U bent hier

De voorzitter

Mevrouw Turan heeft het woord.

Güler Turan (sp·a)

Voorzitter, minister, collega's, bij de aankondiging in mei 2015 van de investering door het Saoedische bedrijf Energy Recovery Systems (ERS) in een vergassingsfabriek in de Antwerpse haven, noemde u het project “een unieke opportuniteit voor Vlaanderen”. U benadrukte ook dat “de investeringen deels ook te danken zijn aan de bemiddeling van Flanders Investment & Trade” en dat “FIT ook in de toekomst het Waste to Chemicals-project zal blijven ondersteunen”. Meteen werd duidelijk dat het om een bijzonder ambitieus project ging, met een substantiële impact op de Vlaamse economie, maar ook op de hele Europese recyclagesector. De fabriek zou 3,7 miljard euro kosten, negenhonderd jobs opleveren, de Vlaamse handelsbalans met een half miljard euro opkrikken en maar liefst 3,5 miljoen ton plastic per jaar verwerken. Het project kwam echter in woelig vaarwater terecht. Er staken geruchten de kop op dat de Saoedische investeerders banden hadden met Al Qaida. Vervolgens werd duidelijk dat Saoedi-Arabië een belangrijke rol speelt in het internationaal terrorisme. Het is nog steeds niet helemaal duidelijk wie de Saoedische investeerders – de familie Al Issa – juist zijn.

Bovendien stelt een havenexpert dat amper een vijfde van het benodigde geld uit Saoedi-Arabië zou komen en dat de rest nog moet worden gevonden. Voorts stelde die expert dat nog geen enkele financiële instelling in Vlaanderen door de familie Al Issa is benaderd. Dat staat in Het Laatste Nieuws van 13 januari. Na meer dan een half jaar onderhandelen, stellen experts zich nu ook vragen bij de rendabiliteit van het project. De Federatie van Bedrijven voor Milieubeheer (FEBEM) en ook de Bond Beter Leefmilieu hebben geen zicht op waar die immense hoeveelheid afval vandaan zal komen. Experts begrijpen niet hoe de afvalstromen zich plots naar Antwerpen gaan verleggen en noemen die onzekere afvalstroom als misschien wel het grootste probleem.

Gezien die nieuwe elementen, wil ik u daarover enkele vragen voorleggen. Op welke manier ondersteunt FIT het project? Heeft FIT contact met de investeerders en met de havenbestuurders? In de pers las ik dat de Staatsveiligheid een advies heeft uitgebracht. Weet u daarover meer? Welke garanties hebt u dat de investeerders op geen enkele manier gelinkt zijn aan het terrorisme? Dat is een belangrijke vraag. Is er al meer duidelijkheid over de mogelijke links tussen de investeerders en het regime in Saoedi-Arabië enerzijds en tussen de investeerders en extremistische of wahabitische terreurorganisaties anderzijds? Kunt u meer duidelijkheid verschaffen over de rendabiliteit en de financiering van het project? Aanvankelijk dacht men dat de financiering helemaal door Saoedi-Arabië zou gebeuren, maar nu blijkt dat dit slechts voor een vijfde het geval zal zijn en dat nog geen enkele financiële instelling in Vlaanderen is benaderd. Er doen geruchten de ronde dat amper 10 procent van de investeringen rond zou zijn. Hebt u daarover meer informatie? Hoe staat u tegenover het argument van FEBEM dat het aantrekken van de vooropgestelde hoeveelheid afval wellicht niet haalbaar is? Welke afvalstromen zullen er worden verwerkt?

