U bent hier

Commissievergadering

dinsdag 15 september 2015, 14.00u

Voorzitter
van Jan Bertels aan minister Annemie Turtelboom
2810 (2014-2015)
De heer Jan Bertels (sp·a)

Minister, collega’s, twee vragen om uitleg in januari en februari 2015 met duidelijke toezeggingen van de verschillende ministers ten spijt, is de vrees van lokale overheden dat hun toegewezen inkomsten door een gewijzigde federale inkohiering niet tijdig ontvangen zullen worden, toch werkelijkheid geworden. De federale minister van Financiën heeft dat via zijn administratie ook officieel meegedeeld aan de gemeenten.

Minister, uw engagement om met uw collega-minister Van Overtveldt tot een oplossing te komen, blijkt zeven maanden na de beloftes nul komma nul resultaat te hebben opgeleverd. Want hoe kan men anders de krantenartikelen van 6 augustus verklaren, waarin geschreven wordt dat gemeenten geld moeten lenen om personeel te betalen? Dat is een spijtige zaak, waar enkel de banken beter van worden.

In de krantenberichten van begin augustus werd terugverwezen naar een gewijzigd doorstortingspatroon van de federale overheid, waardoor gemeentelijke ontvangsten later dan nodig aan hen zullen worden overgemaakt. De berichtgeving had dan ook een hoog déjà-vugehalte, met dien verstande dat de kans om op de problemen te anticiperen, nu verkeken is.

Ondertussen heeft ook de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) nogmaals de alarmbel geluid. In een artikel in Lokaal heeft men aangetoond dat die fataliteit geen wet van Meden en Perzen is en dat er andere oplossingen mogelijk zijn.

Minister, kunt u beschrijven welke stappen er sinds de vergaderingen van de Commissie voor Algemeen Beleid en Financiën van 27 januari en 24 februari 2015 ondernomen zijn om met de federale overheid tot een vergelijk te komen omtrent deze doorstortingen en het ritme ervan? Ik weet dat we die vraag eerder al gesteld hebben, maar ik zou graag de concrete stappen zien, zodat we op basis daarvan kunnen uitmaken waarom een oplossing uitblijft.

Zijn er in de tussentijd maatregelen in voorbereiding of al genomen die lokale overheden moeten beschermen tegen het mislopen van tijdige ontvangsten van rechtmatige inkomsten? Zult u zich als Vlaamse minister van Begroting, die finaal ook verantwoordelijk is voor de budgettaire situatie van het geheel van de lokale besturen, in de toekomst proactiever opstellen als er zich zulke problemen voordoen? De voorstellen van de VVSG liggen daar voor het rapen.

Een burgemeester nam in de media de intussen bekende disclaimer bij financiële advertenties “geld lenen kost ook geld” in de mond, waarmee hij verwees naar de intresten die betaald moeten worden op de leningen die zijn gemeente is moeten aangaan. Zullen de gemeenten die door het federaal gewijzigde federale inkohieringspatroon benadeeld werden en worden, daarvoor gecompenseerd worden?

De voorzitter

Minister Turtelboom heeft het woord.

Minister Annemie Turtelboom

We hebben daar inderdaad al verschillende keren over gesproken in de commissie, onder andere op 24 februari 2015. Ik heb toen aangegeven dat de federale minister op de hoogte is van de problematiek van de vertraging in de doorstorting en dat zowel zijn kabinet als de FOD Financiën de bedoelde problematiek zou opvolgen en onderzoeken, met het oog op het uitwerken van een oplossing.

Ik heb ook al een aantal keren gezegd dat het inkohieringsproces van de personenbelasting niet tot de bevoegdheid van het Vlaams Parlement of de Vlaamse Regering behoort, omdat de administratie een federale administratie is. Na de commissievergadering van 24 februari hebben we wel contact opgenomen, wat geleid heeft tot een overleg met de federale beleidscel op 22 juni. Daar waren zowel de beleidscel van mezelf als die van de bevoegde collega voor lokaal beleid op uitgenodigd. De mensen van de FOD Financiën hebben daar een toelichting gegeven bij een aantal pistes die zij onderzoeken, maar waarvan de budgettaire impact voor de federale overheid nog nader diende te worden uitgeklaard. U zult dat nog kennen van de periode dat u ook nog in de meerderheid zat.

Het vinden van een oplossing is geen evident verhaal. Het is een complexe problematiek. Dat heb ik hier ook al een aantal keren gezegd. De FOD Financiën heeft de voorbije maanden ook een onderzoek gevoerd, dat geresulteerd heeft in een voorlopige oplossing. Via een schrijven van midden augustus van de FOD Financiën aan de gemeenten is de beslissing meegedeeld om tegen het einde van dit jaar opnieuw een tijdelijk voorschot toe te kennen aan die steden en gemeenten die geconfronteerd worden met een herraming van de aanvullende gemeentebelasting die lager uitvalt dan de oorspronkelijke raming.

Teneinde de bovenvermelde problemen van steden en gemeenten op een duurzame manier op te lossen, is het de bedoeling van de FOD Financiën om een systeem van permanente voorschotten op te zetten, om een structurele oplossing te bieden voor deze problematiek. Maar zoals ik daarjuist al gezegd heb, zal men ook op federaal niveau moeten bekijken wat de impact van het systeem is, zoals u wel nog kent van toen u nog in de meerderheid zat.

De heer Jan Bertels (sp·a)

Hopelijk bent u erbij betrokken, om het overleg in te voeren, want dat is wel de bedoeling. Ik heb een bijkomende vraag en een suggestie. Bent u betrokken bij de uitwerking van het voorschottensysteem, zoals beloofd door de FOD, weliswaar met een andere timing dan hoe het is aangekondigd door de minister van Financiën? Er zit een verschil van zes maanden op.

