het dus een zeer goed initiatief. Hoe langer hoe meer merk ik dat daar tegemoetgekomen wordt aan een zeer concrete vraag.

De voorzitter

Minister Vandeurzen heeft het woord.

Minister Jo Vandeurzen

Ik denk dat we met de gegeven suggesties het best naar Kind en Gezin gaan. De bezorgdheid om niet een kakofonie van boodschappen te hebben, is de meest pertinente bemerking. Met het oog op de gezondheidsconferentie denk ik dat een van de belangrijkste zaken zal zijn om alle informatie in een eenduidige en simpele boodschap te verwerken. Een aantal suggesties om dingen aan te passen, nemen we graag mee naar Kind en Gezin. Dat moeten we met de experts beoordelen.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.