Wat de rendabiliteit betreft, is het belangrijk op te merken dat de totale uitstoot 3,3 miljoen ton CO² zal bedragen. Deze vraag komt in de schriftelijke versie van mijn vraag niet voor, dus ik weet niet of u daarop hier al kunt antwoorden. Die hoeveelheid is even groot als de totale uitstoot van de industrie in Vlaanderen in 2005 die niet onder het emissiehandelssysteem Emission Trading System (ETS) viel. Zal de uitstoot van het bedrijf onder het ETS-systeem vallen? Als dat zo is, zullen de aan te kopen rechten ongeveer 56 miljoen euro kosten. Als dat niet zo is, wie zal dat dan financieren? Vlaanderen heeft er zich immers toe verbonden om tegen 2020 de CO²-uitstoot met 15,7 procent te verminderen. We zullen sowieso al een extra inspanning moeten leveren, dus de vraag mag worden gesteld: quid met die 3,3 miljoen ton? Is dit project wel rendabel? Is er al uitzicht op een finale beslissing over het al dan niet verlenen van de nodige vergunningen en concessies? De Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) heeft een rapport opgesteld. ERS stelt dat VITO dat moet vrijgeven; VITO stelt dat ERS dat moet doen. Transparantie is nodig. Kunt u dat rapport laten vrijgeven? Dan kunnen we met kennis van zaken over dit dossier praten.

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Voorzitter, collega's, FIT heeft als deelopdracht het aantrekken van buitenlandse investeerders. Vorig jaar is dat overigens met groot succes gebeurd. Ik heb de cijfers bekendgemaakt. FIT neemt op dat vlak een coördinerende rol waar. Dit dossier is een van de meer dan vijfhonderd dossiers die FIT vorig jaar heeft behandeld of begeleid. Het is het grootste, meest complexe en meest uitdagende van alle dossiers. De coördinatietaak voor het Waste to Chemicals-project van ERS wordt waargenomen door FIT en het Antwerpse Havenbedrijf. De daadwerkelijke onderhandelingen over de toewijzing van een locatie gebeurt door het Havenbedrijf en de onderneming, FIT is daar niet bij betrokken.

FIT en het Havenbedrijf hebben al sinds 2013 contact met die potentiële investeerder. Gaandeweg zijn de meeste vragen van technische aard beantwoord. VITO speelt daarin een rol. FIT heeft tijdens de plaatsbezoeken van ERS een overzicht gepresenteerd van de instanties die een mogelijke rol in het dossier kunnen spelen, zoals het Agentschap Ondernemen en Innovatie, de ParticipatieMaatschappij Vlaanderen en Gigarant. ERS heeft, zoals de meeste andere potentiële investeerders, geïnformeerd naar het beschikbare overheidsinstrumentarium inzake facilitering van de financiering van de beoogde investering. Bij mijn weten is tot vandaag geen aanvraag ingediend.

U informeert naar garanties. ERS is eigendom van Faysal Ibrahim Al Issa. De onderneming heeft geen andere aandeelhouders. Hij is een zakenman die expertise heeft opgebouwd in de wereld van afvalverwerking. Er zijn geen aantoonbare verbanden gevonden tussen de man en terrorisme of terreurorganisaties. Tijdens diverse contacten met hem heeft de man dergelijke praktijken ten strengste veroordeeld. Hij voelt zich erg gekwetst over de terugkerende insinuaties over zijn persoon. Hij distantieert zich daarvan en voelt zich persoonlijk geraakt over die uitlatingen.

Het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen stelt dat het zijn eerste taak is om het project te beoordelen op de technische en economische aspecten. De uiteindelijke beslissing moet rekening houden met andere factoren. Zoals FIT zich moet laten leiden door ethische principes, neem ik aan dat het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen dat evenzeer doet. Het Havenbedrijf heeft een aantal informele, economische en diplomatieke kanalen gebruikt om zich te informeren over de reputatie van de investeerder. Het bedrijf laat weten dat het in dat verband alleen maar positieve signalen heeft opgevangen. Het staat negatief tegenover de insinuaties die maar blijven opduiken.

U vraagt naar de rendabiliteit en de financiering, en vermeldt dat volgens FEBEM het aantrekken van de vooropgestelde hoeveelheid afval niet haalbaar is. Volgens Eurostat is in 2012 – het jaar waarvoor de meest recente cijfers beschikbaar zijn – 2,5 miljard ton afval geproduceerd. Na aftrek van de grote minerale stromen blijft bijna 1 miljard ton over. 210 miljoen ton of 21 procent wordt gestort. In het jongste rapport van Plastics Europe – de Europese sectorfederatie van plastic producerende en plastic verwerkende bedrijven – staat dat in 2014 in de 28 landen van de Europese Unie plus Noorwegen en Zwitserland 25,8 miljoen ton plasticafval is geproduceerd. Daarvan wordt 29,7 procent gerecycleerd, 39,5 procent verbrand en omgezet in energie en 30,8 procent of 8 miljoen ton gestort. ERS wil 3,5 miljoen ton afvalgrondstoffen verwerken, wat dus goed is voor ongeveer 13 procent van de totale in Europa geproduceerde hoeveelheid plasticafval.

