U bent hier

De heer Hendrickx heeft het woord.

Het Europees-Marokkaans visserijakkoord kwam in het verleden al aan bod in dit parlement. Ook de heer Kennes en een paar andere collega’s volgen die materie. Het akkoord schenkt 30 miljoen euro per jaar aan Marokko in ruil voor Europese visrechten in hun wateren. Dat Europese belastinggeld verdwijnt in de Marokkaanse staatskas in ruil voor visrechten in bezet gebied. Dat is mij en andere collega’s een doorn in het oog.

De vorige regering gaf toch haar steun aan het vernieuwde protocolakkoord, dat begin 2014 van kracht werd. Grote steen des aanstoots is wat ons betreft dat in dat akkoord de visgronden van de Westelijke Sahara worden verpacht, door de internationale gemeenschap beschouwd als een niet-zelfbesturend gebied. De Westelijke Sahara staat sinds de Marokkaanse invasie van 1974 de facto onder Marokkaanse voogdij. Dat is dus een verre van legitiem statuut. De Verenigde Naties noch het internationaal recht erkennen Marokko als administratieve autoriteit in de Westelijke Sahara. Het Polisario, sinds 1975 de verzetsbeweging van de Sahrawi’s tegen de Marokkaanse bezetting, wordt door een aantal landen erkend als de wettige vertegenwoordiger van de Westelijke Sahara.

Dat laatste feit veroorzaakte een opmerkelijk juridisch precedent, toen het Europees Hof op 10 december laatstleden de handelsakkoorden inzake visserij en landbouw met Marokko ongeldig verklaarde, alleszins wat betreft het item ‘Westelijke Sahara’. Het Hof was van mening dat het Polisario wel degelijk een betrokken partij was bij dit akkoord en zich in de rechtbank als vertegenwoordiger van het Sahrawivolk had mogen aandienen. Dat is een belangrijk feit, aangezien de rol van het Polisario als vertegenwoordiger van de bevolking van de Westelijke Sahara aanzienlijk versterkt wordt. Bovendien zet het de claims van Marokko op dit gebied en zijn economische exploitatie ervan op losse schroeven.

Minister-president, is deze uitspraak al besproken op het niveau van de Europese Ministerraad? Zo ja, met welk gevolg? Welk standpunt heeft Vlaanderen daarbij ingenomen? Welke gevolgen kan de uitspraak volgens de Vlaamse Regering hebben?

De heer Kennes heeft het woord.

Minister-president, het is een gekende problematiek waar al vaker op gewezen is als het gaat over handelsverdragen of algemene verdragen met Marokko die ook een impact hebben op het gebied dat tegen de internationaalrechtelijke regeling in door Marokko als nationaal territorium wordt beschouwd.

De vorige Vlaamse Regering heeft haar steun gegeven aan het protocolakkoord, dat in 2013 ook door het Europees Parlement werd goedgekeurd en twee jaar geleden van kracht is geworden. Maar een heel belangrijk punt in die internationaalrechtelijke context, nog los van het loutere handels- en visserijaspect, is dat op 10 december het Europees Hof een uitspraak heeft gedaan die het verdrag nietig verklaart wat betreft de toepassing ervan in de Westelijke Sahara.

Minister-president, is de Vlaamse Regering van plan haar steun aan het akkoord te herzien? Op welke wijze zal de Vlaamse Regering de stelling van het Europees Hof van Justitie op een consequente wijze mee uitdragen en verdedigen? Is de Vlaams Regering van oordeel dat de mensenrechtenclausule in het visserijakkoord op alle vlakken wordt nageleefd?

Minister-president Bourgeois heeft het woord.

Minister-president Geert Bourgeois

Collega’s, we hebben het hier niet over het Fisheries Partnership Agreement, dat een sectoraal visserijakkoord is dat ook bijgaande protocollen heeft en de toegang van vissers uit de Europese Unie tot de Marokkaanse visgronden regelt. Het gaat hier over het Europese associatieakkoord met Marokko, dat ondertekend is in 1996 en in werking trad op 1 maart 2000, en de bijgaande protocollen. De Unie wou toen, met een reeks associatieakkoorden tussen 1998 en 2005, stappen zetten in de realisatie van wat men een ‘grote Euro-mediterrane economische zone’ noemt.

Het Polisario-front heeft bij het gerecht van eerste aanleg van de Europese Unie een procedure ingesteld tegen de Raad van Ministers van de Europese Unie. Het front vraagt daarin de nietigverklaring van het besluit van 8 maart 2012 van de Raad, waarbij wijzigingen worden aangebracht aan de oorspronkelijke associatieovereenkomst uit 2000, meer specifiek over de protocollen, de stukken die handelen over visserij.

