Hoe werken de commissies?

Wat is een commissie?
Taken van de commissies
Openbaarheid van de commissievergaderingen
Het secretariaat van de Commissies

Wat is een commissie?

Een commissie is een vergadering van een beperkt aantal volksvertegenwoordigers. Elke commissie bestaat uit vijftien vaste (effectieve) en vijftien plaatsvervangende leden, verdeeld volgens de sterkte van de fracties. Sinds de legislatuur 2004-2009 kunnen ook volksvertegenwoordigers die niet tot een fractie behoren of die tot een fractie behoren die te klein is om in een commissie vertegenwoordigd te zijn, deel uitmaken van een commissie als toegevoegd lid. Die toegevoegde leden ontvangen alle informatie die ook aan de vaste en plaatsvervangende leden van de commissie bezorgd wordt, maar zij hebben geen stemrecht in de commissie. Elke commissie kiest een voorzitter die de vergadering samenroept en voorzit.

In de legislatuur 2009-2014 telt het Vlaams Parlement twaalf beleidscommissies (vaste commissies). Voor het overzicht van de verschillende beleidscommissies verwijzen we graag naar de "overzichtstabel commissies".

Bovendien werden vijf commissies opgericht met een specifieke opdracht: de Controlecommissie voor Regeringsmededelingen, de Vlaamse Controlecommissie voor de Verkiezingsuitgaven, de Deontologische Commissie, de Vlaamse Opvolgingscommissie voor de Vermogens- en Mandatenaangifte en de Commissie voor de Vervolgingen.

Ten slotte kunnen er ook ad hoc-commissies worden opgericht met een specifieke en tijdelijke opdracht, zoals het voorbereiden van een themadebat, het onderzoek van de geloofsbrieven, de uitoefening van het recht op onderzoek, enzovoort.

Taken van de commissies

De belangrijkste taak van de commissies bestaat erin het decreetgevende werk van het Vlaams Parlement voor te bereiden. Voorstellen en ontwerpen van decreet worden eerst grondig in commissie besproken. De tekst van die stukken kan worden gewijzigd als een meerderheid van de leden daarmee instemt. Een commissie kan ook hoorzittingen organiseren om zich beter te informeren over alle aspecten van een voorstel of ontwerp. De commissie wijst een verslaggever aan die van de besprekingen in commissie verslag uitbrengt in de plenaire vergadering.

Ook beleidsnota's, beleidsbrieven, samenwerkingsakkoorden, voorstellen van resolutie e.d.m. worden eerst grondig in commissie behandeld.

Elke commissie controleert ook het beleid van de Vlaamse Regering. Zij beschikt daartoe over een aantal controlemogelijkheden. Een volksvertegenwoordigers kan een vraag om uitleg stellen aan een minister over een actueel en concreet probleem. Een parlementslid dat een uitgebreider probleem van algemeen belang ter sprake wil brengen, kan een interpellatie houden. Interpellaties kunnen aanleiding geven tot het indienen van een motie van wantrouwen of een met redenen omklede motie, waarover in de plenaire vergadering wordt gestemd.

Ook de jaarlijkse begrotingsbesprekingen vormen een belangrijk moment van politieke controle.

Openbaarheid van de commissievergaderingen

Alle vergaderingen van de commissies zijn openbaar, behalve:

de vergaderingen van de commissies die de geloofsbrieven onderzoeken, van de Vlaamse Opvolgingscommissie voor de Vermogens- en Mandatenaangifte en van de Commissie voor de Vervolgingen ;
de vergaderingen van de commissies wanneer zij de regeling van de werkzaamheden of administratieve aangelegenheden regelen;
de vergaderingen van commissies waarin iemand gehoord wordt, op gemotiveerd verzoek van de betrokkene om in besloten vergadering te worden gehoord en als de commissie dat verzoek niet heeft verworpen;
de vergaderingen van de Controlecommissie voor Regeringsmededelingen, wanneer zij adviesaanvragen van de voorzitter, de regering of een of meer van haar leden behandelt;
de vergaderingen van de Vlaamse Controlecommissie voor de Verkiezingsuitgaven, wanneer zij adviezen voor de Procureur des Konings behandelt;
de vergaderingen van de commissies waarin een lid van de regering onder voorbehoud van vertrouwelijkheid informatie meedeelt.

Bovendien kan elke commissie bij tweederde meerderheid van de aanwezige leden beslissen om met gesloten deuren te vergaderen.

Alle volksvertegenwoordigers hebben toegang tot de vergaderingen van de commissies en kunnen er het woord voeren. Zij zijn er alleen stemgerechtigd als zij er lid van zijn.

Het secretariaat van de commissies

Van de besprekingen in commissie wordt een verslag gemaakt, in de vorm van Handelingen (voor vragen om uitleg en interpellaties) of van een commissieverslag. Op basis van het commissieverslag kan de plenaire vergadering een voorstel of ontwerp van decreet of een voorstel van resolutie bespreken en erover stemmen. De dienst Commissies van de directie Decreetgeving van het Vlaams Parlement zorgt voor het goede verloop van de commissiewerkzaamheden.