Wanneer enkel de afvalstromen worden bekeken die worden gestort en die dus niet worden hergebruikt of verbrand, dan zal ERS op jaarbasis 44 procent van het gestorte plasticafval verwerken. Anders gezegd: deze cijfers tonen aan dat in Europa veel meer afval wordt geproduceerd en gestort dan wat ERS beoogt te verwerken. Voorts is er, naast het potentieel van minimum 8 miljoen ton, een gigantisch verwerkingspotentieel van gestort plasticafval die in de voorgaande jaren zijn gestort en nog altijd worden gestort. Wat de rendabiliteit en de financiering betreft, moet ik stellen dat dit een zaak van dat bedrijf is. Het bedrijf moet een businessplan opstellen, voor het benodigde kapitaal zorgen en risico’s nemen. Het is niet mijn taak om daarover een oordeel te vellen. Ik kan niet zeggen of dat bedrijf na de onderhandelingen met het Havenbedrijf daadwerkelijk voor successen zal zorgen.

Het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen bevestigt dat de onderhandelingen met ERS na een korte, geplande opschorting tijdens de eindejaarsperiode onverminderd worden voortgezet. Daarover zijn berichten verschenen. Het Havenbedrijf blijft bij zijn eerder ingenomen standpunt dat het potentieel van het project voor de haven van dien aard is dat de duur van de onderhandelingen ondergeschikt is aan de kwaliteit van het onderzoek en bijgevolg als een heel normale gang van zaken kan worden bestempeld. Ook voor andere investeringsdossiers is dat het geval. Het Havenbedrijf laat weten dat de onderhandelingen en het onderzoek onder meer focussen op het volgende: de integratie in en synergiën die ERS voor de huidige petrochemische sector kan betekenen; de financiering; de levenszekerheid van het niet-recycleerbare afval en de impact ervan op de bestaande ‘waste to energy’-markt; de validatie van de technische projectpartners waarmee ERS van plan is te werken; de opstelling van een sluitende concessieovereenkomst die maximale garanties biedt voor het Havenbedrijf met betrekking tot de realisatie van het project, en dit zowel inzake financiering als concrete uitvoering; en ten slotte de ervaring, deskundigheid en antecedenten van het team van ERS.

Ik meldde al dat ERS met studiewerken ter voorbereiding van de vergunningsaanvragen pas kan starten nadat die concrete concessie aan het Delwaidedok aan ERS effectief is toegewezen.

Dan volgt er een diepgaande engineeringstudie, wat ook normaal is. ERS moet die uitvoeren en betalen. Dat is een studie ter waarde van ongeveer 400 miljoen euro. Die studie moet de voorwaarden vereist voor een mogelijke implementatie in detail onderzoeken, wat heel gangbaar is voor dit soort projecten. Dit zal al gauw een periode van achttien maanden tot twee jaar vergen. Pas indien alle vragen daarbij aan bod zijn gekomen wat de effectieve productie betreft, kan er met de implementatie worden gestart. Op dat moment zal de financieringsconstructie van het totaalproject ook afgerond moeten zijn.

Ik begrijp dat u straks een vraag stelt aan collega Schauvliege wat ETS betreft, dus ik laat het aan haar over om daarop te antwoorden. Die vraag geldt natuurlijk voor de hele circulaire economie. Die geldt evenzeer voor het project ‘Closing the Circle’ van Machiels in het kader van het Strategisch Actieplan voor Limburg in het Kwadraat (SALK). Dat zijn CO2-producenten, maar die halen veel meer CO2 weg dan ze uitstoten. Dat is dus een Europese regeling. Daar moeten we over nadenken. Ik neem aan dat ERS inderdaad een vrijstelling zal vragen. Anders kun je dat soort projecten niet doen. Dan moet men het project van Machiels in Limburg ook niet doen. Dat is een afweging die ik moet maken. Ik ga daar verder niet op in. U zult dat uitvoerig bespreken met collega Schauvliege, maar ongetwijfeld zal dat aan de orde zijn, en is dat een vraag waarover de Europese Commissie zich zal moeten buigen.

