U bent hier

De voorzitter

De heer Caron heeft het woord.

Bart Caron (Groen)

Minister, collega’s, toen ik op de website van het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing  (VLAM) surfte, op zoek naar inspiratie voor een lekkere maaltijd met eerlijke seizoensgebonden producten van bij ons, werd mijn aandacht getrokken. Op het visluik van de site vind je een handig overzicht van de verschillende vissoorten die onze vissers aan land brengen, met bijkomende informatie over bereidingswijzen en dergelijke.

Bij de tong lees ik zo bijvoorbeeld “dat je die vissoort het best links laat liggen in de maanden maart tot en met mei. In die periode schiet de tong kuit, hetgeen nefast is voor de smaak.”

Wanneer ik dan vervolgens de aanvoercijfers van onze havens bekijk, merk ik dat uitgerekend maart en april met voorsprong de topmaanden zijn voor de aanvoer van tong. Daar stel ik me vragen bij, niet alleen vanuit culinair oogpunt.

Collega’s, de maanden maart en mei zijn cruciaal in de voortplantingscyclus van de tong. De tong heeft, zo leren ons de cijfers uit het Compendium van de Noordzee – een interessant werk voor ons allemaal –, nog steeds geen geruststellende bestandsgrootte. Dat wordt ook onderstreept door de quota in Europees verband.

De tijd dat het tongbestand onder de limietgrens zat, is niet zo lang geleden en ondertussen flirten we nog steeds met de voorzorggrens.

Een tijdelijke vangstbeperking van tong in het voorjaar zou meerdere voordelen kunnen opleveren. De vis krijgt de nodige rust om zich voort te planten, met een ongetwijfeld gunstig effect op het tongbestand. De consument krijgt zo een betere vis op zijn bord. En door het aftoppen van de aanvoerpiek komt er een stabielere, hogere prijs voor de visser, wat nog kan worden aangezwengeld door het creëren van een hype, vergelijkbaar met bijvoorbeeld het mosselseizoen. Fijnproevers, horeca en vissers kijken uit naar de komst van de eerste tongen, die meteen van topkwaliteit zijn. Ik fantaseer hier even.

Op de jaarlijkse visquota zou zo’n tijdelijke vangstbeperking geen invloed mogen hebben. Enkel de periode waarin het quotum wordt opgevist, verschuift.

Anderzijds kunnen we er niet omheen dat Vlaanderen geen eiland is. De kans dat buitenlandse tongen de plaats van de Vlaamse tongen op de markt en in de horeca innemen, is reëel. Een veralgemeende Europese regelgeving zou hiervoor een oplossing moeten kunnen bieden.

Handelaars of restauranthouders kunnen ook gesensibiliseerd worden om in die periode geen tong aan te bieden. Gezien de mindere kwaliteit lijkt dat niet problematisch – er zijn natuurlijk ook diepvriezers – en is de situatie vergelijkbaar met de mosselen, die ook niet worden geserveerd buiten het seizoen, dus in de periode waarin zij zich voortplanten.

Minister, kunt u verklaren waarom er het meest tong wordt aangevoerd in onze havens op het moment dat die vis volgens VLAM het minst lekker is? Bent u het met me eens dat een tijdelijke vangstbeperking van tong tijdens het kuitschieten een positief effect zou hebben op het tongbestand? Bent u het met me eens dat dit ook een positief effect kan hebben op de prijszetting van de tong en dus, zeker gezien de hoge impact van tong op de totaalomzet van de visserijsector, ook op het globale inkomen van de vissers? Acht u het nuttig of wenselijk dat Vlaanderen een dergelijke vangstbeperking invoert of ziet u eerder heil in een Europese aanpak? Overweegt u een dergelijke maatregel en/of bent u bereid om dit op Europees niveau te bepleiten? Hoe ziet u de samenwerking met de handel en de horeca? Welke rol ziet u weggelegd voor VLAM?

De voorzitter

Minister Schauvliege heeft het woord.

Mijnheer Caron, u weet dat er al vangstbeperkingen zijn. We moeten een duidelijk onderscheid maken tussen vangstbeperkingen en de smaak van vis. Ik denk dat u beide door elkaar haalt, door de communicatie die VLAM doet over de smaak en wanneer een product top is.

