U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Soens heeft het woord.

Tine Soens (sp·a)

Aanvallen op scholen en de bezetting van scholen door militairen zijn wereldwijd een probleem. In zeker 34 landen lagen scholen tussen 2009 en 2015 onder vuur of werden ze gebruikt door militairen. Op 28 mei vorig jaar werd in Oslo de Safe Schools Declaration ondertekend. De ondertekenaars engageren zich ertoe om bescherming te bieden aan studenten, leerkrachten en schoolgebouwen in gewapende conflicten. Dat gebeurt vanuit de optiek dat de voortzetting van onderwijs, ook tijdens een gewapend conflict, noodzakelijk is. Het biedt immers een beschermende functie ten aanzien van de bevolking en niet het minst voor jongeren.

De verklaring bevat een aantal principes waarvan wordt verondersteld dat de ondertekenaars die in hun eigen wetgeving omzetten. Daarnaast focust men ook op preventie. Zo vraagt men om betrouwbare data rond dit onderwerp te verzamelen. Tot slot voorziet ze ook in een forum waar de ondertekenaars kunnen overleggen en indien nodig een aantal principes kunnen bijsturen.

Ondertussen hebben 53 landen de verklaring ondertekend, onder andere Nederland en tal van andere Europese landen. Twee weken geleden vond hierover nog een conferentie plaats in Den Haag.

België heeft deze verklaring niet ondertekend. Zeker in het licht van de bombardementen komende zomer in Syrië en Irak, zou het een goed signaal zijn mocht België besluiten om de verklaring alsnog te ondertekenen. Bovendien vormen de principes een goede aanvulling op het Statuut van het Internationaal Strafhof in Den Haag, dat reeds in onze nationale rechtsorde werd geïmplementeerd.

Minister-president, bent u op de hoogte van de Safe Schools Declaration? Kunt u de principes van de verklaring onderschrijven? Zult u de kwestie aankaarten bij uw federale collega en vragen dat België de verklaring ondertekent? 

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Ik ben natuurlijk op de hoogte van dit initiatief, dat intussen ondertekend is door enkele tientallen landen, ook door 11 van de 28 Europese lidstaten. De actie gaat uit van de The Global Coalition to Protect Education from Attack. Op hun website tonen ze waar onderwijs in onveilige tot zeer onveilige omstandigheden gebeurt en schoolgebouwen worden ingezet voor militaire acties.

Men verwijst daarbij naar de rol van de overheid zelf, maar eveneens naar gewapende milities waarover de reguliere staat geen controle heeft. Het zal u niet verrassen dat heel wat Afrikaanse landen en zowat het hele Midden-Oosten op die lijst staan. Maar ook landen die dichter bij ons liggen zoals Rusland en Turkije, een lid van de NAVO, worden beschouwd als landen waar scholen voor militaire doeleinden worden ingezet.

Ik onderschrijf het principe van de guidelines. Ik citeer uit de tekst: “Partijen bij een gewapend conflict worden hierbij aangespoord geen scholen en universiteiten te gebruiken voor welk doel dan ook ter ondersteuning van hun militaire krachtmeting. Hoewel wordt erkend dat bepaalde vormen van gebruik niet in strijd zijn met het oorlogsrecht, moeten alle partijen zich inspannen om te voorkomen dat afbreuk wordt gedaan aan de veiligheid en het onderwijs van studenten.” Je kunt natuurlijk deze tekst onderschrijven, maar ik vind dat hij ook kan worden opengetrokken naar andere gebouwen, bijvoorbeeld naar ziekenhuizen. Het is logisch dat men daar achter staat. Ik moet dat niet op de tafel van de Federale Regering leggen. De Federale Regering, die rechtstreeks en als enige bevoegd is voor Defensie, is perfect op de hoogte van dat initiatief. Elke partij is natuurlijk gebonden door het oorlogsrecht, dat op dat vlak heel duidelijk is.

De voorzitter

Mevrouw Soens heeft het woord.

Tine Soens (sp·a)

Minister-president, dank u voor uw antwoord. We zien dat kinderen de belangrijkste slachtoffers zijn van gewapende conflicten. In Syrië is er een hele verloren generatie. Wereldwijd worden dagelijks vier scholen of ziekenhuizen aangevallen of bezet. 28 miljoen kinderen in conflictgebieden kunnen nu niet naar school. Scholen zijn vaak een militair doelwit of worden gebruikt als oefenterrein, detentiecentrum of opslagplaats voor wapens. Soms is de weg van en naar school niet veilig door mijnen of aanvallen.