De voorzitter

Mevrouw Turan heeft het woord.

Güler Turan (sp·a)

Minister-president, ik dank u voor uw antwoord. Ik ben het eens met u en schepen Van Peel: het gaat hier niet om de snelheid, maar ook om de kwaliteit van het dossier. Dit moet inderdaad zeer grondig worden onderzocht.

Het is heel positief dat FIT dit mee ondersteunt, dat het sinds 2013 daarmee bezig is. In tegenstelling tot de berichten die wij hadden, hebt u vandaag kunnen bevestigen dat het Havenbedrijf de gesprekken opnieuw heeft opgestart. Enkele dagen geleden had de havenschepen immers zelf bevestigd dat de onderhandelingen stillagen en dat de experts zeiden dat er geen … (Opmerkingen van Annick De Ridder)

Mevrouw De Ridder, ik neem aan dat u straks het woord zult krijgen.

Ik neem er dus akte van dat die berichten niet kloppen, dat er tijdelijk een opschorting was en dat alle onderhandelingen nu normaal verlopen.

U zegt dat men sinds 2013 bezig is in dit dossier en dat vooral de meer technische vragen beantwoord zijn. Dat is echter net ook een probleem. U hebt geantwoord op de vragen die hier vandaag zijn gesteld, maar ook de technische vragen die er zijn in dit dossier, zijn niet beantwoord. Er zijn heel veel vragen, ook vragen over niet-recycleerbare plastics die worden gerecycleerd. Er is mechanische recyclage, er is chemische recyclage en dat zijn allemaal systemen die elkaar uitsluiten en waarbij het ene systeem beter is dan het andere. Dat moet toch diepgaand worden bekeken, vooral ook omdat daar in de sector vraag naar is. U zegt dat dit is beantwoord in het VITO-verslag, maar omdat dat verslag niet is vrijgegeven, kunnen we dat vandaag niet weten. De vraag of die technieken nu wel de beste zijn, zowel voor het klimaat als met betrekking tot recyclage en de circulaire economie, is vandaag voor mij en voor veel mensen dus niet beantwoord. Heb ik het juist begrepen als ik stel dat er eerst een dossier moet worden ingediend en de concessie van het Havenbedrijf moet worden toegekend alvorens er een meer technische en open studie van het project kan komen? Is dat de volgorde? Het lijkt me heel raar dat die studie dan daarna komt.

U zegt dat ETS voor alle projecten geldt. Dat klopt en dat is ook iets waarmee we rekening moeten houden. Als het niet onder ETS valt, dan komt het wel op kap van de Vlaamse Gemeenschap. Hoe zal dat dan worden geregeld? U hebt nu al heel veel zorgen met het klimaatakkoord en de uitvoering daarvan. Wat zal dat dan geven tegen 2020, als u uitzonderingen blijft toekennen?

De voorzitter

De heer De Croo heeft het woord.

Herman De Croo (Open Vld)

Ik meen te begrijpen dat men zeker en vast ook de impact op het verkeersprobleem van de Antwerpse ring heeft berekend. Dat is een aan- en afvoerplaats.

Men zal waarschijnlijk ook de impact hebben berekend van de toepassing van de wet-Major. Ik meen immers te hebben begrepen dat dit alles zich afspeelt in het havengebeuren.

Dit is toch een arbeidsrijke plaats. Ik denk dat ik u heb horen zeggen dat dit meer dan achthonderd jobs met zich zou meebrengen. Ik vermoed dat men ook al die contexten onder ogen heeft genomen in de voorbereiding van de fiche van die investering.

De voorzitter

De heer Van Overmeire heeft het woord.