Ik geef eerst wat uitleg over de visserij. De Belgische tongvangsten worden slechts voor een derde in de Noordzee verwezenlijkt. De rest wordt gevangen in de westelijke wateren: het Engels Kanaal, het Bristolkanaal, de Keltische Zee en de Golf van Gascogne. Daar zijn beperkingen op. Zo wordt de visserij in de Golf van Gascogne beperkt tot de maanden juni, juli en augustus. In het Bristolkanaal en de Keltische Zee geldt de sluiting van de Trevosegebieden gedurende februari en maart.

De paaiperiode voor de noordzeetong begint doorgaans in maart en loopt tot april. Die periode is echter geen vaststaand gegeven. Zo spelen de weersomstandigheden en ook de soorten daarin een rol. We merken dat die periode ook wel eens verschuift.

De Belgische vloot is niet in elk seizoen even actief. Het is heel moeilijk om dit in een kalender te verwerken. Men werkt met een vissoort, maar er wordt geen onderscheid gemaakt tussen de visgronden. Dat is dus een van de factoren die de paaiperiode beïnvloedt.

Wat de kwaliteit van het visvlees, de smaak, betreft, is het zo dat de vissen vlak na het paaiseizoen veel magerder zijn, er inderdaad minder vis te vinden is en ze ook anders smaken.

De specialiteit van onze vissersvloot is inderdaad de tong, maar qua prijsvorming moeten we toch bescheiden blijven. De prijs wordt eigenlijk bepaald door Nederland. Het Nederlandse tongquotum is negenmaal groter dan het Belgische. Daarmee wil ik u de relativiteit der dingen schetsen.

Het overgrote deel van de Belgische tongvangsten wordt binnengehaald met de actieve sleepnetvisserij. Het is vooral voor de passieve visserij aantrekkelijk om te profiteren van de trek van de vis naar de paaigronden. Dat is een visserij die nauwelijks nog wordt beoefend door vissers in ons land.

Moeten er maatregelen worden genomen? Vanuit biologisch opzicht zien we de bestandsparameters voor de Noordzeetong gunstig ontwikkelen. Dit is dan ook de reden waarom de raad in december heeft beslist tot een verhoging met ruim 10 procent van de Total Allowable Catches (TAC), dit is het totaal EU-quotum.

Het initiatief ligt bij de primaire producent, de reder en de visser, die een minimum aan vrijheidsgraden moet hebben binnen een langetermijnkader van een duurzame visserij. De vaartuigen kunnen op individuele basis een bepaalde hoeveelheid tong vissen gedurende een bepaalde periode en de reder kan zelf beslissen hoe dat wordt gedaan en welke netten worden uitgezet.

Het is een typisch gemengde visserij die zowel gericht op tong vist als op andere vissoorten als bijvangst. Het is aan de reder en visser om in te spelen op de marktontwikkelingen en het maximale uit het quotum te halen dat hen is toegewezen. Er zijn maatregelen. Vanaf 1 april 2015 heb ik in de westelijke wateren een technische maatregel genomen, waarbij aan het boomkornet een extra netstuk van drie meter met grote netmazen wordt gemaakt. Dat is bestudeerd en begeleid door het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO). Het resultaat is dat je selectief gaat vissen, dat je ondermaatse tong die nog niet is volgroeid, laat ontsnappen. Dat zorgt ervoor dat het tongbestand op peil kan blijven. Het is dus een duurzame maatregel.

De rol van VLAM gaat samen met het beleid van duurzaamheid. Het gaat over duurzame productie, duurzame processen en consumptie. Ze hebben ook een programma om vis van het seizoen in de kijker te zetten. Dat past daar natuurlijk in.

We hebben ook de convenant ‘Visserij verduurzaamt’, waar alle aspecten van duurzaamheid aan bod komen. We zien daar al resultaten van, en ook daar wordt VLAM mee ingeschakeld.

De voorzitter

De heer Caron heeft het woord.

Bart Caron (Groen)

Minister, bedankt voor uw uitleg, toelichting, schets en situering van deze thematiek. Ik ben geen pleitbezorger van solo Vlaamse maatregelen, wel van een Europese aanpak. Maar ik merk geen signalen van uw kant. U relativeert de problematiek, en dat zal ook wel kloppen, daar twijfel ik niet aan, gelet op het feit dat we een relatief klein deel van de Europese productie omzetten.