Oorlog verwoest niet alleen schoolgebouwen maar ook de hoop en ambitie van een hele generatie kinderen. Wij zijn van het principe – zoals, vermoed ik, iedereen in deze zaal – dat elk kind, waar ook ter wereld, veilig naar school moet kunnen, ook tijdens of na een gewapend conflict. Dat is trouwens internationaal afgesproken, het staat zo in het VN-Verdrag voor de Rechten van het Kind. Zeker nu Belgische F16’s deze zomer terugkeren naar het Midden-Oosten en zich opnieuw bij de strijd van de internationale coalitie tegen IS zullen voegen, zowel in Irak als Syrië, zou België er alles aan moeten doen om te voorkomen dat er ook aanvallen op scholen gebeuren.

Minister-president, ik vind het goed dat u de principes van de verklaring ondersteunt, maar het zou u nog meer sieren indien u dat zou aankaarten bij uw federale collega. Ik zal dit doorgeven aan mijn federale collega’s in de Kamer, om het ook daar op de agenda te zetten. Het zou goed zijn indien er een signaal zou komen vanuit Vlaanderen, dat toch de bevoegdheid Onderwijs heeft.

De voorzitter

De heer Verstreken heeft het woord.

Johan Verstreken (CD&V)

We zitten op dezelfde lijn. Het kan inderdaad niet dat ziekenhuizen en scholen worden gebombardeerd en het slachtoffer zijn in oorlogssituaties. Recent heb ik hier nog een betoog gehouden over dergelijke zaken in de Gazastrook.

Minister-president, u zei net dat het niet uw taak is om daarin tussen te komen. Maar Onderwijs is toch een deelstaatbevoegdheid? Ik denk niet dat Vlaanderen op de een of andere betrokken werd bij het innemen van een standpunt. Is dat niet noodzakelijk? Het is handig dat we een tandje in de goede richting kunnen bijsteken.

Minister-president, ik weet niet of u op de hoogte bent van de campagne ‘Watch Our Schools’ van Human Rights Watch over de bescherming van scholen en universiteiten tegen militair gebruik tijdens gewapende conflicten. Is Vlaanderen daarbij betrokken? Steunen wij die campagne? Dat zou toch interessant kunnen zijn.

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Mijnheer Verstreken, dat laatste initiatief is mij niet bekend. Ik zal eens bekijken wat het inhoudt. Ik vermoed dat het een beetje gelijklopend is met dit hier.

Het federale niveau heeft daar voldoende gevoeligheid en bezorgdheid voor. Ik heb hier de OESO-statistieken voor België. De federale overheid besteedt wereldwijd meer dan 100 miljoen US dollar per jaar aan onderwijs. Minister Reynders is onlangs naar de Gazastrook gegaan om er het vernielen van onderwijsinfrastructuur aan te klagen. Ik ga er dus van uit dat het federale niveau daar voldoende gevoelig voor is. Heeft het een reden om dat al dan niet te tekenen? U kunt daar beter een federale vraag over stellen dan een brief te sturen of dit op de een of andere manier aan te kaarten. Daar ligt de politieke verantwoordelijkheid. Het federale niveau investeert zeer veel in onderwijs in het buitenland.

De voorzitter

Mevrouw Soens heeft het woord.

Tine Soens (sp·a)

Het is natuurlijk een federale bevoegdheid, maar ik blijf het jammer vinden dat het voor andere dossiers wél kan. U stapt dan naar de EU, terwijl het vaak ook alleen maar de bevoegdheid is van de EU. Ik vraag u gewoon dat u dit eens zou aankaarten, om hen te wijzen op die verklaring en om te vragen waarom België dit niet heeft ondertekend. Het kan zijn dat daar goede redenen voor zijn, maar het zou goed zijn om die in Vlaanderen te kennen.

Minister-president Geert Bourgeois

Er bestaan geen interfederale organen. Ik heb dat al een aantal keer gezegd. Vlaanderen is bij heel wat zaken betrokken, maar onder andere bij Defensie is dat nu eenmaal niet zo. Laat ons dat duidelijk zien, anders kan ik het hier elke week over puur federale bevoegdheden hebben. Als het Europese zaken zijn waarbij wij betrokken zijn, mevrouw Soens, is het nogal evident dat we ook verantwoordelijkheid opnemen. Het is goed dat elke politieke overheid haar verantwoordelijkheid opneemt en daar desgevallend mee wordt geconfronteerd.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.