Karim Van Overmeire (N-VA)

Voorzitter, minister-president, ik denk dat het heel goed is dat dit dossier hier nog eens ter sprake komt. De cijfers zijn hier al genoemd en het zijn toch wel indrukwekkende cijfers. Het gaat om een investering van 3,7 miljard euro, waarvan maar een deel Saoedisch geld, als ik het goed begrijp, wat de context dan toch een beetje verandert. Het gaat om 900 jobs, waarvan 150 voor laaggeschoolden. Het gaat ook om 3,5 miljoen ton afval dat zou worden verwerkt en omgezet in grondstoffen. Dat lijkt me dus een dossier te zijn dat we niet elke dag op ons bord krijgen. Ik denk dat het een partijvoorzitter was die recent zei uit te gaan van een positief mensbeeld. Dat moeten we in dit dossier misschien ook eens doen: niet alleen de bedreigingen zien, maar ook de opportuniteiten, zonder blind te zijn, natuurlijk, voor een aantal problemen die kunnen opduiken. Daarom is het goed dat ter zake met grote zorgvuldigheid wordt gehandeld. Minister-president, ik heb echter begrepen uit uw antwoord dat die zorgvuldigheid zeker aan de dag wordt gelegd.

We lezen ook hier en daar in de krant dat Rotterdam op vinkenslag ligt om dit dossier van ons over te nemen. Zit daar meer achter? Kunt u even schetsen hoe groot het risico is dat uiteindelijk niet Antwerpen, maar Rotterdam die investering zou krijgen?

De voorzitter

De heer Kennes heeft het woord.

Ward Kennes (CD&V)

Voorzitter, dit is inderdaad een heel groot en heel complex dossier, met heel veel aspecten. Er wordt ook verwezen naar studies die we niet kennen, waarvan we vermoeden dat ze bestaan en waarvan we via de media vernemen wat erin zou staan. Het punt is echter dat het heel moeilijk wordt te discussiëren over zaken die nog vertrouwelijk zijn of vertrouwelijk moeten blijven, zoals de studie over de uitstoot. Ik heb er begrip voor dat, als het over investeringen gaat, je dat niet altijd met fanfare voorop moet doen. Je hebt vertrouwen nodig om investeerders aan te trekken. Er zijn echter natuurlijk heel wat bezorgdheden in dit dossier: er is de mobiliteit, er is het leefmilieu, er is de link met Saoedi-Arabië, een land dat op dit moment natuurlijk zorgen baart. We moeten er ons ook voor hoeden om mensen aan de schandpaal te nagelen. Als dat nodig is dan mag dat, dan moet dat, maar we moeten wel voorzichtig zijn met reputaties. Ik vind dat we enige terughoudendheid aan de dag moeten leggen tot zaken bewezen zijn. We mogen niet lichtzinnig verwijten en aanklachten formuleren.

We zijn met heel veel fracties die dat volgen, op diverse niveaus: Vlaams, maar ook stedelijk. De interesse is er bij iedereen en de zorg voor zowel de tewerkstelling als de andere aspecten is er eveneens.

Minister-president, het gaat over 3,7 miljard euro, waarvan een minderheidsaandeel inderdaad buitenlands geld is. Waarschijnlijk zal er nog heel veel Belgisch, Vlaams of Europees geld ter sprake moeten komen. Zijn er ook vragen gekomen bij de haven, bij Antwerpen, bij andere instanties die u kent, om financieel mee te participeren in dit grote project? De buitenlandse financiering volstaat immers niet voor de 3 miljard euro voor dit project.

De voorzitter

De heer Vanbesien heeft het woord.

Wouter Vanbesien (Groen)

Het argument dat Rotterdam het zal doen als Antwerpen het niet doet, komt altijd. Dat is een vrij klassiek dreigement. Ik wil enigszins protesteren tegen het beeld dat er twee mogelijkheden zijn in Antwerpen: ofwel realiseren we het ERS-project en dan komen er negenhonderd jobs bij, ofwel komt er niets.

Dat klopt natuurlijk niet. Dat is trouwens ook door schepen Van Peel gisteren nog eens heel duidelijk gezegd in de gemeenteraad: er zijn eigenlijk heel veel geïnteresseerden om iets te gaan doen aan het Delwaidedok. Voor wat het waard is: politiek gezien gelooft in Antwerpen bij heel de oppositie, in al haar schakeringen, niemand nog in dat project. Ook bij de meerderheid, maar dan off the record, begint het bij mensen al enigszins op losse schroeven te staan door de diverse aspecten die ermee te maken hebben. Dan gaat het zowel over de milieueffecten als over de link met Saoedi-Arabië en het voor sommigen te megalomane karakter van het project. Het lijkt me interessant om te overwegen een andere weg te bewandelen.