Niettemin wil ik toch vragen om het probleem aan te kaarten in Europees verband. U zet heel hard in op het initiatief van wat u noemt de primaire producent, de reder dus, de vaartuigen die zelf beslissen wanneer en hoe ze vissen, wanneer ze willen, met de kleine beperkingen die er in de seizoenen zijn.

Er zou toch meer uit te halen zijn zonder dat dat kwalijk is voor de visserij, integendeel. Promotioneel hebben ze er belang bij om min of meer met die beperkingen te kunnen omgaan. Ik hoop dat de thematiek verder leeft en ook in het kader van het ILVO, afdeling visserij, in het visconvenant aan bod kan komen. U gaat er blijkbaar zeer relativerend op in.

De voorzitter

Mevrouw Vermeulen heeft het woord.

Sabine Vermeulen (N-VA)

Minister, ik wil een maatregel ondersteunen die u in dit dossier hebt genomen inzake de warrelnetten. Heel veel platvissen komen naar het strandwater om kuit te schieten. Die warrelnetten zijn nu verboden en dat levert een zeer belangrijke bijdrage aan het herstel van de visstand. Dat moet in dit dossier zeker worden opgenomen.

Wat de smaak betreft, ik ben heel blij dat moeder aarde zelf de kwaliteit van haar producten bepaalt. Ik eet ook niet graag aardbeien in de winter. We zijn het wat verleerd om seizoensgebonden te eten. Daar moeten we als consument meer naar leren luisteren, naar wat lekker is in een bepaalde periode en niet naar wat het aanbod is. Dan zal dit zich misschien automatisch wat herstellen.

De voorzitter

De heer Vanderjeugd heeft het woord.

Francesco Vanderjeugd (Open Vld)

Ik sluit me aan bij mevrouw Vermeulen, maar de ingeving voor deze vraag om uitleg van de heer Caron zal wel meer dan de smaak zijn. Het gaat over duurzaamheid en de goede bedoelingen daaromtrent. Mijnheer Caron, Europa bepaalt jaarlijks de quota en die zijn vandaag al zeer streng, vooral voor tong, een niet onbelangrijk product voor Vlaanderen. Vlaanderen is al een van de betere leerlingen van de klas als het gaat over duurzaamheid in de visserij. Het is niet de juiste optie om vandaag nog eens te pleiten voor extra maatregelen of een nog strenger quotum.

We moeten onze visserij vertrouwen dat ze de juiste manier van vissen toepast op een zo duurzaam mogelijke manier. Het enige wat je wel kunt doen, is sensibiliseren inzake de periodes. Maar op dat vlak moeten we vertrouwen hebben in onze visserij. Zij hebben de kennis over de periode en de vissoorten.

Mevrouw Vermeulen, we zijn het inderdaad gewoon heel het jaar door dezelfde smaak te hebben, maar we moeten vertrouwen hebben in onze visserij zelf. We moeten zeker niet pleiten om nog strenger te zijn, om een bepaalde goldplating te hanteren.

De voorzitter

Minister Schauvliege heeft het woord.

Ik heb daar niet veel aan toe te voegen. Ik  sluit me aan bij de bedenkingen dat Europa heel wat doet, beperkingen oplegt en dat we ons daar volledig in inschrijven. We doen bijkomend onderzoek en nemen maatregelen.

Bart Caron (Groen)

Er gebeuren een aantal dingen. Ik zeg niet dat het niet gebeurt. Ik ben ook geen voorstander van strengere quota, integendeel. Ik wil die quota laten groeien, en met een sterker tongbestand kunnen die quota nog hoger zijn, en op termijn voordeliger voor onze vissers.

Mevrouw Vermeulen, wist u dat van die smaak van de tong?

De voorzitter

Mijnheer Caron, maak uw punt, u hebt twee minuten en er is al anderhalve minuut voorbij.

Bart Caron (Groen)

De seizoensgebondenheid van producten zijn we vergeten in onze cultuur. Dat is wat ik bedoel.

Ik zal de thematiek blijven opvolgen, want die is wel belangrijk. De visserij zal er niet slecht bij varen. Integendeel, ze kan er goed bij varen. Ik ben het ermee eens dat we het niet alleen kunnen doen. En ik ondersteun de maatregelen zoals de aanpassing van de boomkornetten en de brede mazen, want dat zijn, zonder enige twijfel, stappen vooruit.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.