Het gerecht van eerste aanleg heeft die procedure ontvankelijk verklaard. Het oordeelde dat het Polisario direct en individueel geraakt is door het besluit van 8 maart 2012. Het gerecht stelde daarbij ook vast dat het akkoord met Marokko de facto ook wordt toegepast in de Westelijke Sahara.

Ten gronde geeft het gerecht aan dat de Unie akkoorden kan sluiten met derde landen, die mogelijk van toepassing zijn op gebieden die gecontroleerd worden door dat derde land, zonder dat de soevereiniteit over dat gebied internationaal erkend is, maar volgens het gerecht van eerste aanleg is de Raad bij het sluiten van dergelijke akkoorden de verplichting niet nagekomen om alle pertinente elementen na te gaan, om zich ervan te verzekeren dat de productie van exportproducten niet nadelig is voor de bevolking van het gebied of een schending is van hun fundamentele rechten. Het gerecht heeft dan het besluit van 8 maart 2012 nietig verklaard.

Daar is bijzonder snel op gereageerd door de Europese Raad. Op 14 december was er een ontmoeting tussen de Europese Unie en Marokko. Op 10 december is de nietigverklaring uitgesproken. Op 11 december heeft het Coreper (Comité van Permanente Vertegenwoordigers) de beslissing getroffen, met expliciete steun van de Belgische overheid, om in beroep te gaan tegen de uitspraak van het gerecht en tegelijk om aan het gerecht van eerste aanleg te vragen om opschortende maatregelen te nemen zolang het beroep loopt. Er wordt dus gevraagd dat de gevolgen van de uitspraak zouden worden opgeschort in afwachting van de uitspraak in beroep.

Dit is bekrachtigd door de Raad Buitenlandse Zaken van 14 december. Vlaanderen werd daarbij niet geconsulteerd door de Belgische overheid. De Raad Buitenlandse Zaken is een exclusieve federale bevoegdheid, categorie 1. Wij vragen dat dit categorie 2 zou worden. Wij staan daarin alleen: de andere deelstaten vragen dat niet.

Dat is bijzonder snel beslist omdat er op 14 december een bijeenkomst was tussen de Europese Unie en Marokko, onder andere over terrorismebestrijding.

Gevolgen op korte termijn zullen er normaal gezien niet zijn. Naar verwachting zal de uitspraak zijn dat de gevolgen van het arrest worden opgeschort tot de uitspraak in hoger beroep. Pas na de uitspraak door het Hof zal worden beslist wat er verder moet gebeuren. Wanneer het Hof echter de nietigverklaring handhaaft, zal de Raad van Ministers niet anders kunnen dan een nieuw besluit te nemen en een heroverweging te doen. Wanneer ze opnieuw dat besluit wil treffen, met protocol en met betrekking tot onder andere de visserijakkoorden met Marokko, dan zal ze moeten afwegen wat de gevolgen daarvan zijn voor de bevolking in dat betrokken gebied.

De heer Hendrickx heeft het woord.

Minister-president, ik dank u voor uw verduidelijking. Het is dus wel degelijk zo dat de export van die producten nadelig is voor de bestaande bevolking in de Westelijke Sahara. Het verbaast me hoe snel België zich heeft aangesloten bij het beroep tegen de nietigverklaring. Een en ander past natuurlijk wel in de onderhandelingen die momenteel lopen met Marokko over andere zaken. Het is spijtig dat Vlaanderen niet is geraadpleegd door België. De reden hebt u gegeven.

Het positieve is wel dat er stilaan zicht is op een begin van autonoom statuut voor die regio van de Westelijke Sahara. We zullen dit tijdens de komende weken en maanden verder opvolgen en aan bod brengen.

De heer Kennes heeft het woord.

Ik sluit me aan bij die conclusie. Het verbaast me eveneens dat het zo snel is gegaan. Ik begrijp dan ook dat men voorlopig de gevolgen wil opschorten. We zullen de uitspraak in beroep moeten afwachten. Ik ben wel niet echt optimistisch over de evolutie van het dossier. Het klopt dat er een toespraak is geweest van de Marokkaanse koning, waarin hij een zekere vorm van autonomie in het vooruitzicht heeft gesteld. Dat gebeurt echter allemaal op eenzijdig aangeven van Marokko en niet via onderhandelingen. Dit dossier zal wellicht en jammer genoeg nog een hele tijd een conflictgebied blijven in dat deel van Afrika.

De vragen om uitleg zijn afgehandeld.

Vergadering bijwonen

U wil een vergadering  bijwonen? Dat kan! U kunt zich gewoon aanmelden bij de bezoekersingang (Leuvenseweg 86, 1000 Brussel).

Zolang er zitplaatsen vrij zijn, worden toehoorders binnengelaten. Zitplaatsen kunnen niet gereserveerd worden. Raadpleeg vooraf de agenda van de plenaire vergaderingen of de commissievergaderingen.

U kunt ook steeds de plenaire vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube. 

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.