De voorzitter

Mevrouw De Ridder heeft het woord. (Opmerkingen van Herman De Croo)

De gemeenteraad van Antwerpen? Het gaat om negenhonderd jobs, dus het lijkt me de moeite waard om dat hier te bespreken, collega De Croo.

Ik bekijk al een paar maanden met toenemende verbazing hoe de oppositie – en dan heb ik het zowel over sp.a als over Groen – reageert op een mogelijke investering met een enorm potentieel qua toegevoegde waarde en werkgelegenheid. Ik zei het daarnet al: het gaat om negenhonderd jobs. En dan reageert men met zo’n verkramptheid, zo’n misprijzen, zo’n wantrouwen. ‘Il faut le faire.’

Uiteraard moeten er dingen worden onderzocht. Iedereen heeft altijd gezegd dat bepaalde familiebanden uiteraard moeten worden onderzocht en uitgesloten. Uiteraard zijn we daar bezorgd over en gevoelig voor. Er wordt hier verspreid dat het banden zijn met het regime. Het zijn banden met ondernemers die wensen te investeren. Dat wordt nagekeken. Ik heb ook gelezen dat er daarover een rapport van de Staatsveiligheid zou zijn dat ook groen licht zou hebben gegeven. Daar zou dus geen sprake zijn van de banden die sommigen ervan zouden willen maken.

Mevrouw Turan, die onderhandelingen lopen. Ik weet niet of u al eens dergelijke onderhandelingen van dichtbij hebt meegemaakt. Dat verloopt met ‘hiccups’. Het is niet zo dat men een paar weken bij elkaar zit, handjeklapt en dan klaar. Dat zijn enorm zware contracten en enorm zware onderhandelingen, waarbij terecht alle aspecten worden bekeken: de financiële aspecten, de rentabiliteit, de milieuvoorwaarden, de vraag hoe alles in het globale havenverhaal past. Dat zijn enorm lange trajecten. Dit wordt bekeken door de haven, door VITO en ook door anderen.

Ik begrijp uit welke hoek de door u gestelde vragen komen. U wilt het liefst dat de overheid de hele rentabiliteitskwestie gaat bekijken. Welnu, ik moet u teleurstellen: dat doet de overheid niet. U wilt dat de overheid gaat bekijken of dat financierbaar is of niet, met het vreemd vermogen. Een overheid doet dat niet. Dat zijn zaken die de privé oplost.

Wees toch zuiver in uw verhaal. U zegt dat u dat niet wilt. U zegt daarbij neen tegen negenhonderd jobs en een investering van 3,7 miljard euro. Haal geen valse voorwendsels aan om dit te vergiftigen. Het is altijd iets. Ofwel zitten er terroristen achter, ofwel is het volgens u niet financierbaar, of anders is het milieumatig niet rond te krijgen. Zeg hier dan gewoon dat u die investering niet wilt. Wees daar eerlijk over. Ik ben alleszins heel blij dat de nieuwe raad van bestuur, die gedepolitiseerd is, hierover zal moeten beslissen. Zoals u weet, is die raad van bestuur geprofessionaliseerd. Ik ga er echter van uit en reken erop dat, als de bekommernissen zijn opgehelderd die we uiteraard allemaal hebben met betrekking tot de investeerders daarachter, die professionele raad van bestuur een goede beslissing zal nemen, en dat nadien banken zich zullen buigen over de financiële haalbaarheid van het aantrekken van vreemd vermogen.

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Zoals ik al zei: het is het havenbestuur dat beslist om daar al dan niet mee door te gaan. Het havenbestuur heeft meegedeeld wat ik hier heb gezegd, namelijk dat er verder wordt gesproken met ERS, dat er tijdens de eindejaarsperiode een geplande onderbreking is geweest en dat er helemaal geen sprake is geweest van het stopzetten hiervan. Het is ook een beslissing van het havenbestuur om die onderhandelingen te voeren. Er zijn leden die zeggen dat er mogelijke alternatieven zijn. Ik stel vast dat het Havenbedrijf op dit ogenblik heeft beslist om voor het Delwaidedok te gaan onderhandelen over dit zeer belangrijke dossier.

