Info-dossier
Europese Grondwet
|
Hoe ziet de Europese Grondwet er uit ?
- Structuur
De Europese Grondwet bestaat uit vier delen.
Na de preambule worden in het eerste deel de waarden, doelstellingen, bevoegdheden, besluitvormingsprocedures en instellingen van de Europese Unie beschreven. Daarnaast omvat dit deel onderwerpen als Europese symbolen, Europees burgerschap, het democratische bestel en de financiën van de Europese Unie.
Het tweede deel omvat het "Handvest van de grondrechten".
In het derde deel worden het interne en externe beleid en optreden beschreven, alsmede de werking van de Europese Unie.
In het vierde deel staan algemene bepalingen en slotbepalingen, waaronder de procedures voor goedkeuring en herziening van de Grondwet.
Ten slotte volgen nog een aantal protocollen en verklaringen
- Teksten
- PowerPoint-presentaties
- E-book versie
Wie snel op een handige manier kennis wil nemen van de Europese Grondwet kan nu gratis deze e-book versie downloaden, waarmee je
- via een uitklapmenu snel een indruk kan krijgen van de opbouw van de Europese Grondwet
- in een wetsartikel, waarin naar een ander artikel wordt verwezen, direct kan zien, waar dat andere artikel over gaat en daar direct naar toe kunt springen
- indien aanwezig per artikel de officiële toelichting van de Nederlandse en Belgische regering kunt vinden
- via een zoekmenu zeer snel en geavanceerd kan zoeken in alle opgenomen teksten
- Wat zijn de belangrijkste nieuwe elementen in de Europese Grondwet?
De meest ingrijpende vernieuwingen zijn institutioneel van aard. Er komt een vaste voorzitter of 'president' voor de Europese topbijeenkomsten, de stuwende kracht van de Unie. De voorzitter wordt voor 2,5 jaar verkozen. Zijn mandaat is eenmaal hernieuwbaar.
Voorts komt er een minister van Buitenlandse Zaken van de Unie, die het gezicht en het aanspreekpunt wordt van het Europese buitenlandse beleid. De Europese Grondwet geeft Europa ook een eigen defensiebeleid.
In de Europese ministerraad, waar de regeringen beslissen over EU-wetgeving, worden meerderheidsstemmingen de regel en eenparigheid de uitzondering. Het Europees Parlement krijgt ook meer medebeslissingsrecht. De instrumenten voor besluitvorming worden beperkt: er komen Europese wetten en kaderwetten, in plaats van de moeilijker in het oor liggende richtlijnen, aanbevelingen, verordeningen, enzovoort.
Vanaf 2009 komt er in de Europese ministerraad een nieuw en eenvoudiger systeem van besluitvorming. Een voorstel is goedgekeurd als het een dubbele meerderheid achter zich krijgt van 55 procent van de lidstaten die 65 procent van de bevolking vertegenwoordigen. Dat systeem vergroot de macht van de grote landen in de Europese besluitvorming.
De grondwet legt duidelijk vast wat de taken zijn van de Unie, wat een gedeelde verantwoordelijkheid is van de EU en de lidstaten, en wat tot het exclusieve beleid van een lidstaat blijft behoren. Bovendien worden nationale parlementen sneller betrokken bij het Europese wetgevende werk. Er komt een alarmbelprocedure voor het geval enkele nationale of regionale parlementen oordelen dat de Europese Commissie met een wetsvoorstel haar boekje te buiten gaat. De Europese Commissie moet dan motiveren of en waarom ze toch doorgaat met haar plannen.
Een lidstaat kan voortaan ook uit de Unie stappen, al is de procedure die daarvoor in de Europese Grondwet opgenomen is, vaag en moeilijk werkbaar. Het "Handvest van de grondrechten" wordt een integraal deel van de grondwet en dus juridisch afdwingbaar.
Het Europees Parlement krijgt vanaf 2009 een maximaal aantal zetels van 750. Kleine landen kunnen rekenen op minimaal 6 zetels in het Europese halfrond; grote op maximaal 96.
De Europese Commissie wordt ingekrompen, maar niet onmiddellijk. De eerste tien jaar behoudt elk land een zetel in de Commissie. Vanaf 2014 komt er een systeem van rotatie waarbij maar twee op de drie landen een lid van de EU-Commissie leveren. De voorzitter van de Europese Commissie krijgt op papier meer macht om zijn ploeg samen te stellen. De leden van de Commissie worden nog altijd voorgedragen door de lidstaten. (¹)
Overzicht van de voornaamste veranderingen in het Grondwettelijk Verdrag in vergelijking met het Verdrag van Nice
- Memorie van toelichting: bij elk artikel EU-grondwet toelichting door de Belgische en door de Nedelandse regering
- De Europese Grondwet per beleidsveld
- De Europese Grondwet per instelling/organisatie binnen de EU
(¹) In : Europa krijgt een grondwet/Kris Van Haver in : De Tijd, 31/12/2004, pag. 98
|