De voorwaarden met betrekking tot het voorschottensysteem zijn natuurlijk belangrijk voor de gemeenten. Anders voert men een eenmalige besparingsoperatie uit op de kap van de gemeenten, door de voorschotten ‘kunstmatig’ te laag te zetten. Ik neem aan dat u dat meeneemt naar het overleg, want die vrees is niet onterecht, minister. De VVSG heeft die vrees zelf geuit bij de onderhandelingen die nu lopen. Ik neem aan dat u daarvoor ontvankelijk bent, wat die voorwaarden betreft.

Het argument van de moeilijke budgettaire situatie wordt ingeroepen. Maar, minister, het is een vestzak-broekzakoperatie. Binnen de entiteit België, voor entiteiten 1 en 2, is dat neutraal. Of het geld sneller gaat naar de gemeenten of niet, is belangrijk voor de kaspositie, maar binnen de boekhouding en de entiteit België is dat neutraal. De federale overheid mag zich daar niet achter verschuilen. Laat u niet met een kluitje in het riet sturen.

Ik heb een heel concrete vraag. De gemeentelijke opcentiemen worden nu veel te laat doorgestuurd, wegens allerlei redenen. De dienstverlening wordt niet correct uitgevoerd door de FOD Financiën, al dan niet met goede argumenten. Bent u als Vlaamse Regering bereid – zelf of om dat te verdedigen bij uw federale collega – om te pleiten voor de afschaffing van de 1 procent administratiekosten? Die moeten de gemeenten nu betalen voor een dienstverlening die er niet of niet tijdig komt. Het gaat per jaar over 18 miljoen euro. Dat moeten de Vlaamse gemeenten nu betalen voor een dienstverlening die er niet is. Bent u bereid om die 18 miljoen euro te compenseren?

Minister Annemie Turtelboom

U vraagt of we mee aan tafel zitten om de voorstellen uit te werken. In dit land heeft iedereen verantwoordelijkheden. Stel dat we als Vlaamse Regering elke keer aan tafel gaan zitten bij federale beslissingen en omgekeerd. Er is overleg, een goed overleg, laten we dat alle kansen geven. Er is een tijdelijke oplossing. Ik vind het goed dat de FOD Financiën en de minister hun verantwoordelijkheid nemen. Op dit ogenblik kijken ze hoe ze een ander systeem kunnen uitwerken en welke repercussies dat heeft voor hun eigen begroting.

Ik vind het wel logisch dat de oppositie op een bepaald moment zegt dat we overal aan tafel zouden moeten zitten. Maar dan gaat misschien niets vooruit of ben je met alles bezig. U hebt me gevraagd of ik er iets aan ging doen. Er is een overleg geweest, er is een tijdelijke oplossing gekomen. De rest van het proces zullen wij van heel nabij volgen, zowel ik als de minister die bevoegd is voor de lokale besturen. En we zullen u op de hoogte houden als er nieuwe zaken te melden zijn.

De heer Jan Bertels (sp·a)

Minister, overleg is nodig. Dat is goed. Maar overleg is nodig om de zaken te laten vooruitgaan. Ik heb de toezeggingen niet gedaan, u hebt dat gedaan samen met minister Homans, over zaken die zouden worden geregeld voor het zomerreces. Ik heb dat niet gedaan, u hebt dat gedaan. Kunt u het overleg dus een beetje versnellen?

U hebt beloftes gedaan aan de gemeenten die nog altijd niet kunnen worden uitgevoerd. Er is nog geen begin van een oplossing, behalve dat de FOD Financiën blijkbaar pistes aan het onderzoeken is. (Opmerkingen van minister Annemie Turtelboom)

Ik verwijs naar het systeem van voorschotten, minister, om het heel technisch te maken.

Minister Annemie Turtelboom

Het is niet technisch, mijnheer Bertels. We hebben gezegd dat we zouden overleggen. Er is een overleg geweest. Er is een tijdelijke oplossing. En men is gewoon aan het voortwerken en aan het kijken of een definitieve oplossing mogelijk is, conform ieders bevoegdheden.

De heer Jan Bertels (sp·a)

Dat is ook logisch. Maar u hebt de taak om het overleg te faciliteren. (Opmerkingen van minister Annemie Turtelboom)

Ik zal uitleggen wat er technisch is: de gemeenten krijgen nu een brief, maar niemand weet hoe ze die voorschotten finaal moeten boeken in het BBC-verhaal (beleids- en beheerscyclus). Los dat mee op! Nu zegt u weer dat we wel zullen zien en dat we afwachten.

Met betrekking tot de 1 procent administratiekosten, minister: als de FOD Financiën de dienstverlening niet garandeert, neem dat idee maar mee. Voor de Belgische overheidsfinanciën blijft dat compleet neutraal.

De voorzitter

De vraag om uitleg is afgehandeld.

Vergadering bijwonen

Wegens de Coronacrisis vinden de plenaire vergaderingen op woensdagen (14u) plaats met een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. De overige parlementsleden kunnen van thuis uit digitaal stemmen. De plenaire vergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 
De publiekstribune is gesloten.

De commissiewerkzaamheden zullen voor het grootste deel digitaal en via videogesprekken gebeuren. Als de werkzaamheden het vereisen, vinden sommige vergaderingen fysiek plaats. Alle commissievergaderingen zijn rechtstreeks te volgen via deze website. 

U kunt steeds de vergaderingen (her)bekijken via onze website of YouTube.

Wanneer vinden de vergaderingen plaats? Raadpleeg de volledige agenda voor deze week, of de parlementaire kalender voor een algemeen beeld van de planning van de vergaderingen in het Vlaams Parlement.