Dat dit een belangrijk dossier is, hoef ik u niet te zeggen. Ik heb de cijfers bekendgemaakt van alle buitenlandse investeringen van vorig jaar. Dat gaat over 2,7 miljard euro. Dit is één investering van dezelfde omvang. Daarmee wil ik maar aantonen hoe belangrijk deze investering is. Ze kan inderdaad zorgen voor werkgelegenheid voor negenhonderd mensen.

Uiteraard zijn er concurrenten. Mijnheer Vanbesien, dat is geen dreigement, dat is een vaststelling. Er is sprake van drie grote chemische clusters in een heel kleine straal, met Nordrhein-Westfalen en Rotterdam. Uiteraard is er concurrentie op dat vlak. Als dit project doorgang vindt, zou het heel goed zijn dat we dat kunnen binnenhalen.

Aan mevrouw Turan, de heer De Croo en anderen moet ik zeggen dat ik niet inga op de vragen over de leefmilieuvergunning. Daar moet een dossier voor worden ingediend. Dat vergt uitgebreide studies. Er is inderdaad een VITO-studie. Die kan niet worden vrijgegeven. Als ik het goed begrijp, is die ter inzage gegeven aan de bestuurders van het Havenbedrijf, op voorwaarde van non-disclosure. Daar staat immers natuurlijk het hele productieproces van dat bedrijf in, dat voorhoudt innovatieve methodes te hebben voor dat omzetten van afval in producten. Dat kunnen we natuurlijk niet op straat gooien. Ter zake moeten we allemaal de grootste mate van vertrouwelijkheid bewaren. Ik hoop dat iedereen toch inziet dat dit belangrijk is. Dat belet natuurlijk niet dat, op het moment dat er vergunningen worden gevraagd, dit dossier zal worden bekeken door diegene die daartoe gemachtigd is, dat het zal worden getoetst aan alle regelgeving. Nu vragen dat die VITO-studie zou worden vrijgegeven, zou er echter meteen voor zorgen dat de bedrijfsgeheimen op straat worden gegooid.

De volgorde is dus inderdaad dat er eerst wordt beslist over die concessieaanvraag. Dat is heel gebruikelijk. Daarna moeten er zeer grote engineeringstudies gebeuren. Ik heb u gezegd dat dat bedrijf naar schatting ongeveer 400 miljoen euro moet investeren vooraleer kan worden beslist of men het doet of niet. Het is dus evident dat een bedrijf die concessie wil hebben. Dat zijn clausules met een ontbindende of met een opschortende voorwaarde. Het zal waarschijnlijk een ontbindende zijn. Beslist het bedrijf uiteindelijk om het niet te doen, dan komt er natuurlijk een einde aan die concessieovereenkomst en kan er met andere gegadigden worden onderhandeld over het Delwaidedok.

De financiering is een zaak van ERS. Wij schetsen voor ERS wat de mogelijkheden zijn, welke de steunmaatregelen zijn, die natuurlijk zeer beperkt zijn in verhouding tot een dergelijk groot project. We hebben ook gewezen op de bestaande formule van Gigarant. Het is echter evident dat het aan dit bedrijf is om ervoor te zorgen dat er voldoende kapitaal wordt verzameld. Ik neem aan dat het naar de financiers, naar de bankenwereld zal stappen. Het is een ontzettend groot bedrag, 2,7 miljard euro. Het is in die periode de opdracht van ERS om ervoor te zorgen dat er voldoende financiering is, zoals ik heb geantwoord. Dat is niet een zorg van de Vlaamse overheid. Daar kunnen wij ons niet mee inlaten.

Mevrouw Turan, ik herhaal tot slot wat ik heb gezegd: het ETS-probleem is inderdaad een ontzettend groot probleem. Dat zal Europees moeten worden opgehelderd, maar hetzelfde probleem zal er zijn voor alle dergelijke investeringen in Vlaanderen, in Europa. Voor ‘Closing the Circle’ zal er exact hetzelfde probleem zijn. Dit is een bedrijf dat CO2 uitstoot, maar er tegelijkertijd voor zorgt dat er veel meer CO2 uit de lucht wordt gehaald. Er zal een vrijstelling moeten worden gevraagd. Komt die er niet, dan zal dat een nieuw probleem creëren. Daar moet een antwoord op komen.

Het is goed dat we nu alles in kaart brengen. Wij zijn daarmee bezig. Ik volg die zaken uiteraard slechts op afstand. Dat is niet mijn bevoegdheid, en in eerste instantie gaan de onderhandelingen tussen het Havenbedrijf en ERS. Het is echter duidelijk dat er een aantal zaken zijn die fundamenteel een oplossing moeten krijgen. Dit is een zeer groot en zeer complex dossier. De afloop ervan kennen we op dit ogenblik nog niet. Ik heb verslag uitgebracht van wat ik ter zake kan antwoorden.

De voorzitter

Mevrouw Turan heeft het woord.

Güler Turan (sp·a)

Minister-president, ik dank u voor uw antwoord. Als u zegt dat er met betrekking tot ETS nog veel vragen moeten worden beantwoord, dan ben ik het met u eens. Men zegt me: zeg dan gewoon dat u tegen dat project bent. Wij hebben vragen. Ik noteer dat diverse collega’s dezelfde vragen hebben, dat er nu een aantal vragen zijn beantwoord over de investeerders zelf.

U moet ook toegeven, minister-president, dat uw keuze de keuze van het Havenbedrijf is. Twee dagen na mijn vorige vraag, zei de heer Van Peel hier dat het niet zijn taak was uit te zoeken of de investeerders banden hebben met Al Qaida en dat de hogere overheid dat maar moest opleggen. Ik heb nog altijd geen duidelijk antwoord. Pas op het ogenblik dat het project effectief vorm begint te krijgen, zullen we er blijkbaar het fijne van weten. In elk geval zijn er alternatieven genoeg. We moeten niet wachten op dubieuze investeringen van derden, maar gaan beter op zoek naar investeringen in de juiste technologie. Ik ben er niet van overtuigd – en ik ben niet alleen – dat de ERS-recyclagetechnologie die vandaag wordt voorgesteld, met de bijbehorende verkeersstromen en afvaltonnages, de beste oplossing is. Ik denk dat we beter kunnen. Ik vraag u dan ook FIT de opdracht te geven mee naar alternatieven te zoeken voor recyclage van huishoudelijk en ander afval. De mogelijkheid van chemische recyclage naar methanol bestaat en die methanol kan als brandstof voor de schepen worden gebruikt. Dat is nog eens circulaire economie.

Ik noteer dat u negenhonderd jobs een dubieuze investering noemt.

De voorzitter

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Zo werkt het natuurlijk niet, mevrouw Turan. Ik kan FIT niet de opdracht geven een alternatief te zoeken. Investeerders komen naar ons toe, komen op opportuniteiten af en FIT begeleidt hen, toont hen de mogelijkheden. Vorig jaar heeft FIT in meer dan vijfhonderd dossiers voor begeleiding gezorgd.

Over de alternatieven op milieuvlak waarnaar u verwijst, ga ik niet eens in discussie. U kunt dat beweren, maar ik weet dat niet, ik ben geen specialist. VITO heeft de techniek beschreven, maar ik heb geen inzage in dat dossier en ik neem aan, u ook niet. De bestuurders hebben het gekregen, maar met een ‘non disclosure’-clausule. Ik weet niet wat de heer Van Peel heeft gezegd en waag me dan ook niet aan commentaar daarop. Wel weet ik dat het Havenbedrijf zich over de investeerder heeft geïnformeerd. Dat is ook heel logisch, zeker als er herhaaldelijk insinuaties zijn over mogelijk banden met zoals u die ook uit. Ook FIT heeft zich geïnformeerd, binnen de mogelijkheden die FIT heeft. Ik kan niet spreken voor het Havenbedrijf, maar als die banden er zouden zijn, dan werkt FIT niet aan het project mee. Zo eenvoudig is dat. Dat zou in strijd zijn met elke ethische norm. Daar wil ik heel klaar in zijn om elk misverstand daarover te voorkomen. Ik neem aan dat het Havenbedrijf in dat geval exact dezelfde houding zal aannemen, ook al heb ik er geen enkele bevoegdheid over.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.